Ίμια: ένα επικίνδυνο παιχνίδι διεκδικήσεων

Το περιστατικό

Λίγο μετά την επέτειο 22 χρόνων από την κρίση των Ιμίων, ένα νέο επεισόδιο, με αφορμή τις εν λόγω βραχονησίδες, υπήρξε η αιτία ανάφλεξης των ήδη ευάλωτων σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Συγκεκριμένα, τα μεσάνυχτα της 12ης Φεβρουαρίου του 2018, τούρκικη ακταιωρός προσέκρουσε σε σκάφος του λιμενικού σώματος, το οποίο περιπολούσε στη θαλάσσια περιοχή των Ιμίων. Το ελληνικό σκάφος, ονόματι «ΓΑΥΔΟΣ», υπέστη σοβαρές υλικές ζημιές και μεταφέρθηκε απευθείας στη Λέρο, ενώ η ακταιωρός αμέσως μετά το επεισόδιο απομακρύνθηκε προς τα τουρκικά παράλια. Η ένταση «χτύπησε κόκκινο» στην περιοχή, αφού πρόκειται για το δεύτερο περιστατικό παρενόχλησης ελληνικού σκάφους μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Τα ΜΜΕ των δύο χωρών αναπαρήγαγαν το επεισόδιο, ενώ δεν άργησαν οι αντιδράσεις από τις κυβερνήσεις των δύο χωρών.

Ανοίγοντας τους «Ασκούς του Αιόλου»

Χάρτης που προσδιορίζει την θέση των Ιμίων

«Πυροβολισμοί» εκτοξεύονται μεταξύ των δύο παλιών εχθρών αμέσως μετά το συμβάν της 12ης Φεβρουαρίου του 2018, ενώ η ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες δείχνει να κλιμακώνεται. Πιο συγκεκριμένα, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Πάνος Καμμένος, χαρακτηρίζει την κίνηση της Τουρκίας ως «προκλητική», θεωρώντας πως η γειτονική χώρα ξεπέρασε τα ανεκτά όρια. Αμέσως μετά το συμβάν οι δύο κυβερνητικοί αρχηγοί επικοινώνησαν τηλεφωνικώς. Ο Αλέξης Τσίπρας υπήρξε ιδιαίτερα αυστηρός στις δηλώσεις του, τονίζοντας πως η κίνηση της Τουρκίας όχι μόνο υπονομεύει το διεθνές δίκαιο, αλλά παράλληλα δυσχεραίνει τις σχέσεις των δύο κρατών. Ως απάντηση, ο Τούρκος πρωθυπουργός, Binali Yıldırım, προσπαθώντας να κατευνάσει την υφιστάμενη κατάσταση -ιδιαίτερα μετά τις έντονες δηλώσεις της τουρκικής πλευράς-, ισχυρίστηκε πως το περιστατικό δεν ήταν αποτέλεσμα ηθελημένης ενέργειας. Σύμφωνα με τις δηλώσεις τους, κύρια προτεραιότητα των δυο αρχηγών είναι η αποκλιμάκωση της έντασης και ο επαναπροσδιορισμός των σχέσεων της Ελλάδας και της Τουρκίας, μέσω της εντατικοποίησης των συνομιλιών για «Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης». «Το Αιγαίο πρέπει να γίνει μια θάλασσα φιλίας μεταξύ των δυο κρατών», αναφέρει ο Τούρκος πρωθυπουργός, επισημαίνοντας όμως πως η ένταση στα Ίμια είναι ευθύνη της ελληνικής πλευράς, αφού κατά την άποψή του ποτέ μια «διαμάχη» δεν είναι μονομερής. Με τη σειρά του ο Έλληνας πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, δηλώνει ανένδοτος, τονίζοντας πως η Ελλάδα «δεν πρόκειται να δεχτεί οποιαδήποτε αμφισβήτηση των συνόρων της». Τη γνώμη της δεν άργησε να εκφράσει και η Ευρωπαϊκή πλευρά, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να «κρούει τον κώδωνα του κινδύνου» στην Άγκυρα, θεωρώντας πως εκείνη παραβιάζει τους κανόνες «καλής γειτονίας». Η Επιτροπή τονίζει την ανάγκη να γίνεται σεβαστή η κυριαρχία κάθε κράτους-μέλους, με σκοπό τη μη διατάραξη της ειρηνικής συνύπαρξης των χωρών. Την αναγκαιότητα να πέσουν οι τόνοι και να ελαφρυνθεί το κλίμα μεταξύ των δύο χωρών εξέφρασε και ο γενικός γραμματέας του NATO, Jens Stoltenberg, με αφορμή την ένταση στο Αιγαίο, ενώ επιπλέον κρίνει απαραίτητη την επικοινωνία των δύο χωρών, με σκοπό τον επαναπροσδιορισμό των μεταξύ τους σχέσεων και την αποφυγή παρόμοιων περιστατικών στο εγγύς μέλλον. Τονίζοντας ότι οι δυο χώρες αποτελούν «πολύτιμους σύμμαχους», δηλώνει πως το NATO θα συμβάλλει στην αποκλιμάκωση της έντασης με κάθε μέσο.

«Σύννεφα» στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο (;)

Ίμια για τους Έλληνες, Kardak για τους Τούρκους. Ελληνική επικράτεια για τους πρώτους, «γκρίζα ζώνη» με βάση τους δεύτερους. Αδιαμφισβήτητα, το περιστατικό της 12ης Φεβρουαρίου επαναφέρει στη μνήμη των δύο λαών τις μαύρες εκείνες μέρες της κρίσης του 1996. Τότε που, με αφορμή τις εν λόγω βραχονησίδες, οι δύο χώρες βρέθηκαν σε «απόσταση αναπνοής» από μία ένοπλη σύρραξη. Με ποιο σκεπτικό όμως κινήθηκε -και κινείται- η τουρκική πλευρά στο Αιγαίο; Πώς μπορεί να ανατρέψει ένα τέτοιο συμβάν την κατάσταση στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο; Και τέλος, ποια είναι η λύση αποφυγής «σύγκρουσης» των δύο χωρών; Είναι γεγονός πως στον «κατευνασμό» της κατάστασης στο Αιγαίο συνέβαλε η τηλεφωνική επικοινωνία των πρωθυπουργών των δύο χωρών. Σύμφωνα όμως με τον γερμανικό τύπο, μία παροδική αποκλιμάκωση της έντασης δεν επιλύει τη διαμάχη τους στο Αιγαίο. Αντίθετα, η ένταση αυτή διαρκεί χρόνια, και οξύνεται με περιστατικά όπως αυτό της 12ης Φεβρουαρίου. Το σύγχρονο τουρκικό κράτος, έχοντας αμφισβητήσει ουκ ολίγες φορές τη Συνθήκη της Λωζάνης, καθώς και το διεθνές δίκαιο, χαράσσει μια στρατηγική «υψηλής ισχύος», η οποία αποδεικνύει πως η Τουρκία δεν έχει αποτάξει πλήρως την αναθεωρητική της διάθεση. Παρόλο που η Ελλάδα διαθέτει τις «πλάτες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης», στο κομμάτι της αναχαίτισης της επιθετικότητας της γειτονικής χώρας, η πιθανότητα μίας «σύγκρουσης» στο Αιγαίο -και ειδικότερα στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο- δεν έχει μηδενιστεί. Τα προαναφερθέντα γεγονότα έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός νέου γεωστρατηγικού περιβάλλοντος, κατά το οποίο τα κράτη που επιθυμούν τη διατήρηση του status quo της περιοχής «μάχονται» ενωμένα έναντι στα αναθεωρητικά κράτη. Για τους παραπάνω λόγους θα ήταν ορθό η Ελλάδα να επαναπροσδιορίσει την υψηλή της πολιτική, βασιζόμενη στο νέο γεωστρατηγικό περιβάλλον, συνάπτοντας συμμαχίες πέραν της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ (π.χ. «τριγωνική συμμαχία» με Αίγυπτο, Ισραήλ, Ιορδανία). Με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργηθεί ένας εξισορροπητικός παράγοντας, ικανός να κατευνάσει τη «στρατηγική ισχύος» της Τουρκίας, με σκοπό να αποφευχθεί μία δυνητική «σύγκρουση». Σημαντική έμφαση δίνεται και στην ανάγκη για «εξευρωπαϊσμό» της γειτονικής χώρας, θέση που υποστηρίζει ο Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Νίκος Κοτζιάς, στο πλαίσιο της Άτυπης Συνάντησης των Υπουργών Εξωτερικών των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Σόφια. «Η προοπτική εκδημοκρατισμού και εξευρωπαϊσμού της εξαρτάται από τους ίδιους τους Τούρκους», δήλωσε χαρακτηριστικά. Παρ’όλα αυτά, η θέση αυτή είναι αρκετά αμφιλεγόμενη, καθώς η ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή οικογένεια ελλοχεύει τον κίνδυνο «εκμηδενισμού» των οφελών της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι κυβερνήσεις των δύο γειτονικών χωρών θα πρέπει να διαχειριστούν με υψηλή λεπτότητα και διπλωματία την υφιστάμενη κατάσταση, καθώς το κεφάλαιο «ελληνοτουρκικές σχέσεις» μοιάζει με ένα «ηφαίστειο» έτοιμο να εκραγεί ανά πάσα στιγμή.

Πηγές:

  1. CNN Greece. (2018). Αλέξης Τσίπρας: Δεν θα δεχτούμε αμφισβήτηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. http://www.cnn.gr/news/politiki/story/117835/al-tsipras-den-tha-anextoyme-amfisvitisi-ton-kyriarxikon-mas-dikaiomaton
  2. Zaman, Α. (2018). Greek sees Turkish ‘provocation’ in Aegean crash.  https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/02/turkey-greece-tensions-collision-aegean.html
  3. CNN Greece. (2018). Τηλεφωνική επικοινωνία Τσίπρα – Γιλντιρίμ μετά την ένταση στο Αιγαίο. http://www.cnn.gr/news/politiki/story/117610/tilefoniki-epikoinonia-tsipra-gilntirim-meta-tin-entasi-sto-aigaio
  4. Buckle, C. (2018). Is Greece abou to LOSE IT with Turkey? Tsipras issues rare WAR WARNING as tensions mount. https://www.express.co.uk/news/world/919309/Greece-Turkey-war-warning-threat-Tsipras-territory
  5. CNN Greece. (2018). Γιούνκερ: Είμαι κατηγορηματικά αντίθετος στη συμπεριφορά της Τουρκίας. http://www.cnn.gr/news/kosmos/story/117689/gioynker-eimai-katigorimatika-antithetos-sti-symperifora-tis-toyrkias
  6. Γιαννακόπουλος, A. (2014). Ανακατατάξεις στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο: Ο Ρόλος της Τουρκίας και οι Στρατηγικές Προτεραιότητες για Ελλάδα και Κύπρο. http://www.eliamep.gr/wp-content/uploads/2014/12/58_2014_-WORKING-PAPER.pdf
  7. Al Jazeera. (2018). Turkey warns Greece over Aegean Sea tensions. https://www.aljazeera.com/news/2018/02/turkey-greece-refrain-tension-aegean-sea-180214091835877.html
  8. CNN Greece. (2018). Κοτζιάς: Θέλουμε Εξευρωπαϊσμό της Τουρκίας. http://www.cnn.gr/news/politiki/story/118024/kotzias-theloyme-exeyropaismo-tis-toyrkias
  9. CNN Greece. (2018). Έκκληση Στόλντενμπεργκ να αποφευχθεί η ένταση μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας. http://www.cnn.gr/news/kosmos/story/117834/ekklisi-stolntenmpergk-na-apofeyxthei-i-klimakosi-tis-entasis-metaxy-toyrkias-kai-elladas

Tagged under:

H Άντζελα Χίλα διανύει το τέταρτο έτος στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης (κατεύθυνση Διεθνών Σχέσεων), στο Εθνικό και Καποδιαστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ επιπλέον είναι εθελόντρια στο Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ΜΚΟ).

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Google Profile

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest