Ένα «φλεγόμενο» Ιράν

Οι συνεχόμενες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που έλαβαν χώρα στο Ιράν, τις τελευταίες ημέρες, θυμίζουν την «Πράσινη Επανάσταση» που τάραξε τη χώρα το 2009 (Ganji, 2014),  παρ’ όλο που τα επεισόδια και η διάρκεια των κινητοποιήσεων που σημειώθηκαν τότε δεν είχαν προηγούμενο. Όμως, τί είναι εκείνο που πυροδότησε τελικά τις αντιδράσεις των πολιτών;

Γυρίζοντας το χρόνο πίσω

Η οικονομία του Ιράν, στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται η βιομηχανία πετρελαίου, υπήρξε για πολλά χρόνια υποβαθμισμένη και αδύναμη, καθώς χαρακτηρίζεται από τα ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα του πληθωρισμού, της ανεργίας και της ανισότητας. Ο πρόεδρος του Ιράν, Hassan Rouhani, δεδομένης της δυσχερούς οικονομικής κατάστασης, έθεσε τη βελτίωση της οικονομίας του Ιράν ως κύριο πυλώνα της πολιτικής του.

Ο ίδιος κατόρθωσε να «πουλήσει» την πυρηνική συμφωνία του 2015 με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις άλλες διεθνείς δυνάμεις -ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματά του μέχρι σήμερα- ως οικονομικό μέτρο (BBC, 2017), ενώ υποστήριξε πως η ελάφρυνση από τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές κυρώσεις, με αντάλλαγμα τους αυστηρούς περιορισμούς στην πυρηνική ανάπτυξη του Ιράν, θα οδηγούσε σε περίοδο άνθησης. Με αυτές τις υποσχέσεις, και με τους πολίτες του Ιράν να περιμένουν τη βελτίωση στην καθημερινότητά τους, κέρδισε την επανεκλογή του τον Μάιο του 2017.

Πράγματι, ο Rouhani σημείωσε κάποιες επιτυχίες -κυρίως σε ό,τι αφορά τον περιορισμό του πληθωρισμού και τη βελτίωση της οικονομικής ανάπτυξης-, αλλά δεν κατόρθωσε έως σήμερα να επιτύχει τη θεμελιώδη αλλαγή που είχε υποσχεθεί. Τον Δεκέμβριο του 2017, ανακοίνωσε έναν προϋπολογισμό στον οποίο πρότεινε αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου – η οποία, δεδομένου του κεντρικού ρόλου του φυσικού αερίου στην οικονομία του Ιράν, ήταν αναμενόμενο πως θα έπληττε την εργατική τάξη της χώρας (Beauchamp, 2018). Και ενώ καταργήθηκαν οι περιορισμοί στους χρηματοπιστωτικούς ενεργειακούς τομείς και στον τομέα των μέσων μεταφοράς, οι ΗΠΑ κινήθηκαν έτσι, ώστε να επινοήσουν νέες κυρώσεις που αφορούν άλλες παραβιάσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός πυραύλου που εκτοξεύτηκε το περασμένο καλοκαίρι (Gast, Andone και Fox, 2018).

Η δυσαρέσκεια και η αγανάκτηση των πολιτών δεν άργησε να φανεί, και στις 28 Δεκεμβρίου 2017 ξέσπασαν διαμαρτυρίες στη βόρεια πόλη Mashhad.

Το ξέσπασμα των διαδηλώσεων και οι πρόσφατες εξελίξεις

Από τα τέλη του 2017, το Ιράν φάνηκε να «φλέγεται» από ένα κύμα διαδηλώσεων, συνθημάτων και συγκρούσεων. Μέσα σε μία εβδομάδα αναταραχών, 22 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ 1000 ήταν οι συλληφθέντες (Reuters, 2018).

Λέγεται πως τόσο οι οικονομικές δυσχέρειες, οι οποίες προκλήθηκαν από την εξωτερική πολιτική του Ιράν και την εμπλοκή της χώρας σε περιφερειακές συγκρούσεις, όσο και οι κυρώσεις των ΗΠΑ, οι οποίες έπληξαν τις τσέπες των Ιρανών, αποτέλεσαν το έναυσμα για να ξεχυθούν στους δρόμους οι πολίτες της χώρας. Η διαφθορά, η φτώχεια και η ανεργία που εξακολουθούν να ταλαιπωρούν την ιρανική κοινωνία, παρά τις συνεχείς δεσμεύσεις της κυβέρνησης για την ανατροπή τους, αποτέλεσαν μόνο μερικές από τις αιτίες των διαδηλώσεων στην Τεχεράνη και τις γύρω περιοχές.

Ένα άλλο ζήτημα που φάνηκε να απασχολεί τους διαδηλωτές είναι οι λόγοι για τους οποίους το Ιράν έχει δαπανήσει δισεκατομμύρια δολάρια για την εξωτερική πολιτική στη Μέση Ανατολή, σε μία εποχή που οι άνθρωποι δυσκολεύονται να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες. Το αίτημά τους δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί τυχαίο, μιας και το Ιράν υπήρξε ένας από τους βασικούς συμμάχους του Assad μαζί με τη Ρωσία, προσφέροντας χρήματα, όπλα και μαχητές, ενώ έχει υποστηρίξει οικονομικά τους Παλαιστίνιους αλλά και την Hezbollah.

Οι διαμαρτυρίες άρχισαν να εξαπλώνονται σε δεκάδες πόλεις και σημεία της χώρας, ενώ, μέχρι τις 2 Ιανουαρίου 2018, είχαν καταγραφεί διαδηλώσεις «σχεδόν σε κάθε επαρχία», σύμφωνα με δημοσιεύματα (Karimi και Gambrell, 2018). Οι ιρανικές αρχές έσπευσαν να μπλοκάρουν τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να αποφευχθούν μεγαλύτερες κινητοποιήσεις, γεγονός που εξόργισε ακόμα περισσότερο τους διαδηλωτές. Το ανησυχητικό στην περίσταση αυτή είναι πως οι διαμαρτυρίες δεν απευθύνονταν μόνο στον Rouhani, αλλά στην ίδια την Ισλαμική Δημοκρατία, φωνάζοντας συνθήματα: «Θάνατος στον δικτάτορα», αναφερόμενοι στον Ανώτατο Αρχηγό του Ιράν, Ali Khamenei, και «Θάνατος στην Επαναστατική Φρουρά», αναφερόμενοι στις δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν (Eltagouri, 2018).

Παρ’όλο που οι διαδηλώσεις φάνηκαν να εξασθενούν αρκετά, κυρίως μετά την παρέμβαση των δυνάμεων ασφαλείας του Ιράν, και παρ’όλο που δεν είχαν τον ίδιο βαθμό κινδύνου, όπως εκείνες της Αραβικής Άνοιξης το 2011 ή της Πράσινης Επανάστασης το 2009, η καμπάνα εξακολουθεί να χτυπάει για την κυβέρνηση του Ιράν – η οποία θα κληθεί να αντιμετωπίσει ακόμα μεγαλύτερη αγανάκτηση από τους πολίτες της, εάν δεν συμμορφωθεί με τα αιτήματα των Ιρανών. Η ιστορία έχει αποδείξει ουκ ολίγες φορές πως ακόμη και μία ειρηνική πορεία μπορεί αστραπιαία να μετατραπεί σε απειλή της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Η εξωτερική πολιτική κάθε μεγάλης δύναμης υπολογίζεται σε σχέση με την εξωτερική πολιτική κάθε άλλης μεγάλης δύναμης. Αυτό που συμβαίνει σε μία χώρα δεν έχει επιπτώσεις μόνο στην ίδια τη χώρα, αλλά και σε άλλες γειτονικές ή ακόμη και μακρινές ως προς την απόσταση χώρες, αναλόγως πάντα τα συμφέροντα.

Αντιδράσεις της διεθνούς κοινότητας

OHE

Στις 5 Ιανουαρίου 2018, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο συνεδρίασε για να συζητήσει τις πρόσφατες διαμαρτυρίες στο Ιράν, κατέληξε να κατηγορεί τις ΗΠΑ πως προσπαθουν να επέμβουν σε εσωτερικά ζητήματα άλλης χώρας. Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε μετά από αίτημα των Ηνωμένων Πολιτειών, και η πρέσβειρα των ΗΠΑ, Nikki Haley, τόνισε πως το καθεστώς της Τεχεράνης περιφρονεί τα δικαιώματα του λαού, ενώ υποστήριξε πως η υφήλιος παρακολουθεί τις πράξεις των ιρανικών αρχών (Εuronews, 2018). Οι ηγέτες στην Ευρώπη κράτησαν ουδέτερη στάση, χωρίς να επέμβουν στα εσωτερικά του Ιράν, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος, Emanuel Macron, σε συνομιλία του με τον Rouhani, εξέφρασε την ανησυχία του για τη βία και τους θανάτους που σημειώθηκαν (McKirdy και Dewan, 2018).

Donald Trump

Τα σχόλια του Αμερικανού προέδρου Donald Trump λειτούργησαν αρνητικά στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης, αφού «έριξε λάδι στη φωτιά», δηλώνοντας μέσα από tweets του πως

«ο κόσμος παρακολουθεί, και τα απολυταρχικά καθεστώτα δεν μπορούν να επιβιώσουν για πάντα»

,ενώ τόνισε πως ο πρόεδρος της χώρας και η ιρανική ηγεσία κατασπαταλά τον πλούτο για να χρηματοδοτήσει την τρομοκρατία (HuffPost Greece, 2018). Δεν είναι η πρώτη φορά, άλλωστε, που ο πρόεδρος των ΗΠΑ εκφράζει την άποψη του μέσω του Twitter, αλλά ούτε και η πρώτη φορά που τα σχόλιά του προκαλούν αντιδράσεις διεθνώς. 

Την 1η Ιανουαρίου του 2018, ο Rouhani δήλωσε πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει δικαίωμα να διάκειται θετικά προς το Ιράν, διότι έχει αποκαλέσει τους πολίτες του «τρομοκράτες» ενώ, μια μέρα πριν, τόνισε πως ο πρώτος έχει την τάση να δημιουργεί προβλήματα στην ιρανική κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών ζητημάτων (Gast, Andone και Fox, 2018).

Η κατάσταση δύναται να επιδεινωθεί, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα πρέπει να αποφασίσει μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου πώς θα συνεχίσει σε ό,τι αφορά τις κυρώσεις των ΗΠΑ στις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν υπό τους όρους του πυρηνικού συμφώνου, λαμβάνοντας υπόψη ότι, τον Οκτώβριο του 2017, αρνήθηκε να πιστοποιήσει ότι το Ιράν συμμορφώνεται με τη συμφωνία, παρότι ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) δήλωσε ότι είχε συμμορφωθεί (Sharafedin, 2018).

Το σίγουρο είναι πως, για ακόμη μια φορά, οι ΗΠΑ έδειξαν καθαρά τόσο τις προθέσεις τους, όσο και την ενεργό συμμετοχή τους στα τεκταινόμενα της Μέσης Ανατολής. Μέχρι στιγμής, ο Donald Trump φαίνεται πως έχει οξύνει τις σχέσεις του με τη Μέση Ανατολή, και η τοποθέτησή του στο ζήτημα του Ιράν βρίσκει τη διεθνή κοινότητα αντίθετη για ακόμη μία φορά.

 Πηγές : 
  1. BBC News. (2018). Iran nuclear deal: Key details. http://www.bbc.com/news/world-middle-east-33521655
  2. Brown, D. (2018). The protests in Iran appear to be dying down — but they’re a sign the regime is getting weaker .http://www.businessinsider.com/iran-protests-dying-down-regime-getting-weaker-2018-1
  3. Eltagouri, M. (2018). Tens of thousands of people have protested in Iran. Here’s why. https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2018/01/03/tens-of-thousands-of-people-protested-in-iran-this-week-heres-why/?utm_term=.cecb5b7197bb 
  4. Εuronews. (2018). OHE: Διαξιφισμοί για το Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας. http://gr.euronews.com/2018/01/06/oie-diaxifismoi-gia-to-iran-sto-symvoulio-asfaleias
  5. Ganji, A. (2018). Iran’s Green Movement Five Years Later — ‘Defeated’ But Ultimately Victorious. https://www.huffingtonpost.com/akbar-ganji/iran-green-movement-five-years_b_5470078.html
  6. Gast, P., Andone, D., Fox, K. (2018). Here’s why the Iran protests are significant. http://edition.cnn.com/2017/12/30/world/iran-protests-issues/index.html
  7. HuffPost Greece. (2018). Τι σημαίνουν οι μαζικότερες -μετά το 2009- διαδηλώσεις στο Ιράν;. http://www.huffingtonpost.gr/entry/ti-semainoen-oi-mazikoteres-diadeloseis-meta-to-2009-sto-iran_gr_5a4a7d73e4b0b0e5a7a7ed35
  8. McKirdy, E., Dewan, A. (2018). Iran’s Revolutionary Guards claim protests over. http://edition.cnn.com/2018/01/03/asia/iran-protests-government-intl/index.html
  9. Reuters.com. (2018). Iran stages pro-government rallies, derides Trump ‘blunder’ at U.N. https://www.reuters.com/article/us-iran-rallies/iran-stages-pro-government-rallies-derides-trump-blunder-at-u-n-idUSKBN1EU16G
  10. Reuters.com. (2018). U.N. meeting on Iran protests called by U.S. criticized at Security Council. https://www.reuters.com/article/us-iran-rallies-un/u-n-meeting-on-iran-protests-called-by-u-s-criticized-at-security-council-idUSKBN1EU27S
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (7 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest