Οι βουλευτικές εκλογές στην Αυστρία και η επάνοδος της Ακροδεξιάς

Στις 15 Οκτωβρίου του 2017 διεξήχθησαν στην Αυστρία βουλευτικές εκλογές, οι οποίες -σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα των Γαλλικών, Ολλανδικών και Γερμανικών εκλογών- έφεραν ξανά στο προσκήνιο την Ακροδεξιά – έστω και ως τρίτη δύναμη. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ως νικητή το Συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα του Sebastian Kurz, το οποίο έλαβε το ποσοστό του 31,5%, ενώ δεύτερη δύναμη αποτέλεσαν οι Σοσιαλδημοκράτες με 26,9% – ένα μειωμένο ποσοστό σε σχέση με το 2013, οπότε και αναδείχθηκαν πρώτο κόμμα (Austrian Interior Ministry, 2017). Η προσοχή, ωστόσο, των μέσων μαζικής ενημέρωσης δεν επικεντρώνεται τόσο στο γεγονός της μείωσης των ποσοστών των Σοσιαλδημοκρατών, όσο στην άνοδο της Ακροδεξιάς – τάση που είναι ιδιαιτέρως κυρίαρχη στην “Ευρώπη της κρίσης”. Σε μία χώρα όπου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η πολιτική μονοπωλείται από τα δύο κυρίαρχα κόμματα -αυτό της κεντροαριστεράς και εκείνο της λαϊκής δεξιάς-, η αύξηση των ποσοστών του ακροδεξιού Εθνικιστικού Κόμματος των Ελευθέρων από 20,5% το 2013 σε 26,3% το 2017 υποδηλώνει εν μέρει την επιστροφή της Αυστρίας στον απομονωτισμό (Huffington Post, 2017). Ο δε σχηματισμός της αυστριακής κυβέρνησης συνεργασίας τον Δεκέμβριο του 2017 μεταξύ του πρώτου κόμματος, δηλαδή αυτού των Συντηρητικών, και της Ακροδεξιάς δημιουργεί εξέχουσα ανησυχία στην Ευρώπη (Bloomberg, 2017).

Το πολιτικό σύστημα και η ατζέντα των τριών κυρίαρχων κομμάτων

Η ανάλυση μιας εκλογικής αναμέτρησης δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στο κομμάτι των ποσοστών ή σε επιφανειακές δημοσιογραφικές αναλύσεις. Αξίζει να δοθεί έμφαση στην πολιτική οργάνωση της συγκεκριμένης χώρας, της οποίας το πολίτευμα είναι η ομοσπονδιακή δημοκρατία, με αρχηγό του κράτους τον Ομοσπονδιακό Πρόεδρο και επικεφαλής της κυβέρνησης τον Ομοσπονδιακό Καγκελάριο (Constituteproject, 2018). Ο πρώτος εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία για θητεία έξι ετών, και ο δεύτερος διορίζεται από τον Ομοσπονδιακό Πρόεδρο. H νομοθετική εξουσία ασκείται από την κυβέρνηση, το Εθνικό (Κάτω Βουλή) και Ομοσπονδιακό (Γερουσία) Συμβούλιο. Από την άλλη πλευρά, η εκτελεστική εξουσία ασκείται από τις τοπικές κυβερνήσεις και την ομοσπονδία, ενώ η δικαστική παραμένει ανεξάρτητη.

Όσον αφορά στον ιδεολογικό προσανατολισμό των κομμάτων, δηλαδή στα συστήματα αναφορών και αξιών που αυτά επικαλούνται, τόσο οι Συντηρητικοί υπό τον Kurz όσο και οι Χριστιανοδημοκράτες -η λαϊκή δεξιά της Αυστρίας- απορρίπτουν κατηγορηματικά το μαρξιστικό μοντέλο, ενώ υπερασπίζονται τη μεσαία αστική τάξη και τα λαϊκά στρώματα. Παρ’ όλα αυτά, πολλές φορές οι Συντηρητικοί της Αυστρίας οδηγήθηκαν σε συμβιβασμό με τη Σοσιαλδημοκρατία, η οποία άρχισε να βαδίζει προς μια κεντρώα κατεύθυνση. Όσον αφορά στην οικονομική πολιτική του εν λόγω κόμματος, αυτή βασίζεται περισσότερο στην υιοθέτηση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου με περικοπές στο κοινωνικό κράτος, αλλά και στην απελευθέρωση της οικονομίας στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης (Krouwel, 2012).

Ξεκινώντας την εκλογική του εκστρατεία τον Ιούνιο του 2017, ο Sebastian Kurz συναντήθηκε με αρκετούς δημοσιογράφους ενώ, παράλληλα, άνοιξε τον δρόμο για διάλογο ανάμεσα στο κόμμα του και σε διάφορους εμπειρογνώμονες από όλα τα κρατίδια της χώρας (Deloy, 2017). Όσον αφορά στο μεταναστευτικό, το πρόγραμμά του επικεντρώνεται στην ομαλή ένταξη των προσφυγικών ρευμάτων στη χώρα, καθιστώντας τον ρόλο των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων λιγότερο ενεργό. Παράλληλα, ασκεί κριτική στην πολιτική της Angela Merkel περί ανοιχτών συνόρων, επιθυμώντας την παύση των αυξημένων μεταναστευτικών ροών από την Ελλάδα προς την ηπειρωτική Ευρώπη. Αξίζει να σημειωθεί πως στις 24 Φεβρουαρίου του 2016 η Αυστρία τάχθηκε υπέρ της απόφασης να κλείσει η δίοδος των Δυτικών Βαλκανίων, με στόχο τον περιορισμό των αφίξεων των μεταναστών. Σύμφωνα με τη FRONTEX, η μεταναστευτική ροή περιορίστηκε από 15.000 σε 1.000. Συνάμα, είναι υπέρ μιας αύξησης στη διμερή αναπτυξιακή βοήθεια για τους πρόσφυγες – δηλαδή, την ανάπτυξη δραστηριοτήτων από μια ανεπτυγμένη χώρα σε μια αναπτυσσόμενη που συνδέεται άρρηκτα με την εξωτερική πολιτική.

Από την άλλη πλευρά, το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα υπό τον Christian Kern αποτελεί ένα από τα ελάχιστα κόμματα που κατάφερε να μείνει σχετικά πιο πιστό στις σοσιαλιστικές ρίζες του. Αρχικά, με την ίδρυσή του το 1889 έφερε το όνομα “Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα Αυστρίας” αλλά, στην πορεία, αφαίρεσε το επίθετο “εργατικό”, ώστε να μπορεί να αυξήσει το εκλογικό του κοινό. Ωστόσο, οι απόψεις του περί εναντίωσης στον νεοφιλελευθερισμό δεν μεταβλήθηκαν, αν και συνεργάστηκε με τους Συντηρητικούς. Όσον αφορά στο πρόγραμμα του Kern, αυτός υπογραμμίζει ότι το οικονομικό σύστημα της Αυστρίας πρέπει να αναβαθμιστεί, αν και αναγνωρίζει πως αποτελεί από τα δικαιότερα οικονομικά συστήματα στην Ευρώπη. Για να αντιπαλέψει τη δυναμική του λόγου του Kurz περί μεταναστευτικού ρεύματος και κινδύνων που αυτό εγκυμονεί, στρέφει το ενδιαφέρον του εκλογικού κοινού προς το θέμα της απασχόλησης. Τονίζει ότι η σημασία της εργασίας και των θέσεων που εκείνος δημιούργησε καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του ως πρώτο κόμμα ώθησε την οικονομία και την πολιτική προς μια καλύτερη κατεύθυνση (Deloy, 2017), βελτιώνοντας -κατά τον ίδιο- το συνολικό επίπεδο ζωής, και μειώνοντας την ανεργία. Επίσης, υποστηρίζει τη μείωση της φορολογίας για τις επιχειρήσεις, ώστε να μπορέσει η Αυστρία να ανταγωνιστεί τον ρυθμό αύξησης του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) της Γερμανίας. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στην ένταξη των μεταναστών και στην ανάγκη να μπορούν να ενσωματωθούν ομαλά στην αγορά εργασίας – κάτι στο οποίο η θέση Kurz τον βρίσκει πολέμιο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι στο επίκεντρο της συζήτησης τοποθετεί το ζήτημα της φθηνής πράσινης ενέργειας, ώστε να μειώσει το οικονομικό βάρος των νοικοκυριών και των βιομηχανιών (The Economist, 2017).

Τελευταίος στην παρούσα ανάλυση ακολουθεί ο Heinz-Christian Strache με το κόμμα των Ελευθέρων. Tο κόμμα ιδρύθηκε το 1956, εκφράζοντας τις απόψεις εκείνων των πολιτών που εναντιώνονταν τόσο στον σοσιαλισμό όσο και στην “κεντρώα” πολιτική των Συντηρητικών. Από το 1986 το κόμμα άρχισε μια στροφή προς τον δεξιό λαϊκισμό, ώστε να μπορέσει να προσελκύσει μεγαλύτερο εκλογικό κοινό, αλλά και να καλύψει το κενό που δημιουργήθηκε εξαιτίας της συνεργασίας των Συντηρητικών με τους Σοσιαλδημοκράτες. Παράλληλα, η τότε άνοδος του Θατσερισμού ώθησε το κόμμα των Ελευθέρων να υιοθετήσει κάποιες αρχές όπως η μείωση της φορολογίας για τα ανώτερα στρώματα, η μείωση της κρατικής παρεμβατικότητας και η σταδιακή ιδιωτικοποίηση όλων των κρατικών επιχειρήσεων. Η εκλογική απήχηση του Strache είναι προφανής, καθώς είναι η πρώτη φορά που το κόμμα του κατάφερε να έλθει τόσο κοντά στην εξουσία. Από το 1980 και ύστερα, το κόμμα αυτό φέρει στο επίκεντρο την έννοια της “Πατρίδας και της Ελευθερίας” – στοιχεία που είναι άμεσα συνδεδεμένα με την πολιτιστική καθαρότητα της Αυστρίας (derStandard.at, 2011). Παράλληλα, βρίσκει ιδιαίτερα ελκυστική την πρόταση Schulz περί δύο ζωνών του ευρώ, υποστηρίζοντας μια σκληρή νομισματική πολιτική (Die Presse, 2012).

Κοιτώντας πίσω από τις λέξεις: Συμπεράσματα και σκέψεις

Η νίκη του συντηρητισμού και η συνεργασία του με την Ακροδεξιά φαίνεται να είναι αναπόφευκτη, αφού η “ευτυχισμένη” αυτή συμμαχία παρουσιάζει μια ιδιαίτερη επιτυχία. Η πρόταση Strache περί φιλοξενίας των προσφύγων σε στρατώνες μπορεί να δημιούργησε αντιδράσεις, αλλά αντιμετωπίστηκε θετικά από τον συντηρητικό πόλο. Στην οικονομική πολιτική, παρά τις κάποιες επιφανείς διαφορές,

έχουν καταλήξει σε ένα κοινό πλαίσιο. Στην ουσία, η άνοδος της Ακροδεξιάς βασίζεται στη ρητορική κατά της μετανάστευσης και του φόβου που δημιουργεί στους πολίτες της Αυστρίας. Αν και δεν προτίθενται να απομακρύνουν τα μεταναστευτικά ρεύματα που έχουν εισέλθει στη χώρα, θα ισχύσει η κατάργηση του προνομίου της μπούρκας. Η πρόταση του στρατώνα για τα επόμενα μεταναστευτικά ρεύματα, και η παρεμπόδιση των μεταναστευτικών ροών προς την Αυστρία από χώρες όπως η Ελλάδα ή η Ιταλία -οι οποίες αδυνατούν να υποστηρίξουν με την ίδια δυναμική και αποφασιστικότητα την ενσωμάτωση των μεταναστών- σίγουρα ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο για την Ευρώπη. Η ολοκλήρωση μετατρέπεται σε ευρωσκεπτικισμό, και το προφίλ των ανοιχτών σε ιδέες ηπειρωτικών και ανεπτυγμένων χωρών μεταβάλλεται ραγδαία.

Όμως, το να ψέγει κανείς ένα αποτέλεσμα ή μια πολιτική είναι προφανές και εύκολο. Ο “κιτρινισμός” μιας πολιτικής προσωπικότητας και της πολιτικής που φέρει αποτελεί την αγαπημένη ενασχόληση των μέσων μαζικής δικτύωσης και εύκολης πρόσβασης. Στην πραγματικότητα, κατηγορούμενες είναι οι κυβερνήσεις όλων αυτών των ετών, οι οποίες διαμόρφωσαν μια πολιτική κουλτούρα, και έφεραν την Ακροδεξιά στην εξουσία. Είναι η πολιτική του κέντρου των Συντηρητικών, η οποία αποτελεί ένα μείγμα από νεοφιλελευθερισμό εμποτισμένο με παραδοσιακή κεντροδεξιά, χωρίς να γνωρίζει πού ακριβώς ανήκει, αλλά και μιας σοσιαλδημοκρατίας που -εν τέλει- μόνο στη θεωρία ακολούθησε την πολιτική που πίστευε πως πρεσβεύει. Δημιούργησε άτυπες μορφές ενασχόλησης, οδηγώντας την ανισότητα στα ύψη, και αύξησε τη φορολογία για τους μικροεισοδηματίες που δυσκολεύονταν να ακολουθήσουν. Όπως και στην Ολλανδία, η αριστερά δεν κατάφερε να υποστηρίξει όσα έλεγαν τα διακυβεύματά της, παρά προτίμησε να αποτελέσει ένα κόμμα εξουσίας το οποίο θα μπορούσε να έχει εκλογική και πολιτική επιρροή, ασχέτως αν θα συνεργαζόταν με ένα άλλο άκρως αντίθετο από τις ιδέες του.

Η νίκη Kurz πρεσβεύει ουσιαστικά τη συντηρητική πολιτική απάντηση στο μεταναστευτικό, αλλά και τη στροφή των “μη πολιτικοποιημένων”, ή όσων θεωρούν ότι δεν διαθέτουν καμία ιδεολογική ταυτότητα, προς τη δεξιά. Αποτελεί, όμως, και τη λυπηρή απάντηση στα λάθη της αριστεράς που μετασχηματίστηκε σε μια κεντρώα παράταξη χωρίς σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό. Το ευρωπαϊκό όραμα δεν συμβαδίζει με την άνοδο της Ακροδεξιάς, ούτε με τη διάλυση του κοινωνικού κράτους, στις οποίες οδήγησαν οι πολιτικές της συμμαχίας της δεξιάς με τη σοσιαλδημοκρατία.

Πηγές:

  1. Austrian Interior Ministry. (2017). Stimmenstärkste Partei pro Bundesland. https://wahl17.bmi.gv.at/
  2. Bloomberg. (2017). “Protests and Populist Cheers Greet Kurz as Austrian Chancellor”. https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-12-17/kurz-set-to-become-austrian-chancellor-backed-by-nationalists
  3. Constitute project. (2018). “Austria’s Constitution of 1920, Reinstated in 1945, with Amendments through 2009”. https://www.constituteproject.org/constitution/Austria_2009.pdf
  4. Deloy, C. (2017). “Austria: a comeback for the People’s Party (ÖVP0 Liberal Party(FPÖ) coalition?”. FONDATION ROBERT SHUMAN
  5. derStandard.at. (2011). “Straches neue Heimat und der Boulevardsozialismus”. http://derstandard.at/1308186237768/FPOe-Parteitag-Straches-neue-Heimat-und-der-Boulevardsozialismus
  6. Die Presse. (2012). “Fayman and Merkel gegen den Nord Euro”. https://diepresse.com/home/ausland/eu/1287515/Faymann-und-Merkel-gegen-den-NordEuro
  7. EUROPP. (2017). “Austria’s Election: Four things to know about the result”
  8. Huffington Post. (2017). “Βουλευτικές Εκλογές στην Αυστρία: Ο κίνδυνος της επιστροφής των ακροδεξιών στην κυβέρνηση”. http://www.huffingtonpost.gr/2017/10/15/eidiseis-diethnes-bouleytikes-ekloges-austria-_n_18274438.html
  9. Krouel, A. (2012). “Party Transformations in European Democracies”. State University of New York Press.
  10. The Economist. (2017). “An Interview with Christian Kern”. https://www.economist.com/blogs/kaffeeklatsch/2017/06/austria-s-changing-politics
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (6 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Φοιτήτρια του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών, με κατεύθυνση την Πολιτική Ανάλυση. Στο επίκεντρο των ερευνητικών ενδιαφερόντων μου βρίσκεται η σύνδεση της οικονομικής με πολιτικής ανισότητας, φλέγον ζήτημα της εποχής μας. Μιλάω αγγλικά και γερμανικά και έχω συμμετάσχει σε φοιτητικές προσομοιώσεις των Ηνωμένων Εθνών,τόσο στα σχολικά όσο και στα φοιτητικά μου χρόνια. Στον ελεύθερο χρόνο μου ασχολούμαι με την μουσική, τον κλασσικό και σύγχρονο χορό.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest