Ένας χρόνος ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία: Μια Αποτίμηση

Την εβδομάδα που διανύουμε, συμπληρώνεται ένας χρόνος από την έναρξη της ρωσικής στρατιωτικής επέμβασης (παρουσίας) στη Συρία. Τότε, σε σχετικό άρθρο, είχα αναφέρει τα κίνητρα και τις επιδιώξεις που οδήγησαν τον Ρώσο πρόεδρο σε μια -όπως έμελλε να αποδειχθεί- καθοριστικής σημασίας κίνηση για την πορεία του Εμφυλίου. Βασιζόμενοι στις περσινές υποθέσεις, θα επιχειρήσουμε μία αποτίμηση της συγκεκριμένης ενέργειας, και θα εξετάσουμε κατά πόσο επετεύχθησαν -ή όχι- οι επιδιωκόμενοι στόχοι.

Είχε τονιστεί, από την πρώτη στιγμή, ότι η ρωσική επέμβαση στη Συρία εντασσόταν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο δράσης, και αποτελούσε μέρος ενός σχεδιασμού που περιελάμβανε τη συνολική ρωσική εξωτερική πολιτική. Με την ανάληψη καίριου ρόλου στη μάχη κατά του ISIS (λεγόμενου Ισλαμικού Κράτους), αλλά και στις διαπραγματεύσεις για την επόμενη μέρα στη Συρία, ο Vladimir Putin δεν επεδίωκε μόνο τη διασφάλιση των ρωσικών συμφερόντων στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο. Ήλπιζε, επιπλέον, να αποσπάσει διπλωματικά ορισμένα απτά ανταλλάγματα στο μέτωπο της Ουκρανίας. Ο στόχος του ήταν διττός: Αφενός η παγίωση του υφιστάμενου status quo, και αφετέρου η συνολική ή μερική άρση των δυτικών κυρώσεων απέναντι στο Κρεμλίνο (Russia: EU prolongs economic sanctions by six months, 2016).

Αναδιαμόρφωση χάρτη

Καταρχάς, επί του συριακού χάρτη, ο αντίκτυπος της ρωσικής επέμβασης είναι αισθητός: Tο καλοκαίρι του 2015 οι κυβερνητικοί/καθεστωτικοί ήλεγχαν μόλις το 1/3 της συριακής επικράτειας. Χαρακτηριστικό αποτελεί το γεγονός ότι, μέσα στους πρώτους 8 μήνες του 2015, το καθεστώς απώλεσε το 18 τοις εκατό των συριακών εδαφών (Heistein, 2016) (Strack, 2016). Μέσα στους πρώτους 6 μήνες που ακολούθησαν της ρωσικής επέμβασης, τα εδάφη υπό τον έλεγχο του συριακού στρατού αυξήθηκαν μόλις κατά 1.3% (!). 

Η Συρία (και το Ιράκ) σήμερα..

Η Συρία και το Ιράκ σήμερα

Η Συρία, ένα χρόνο πριν..

Η Συρία ένα χρόνο πριν

Ωστόσο, δεν είναι κάθε περιοχή ίσης στρατηγικής αξίας. Μεγάλο μέρος των ανακτήσεων αυτών αφορούσε σε εδάφη στρατηγικής σημασίας, όπως η ιστορική πόλη της Παλμύρας, και σε περιοχές γύρω από το -μέχρι και σήμερα- πολιορκούμενο Χαλέπι (Hutcherson and Karimi, 2016).

Γεγονός αποτελεί ότι, η πλειοψηφία των ανακτημένων εδαφών προέρχονταν από μάχες ενάντια σε αντάρτικες δυνάμεις που δεν σχετίζονταν με το ISIS.

Σε στρατηγικό επίπεδο, δηλαδή με όρους ρεαλισμού, φάνταζε ως εύλογη αυτή η τακτική καθώς, εξουδετερώνοντας τις περισσότερο μετριοπαθείς αντιπολιτευτικές δυνάμεις και αναδιαμορφώνοντας αντίστοιχα το χάρτη, επιδιώχθηκε –σε έναν βαθμό επιτυχώς- η ανάδειξη του Assad ως μοναδική εναλλακτική επιλογή απέναντι στον τρόμο που εξαπολύει το ISIS.

Παράλληλα, η αναδιάταξη του χάρτη στο στρατιωτικό πεδίο της Συρίας, με τη σημαντική ανάκτηση εδαφών από πλευράς Assad μέσω της ρωσικής και ιρανικής στήριξης, αναδιαμόρφωσε τις ισορροπίες -ως επακόλουθο- και στο διπλωματικό πεδίο. Μέχρι πρότινος, η Δύση παρουσιαζόταν αδιάλλακτη απέναντι σε οποιαδήποτε προοπτική παραμονής του Assad στην εξουσία, ακόμη και προσωρινής, εμμένοντας στην άμεση αντικατάστασή του. Πλέον, η δυτική στάση απέναντι στον «αμφιλεγόμενο» πρόεδρο έχει μετριαστεί μερικώς, καθώς συνεχώς πληθαίνουν οι απόψεις ότι υπάρχει για αυτόν θέση σε μια μεταβατική προσωρινή κυβέρνηση. Η ενεργή ρωσική υποστήριξη στο μέτωπο της Συρίας έδωσε τη δυνατότητα στον Assad να καθορίζει εκ νέου τους όρους του παιχνιδιού. Σημειώνεται ότι, μέχρι και τον προηγούμενο Σεπτέμβρη ο έλεγχος των εδαφών υπό το συριακό καθεστώς συρρικνωνόταν ολοένα και περισσότερο, με ρυθμούς γεωμετρικής προόδου.

Παρόλα αυτά, ο σημαντικότερος στόχος της περσινής ρωσικής επέμβασης επετεύχθη: Η ανάκαμψη, δηλαδή, του συριακού καθεστώτος απέναντι τόσο στο ISIS, όσο και τις –λιγότερο ή περισσότερο- μετριοπαθείς ομάδες της αντιπολίτευσης, και η αναπόφευκτη de facto αποδοχή της Ρωσίας ως διαμεσολαβητικής δύναμης σε οποιουδήποτε είδους διαπραγματεύσεις. Ο Putin εξασφάλισε τον πρώτο λόγο για την επόμενη μέρα στη Συρία καθώς, χωρίς τη ρωσική αρωγή και έγκριση, καμία λύση δεν μπορεί να αποβεί βιώσιμη. Αυτή η πραγματικότητα έχει γίνει πλέον ορατή και αντιληπτή από τη δυτική πλευρά, και ιδιαιτέρως από τις  Ηνωμένες Πολιτείες οι οποίες, με το βλέμμα στραμμένο προς τον Ειρηνικό και με τις εκλογές στο προσκήνιο, πιέζουν προς μία όσο το δυνατόν ταχύτερη επίλυση, εγκαταλείποντας κατά μεγάλο βαθμό την πρότερη μαξιμαλιστική τους πολιτική για το συριακό.

Η εξασφαλισμένη αυτή δυνατότητα μόχλευσης των εξελίξεων από πλευράς Ρωσίας, τής προσφέρει τη δυνατότητα μεγαλύτερης ευελιξίας και της αποδοχής μιας εναλλακτικής αντί του Assad για την επόμενη μέρα στη Συρία. Εν αντιθέσει με το συμμαχικό Ιράν, το ζήτημα μιας πιθανής αντικατάστασης του Assad δεν αποτελεί ταμπού για τη Ρωσία.  Μια φιλική προς την ίδια μελλοντική κυβέρνηση, αποτελούμενη από καθεστωτικούς, θα εξυπηρετούσε εξίσου τα συμφέροντά της στην περιοχή σε περίπτωση που αποκλειστεί κάθε δυνατότητα παραμονής του προέδρου της Συρίας. Άλλωστε δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που έχει αποδειχθεί «προβληματικός εταίρος», έχοντας θέσει υπό κίνδυνο κατά καιρούς τις ρωσο-αμερικάνικες προσπάθειες προσέγγισης με αμφιλεγόμενες εμπρηστικές δηλώσεις. Έτσι, μια ρωσική έγκριση για πολιτική μετάβαση χρησιμοποιείται ως διαπραγματευτικό χαρτί για τη διασφάλιση της ρωσικής παρουσίας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, μέσω της διαφύλαξης της βάσης της στην περιοχή (Dearden, 2016) (Ensor, 2016).

Η μελλοντική, φιλική προς τα ρωσικά συμφέροντα, συριακή κυβέρνηση συνεπάγεται και διατήρηση της ρωσικής ναυτικής βάσης στην πόλη Tartus, η  γεωστρατηγική σημασία της οποίας αποτέλεσε έναν από τους λόγους της «ενεργότερης» ρωσικής εμπλοκής τον περασμένο Σεπτέμβρη. Η ευρύτερη περιοχή ελεγχόταν ανέκαθεν από το συριακό καθεστώς, ωστόσο πλέον ο έλεγχος έχει επεκταθεί, και η βάση φαντάζει πιο ασφαλής από ποτέ.

Η υπονόμευση των Ηνωμένων Πολιτειών και το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ρωσίας

Σε διπλωματικό επίπεδο, ο Putin κατάφερε να προαγάγει τη Ρωσία σε αξιόπιστο εταίρο του Αραβικού Κόσμου, αντιπαραβάλλοντας τη σταθερή στήριξη στο μόνο επίσημο Άραβα σύμμαχό του, Assad, με την αντίστοιχη χλιαρή και -υπό προϋποθέσεις- στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στους δικούς τους Άραβες συμμάχους – όπως, για παράδειγμα, την Αίγυπτο.

Εκμεταλλευόμενος τις συγκρουόμενες προτεραιότητες και τα χάσματα εντός του -ηγούμενου από τις ΗΠΑ- συνασπισμού κατά του ISIS, κατόρθωσε να στρέψει τον έναν αμερικανικό σύμμαχο ενάντια στον άλλον. Χαρακτηριστικότερο αποτελεί το παράδειγμα των Κούρδων του YPG. Οι Ρώσοι στήριξαν έμμεσα τον συγκεκριμένο -υποστηριζόμενο από τις ΗΠΑ- παράγοντα, επιτρέποντάς του να καταλάβει σημαντικά εδάφη κοντά στα τουρκικά σύνορα, και να τροφοδοτήσει τις κουρδικές φιλοδοξίες για τη δημιουργία κράτους με τη συνένωση συριακών και τουρκικών εδαφών. Αυτή η εξέλιξη έφερε τους -επίσημους συμμάχους των ΗΠΑ- Τούρκους σε δυσμένεια και αποξένωση, δυσχεραίνοντας ακόμη περισσότερο το έργο της Ουάσινγκτον.

Ανέκαθεν η Ρωσία διέθετε ένα συγκριτικό πλεονέκτημα επί του εμφυλίου έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών ειδικότερα, και της Δύσης γενικότερα. Σε ένα πόλεμο δια αντιπροσώπων (‘’proxy war’’), καθοριστικό ρόλο για μια εξωτερική δύναμη παίζει ο βαθμός ελέγχου που καθένας αντιπρόσωπος ασκεί επί των εγχώριων δρώντων. Σε αντίθεση με τη Ρωσία, που αποτελεί μέρος του συνεκτικότερου άξονα Ρωσίας-Ιράν-Χεζμπολάχ-Άσσαντ, οι Ηνωμένες Πολιτείες επίσημα υποστηρίζουν τις μετριοπαθείς δυνάμεις της αντιπολίτευσης, που σε μεγάλο όμως βαθμό στερούνται κεντρικής ηγεσίας. Εκατοντάδες διαφορετικές ομάδες συγκροτούν τη λεγόμενη «αντιπολίτευση» ενώ, παράλληλα, είναι δύσκολο να ξεδιαλύνει κανείς κατά πόσο η εκάστοτε ομάδα είναι περισσότερο μετριοπαθής, ή κατά πόσο ρέπει προς το ριζοσπαστικό ισλαμισμό. Οι περιπτώσεις μελών αυτών των ομάδων που προσχώρησαν στο ISIS ή σε άλλες τρομοκρατικές οργανώσεις, όπως η Al Nusra ( πλέον Jabhat Fateh al-Sham), είναι πολλές. Ο Assad, παρά τις εμπρηστικές του δηλώσεις, είναι σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένος ολοσχερώς από τους δύο πάτρωνές του, επομένως είναι πιο εύκολα διαχειρίσιμος. Αντίθετα, κάθε προσπάθεια εκεχειρίας και συνεννόησης από πλευράς Ηνωμένων Πολιτειών προϋποθέτει την εναρμόνιση όλων των ανταρτικών ομάδων, καθώς και την έμπρακτη συνεισφορά των υπόλοιπων περιφερειακών δρώντων που εμπλέκονται στον εμφύλιο – δηλαδή των χωρών του Κόλπου και της Τουρκίας. Τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών στον εμφύλιο δεν ταυτίζονται πλήρως με αυτά των δεδηλωμένων συμμάχων τους, και αυτή η κατάσταση έχει οδηγήσει στην ολοένα αυξανόμενη στήριξη προς τις κουρδικές δυνάμεις, που έχουν αποδειχθεί ως ο πλέον αξιόπιστος εταίρος στη μάχη κατά του ISIS. Βέβαια, οι Κούρδοι και το YPG αποτελούν άλλον έναν παράγοντα που συμβάλλει στην αποξένωση των Ηνωμένων Πολιτειών από τις υπόλοιπες ομάδες ανταρτών, και ειδικά αυτών που υποστηρίζονται από την Τουρκία.

Μάρκετινγκ.

Εκτός των άλλων, αξίζει να αναφερθεί και άλλη μία πτυχή της ρωσικής επέμβασης: Το εμπόριο όπλων και οι δυνατότητες που προσφέρθηκαν στη Ρωσία για δοκιμή και ‘’διαφήμιση’’ του νέου της εξοπλισμού. Μέχρι την περασμένη άνοιξη, και τη μερική απόσυρση των στρατευμάτων της, η Ρωσία είχε ξοδέψει περίπου μισό δισεκατομμύριο συνολικά για τη στρατιωτική της επιχείρηση στη Συρία. Τα κέρδη, όμως, από τις πωλήσεις όπλων θα μπορούσαν να αποφέρουν δεκάδες δισεκατομμυρίων σε βάθος χρόνου.

Κοινώς, η εμπλοκή στη Συρία ενίσχυσε τη διεθνή εικόνα της Μόσχας ως επιφανούς παραγωγού και προμηθευτή όπλων παγκοσμίως, φιγουράροντας -άλλωστε-  δεύτερη μετά την Ουάσινγκτον στο συγκεκριμένο «σπορ» (Mirovalev, 2016).

Το αγκάθι των κυρώσεων.

Στο κομμάτι των κυρώσεων ειδικότερα, και της αντιμετώπισης μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κρατών γενικότερα, η Ρωσία επιδιώκει να εκμεταλλευτεί την ασύμμετρη πίεση που έχουν δεχτεί ορισμένα κράτη εντός της Ε.Ε από την έξαρση της προσφυγικής κρίσης ως συνέπεια των συνεχιζόμενων συγκρούσεων σε Συρία, Ιράκ και Λιβύη.

Οι διχαστικές γραμμές που δημιουργούνται και παγιώνονται λόγω προσφυγικού, εν μέσω γενικότερης παρατεταμένης κρίσης, προσφέρουν ευκαιρίες στη Ρωσία για εξάσκηση της -προσφιλούς σε αυτή- τακτικής του ‘’διαίρει και βασίλευε’’ (Leonard and Popescu, 2007). Οι φωνές πληθαίνουν εντός της Ε.Ε που καλούν για ιεράρχηση προτεραιοτήτων και επαναπροσδιορισμό της ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στη Ρωσία.  Κάπως έτσι, είχαμε αναφέρει πέρυσι πως η ρωσική επέμβαση αποσκοπούσε -μεταξύ άλλων- και στην απόσπαση ανταλλαγμάτων και παραχωρήσεων στο κομμάτι των κυρώσεων. Πράγματι, η Ιταλία τον περασμένο Δεκέμβρη πίεσε και πέτυχε την εξάμηνη αναβολή της σχετικής απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αναφορικά με την παράταση ή μη των ευρωπαϊκών κυρώσεων απέναντι στη Ρωσία (Wishart and Follain, 2015). Εν τέλει, ο ρωσικός στόχος δεν επετεύχθη, καθώς τον Ιούνιο αποφασίστηκε η εξάμηνη παράταση των κυρώσεων (Rankin, 2016). Ωστόσο η στάση της Ιταλίας, χώρας που ασφυκτιά όσο κανείς από τη συνεχιζόμενη αστάθεια στη Λιβύη, αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα αυτού του πνεύματος εντός ορισμένων κρατών-μελών της Ε.Ε: Για την ασφυκτιούσα -υπό την πίεση της προσφυγικής κρίσης- Ιταλία, η επίλυση και η σταθεροποίηση της κατάστασης στη Λιβύη αποτελεί προτεραιότητα σε σχέση με το Ουκρανικό ζήτημα, και η Ρωσία μπορεί να καταστεί, αντί για μέρος του προβλήματος, μέρος της λύσης. Αντίστοιχα, και για τις υπόλοιπες χώρες που πλήττονται από την προσφυγική κρίση ή από κρούσματα τρομοκρατίας, η επίλυση του συριακού προέχει. Η κλιμάκωση των βομβαρδισμών και των εχθροπραξιών στο Χαλέπι ενίσχυσε τις προσφυγικές ροές, προσφέροντας έτσι άλλον ένα μοχλό πίεσης, και ένα τακτικό όπλο στη φαρέτρα του Ρώσου προέδρου. Η άνοδος του ευρωσκεπτικισμού και του εθνικισμού, ως απόρροια -εν μέρει και- της προσφυγικής κρίσης, αποτελεί μια πολιτική νίκη του Κρεμλίνου και συνδέεται εμμέσως με τη στρατηγική του στη Συρία.Οι επικείμενες εκλογές σε Γαλλία και Γερμανία αναμένονται καθοριστικής σημασίας, παράλληλα με την έκβαση του ιταλικού δημοψηφίσματος.

                               Ανοιχτά ζητήματα

Παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στο διπλωματικό κομμάτι, κάθε προσπάθεια εκεχειρίας παραμένει φύσει εύθραυστη, όπως απέδειξαν και τα πενιχρά αποτελέσματα της τελευταίας (Syria: How the fragile ceasefire fell apart, 2016).maxresdefault

Αμφότερες Ρωσία και ΗΠΑ πιέζουν για την ταχύτερη δυνατή επίλυση. Όσο περισσότερο παρατείνεται η προοπτική επίλυσης, τόσο αυξάνεται η πίεση προς την ίδια τη Ρωσία. Η μερική απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων την περασμένη άνοιξη, και ο περιορισμός στις αεροπορικές εκστρατείες (με επικουρικό προς τις κυβερνητικές δυνάμεις ρόλο), αποδεικνύει την αποφασιστικότητα του Κρεμλίνου να αποφύγει τις παγίδες της αμερικάνικης πολιτικής στη Μέση Ανατολή, αλλά και την τραυματική εμπειρία της Σοβιετικής Ένωσης στο Αφγανιστάν. Επιπλέον, η στάση αυτή αναδεικνύει τις οικονομικές στενότητες που καθιστούν επικίνδυνη μία υπερέκταση: Οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου σε μια οικονομία που στερείται διαφοροποίησης, η πτώση του Ρουβλίου και, τέλος, ο αντίκτυπος των Δυτικών κυρώσεων συνεχίζουν να μαστίζουν τη ρωσική οικονομία.

Επιπλέον, παρά τη σημαντική υποχώρηση του ISIS στο πεδίο της μάχης, κίνδυνοι εξακολουθούν να εγκυμονούν. Όσο περισσότερο ηττάται το ΙΚ σε συμβατικό επίπεδο στη Συρία και το Ιράκ, τόσο περισσότερο θα προσφεύγει σε «τακτικές Al Qaeda», κλιμακώνοντας την τρομοκρατική του δράση ανά την Υφήλιο. Ο κίνδυνος πιθανής αποσταθεροποίησης στα κράτη της Κεντρικής Ασίας αυξάνει τον κίνδυνο για αύξηση των ροών Ρώσων πολιτών, που μάχονται στη Συρία και το Αφγανιστάν, σε ισλαμιστικές οργανώσεις.

Παράλληλα, η δυναμική των σχέσεων Κρεμλίνου και Τεχεράνης, και η διατήρηση της συγκεκριμένης άσπονδης συμμαχίας δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Ο κουρδικός παράγων θα μπορούσε να συνενώσει τις δυο αντιτιθέμενες -στο μέτωπο της Συρίας- δυνάμεις, υπό το πρίσμα μιας κοινής απειλής: Την Τουρκία και το Ιράν.  Η Ρωσία, σε μια τέτοια περίπτωση, θα έπαυε να έχει τον πρωτεύοντα ρυθμιστικό ρόλο στις εξελίξεις.

Τη δεδομένη χρονική στιγμή, το momentum για μια επίλυση και απεμπλοκή φαντάζει ιδανικό για τη Ρωσία. Ωστόσο, όσο περισσότερος χρόνος αναλώνεται, τόσο μεγαλύτερος θα φαντάζει ο κίνδυνος αυτοπαγίδευσης στη δίνη του μεσανατολικού χάους.

ΠΗΓΕΣ:

  1. Russia: EU prolongs economic sanctions by six months (2016) Available at: http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2016/07/01-russia-sanctions/?utm_source=dsms-auto&utm_medium=email&utm_campaign=Russia%3A%20EU%20prolongs%20economic%20sanctions%20by%20six%20months (Accessed: 26 September 2016).
  2. Heistein, A. (2016) Did Russia win in Syria? Available at: http://nationalinterest.org/feature/did-russia-win-syria-15561 (Accessed: 26 September 2016).
  3. Strack, C. (2016) Syrian government territory grows by 1.3% with Russian military support. Available at: http://www.janes.com/article/57402/syrian-government-territory-grows-by-1-3-with-russian-military-support (Accessed: 26 September 2016).
  4. Hutcherson, K. and Karimi, F. (2016) Syrian forces capture Palmyra city from ISIS militants, state media report. Available at: http://edition.cnn.com/2016/03/27/middleeast/syria-forces-capture-palmyra-city/ (Accessed: 26 September 2016).
  5. Dearden, L. (2016) Bashar al-Assad vows to retake whole of Syria by force despite ceasefire attempts. Available at: http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/bashar-al-assad-vows-to-retake-whole-of-syria-by-force-despite-ceasefire-attempts-a6870141.html (Accessed: 25 September 2016).
  6. Ensor, J. (2016) Assad vows to retake whole of Syria hours before start of ceasefire. Available at: http://www.telegraph.co.uk/news/2016/09/12/assad-vows-to-retake-whole-of-syria-ahead-of-ceasefire/ (Accessed: 25 September 2016).
  7. Mirovalev, M. (2016) Syria’s war: A showroom for Russian arms sales. Available at: http://www.aljazeera.com/news/2016/04/syria-war-showroom-russian-arms-sales-160406135130398.html (Accessed: 25 September 2016).
  8. Leonard, M. and Popescu, N. (2007) A power audit of EU-Russia relations. Available at: http://www.ecfr.eu/publications/summary/a_power_audit_of_eu_russia_relations (Accessed: 25 September 2016).
  9. Wishart, I. and Follain, J. (2015) EU said to delay Russia sanctions decision on Italy concerns. Available at: http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-11/eu-said-to-delay-russia-sanctions-decision-on-italian-concerns-ii1jhj8f (Accessed: 26 September 2016).
  10. Rankin, J. (2016) EU to extend sanctions against Russia. Available at: https://www.theguardian.com/world/2016/jun/21/eu-to-extend-sanctions-against-russia (Accessed: 25 September 2016).
  11. Syria: How the fragile ceasefire fell apart (2016) Available at: http://news.sky.com/story/syria-timeline-how-the-fragile-week-long-ceasefire-fell-apart-10585670 (Accessed: 25 September 2016).

Tagged under:

Τελειόφοιτος φοιτητής στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με κατεύθυνση τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Είναι δόκιμος ερευνητής στο Κέντρο Ρωσίας, Ευρασίας και Νοτιο-ανατολικής Ευρώπης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ). Επίσης έχει ολοκληρώσει πρακτικές στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ) και στο Υπουργείο Εξωτερικών.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This