Christian Louboutin: H αυτοκρατορία του κόκκινου καταρρέει;

Ένα από τα πιο βασικά όπλα που έχει στη φαρέτρα της κάθε επιχείρηση προκειμένου να εμπεδωθεί στη συνείδηση του καταναλωτικού κοινού -αποτρέποντας, παράλληλα, δράσεις αθέμιτου ανταγωνισμού- είναι η κατοχύρωση εμπορικού σήματος (λογότυπου) για τα προϊόντα της. Το σήμα παρέχει στον δικαιούχο το αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης του, όπως επίσης αποτροπής κάθε έτερης μη εξουσιοδοτημένης παράνομης χρήσης του στις συναλλαγές από κακόπιστους τρίτους ανταγωνιστές (χωρίς τη συγκατάθεση του δικαιούχου, και κατά παράβαση του αποκλειστικού δικαιώματος). Με τον τρόπο αυτόν, λοιπόν, κάθε επιχείρηση που δραστηριοποιείται σε ένα συγκεκριμένο επιχειρηματικό κλάδο δύναται να διακρίνει τα προϊόντα/υπηρεσίες που παρέχει, έτσι ώστε το καταναλωτικό κοινό να τα ξεχωρίζει από αντίστοιχα ανταγωνιστικών επιχειρήσεων.

Ο επιχειρηματικός κλάδος -όπου παρατηρείται κατεξοχήν κίνδυνος σύγχυσης των σημάτων δυο προϊόντων, λόγω της ομοιότητάς τους- είναι ο χώρος της μόδας. Ειδικότερα, πληθώρα μεγάλων οίκων μόδας και σχεδιαστών έχουν προβεί στην κατοχύρωση εμπορικού σήματος, επωνυμίας ή λογοτύπου, προκειμένου να προστατεύσουν τα προϊόντα τους από πιθανή κακόβουλη αντιγραφή από ανταγωνιστές, αλλά και να εξασφαλίσουν την εγγύηση ποιότητας και καλής φήμης που ενσαρκώνει το εμπορικό σήμα. Κάτι αντίστοιχο συνέβη και με την περίπτωση του κυρίου Christian Louboutin, του Γάλλου σχεδιαστή μόδας που σχεδιάζει, μεταξύ άλλων, γυναικεία ψηλοτάκουνα υποδήματα. Η ιδιαιτερότητα των εν λόγω υποδημάτων έγκειται στο ότι έχουν κατά σύστημα την εξωτερική τους σόλα βαμμένη με κόκκινο χρώμα.

Ιστορικό της Υπόθεσης

Ο κύριος Louboutin -και η εταιρεία του- κατέθεσε αίτημα για λογότυπο, το οποίο καταχωρίστηκε το 2010 ως σήμα Benelux (No 0874489) για προϊόντα της κλάσεως «υποδήματα», ενώ το 2013 η καταχώριση τροποποιήθηκε, έτσι ώστε να καλύπτει μόνο «ψηλοτάκουνα υποδήματα». Το συγκεκριμένο σήμα περιγράφεται ως συνιστάμενο στο «κόκκινο χρώμα (Pantone 18 1663TP) που τίθεται επί της σόλας υποδήματος». Το 2012 η Ολλανδική εταιρεία Van Haren -η οποία εκμεταλλεύεται στις Κάτω Χώρες καταστήματα λιανικής πώλησης υποδημάτων- πώλησε ψηλοτάκουνα γυναικεία υποδήματα, των οποίων η σόλα ήταν βαμμένη με κόκκινο χρώμα. Ο κύριος Louboutin προσέφυγε ενώπιον των Ολλανδικών δικαστηρίων, ζητώντας να διαπιστωθεί η διάπραξη παραποίησης/απομίμησης από τη Van Haren. Η ερήμην εκδοθείσα απόφαση αμφισβητήθηκε από τη Van Haren, η οποία προέβαλε την ακυρότητα του επίδικου σήματος. Στο σημείο αυτό, αξίζει να σημειωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2008/95/ΕΚ θέτει έναν ορισμένο αριθμό λόγων ακύρωσης ενός σήματος, ιδίως σε σχέση με σήματα που αποτελούνται αποκλειστικά από το σχήμα που προσδίδει ουσιαστική αξία στο προϊόν. Υπό αυτές τις συνθήκες, λοιπόν, το Ολλανδικό δικαστήριο αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία, και υπέβαλε στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προδικαστικό ερώτημα για το εάν η έννοια του σχήματος, κατά το άρθρο 3 της ανωτέρω οδηγίας, περιορίζεται στις τρισδιάστατες ιδιότητες των προϊόντων, όπως το περίγραμμα, οι διαστάσεις και ο όγκος, ή περιλαμβάνει και άλλες ιδιότητες, όπως το χρώμα τους.

 

Νομικό Πλαίσιο Ενωσιακού Δικαίου για τα Σήματα

Η κατοχύρωση εμπορικού σήματος ανάλογα με το εδαφικό εύρος προστασίας του μπορεί να γίνει σε τρία επίπεδα: εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές. Ως ευρωπαϊκό εμπορικό σήμα νοείται κάθε σημείο επιδεκτικό γραφικής παράστασης, ικανό να διακρίνει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες μίας επιχείρησης, και το οποίο έχει κατοχυρωθεί στο μητρώο κοινοτικών σημάτων του Γραφείου Κοινοτικών Σημάτων. Η προστασία του κοινοτικού σήματος εκτείνεται αυτομάτως σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση – δηλαδή και στα 27 κράτη-μέλη. Σε περίπτωση, δε, διεύρυνσης της Ε.Ε. με νέα κράτη-μέλη, αυτομάτως η προστασία επεκτείνεται και στις νέες χώρες που εισήλθαν. Το ευρωπαϊκό σήμα παρέχει στο δικαιούχο το αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης του εντός της επικράτειας της Ε.Ε., και αποτροπής κάθε παράνομης χρήσης του από τρίτους. Με τον όρο παράνομη χρήση εννοείται η τοποθέτησή του από τρίτους ανταγωνιστές στα προϊόντα ή στη συσκευασία τους, καθώς και η χρήση του σε επαγγελματικό έντυπο υλικό και στη διαφήμιση. Γενικά, οι ιδιαιτερότητες του ευρωπαϊκού σήματος θα μπορούσαν να συνοψιστούν ως εξής:

  • Η απόκτηση, το εύρος προστασίας και η λήξη του ρυθμίζονται από τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό ενιαία, και όχι από τα επιμέρους εθνικά δίκαια.
  • Παράγει αυτομάτως τα αποτελέσματά του σε όλη την επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα εξαίρεσης κάποιου κράτους-μέλους.
  • Ένα ευρωπαϊκό σήμα μπορεί να κατοχυρωθεί, ακόμα και στην περίπτωση που προϋπήρχε αυτού ίδιο εθνικό σήμα, εφόσον οι φορείς του εθνικού σήματος δεν αντέδρασαν στην κατοχύρωση του κοινοτικού σήματος.

Όπως καθίσταται εμφανές, η κατοχύρωση ευρωπαϊκού σήματος είναι μία αναγκαία επιλογή για κάθε επιχείρηση που εξάγει τα προϊόντα της σε ευρωπαϊκές αγορές. Με τον τρόπο αυτόν παρέχεται στον δικαιούχο η δυνατότητα να εξασφαλίσει το όνομα της επιχείρησής του, και να επιτύχει τη σύνδεση των προϊόντων με το όνομά της στη συνείδηση του μέσου καταναλωτή.

Ευρωπαϊκή Οδηγία 2008/95

Ένα από τα σημαντικότερα κείμενα του ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου περί σημάτων είναι η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2008/95/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών-μελών περί σημάτων. Η συγκεκριμένη οδηγία εφαρμόζεται στα σήματα προϊόντων ή υπηρεσιών που έχουν καταχωριστεί, ή ως προς τα οποία έχει υποβληθεί αίτηση για καταχώριση σε ένα κράτος-μέλος, ως ατομικά, συλλογικά, σήματα εγγύησης ή πιστοποίησης (άρθρο 1). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα άρθρα 3 και 4 της εν λόγω Οδηγίας, τα οποία αναφέρονται σε λόγους απαραδέκτου ή ακυρότητας ενός ευρωπαϊκού εμπορικού σήματος. Προβλέπονται δύο κατηγορίες λόγων ακυρότητας: απόλυτων και σχετικών. Στους απόλυτους λόγους περιλαμβάνονται οι λόγοι απαραδέκτου, οι οποίοι εξετάζονται αυτεπαγγέλτως κατά τη διαδικασία καταχώρισης. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο άρθρο 3 της Οδηγίας, είναι δυνατόν να κηρυχθούν άκυρα τα σήματα που έχουν καταχωριστεί, εφόσον -μεταξύ άλλων- αποτελούνται αποκλειστικά από το σχήμα που επιβάλλει η ίδια η φύση του προϊόντος, από το σχήμα του προϊόντος που είναι απαραίτητο για την επίτευξη ενός τεχνικού αποτελέσματος, ή από το σχήμα που προσδίδει ουσιαστική αξία στο προϊόν. Ένα σήμα της Ε.Ε., επίσης, μπορεί να κηρυχθεί άκυρο για σχετικούς λόγους, ιδίως σε περιπτώσεις ύπαρξης υφιστάμενου προγενέστερου δικαιώματος σε κάποιο κράτος-μέλος, το οποίο μπορεί να απαγορεύσει τη χρήση του υπό εξέταση σήματος. Αυτό αφορά συγκεκριμένα δικαιώματα στο όνομα, στην εικόνα, και δικαιώματα πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας – όπως, για παράδειγμα, το δικαίωμα βιομηχανικού σχεδίου. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η κήρυξη ακυρότητας συνεπάγεται αναδρομική διαγραφή της καταχώρισης από το μητρώο σημάτων της Ε.Ε..

Προτάσεις Γενικού Εισαγγελέα Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Στις προσφάτως δημοσιευθείσες συμπληρωματικές προτάσεις του, ο Γενικός Εισαγγελέας του Δ.Ε.Ε., Maciej Szpunar, εκφράζει την άποψή του αναφορικά με το ζήτημα του κατά πόσο το επίδικο σήμα στην υπόθεση Louboutin μπορεί να απορριφθεί ως άκυρο, για τους λόγους που προβάλλει η εταιρεία Van Haren. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα για το Δικαστήριο, αφού το έργο του περιορίζεται στο να παρέχει με πλήρη ανεξαρτησία νομική λύση για την υπόθεση που του έχει ανατεθεί. Η επίσημη απόφαση του Δικαστηρίου αναμένεται να εκδοθεί εντός των επόμενων μηνών, ενώ είναι δυνατό να παρεκκλίνει της απόψεως του Εισαγγελέα, και να προκύπτει διαφορετικού -ή ακόμα και αντίθετου- περιεχομένου.

Όσον αφορά το ζήτημα της ακυρότητας του επίδικου σήματος, αρχικά ο εισαγγελέας τονίζει ότι ένα σημείο που συνδυάζει το χρώμα και το σχήμα -όπως αυτό του κόκκινου χρώματος στη σόλα υποδήματος- μπορεί να υπόκειται στην απαγόρευση που προβλέπει η Οδηγία 2008/95 για τα σήματα. Συγκεκριμένα, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, σημείο εκκίνησης της απόφασης του Δικαστηρίου πρέπει να είναι ο χαρακτηρισμός του επίμαχου σήματος είτε ως σήμα που αποτελείται από το σχήμα του προϊόντος, και διεκδικεί προστασία για χρώμα σε σχέση με το σχήμα αυτό, είτε ως σήμα που συνίσταται per se σε χρώμα αυτό καθεαυτό. Βέβαια, όπως αναφέρει ο ίδιος, η κατάταξη και ο χαρακτηρισμός του επίδικου σήματος αποτελεί μία πραγματική εκτίμηση στο πλαίσιο της υπό κρίση υπόθεσης από το αιτούν δικαστήριο. Αυτό που πρέπει να εξακριβωθεί, δηλαδή, είναι εάν το σήμα αποκτά το διακριτικό του χαρακτήρα από το χρώμα για το οποίο ζητείται η προστασία, ή από την ακριβή τοποθέτηση του χρώματος σε σχέση με άλλα στοιχεία του σχήματος των προϊόντων. Kατά την άποψη του Γενικού εισαγγελέα, το επίδικο σήμα θα έπρεπε, μάλλον, να εξομοιωθεί με σήμα που αποτελείται από το σχήμα του προϊόντος, και διεκδικεί προστασία για χρώμα σε σχέση με το σχήμα αυτό, παρά σε σήμα που συνίσταται σε ορισμένο χρώμα καθεαυτό.

Στη συνέχεια, ο Εισαγγελέας εξετάζει το ζήτημα της εφαρμογής του άρθρου 3 της Οδηγίας 2008/95, επί των σημάτων που αποτελούνται από το σχήμα των προϊόντων, και επιδιώκουν προστασία ενός χρώματος σε σχέση με το σχήμα αυτό. Όπως παρατηρεί, κατά πάγια νομολογία, ο σκοπός που επιδιώκει η διάταξη της οδηγίας για την ακυρότητα σήματος είναι να εμποδίσει την προστασία των σημάτων, από το να παράσχει στον κάτοχό της μονοπώλιο επί των τεχνικών λύσεων ή των λειτουργικών χαρακτηριστικών ενός προϊόντος. Η διάταξη, λοιπόν, επιτρέπει να διατηρούνται στο κοινό τα ουσιώδη χαρακτηριστικά των εν λόγω προϊόντων, τα οποία αντικατοπτρίζονται στο σχήμα τους. Συνεπώς, η μονοπώληση του χρώματος σε σχέση με ένα στοιχείο του σχήματος θα άρει την ελευθερία των ανταγωνιστών να προσφέρουν εμπορεύματα που ενσωματώνουν την ίδια λειτουργικότητα.

Επιπλέον, ο γενικός εισαγγελέας θεωρεί πως η εκτίμηση ενός σήματος πρέπει να στηρίζεται στη συνολική εντύπωση που δημιουργεί στο κοινό, δεδομένου ότι το σήμα πρέπει να θεωρηθεί ως σύνολο. Αυτό που έχει σημασία για την αντίληψη του κοινού δεν είναι η διάκριση μεταξύ σημάτων τρισδιάστατου σχήματος, χρώματος ή θέσεως, αλλά ο προσδιορισμός της προέλευσης του προϊόντος, βάσει της συνολικής εντύπωσης ενός σημείου. Κλείνοντας, ο εισαγγελέας καταλήγει πως το άρθρο 3 της οδηγίας δύναται να εφαρμοστεί επί σήματος που συνίσταται στο σχήμα ενός προϊόντος, και ζητεί προστασία για ένα συγκεκριμένο χρώμα. Πράγματι, η έννοια του σχήματος που προσδίδει «ουσιώδη αξία» στα προϊόντα, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, αφορά μόνο την εγγενή αξία του σχήματος, και δεν επιτρέπει να ληφθεί υπόψη η φήμη του σήματος ή του δικαιούχου του.

Όπως καθίσταται εμφανές από τα παραπάνω, είναι πολύ πιθανό ο διάσημος οίκος μόδας να σταματήσει να έχει το μονοπώλιο της κόκκινης σόλας στα υποδήματα που δημιουργεί -η οποία είναι και το σήμα κατατεθέν του-, εάν το Δικαστήριο τελικά συμφωνήσει με τις προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα. Ο οίκος Louboutin καλείται να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο να λανσάρεται η ίδια ακριβώς σόλα σε ψηλοτάκουνα υποδήματα και από άλλους οίκους στην Ευρώπη. Αν κάτι τέτοιο αρχίσει να συμβαίνει, η υποτίμηση και η αξία του διάσημου χαρακτηριστικού είναι αναπόφευκτη, και το πλήγμα για τον οίκο τεράστιο.

Πηγές:

  1. Lawspot.gr (2018). Δικαστήριο ΕΕ για γόβες Louboutin:δεν αρκεί το κόκκινο χρώμα για να προστατευτούν ως trademark. https://www.lawspot.gr/nomika-nea/dikastirio-ee-gia-goves-louboutin-den-arkei-kokkino-hroma-gia-na-prostateythoyn-os
  2. Η Καθημερινή. (2018). Είναι επίσημο! Ο Louboutin παύει να έχει το μονοπώλιο της κόκκινης σόλας! http://www.kathimerini.gr/947681/article/must/people–stories/einai-epishmo-o-louboutin-payei-na-exei-to-monopwlio-ths-kokkinhs-solas
  3. Paton Elisabeth. (2018). Can Christian Louboutin trademark red soles? An EU court says no. https://www.nytimes.com/2018/02/06/business/christian-louboutin-shoes-red-trademark.html
  4. The Guardian. (2018). Christian Louboutin faces setback in fight to trademark red sole. https://www.theguardian.com/business/2018/feb/06/christian-louboutin-faces-setback-in-fight-to-trademark-red-sole
  5. Morley Katey. (2018). Christian Louboutin’s red sole trademark could be invalid. http://www.telegraph.co.uk/news/2018/02/06/christian-louboutins-red-sole-trademark-could-invalid/
  6. Koester Samantha, Fioretti Julia. (2018). In the battle over his sole, Louboutin loses a round. https://www.reuters.com/article/us-eu-court-louboutin/in-the-battle-over-his-sole-louboutin-loses-a-round-idUSKBN1FQ28J
  7. Europa.eu (2018). Συμπληρωματικές προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Maciej Szpunar της 6ης Φεβρουαρίου 2018. http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=199102&pageIndex=0&doclang=el&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=974623
  8. Europa.eu (2008). Oδηγία 2008/95/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Οκτωβρίου 2008 για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών περί σημάτων.  http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32008L0095
  9. Ρόκας Ν.(2016). Βιομηχανική ιδιοκτησία. Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη(3η έκδοση), σελ 110-145.

 

Έχει περάσει αρκετός χρόνος (9 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Η Αναστασία Τηλεμάχου είναι τριτοετής φοιτήτρια της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους τομείς του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου,διεθνών σχέσεων καθώς και διεθνούς προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest