Τέσσερα αεροπορικά δυστυχήματα που άλλαξαν την αεροπλοΐα

Παρά το γεγονός ότι, στις μέρες μας, η αεροπλοΐα θεωρείται ως η πλέον ασφαλέστερη μορφή μετακίνησης και, ταυτόχρονα, εκείνη που συνεπάγεται το μικρότερο δυνατό ρίσκο, δεν ήταν λίγες εκείνες οι φορές -τόσο στο μακρινό όσο και στο εγγύς παρελθόν- που αεροπορικές τραγωδίες συντάραξαν ολόκληρο τον πλανήτη. Πρόκειται για τα τέσσερα σημαντικότερα αεροπορικά δυστυχήματα που έλαβαν χώρα τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, αφήνοντας πίσω τους εκατοντάδες νεκρούς και επηρεάζοντας σημαντικά τη διεθνή κοινότητα αεροπορικού δικαίου.

Korean Airlines Flight (ΚΕ007)

Την 1η Σεπτεμβρίου του 1983, εν μέσω του Ψυχρού Πολέμου, το κορεάτικο boeing 747 απογειώνεται από την Νέα Υόρκη με τελικό προορισμό τη Seoul της Νότιας Κορέας. Ενόσω, όμως, το αεροπλάνο βρίσκεται στον αέρα, αρχίζει να αποκλίνει από την καθορισμένη πορεία του, με αποτέλεσμα να εισέλθει στον εθνικό εναέριο χώρο της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Το αεροπλάνο εντοπίζεται πάνω από μια στρατιωτική βάση, και δίνεται εντολή προς απογείωση σε δύο σοβιετικά μαχητικά με σκοπό να το αναχαιτίσουν. Ο πιλότος του ενός σοβιετικού, δίνοντας συνέντευξη στο CNN το 1998, αναφέρει ότι άρχισε να κάνει σήματα στον πιλότο του πολιτικού αεροσκάφους σε διεθνή κώδικα, αλλά ο τελευταίος δεν απαντούσε. Ακολούθησαν προειδοποιητικά πυρά και, εν τέλει, το αεροπλάνο καταρρίφθηκε (Morris,2017).

Μία δεκαετία αργότερα, το 1992, έρχεται η έκθεση έρευνας αεροπορικού ατυχήματος του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (International Civil Avtation Organisation, ICAO), και το αντίγραφο από τον καταγραφέα συνομιλιών στο θάλαμο διακυβέρνησης του αεροσκάφους να λύσει το μυστήριο της κατάρριψης της πτήσης KAL-007. Την κατάρριψη προκάλεσαν τα θραύσματα από τους πυραύλους που εκτοξεύτηκαν σαν προειδοποιητικά πυρά, τα οποία έπληξαν το πίσω μέρος του αεροσκάφους, καταστρέφοντας τρία από τα τέσσερα υδραυλικά του συστήματα και κόβοντας, παράλληλα, μερικά καλώδια. Ωστόσο, η πίεση στην καμπίνα του αεροπλάνου δεν μειώθηκε, και αυτό εξακολούθησε να βρίσκεται στον αέρα για δώδεκα λεπτά, μέχρι να συντριβεί στον ωκεανό, παρασύροντας μαζί του 269 επιβάτες και πλήρωμα (Patterson, 2013).

Air India flight (AI182)

Στις 23 Ιουνίου του 1985, η πτήση AI182 απογειώθηκε από το Toronto του Καναδά με τελικό προορισμό την Ινδία. Καθώς το αεροσκάφος βρισκόταν στον αέρα, εκτελώντας κανονικά την πορεία του, μια βόμβα, η οποία είχε τοποθετηθεί στις αποσκευές του αεροσκάφους, εξερράγη κοντά στις ακτές της Ιρλανδίας, με αποτέλεσμα την ολοκληρωτική καταστροφή του αεροπλάνου, απαριθμώντας 329 θύματα.

Η έρευνα που διεξήχθη για το ατύχημα, αποκάλυψε πληθώρα σφαλμάτων αναφορικά με τον έλεγχο των αποσκευών στο αεροδρόμιο του Καναδά, που επέτρεψαν στον μετανάστη ινδικής καταγωγής, Inderjit Singh Reyat, να τοποθετήσει δύο βόμβες σε δύο αεροπλάνα, τα οποία αναχωρούσαν από το Vancouver. Ο Inderjit Singh Reyat ήταν ο μόνος που καταδικάστηκε για την τρομοκρατική επίθεση, και αποφυλακίστηκε αφού εξέτισε ποινή είκοσι χρόνων (The Guardian,2017).

 Ιran Air flight ( IR655)

Σε μία περίοδο έντονης αστάθειας στον περσικό κόλπο, λόγω του πολέμου που είχε ξεσπάσει μεταξύ Ιράν και Ιράκ, το πολιτικό αεροσκάφος Α300 εκτελεί πτήση από την Τεχεράνη με προορισμό το Dubai, στις 3 Ιουλίου 1988. Καθώς βρίσκεται εντός του Ιρανικού εναερίου χώρου, γίνεται αντιληπτό από το πολεμικό πλοίο των ΗΠΑ Vincennes, το οποίο συμπεραίνοντας -λανθασμένα- ότι επρόκειτο για πολεμικό αεροσκάφος F-14A Torncat, και ανίκανο να επικοινωνήσει μαζί του -τόσο σε στρατιωτική όσο και σε εμπορική συχνότητα-, εκτοξεύει εναντίον του δύο πυραύλους εδάφους- αέρος, με συνέπεια το θάνατο 290 ανθρώπων. Το 1996 οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν προσήλθαν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, όπου οι ΗΠΑ αναγνώρισαν το συμβάν της 3ης Ιουλίου 1988 και κατέβαλαν αποζημίωση (Halloran, 1988) .

Saudi Arabia Flight (SV763)

Η πιο αιματηρή αεροπορική σύγκρουση συνέβη στις 12 Νοεμβρίου του 1996, μεταξύ δύο πολιτικών αεροσκαφών της Saudi Arabia Flight 763 (SV763) και της Kazakhstan Airlines Flight (K41907) πάνω από την πόλη Charkhi Dadri στην Ινδία. Η SV763 ξεκινάει από το Δελχί με προορισμό το Dhahran με 312 επιβαίνοντες, και η πτήση K41907 από το Shymkent με προορισμό το αεροδρόμιο Indira με 37 επιβαίνοντες. Ενώ τα δύο αεροσκάφη συνεχίζουν την πορεία τους κανονικά, το κέντρο ελέγχου δίνει οδηγία στον πιλότο της πτήσης 1907 να κατέβει στα 15.000 πόδια. Από σφάλμα του πιλότου, όμως, το αεροσκάφος κατεβαίνει στα 14.500 πόδια, με αποτέλεσμα να συγκρουστεί με την πτήση 763 στον αέρα. Όλοι οι επιβαίνοντες (συνολικά 349) και στα δύο αεροσκάφη έχασαν τη ζωή τους (Burns, 1996).

H εξέλιξη στο Διεθνές Αεροπορικό Δίκαιο μετά τα δυστυχήματα

Τα τέσσερα αυτά αεροπορικά ατυχήματα άφησαν ανεξίτηλο το στίγμα τους στην παγκόσμια ιστορία της αεροπορίας, και αποτέλεσαν το έναυσμα για την εξέλιξη του διεθνούς αεροπορικού δικαίου – κυρίως, δε, στον τομέα της ασφάλειας. Σε κάποιες περιπτώσεις αποτέλεσαν το σημείο αναφοράς, ενώ σε άλλες συνεισέφεραν από κοινού με άλλα γεγονότα στην εδραίωση κανόνων και αρχών.

Σημαντικότερη αεροπορική τραγωδία, όσον αφορά στα νομικά αποτελέσματα που επέφερε στη διεθνή σκηνή, ήταν εκείνη της Korean Airlines Flight 007. Η κατάρριψη του πολιτικού αεροσκάφους προκάλεσε έντονες αποδοκιμασίες και κατέστησε -περισσότερο από ποτέ άλλοτε- επιτακτική την ανάγκη κωδικοποίησης του μέχρι τότε εθιμικού κανόνα δικαίου. Εξαιτίας αυτού, στις 24 Απριλίου 1984, το Συμβούλιο του ICAO συγκάλεσε έκτακτη συνέλευση για την τροποποίηση της Σύμβασης του Σικάγο για την πολιτική αεροπορία. Στις 10 Μαΐου 1984, στο Montreal, υπογράφηκε από 102 κράτη το άρθρο 3bis, το οποίο απαγορεύει τη χρήση βίας εναντίον πολιτικού αεροσκάφους, υπογραμμίζοντας, παράλληλα, ότι σε περίπτωση αναχαίτισης οι ζωές τον επιβατών δεν πρέπει να τίθενται σε κίνδυνο.

Μείζονος σημασίας για τη δημιουργία και τροποποίηση των παραρτημάτων της Σύμβασης του Σικάγο για την προστασία της πολιτικής αεροπορίας υπήρξαν και τα αεροπορικά δυστυχήματα των πτήσεων AI182, IR655 και εκείνο της σύγκρουσης των πτήσεων SV763 και K41907 στην Ινδία. Συγκεκριμένα, το Παράρτημα 17 (Annex 17) προβλέπει την υποχρέωση των συμβαλλομένων κρατών να προβλέπουν μέτρα για τον έλεγχο των αποσκευών πριν φορτωθούν σε πολιτικό αεροσκάφος. Στο Παράρτημα 2, σε συνδυασμό με το άρθρο 3bis, προβλέπονται οι περιπτώσεις και ο τρόπος αναχαίτισης ενός πολιτικού αεροσκάφους, καθώς και τα μέτρα που θα πρέπει να τηρούνται από κάθε κράτος, με σκοπό να διασφαλίζεται η ασφάλεια των επιβαινόντων. Τέλος, το Παράρτημα 11 εισάγει κανονισμούς και προτεινόμενες πρακτικές για τις υπηρεσίες ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας, με σκοπό την αποτροπή σύγκρουσης μεταξύ αεροσκαφών, τόσο στον αέρα όσο και στο έδαφος. Αναμφισβήτητα, τα τέσσερα αεροπορικά αυτά δυστυχήματα άλλαξαν την ιστορία της αεροπλοΐας και το δίκαιο που τη διέπει.

Πηγές:

  1. Patterson, T. (2013). The downing of Flight 007: 30 years later, a Cold War tragedy still seems surreal. https://edition.cnn.com/2013/08/31/us/kal-fight-007-anniversary/index.html
  2. The Guardian. (2017). Canada frees man convicted for 1985 Air India bombing that killed 329 people. https://www.theguardian.com/world/2017/feb/15/canada-air-india-bombing-inderjit-singh-reyat-freed
  3. Morris, H. (2017). The truth behind the 10 deadliest plane crashes of all time. http://www.telegraph.co.uk/travel/travel-truths/the-deadliest-aviation-plane-crashes-disasters-in-history/
  4. Halloran, R. (1988). The Downing Of Flight 655: U.S. Downs Iran Airliner Mistaken For F-14; 290 Reported Dead; A Tragedy, Reagan Says; Action Is Defended. http://www.nytimes.com/1988/07/04/world/downing-flight-655-us-downs-iran-airliner-mistaken-for-f-14-290-reported-dead.html?pagewanted=all
  5. Burns, J. (1996). Two Airliners Collide in Midair, Killing All 351 Aboard in India. http://www.nytimes.com/1996/11/13/world/two-airliners-collide-in-midair-killing-all-351-aboard-in-india.html
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (9 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Η Αγνή Βαρθαλίτη μένει στην Αθήνα και βρίσκεται στο τέρταρτο έτος σπουδών της στη Νομική Σχολή Αθηνών. Έχει συμμετάσχει σε μια εικονική δίκη αφορώσα το διεθνές δίκαιο εναερίου χώρου και αποτελεί μέλος της αρθρογραφικής ομάδας του Δικαίου Εναερίου Χώρου και Διαστήματος της Power Politics.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest