Άμεση ανάλυση – Από τον Obama στον Trump: “Παγώνοντας” το Κράτος

Για δεύτερη φορά σε τεσσερισήμισι χρόνια, η αμερικανική Γερουσία αποφάσισε να μην εγκρίνει τον κρατικό προϋπολογισμό που εισηγήθηκε η Βουλή των Αντιπροσώπων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αναστολή της λειτουργίας του ομοσπονδιακού κράτους και (σχεδόν) όλων των υπηρεσιών που αυτό προσφέρει.

2013

Τον Οκτώβριο του 2013, στα μισά της δεύτερης θητείας του Προέδρου Obama, το ομοσπονδιακό κράτος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ) παρέλυσε για δεκαέξι ολόκληρες μέρες: πάνω από 800.000 εργαζόμενοι σε ομοσπονδιακές υπηρεσίες (των οποίων οι θέσεις δεν κρίνονται απαραίτητες για την καθημερινή λειτουργία του κράτους) τέθηκαν σε αναγκαστική άδεια άνευ αποδοχών, ενώ σε πάνω από ένα εκατομμύριο υπαλλήλους ζητήθηκε να δουλέψουν αμισθί. Το συνολικό κόστος για την αμερικανική οικονομία -όπως υπολογίστηκε εκ των υστέρων- ανήλθε στα 24 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η αφορμή για το «πάγωμα» της λειτουργίας του ομοσπονδιακού κράτους ήταν το λεγόμενο “Obamacare” (Patient Protection and Affordable Care Act). Η ασφαλιστική πολιτική που προωθούσε ο Obama από την αρχή της Προεδρίας του αντιμετώπισε την σφοδρή αντίδραση των Ρεπουμπλικανών, οι οποίοι θεωρούσαν πως μέσω αυτής θα ξοδεύονταν άσκοπα χρήματα με το να ασφαλίζονται όλοι όσοι βρίσκονταν σε αμερικανικό έδαφος, ανεξαρτήτως απασχόλησης, εργασίας και εισοδήματος. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι το Obamacare χρηματοδοτείται από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό σε πολύ μικρό ποσοστό, κι επομένως, παρά την εναντίωση των Ρεπουμπλικανών, η μετέπειτα εφαρμογή του επί της ουσίας δεν επλήγη σημαντικά.

Συμβιβαστική λύση τότε βρέθηκε, ο προϋπολογισμός του κράτους ψηφίστηκε στις 16 Οκτωβρίου 2013, και υπεγράφη από τον Πρόεδρο Obama τα ξημερώματα της 17ης. Ο Obama σχολίασε, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το εξής: «Δεν σας αρέσει μια συγκεκριμένη πολιτική ή ένας συγκεκριμένος Πρόεδρος; Τότε επιχειρηματολογείστε υπέρ των θέσεών σας και [μετά] προσπαθείστε να κερδίσετε τις εκλογές».

Το αποτέλεσμα βέβαια των εκλογών που ακολούθησαν ήταν μάλλον απογοητευτικό για τον Obama καθώς, στις ενδιάμεσες εκλογές του 2014, οι Ρεπουμπλικάνοι κατάφεραν να αποσπάσουν την πλειοψηφία στη Γερουσία – γεγονός που είχε να συμβεί από το 2006. Παράλληλα, αύξησαν τα ποσοστά τους και στη Βουλή των Αντιπροσώπων, την οποία ήδη ήλεγχαν.

2018

Με τη συμπλήρωση ενός χρόνου από την ορκωμοσία του Προέδρου Trump (20 Ιανουαρίου 2017) την περασμένη Παρασκευή (19 Ιανουαρίου 2018), η Γερουσία, για ακόμη μια φορά στην πρόσφατη ιστορία, δεν ενέκρινε τον προτεινόμενο από τη Βουλή των Αντιπροσώπων προϋπολογισμό. Η ισχνή πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών (51 γερουσιαστές στους 100) και οι απαιτούμενες 60 ψήφοι για την έγκριση του προϋπολογισμού, δεν επέτρεψαν την ψήφισή του. Κανένας Δημοκρατικός γερουσιαστής δεν πείσθηκε και, έτσι, οι υπηρεσίες του ομοσπονδιακού κράτους «παγώνουν» ξανά. Το αν και πότε οι Δημοκρατικοί και οι Ρεπουμπλικάνοι θα καταφέρουν να έρθουν σε συμφωνία είναι άγνωστο, καθώς η κόντρα μεταξύ των δύο κραταιών αμερικανικών κομμάτων είναι μεγάλη.

Η αφορμή αυτήν τη φορά εντοπίζεται στη μεταναστευτική πολιτική που επιθυμεί να ακολουθήσει ο Πρόεδρος Trump, με τις ευλογίες του κόμματός του. Οι Δημοκρατικοί αντιδρούν στην προσπάθεια κατάργησης του προγράμματος DACA (Deferred Action for Childhood Arrivals) που προστατεύει τους μετανάστες που έφτασαν ανήλικοι στις ΗΠΑ από απέλαση, και τους επιτρέπει να σπουδάζουν και να εργάζονται ελεύθερα. Ενδεικτικό της πρόθεσης των Δημοκρατικών να προστατεύσουν τη συγκεκριμένη ομάδα πληθυσμού είναι το γεγονός ότι ο αντιπρόσωπός τους -που συναντήθηκε με τον Πρόεδρο Trump- δήλωσε διατεθειμένος, ως συμβιβαστική λύση, να συζητήσει ακόμη και το θέμα της ανέγερσης του τείχους στα σύνορα με το Μεξικό.

Οι Ρεπουμπλικάνοι Γερουσιαστές και ο Πρόεδρος Trump εξαπέλυσαν σφοδρή επίθεση εναντίον των Δημοκρατικών, υποστηρίζοντας ότι προσπαθούν να διασφαλίσουν τα δικαιώματα παράνομων μεταναστών, αλλά αδιαφορούν για την εθνική ασφάλεια της χώρας. Μάλιστα, προειδοποίησαν ότι δεν θα συζητήσουν μαζί τους αν δεν «συνθηκολογήσουν» με τα αιτήματα των Ρεπουμπλικανών για την προστασία των συμφερόντων των ενόπλων δυνάμεων.

Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι, στο «πάγωμα» του 2013 η Γερουσία και η Βουλή των Αντιπροσώπων συμφώνησαν στην απρόσκοπτη καταβολή των πληρωμών των στρατιωτικών και των στρατιωτών, ώστε να μην κλονιστεί ούτε το ηθικό του στρατού ούτε η ασφάλεια του κράτους. Μένει να δούμε αν κάτι παρόμοιο θα συμβεί και στην τωρινή συγκυρία. Εχθές, Δευτέρα, συγκλήθηκε εκ νέου η Γερουσία, ώστε να εξασφαλιστεί βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση για την επαναλειτουργία ορισμένων ομοσπονδιακών υπηρεσιών έως τις 8 Φεβρουαρίου – μέτρο στο οποίο συμφώνησε και η πλειοψηφία των Γερουσιαστών.

Σχόλιο

Η πρακτική του να μην συμφωνούν τα δύο αμερικανικά κόμματα στα βασικά ζητήματα διαχείρισης του ομοσπονδιακού κράτους δεν είναι κάτι που συμβαίνει συχνά. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, εθνικής ασφάλειας και ενόπλων δυνάμεων τα κόμματα παραδοσιακά φροντίζουν να μην εκφράζουν τις αντιθέσεις τους και να μην κλιμακώνουν τις αντιπαραθέσεις.

Το «πάγωμα» του κράτους είχε να συμβεί σχεδόν είκοσι χρόνια έως και το 2013, και τώρα, μέσα σε λιγότερο από πέντε, συνέβη για δεύτερη φορά. Αυτό καταδεικνύει μια ολοένα αυξανόμενη πόλωση μεταξύ των δύο κομμάτων, και μια προσπάθεια ελέγχου των δημοσίων πραγμάτων από την κυβερνώσα παράταξη χωρίς την (απαραίτητη σε περιπτώσεις που απαιτείται ενισχυμένη πλειοψηφία) αποδοχή της αντίπαλης πολιτικής ομάδας.

Η πρακτική της μη ψήφισης του προϋπολογισμού που επανέφεραν οι Ρεπουμπλικάνοι το 2013 αναμένεται να αποτελέσει ισχυρό μοχλό πίεσης στα σχέδια της προεδρίας του Trump. Αν κάθε φορά που επιθυμεί να περάσει αλλαγές στον προϋπολογισμό οι Δημοκρατικοί «βάζουν βέτο», οδηγώντας σε παράλυση το κράτος, η αμερικανική κυβέρνηση έχει πολλούς σκοπέλους μπροστά της.

Το ενδιαφέρον είναι, όπως φαίνεται από τα δημοσιεύματα, ότι ο Trump φαίνεται αδιάλλακτος, ενώ οι Δημοκρατικοί έτοιμοι να διαπραγματευτούν ακόμη και το τείχος στα σύνορα του Μεξικού. Ίσως, βέβαια, η στάση τους να είναι υποκριτική, καθώς από τη μία μάχονται υπέρ των δικαιωμάτων των μεταναστών, και από την άλλη δέχονται να συζητήσουν για μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προεκλογικές δεσμεύσεις του Trump, που στόχο έχει τους μετανάστες. Η αντίθεση, βέβαια, στις συντηρητικές πολιτικές του Τrump και στη συνολική συντηρητικοποίηση της αμερικανικής πολιτικής σκηνής (συνέπεια της συντηρητικοποίησης της κοινωνίας;) είναι χρήσιμο να εκφράζεται και να υπάρχει, αλλά πρέπει να γίνεται συνετά και σχεδιασμένα, ώστε να μην τίθεται σε κίνδυνο το κράτος.

Η απρόσκοπτη λειτουργία του αμερικανικού κράτους ενδιαφέρει και εμάς στην Ευρώπη, καθώς οι ΗΠΑ έχουν ακόμη τον ισχυρότερο ρόλο ρυθμιστή της διεθνούς ασφάλειας, και μία τυχόν αποδιοργάνωση της εύρυθμης κρατικής τους λειτουργίας μπορεί να οδηγήσει ταχύτερα στον απομονωτισμό και τη μονομέρεια – τάσεις προς τις οποίες στρέφεται ήδη ο Τrump.

Πηγές:

  1. Appleton, K. and Stracqualursi, V. (2014). Here’s what happened the last time the Government shut down. http://www.kathimerini.gr/944251/article/epikairothta/kosmos/hpa-anastolh-leitoyrgias-toy-omospondiakoy-kratoys
  2. Fox News. (2014). America’s Election HQ: 2014 Midterm Elections Coverage. http://www.foxnews.com/politics/elections/2014/2014-midterm-elections/
  3. Laughland, O. et al. (2018). Government shutdown: Trump attacks Democrats and calls for ‘nuclear option’https://www.theguardian.com/us-news/2018/jan/21/government-shutdown-trump-democrats-republicans-senate-vote
  4. The New York Times. (2018). Senate votes overwhelimingly to end Government shutdownhttps://www.nytimes.com/2018/01/22/us/politics/government-shutdown.html
  5. Weisman, J. and Peters, J. (2013). Government shuts down in budget impassehttp://www.nytimes.com/2013/10/01/us/politics/congress-shutdown-debate.html
  6. Yan, H. (2013). Government shutdown: Get up to speed in 20 questionshttp://edition.cnn.com/2013/09/30/politics/government-shutdown-up-to-speed/index.html
  7. Η Καθημερινή. (2018). ΗΠΑ: Αναστολή λειτουργία του ομοσπονδιακού κράτουςhttp://www.kathimerini.gr/944251/article/epikairothta/kosmos/hpa-anastolh-leitoyrgias-toy-omospondiakoy-kratoys
  8. Η Καθημερινή. (2018). Λευκός Οίκος: Οι Δημοκρατικοί «κρατούν ομήρους τους Αμερικανούς». http://www.kathimerini.gr/944251/article/epikairothta/kosmos/hpa-anastolh-leitoyrgias-toy-omospondiakoy-kratoys
  9. Η Καθημερινή. (2018). Νέα ήττα Τραμπ – Αναστολή λειτουργίας του ομοσπονδιακού κράτους. http://www.kathimerini.gr/944251/article/epikairothta/kosmos/hpa-anastolh-leitoyrgias-toy-omospondiakoy-kratoys
  10. Η Καθημερινή. (2018). Τι συμβαίνει κατά την αναστολή της λειτουργίας του ομοσπονδιακού κράτους στις ΗΠΑhttp://www.kathimerini.gr/944251/article/epikairothta/kosmos/hpa-anastolh-leitoyrgias-toy-omospondiakoy-kratoys

Tagged under:

Ο Γιώργος Δικαίος είναι βοηθός ερευνητής στο Εργαστήριο Ευρωπαϊκής Ενοποίησης και Πολιτικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνεργάζεται επίσης με τη Μονάδα Έρευνας για την Ευρωπαϊκή και Διεθνή Πολιτική του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Έχει αρκετές δημοσιεύσεις στο ενεργητικό του. Κατέχει πτυχίο πολιτικών επιστημών και μεταπτυχιακό διεθνών και ευρωπαϊκών σχέσεων. Στην ιστοσελίδα Power Politics είναι συντονιστής της Ομάδας Ιστορίας και Στρατηγικής.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest