Θρησκεία και περιβάλλον: μια κατ’ εξοχήν σχέση σεβασμού

Η θρησκεία αποτελεί ένα πολύ σημαντικό παράγοντα που παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωή του ανθρώπου, και καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ύπαρξή του. Το γεγονός αυτό έχει αποδειχτεί περίτρανα κατά τη διάρκεια των αιώνων, και μέχρι σήμερα -σε μια εποχή που δεν έχει τον κυρίαρχο ρόλο που είχε παλιότερα- ακόμη εξακολουθεί να επηρεάζει τις αποφάσεις του ατόμου σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο.

Κυρίως επηρεάζει -εάν δε διαμορφώνει τελείως- το ηθικό σύστημα και, κατ’ επέκταση, τους θεσμούς και την πολιτική ενός έθνους, τόσο εντός των συνόρων όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με έρευνες, 8 στα 10 άτομα παγκοσμίως δηλώνουν πως είναι θρησκευόμενοι, επομένως δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός πως συχνά η κοινή γνώμη διχάζεται όταν η θρησκεία έρχεται σε αντιπαράθεση με επιστημονικούς θεσμούς ή γεγονότα σε παγκόσμια κλίμακα.

Στα ανωτέρω αυτά πλαίσια είναι λογικό να υποθέσουμε και να αναρωτηθούμε ποια είναι η θέση κάθε θρησκείας -τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο- όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και τη μελλοντική διαφύλαξή του για τις επόμενες γενιές.

Δύο ερωτήματα που αναζητούν απαντήσεις

Το να υποτεθεί πως μια οποιαδήποτε θρησκεία νοιάζεται περισσότερο για τον πλανήτη από κάποια άλλη θα ήταν αφελές σαν επιχείρημα. Ωστόσο, μέσα από τα επιμέρους συστήματα αξιών, υπάρχουν μικρές ενδείξεις -όχι παγκοσμίως αποδεκτές- για το πώς αντιλαμβάνεται ο ίδιος ο άνθρωπος τη σχέση της θρησκείας και του περιβάλλοντος.

Υπάρχουν κυρίως δύο αντίθετα ερωτήματα στα οποία οι θρησκείες όλου του κόσμου πασχίζουν να δώσουν απάντηση κατά τη διάρκεια των αιώνων: είναι οι άνθρωποι ένα ίσο κομμάτι ενός μεγαλύτερου οργανισμού τον οποίο πρέπει να σέβονται, να υπηρετούν και να τρέφουν; Ή μήπως ο πρωταρχικός σκοπός αυτού του οργανισμού είναι να υπηρετεί και να τρέφει την ανθρώπινη φυλή;

Θέσεις κάθε θρησκείας για το περιβάλλον

Στο πλαίσιο των αξιών που πρεσβεύουν οι θρησκείες για τη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον και τη μεταξύ τους αλληλεπίδραση θα εξετάσουμε τις τέσσερις μεγαλύτερες θρησκείες σε πλήθος ακολούθων και συνολικής επιρροής σε παγκόσμιο επίπεδο.

  • Ξεκινώντας από τον Χριστιανισμό, ο οποίος αριθμεί περίπου 2,1 δισεκατομμύρια πιστούς, οι αναφορές στην Παλαιά Διαθήκη κάνουν λόγο για κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στη γη και στα ζώα (Γέννεση). Αυτό το γεγονός από μόνο του αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης καθώς υποστηρίζεται πως έτσι υπονομεύεται η προσπάθεια του ανθρώπου για διατήρηση της άγριας ζωής. Ωστόσο, στα περιβαλλοντικά πλαίσια υπάρχουν και οι αντίθετες απόψεις που υποστηρίζουν πως μέσα στην Παλαιά Διαθήκη γίνονται συχνές αναφορές στο καθήκον του ανθρώπου να προστατέψει το φυσικό περιβάλλον.

Επιπλέον, το 2013, ερευνητές εξέδωσαν τα αποτελέσματα μιας έρευνας σύμφωνα με την οποία οι Χριστιανικές χώρες, και ιδιαίτερα οι Καθολικές, τείνουν να έχουν περισσότερες περιοχές φυσικού ενδιαφέροντος σε σχέση με τις υπόλοιπες. Ακόμη, περαιτέρω μελέτες αποκάλυψαν πως η συμπεριφορά του ανθρώπου απέναντι στο περιβάλλον δεν εξαρτάται από το αν το άτομο είναι Χριστιανός, αλλά από το είδος του Χριστιανισμού στο οποίο ανήκει (Ορθόδοξος, Καθολικός, Προτεστάντης κλπ.) Τέλος, η αλληλεπίδραση του Χριστιανισμού με τις άλλες θρησκείες αποτελεί κι αυτή σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει την ανθρώπινη περιβαλλοντική συμπεριφορά.

  • Η δεύτερη, σε πιστούς, θρησκεία παγκοσμίως είναι ο Ισλαμισμός, που αριθμεί περίπου 1,5 δισεκατομμύρια ακολούθους. Στα πλαίσια του Ισλάμ, οι Μουσουλμάνοι θεωρούνται υπεύθυνοι για να φροντίζουν τις δημιουργίες του Θεού. Κοινή παραδοχή είναι πως ο άνθρωπος είναι «διαχειριστής της γης κι όχι ιδιοκτήτης». Επομένως, καθήκον του ανθρώπου είναι να προστατέψει τη γη – και μάλιστα το σύστημα πεποιθήσεων βασίζεται στις ενέργειες που κάνει ο άνθρωπος με χρονικό ορίζοντα το μέλλον και τις επόμενες γενιές που θα ακολουθήσουν, κι όχι το παρόν.

Επιπροσθέτως, το Κοράνι, το ιερό βιβλίο του Ισλάμ, περιέχει περισσότερες από 750 αναφορές σε θέματα οικολογίας και πώς αυτές οι αρχές μπορούν να εφαρμοστούν στην προσπάθεια προστασίας του περιβάλλοντος. Στο ίδιο μοτίβο, τα Χαντίθ -μια συλλογή διδασκαλιών του προφήτη Μωάμεθ- επίσης περιέχουν έναν αριθμό κειμένων που αφορούν τα άγρια ζώα, το έδαφος και φυσικά το νερό, ένα πολύ σημαντικό στοιχείο στις κοινωνίες από τις οποίες πρωτοεμφανίστηκε το Ισλάμ.

  • Ο Ινδουισμός, πέρα από το γεγονός πως αριθμεί περίπου 900 εκατομμύρια πιστούς, αποτελεί και μια ιδιαίτερη και περίπλοκη θρησκεία, με βασικό πυλώνα της έναν απλοικό τρόπο ζωής, χωρίς την ευτυχία των υλικών αγαθών. Κύριο χαρακτηριστικό της είναι ο σεβασμός όλων των μορφών ζωής -και φυσικά του περιβάλλοντος-, ενώ εμφανίζεται να αποτελεί έναν de facto υποστηρικτή των ανανεώσιμων καυσίμων ώστε να διατηρείται αναλλοίωτη η φυσική τάξη των πραγμάτων.

Επιπλέον, η θεωρία του κάρμα στηρίζεται στο γεγονός πως οποιαδήποτε καταστροφή του περιβάλλοντος μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές συνέπειες στη ζωή εκείνων που την προκάλεσαν.

  • Τέλος ο Βουδισμός, αριθμώντας 376 εκατομμύρια πιστούς, αποτελεί κατά πολλούς ίσως την πιο φιλική προς το περιβάλλον θρησκεία, καθώς οι πεποιθήσεις της στηρίζονται στη θεμελιώδη ιδέα της ισότητας όλων των αισθανόμενων όντων. Ένα από τα χαρακτηριστικά του Βουδισμού είναι η αποχή από την κατανάλωση κρέατος, και η έμφαση που δίνεται έτσι ώστε ο άνθρωπος να ζει σε αρμονία με τη φύση κι όχι να την έχει υπό τον έλεγχό του.

Συμπεράσματα και επίλογος

Μπορεί σε πολλές περιπτώσεις, όπως προαναφέρθηκε, η συνύπαρξη της θρησκείας με άλλα ζητήματα που αφορούν τον άνθρωπο να διχάζει την κοινή γνώμη, ωστόσο στην περίπτωση του περιβάλλοντος είναι ξεκάθαρο πως υπάρχει μια σχέση σεβασμού. Χαρακτηριστικά είναι και τα παραδείγματα των θρησκευτικών ηγετών, όπως ο Πάπας ή ο Δαλάι Λάμα, που συχνά ευαισθητοποιούνται σε θέματα μεγάλης περιβαλλοντικής σημασίας, όπως το φαινόμενο του θερμοκηπίου ή το λιώσιμο των πάγων στους Πόλους.

Συνοψίζοντας τα παραπάνω, γίνεται αντιληπτό ότι κάθε θρησκεία, αν και διαφέρει με τις άλλες σε κάποιες λεπτομέρειες, εντούτοις η συνολική ιδέα που αποκομίζεται, οδηγεί στο συμπέρασμα πως υπάρχει ένας καθολικός σεβασμός προς το φυσικό περιβάλλον καθ’ όλη τη διάρκεια των αιώνων, και πως αυτός θα εξακολουθήσει να υφίσταται και μελλοντικά, βοηθώντας έτσι τις επόμενες γενιές στην ομαλή αλληλεπίδρασή τους με τον πλανήτη Γη.

Πηγές:

  1. BBC. (2017). Religion can make us more environmentally friendly- or not. http://www.bbc.com/earth/story/20170206-religion-can-make-us-more-environmentally-friendly-or-not
  2. CNN. (2008). All About: Religion and the environment. http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/01/27/eco.about.religion/
  3. Unep. (2018). How Islam can represent a model for environmental stewardship. https://www.unenvironment.org/news-and-stories/story/how-islam-can-represent-model-environmental-stewardship
  4. Seeker. (n.d.). How World Religions View the Environment. https://www.seeker.com/how-world-religions-view-the-environment-1770262467.html

Ο Αναστάσιος είναι πτυχιούχος του τμήματος Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής του ΠΑ.ΠΕΙ. Η αγάπη του για την αρθρογραφία, καθώς και το ενδιαφέρον του για τον τομέα του περιβάλλοντος και της οικονομίας, τον οδήγησαν στην ομάδα του Power Politics. Στον ελεύθερό του χρόνο ασχολείται με τον αθλητισμό, τα ταξίδια και τον κινηματογράφο. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest