Ο νέος δορυφόρος του Πακιστάν και η στρατηγική σημασία του

Την ήδη τεταμένη σχέση μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας, αναφορικά με τις περιοχές του Τζαμού και Κασμίρ, έρχεται να ταράξει η ανακοίνωση της εθνικής ερευνητικής επιτροπής του Πακιστάν (Space and Upper Atmosphere Research Commission- SUPARCO) ότι, μέσα στον επόμενο χρόνο, το Πακιστάν θα εκτοξεύσει νέο δορυφόρο. Τα ερωτήματα που προκύπτουν στο σημείο αυτό είναι πολλά. Τι διαθέτει ήδη στο “διαστημικό του οπλοστάσιο” το Πακιστάν; Ποιον σκοπό επιδιώκει ο νέος αυτός δορυφόρος, και πώς όλα αυτά πραγματοποιούνται υπό το πρίσμα του διαστημικού δικαίου;

Πακιστάν: Η εως τώρα πορεία του προς την εξερεύνηση του διαστήματος

Αν και αναπτυσσόμενο κράτος, το Πακιστάν ήταν το πρώτο από τους γείτονές του το οποίο ανέπτυξε διαστημικό πρόγραμμα, κατανοώντας βαθύτερα τη σημασία της εξερεύνησης του διαστήματος σε κρατικό επίπεδο. Μόλις το 1961 ιδρύθηκε η Ερευνητική Επιτροπή Διαστήματος και Ανώτερης Ατμόσφαιρας (SUPARCO), ένα κρατικό όργανο που ταχύτατα όμως βρέθηκε τεχνολογικά πίσω. Στην αναποτελεσματικότητά του συνετέλεσε τόσο η τεχνολογική εξάρτηση της χώρας από εγκαταστάσεις εκτόξευσης δορυφόρων άλλων χωρών, όσο και η εκμετάλλευση των κρατικών πόρων από την πολιτική ηγεσία για προσωπικούς και όχι εθνικούς σκοπούς.

Το Πακιστάν εκτόξευσε τον πρώτο του δορυφόρο επικοινωνιών (Communication Satellite – PAKSAT-IR) με τη βοήθεια της Κίνας το 2011, με διάρκεια ζωής 15 χρόνια – έναν δορυφόρο που, σύμφωνα με τα στοιχεία της SUPARCO, είναι πλήρως λειτουργικός και παρέχει ικανοποιητικές υπηρεσίες, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Εντούτοις, στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της τηλεπικοινωνίας δεν είναι απαραίτητη μόνο η κατοχή ενός δορυφόρου επικοινωνιών, αλλά και η αποκομιδή και ασφαλής μετάδοση πληροφοριών για στρατιωτικούς και εθνικούς σκοπούς.

Το καινοτόμο Διαστημικό Πρόγραμμα και ο Νέος Δορυφόρος

Ενόψει της απόφασης των ΗΠΑ να διακόψουν την οικονομική βοήθεια προς το Πακιστάν, και των συνεχών εχθροπραξιών μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, το τελευταίο ανακοίνωσε το νέο του φιλόδοξο διαστημικό πρόγραμμα.

Βασικοί στόχοι του προγράμματος είναι η αυτοδυναμία και ανεξαρτησία της χώρας από τους δορυφόρους της Γαλλίας και των ΗΠΑ για στρατιωτικούς και πολιτικούς σκοπούς. Η εθνική επιτροπή διαστήματος SUPRACO θέτει προς υλοποίηση μέσα στο 2018-2019 τρία έργα.

Αρχικά, χρηματοδοτεί με 1,35 δισ. ρουπίες τον δορυφόρο πολλαπλών αποστολών του Πακιστάν (Multi-Mission Satellite – PakSat- MM1), με 1 δισ. τα διαστημικά κέντρα σε Ισλαμαμπάτ, Λαχόρη και Καράτση και, τέλος, με 200 εκ. το κέντρο ερευνών διαστημικών εφαρμογών (Space Application Research Centre) στο Καράτσι.

Παράλληλα, η εθνική υπηρεσία διαστήματος του Πακιστάν, SUPARCO, αναμένει την εκτόξευση ενός δορυφόρου γεωσκόπησης διπλής χρήσης, Remote Sensing Satellite 1 (PRSS-1). Πρόκειται για ένα δορυφορικό σύστημα αποτελούμενο από δύο διαφορετικούς δορυφόρους, έναν που θα φέρει ηλεκτρο-οπτικό πεδίο, και ένα ραντάρ συνθετικής διαφυγής (SAR), που θα προσφέρει στο Πακιστάν πολλαπλά οφέλη σε τομείς όπως η γεωργία, η πρόληψη καταστροφών, η διαχείριση του νερού και άλλα πρακτικά ζητήματα.

Ο δορυφόρος PRSS-1 εκτιμάται ωστόσο ότι μπορεί να έχει καθοριστική σημασία στη γεωπολιτική της Μέσης Ανατολής. Η δυνατότητα συγκέντρωσης πληροφοριών, παρακολούθησης των συνόρων και ολόκληρης της χώρας γενικότερα προσφέρει στο Πακιστάν τη δυνατότητα να παρακολουθεί όχι μόνο τα εδάφη του, αλλά και τη γείτονα Ινδία, ενώ ταυτόχρονα μειώνει την οικονομική του εξάρτηση από τη Σαουδική Αραβία.

Δορυφόροι και Διαστημικό Δίκαιο

Το διαρκώς αυξανόμενο κρατικό ενδιαφέρον προς το διάστημα οδήγησε τη διεθνή κοινότητα στη θεσμοθέτηση ενός δικαίου, που σκοπό του είχε την ειρηνική χρήση του διαστήματος ως κοινό αγαθό. Αν και σε καμία από τις συνθήκες δεν υπάρχει ορισμός του δορυφόρου, σύμφωνα με το διαστημικό δίκαιο, κάθε αντικείμενο που εκτοξεύεται στο διάστημα θεωρείται διαστημικό αντικείμενο και, άρα, υπόκειται στους περιορισμούς των συνθηκών διαστημικού δικαίου. Σύμφωνα με τις συνθήκες αυτές, κάθε κράτος έχει το δικαίωμα στην ελεύθερη εξερεύνηση του διαστήματος, του φεγγαριού και των άλλων ουράνιων σωμάτων, ταυτόχρονα όμως απαγορεύεται να οικειοποιείται ή να αξιώνει κυριαρχία σε αυτά, καθώς και να εγκαθιστά όπλα μαζικής καταστροφής.

Τα ζητήματα περιπλέκονται, ωστόσο, στην περίπτωση που η ελευθερία ενός κράτους να εξερευνήσει το διάστημα προσκρούει στην εθνική κυριαρχία ενός άλλου κράτους στο έδαφός του. Οι δορυφόροι τηλεανίχνευσης ή Remote Sensing Satellites εμπίπτουν στο παραπάνω ζήτημα για την επίλυση του οποίου η COPUOS διατύπωσε τις Αρχές που σχετίζονται με την τηλε-επισκόπηση της Γης από το διάστημα.

Πρώτον, αναγνωρίζει μεν το δικαίωμα στην ελεύθερη εξερεύνηση του διαστήματος, διατυπώνοντας με σαφήνεια δε ότι κάτι τέτοιο δεν θα πρέπει να προσκρούει στα νόμιμα δικαιώματα των κρατών και στην πλήρη και αποκλειστική κυριαρχία τους πάνω στο έδαφός τους. Δεύτερον, προβλέπει ότι τα αρχεία που έχουν συλλεχθεί από τον δορυφόρο θα καθίστανται διαθέσιμα προς ανάγνωση στο υπό ανίχνευση κράτος. Αξίζει να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι οι παραπάνω αρχές δεν έχουν την υποχρεωτικότητα μιας συνθήκης, αλλά το συμβουλευτικό χαρακτήρα ενός ψηφίσματος, ικανού όμως να επηρεάσει τη δραστηριότητα του δορυφόρου.

Εν κατακλείδι,το Πακιστάν εισέρχεται δυναμικά στον τομέα της διαστημικής τεχνολογίας και καινοτομίας, αναζητώντας τη δική του θέση στο διάστημα. Αναμένεται, ωστόσο, να δούμε αν και πώς θα αλλάξουν οι σχέσεις με την Ινδία μετά την εκτόξευση των προαναφερθέντων δορυφόρων.

Πηγές:

  1. Economic Times. (2018). Pakistan set to launch space programme to keep an eye on Indian side: Report.https://economictimes.indiatimes.com/news/science/pakistan-set-to-launch-space-programme-to-keep-an-eye-on-indian-side-report/articleshow/63960215.cms
  2. Press Trust of India. (2018). Pak set to launch space programme to keep an eye on Indian side: Report.http://www.business-standard.com/article/current-affairs/pak-set-to-launch-space-programme-to-keep-an-eye-on-indian-side-report-118042900261_1.html
  3. SPACEWATCH Middle East. (2017). Pakistan to Launch First Earth Observation Satellite in 2018.https://spacewatchme.com/2017/10/pakistan-launch-first-earth-observation-satellite-2018/
  4. Afzal, A. (n.d.). Overcoming India and Pakistan’s Perpetual Standoff in Kashmir.https://thediplomat.com/2018/04/overcoming-india-and-pakistans-perpetual-standoff-in-kashmir/
  5. Panda, A. and Parameswaran, P. (2018). Will Trump’s Lash-Out Against Pakistan Succeed Where Other US Presidents Failed?.https://thediplomat.com/2018/01/will-trumps-lash-out-against-pakistan-succeed-where-other-us-presidents-failed/
  6. Suparco. (n.d.). Pakistan Space and Upper Atmosphere Research Commission. http://suparco.gov.pk/webroot/pages/major-programmes.asp
  7. D. Johnson, C. (n.d.). Legal and Regulatory Considerations of Small Satellite Projects.https://swfound.org/media/188605/small_satellite_program_guide_-_chapter_5_-_legal_and_regulatory_considerations_by_chris_johnson.pdf
  8. Khan, A. (2018). Hurdles in Pakistan’s Quest for Reaching Space.https://moderndiplomacy.eu/2018/03/22/hurdles-in-pakistans-quest-for-reaching-space/
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (1 έτος) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Η Αγνή Βαρθαλίτη μένει στην Αθήνα και βρίσκεται στο τέρταρτο έτος σπουδών της στη Νομική Σχολή Αθηνών. Έχει συμμετάσχει σε μια εικονική δίκη αφορώσα το διεθνές δίκαιο εναερίου χώρου και αποτελεί μέλος της αρθρογραφικής ομάδας του Δικαίου Εναερίου Χώρου και Διαστήματος της Power Politics.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest