Απλή συσκευασία τσιγάρων – Μία νίκη της δημόσιας υγείας ή μια υπονόμευση των διεθνών επενδύσεων;

Οι περισσότεροι Έλληνες καπνιστές θα έχουν παρατηρήσει με αποστροφή και ανησυχία τις νέες εικόνες και προειδοποιήσεις που έχουν τοποθετηθεί στο 65% περίπου των πακέτων τσιγάρων που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά. Αυτές ακριβώς τις αντιδράσεις επιδιώκει και η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία προσπαθεί να μειώσει μεσοπρόθεσμα τον αριθμό των νέων καπνιστών και, δευτερευόντως, τον αριθμό των ήδη καπνιστών. Ωστόσο, ενώ ορισμένοι μεταξύ ημών θεωρούμε πως η μορφή των νέων πακέτων αποτελεί τη μέγιστη ‘εικαστική’ παρέμβαση που θα μπορούσε να εφαρμοστεί, η διεθνής πρακτική μάς διαψεύδει.

 

Τί σημαίνει απλή συσκευασία τσιγάρων και ενιαία σήμανση;

Γνωστή στη διεθνή κοινότητα με τον αγγλικό όρο ‘plain or standardized tobacco packaging’, αυτή η πρακτική αναφέρεται στην αφαίρεση όλων των χαρακτηριστικών marketing του πακέτου – δηλαδή χρώματα, εικόνες, λογότυπα της εταιρείας και σήματα. Οι παρασκευαστές επιτρέπεται να τυπώσουν μόνο το όνομα της μάρκας, σε συγκεκριμένο, μάλιστα, μέγεθος, με κοινή για όλους γραμματοσειρά, όπως και κοινό σημείο τοποθέτησης αυτού πάνω στο πακέτο. Επιπρόσθετα, με τις προειδοποιήσεις υγείας στο πακέτο, και την περιεκτικότητα του κάθε τσιγάρου στις διάφορες αναγραφόμενες τοξικές ουσίες, το ίδιο φέρει και μία εικόνα με κάποιο από τα ιατρικά προβλήματα που σχετίζονται άμεσα με το κάπνισμα (π.χ. καρκίνος, υπογεννητικότητα, αναπνευστικά προβλήματα κ.α.).

 

plain-packaging-who

Απλή συσκευασία τσιγάρων, όπως παρουσιάστηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

 

Το παράδειγμα της Αυστραλίας, και οι ‘ηχηρές’ αντιδράσεις από παγκόσμιους κολοσσούς στην καπνοβιομηχανία

Το 2011, η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα παγκοσμίως η οποία εφάρμοσε νομοθετικά την προαναφερθείσα πρακτική  (Tobacco Plain Packaging Act No.148, 2011 – An act to discourage the use of tobacco products, and for related purposes) ενώ, από  τον Οκτώβριο του 2012, όλα τα πακέτα τσιγάρων όφειλαν να παρασκευάζονται βάσει του καινούργιου νόμου. Πληθώρα διεθνών δρώντων, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και τα διάφορα ινστιτούτα μελέτης και θεραπείας καρκίνου, θεώρησαν αυτήν την εξέλιξη ως μία νίκη ιδιαίτερης σημασίας, καθώς τόνιζαν εκ προοιμίου ότι οι αλλαγές που θα επιφέρει στη δημόσια υγεία, και δη στους νέους, θα ήταν καθοριστικής βαρύτητας.

Ωστόσο, η σύγχρονη έρευνα (ποιοτική και ποσοτική) που διαθέτουμε γύρω από την αποτελεσματικότητα της πρακτικής της τυποποιημένης συσκευασίας, παρουσιάζει μια ελαφρώς διαφορετική κατάσταση από το αναμενόμενο. Η νέα συσκευασία, ενώ επέφερε μία αρκετά σημαντική μείωση της κατανάλωσης τσιγάρων στους ήδη καπνιστές, δεν αποδείχθηκε τόσο αποτελεσματική όσο αναμενόταν για την αποτροπή των νέων από το να αρχίσουν το κάπνισμα. Αξίζει να αναφέρουμε σε αυτό το σημείο πως, η μέση τιμή ενός πακέτου τσιγάρων στην Αυστραλία κοστολογείται πλέον στα 25$, γεγονός που αποσυντόνισε τις καπνοβιομηχανίες σε επίπεδο οικονομετρίας και βιωσιμότητας των εταιρειών. Αυτό που μπορεί να θεωρηθεί, όμως, ως μία νίκη είναι οι παρατηρούμενες συμπεριφορές των καπνιστών, οι οποίοι άρχισαν να κρύβουν ή να καλύπτουν το πακέτο τους, καθώς οι έρευνες επιβεβαιώνουν μία σχεδόν καθολική αποστροφή προς την μορφή των πακέτων αυτών. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται και η παύση της υπερπροβολής του καπνίσματος ως αξιομίμητη συνήθεια και, συνεπώς, μειώνονται τα ερεθίσματα στις νεότερες ηλικίες.

Όπως ήταν αναμενόμενο, οι εξελίξεις αυτές πυροδότησαν μία σειρά αντιδράσεων από την βιομηχανία καπνού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η προσφυγή της Philip Morris International εναντίον της κοινοπολιτείας της Αυστραλίας στο Διεθνές Διαιτητικό Δικαστήριο, στο πλαίσιο της προστασίας της διεθνούς επένδυσής τους. Η Philip Morris, ούσα ένας πολυεθνικός κολοσσός που περιλαμβάνει στο δυναμικό του μάρκες όπως η Marlboro, η L&M και άλλες, αντελήφθη ήδη από το 2011, όταν έκανε και την προσφυγή, ότι αυτή η απλή συσκευασία θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο αναφοράς και για άλλες χώρες, με πιθανά αποτελέσματα τη μείωση και αποσταθεροποίηση των παγκόσμιων πωλήσεών τους. Μετά από πολυετή δικαστικό αγώνα, το Διαιτητικό Δικαστήριο δικαίωσε τη μεριά της Αυστραλίας, ενώ για πολλούς θεωρήθηκε και ως  δικαίωση για την πολιτική υπεράσπισης της δημόσιας υγείας που επέλεξε να ακολουθήσει η Αυστραλία.

Ποια είναι η κατάσταση στην Ευρώπη;

comparison-plain-packaging-vs-normal-packaging

Πακέτο με κανονικό branding VS απλή συσκευασία

Η ευρεία πλειοψηφία των ευρωπαϊκών χωρών σήμερα συμφωνεί ως προς την αναγκαιότητα υιοθέτησης αυστηρότερων μέτρων. Χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Ιρλανδία, έχουν ήδη ψηφίσει αντίστοιχους νόμους αναφορικά με την απλή συσκευασία των πακέτων, και αναμένεται η εφαρμογή τους από το 2017. Ωστόσο, και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αυτή η πρακτική οδήγησε σε επενδυτικές διαμάχες μεταξύ κράτους-κυβέρνησης και επενδυτή. Η Philip Morris International και η British American Tobacco προσέφυγαν δικαστικώς κατά του βρετανικού νόμου για την απλή συσκευασία στις 22 Μαΐου 2015. Το κατηγορητήριο περιελάμβανε επιχειρήματα όπως την απώλεια εισοδήματος, την καταπάτηση πνευματικών δικαιωμάτων και την παραβίαση του βρετανικού και ευρωπαϊκού δικαίου από τη μεριά της βρετανικής κυβέρνησης. Στη δικαστική αυτή διαμάχη πήρε μέρος και η Japan Tobacco International, με κύριο δικανικό επιχείρημα την παραβίαση των υποχρεώσεων του Ηνωμένου Βασιλείου υπό τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η υπόθεση είναι ακόμα ανοιχτή, με τους περισσότερους, όμως, να εκφράζουν τη βεβαιότητα μιας ακόμα ήττας του καπνοπαραγωγικού κλάδου υπέρ της δημόσιας υγείας.

 

Από την άλλη μεριά, ορισμένες χώρες (όπως η Ελλάδα και η Ιταλία) δεν έχουν καταφέρει ακόμα να θέσουν σε εφαρμογή ένα αυστηρό αντικαπνιστικό πλαίσιο, καθώς δεν έχουν προωθήσει μέτρα, όπως οι αυξημένες τιμές στα τσιγάρα και η ψήφιση πλαισίου-νόμου για την εφαρμογή της πρακτικής της τυποποιημένης συσκευασίας. Στα του οίκου μας, νέοι φόροι αναμένονται με την έλευση του νέου έτους, οι οποίοι θα αγγίξουν τα 50 λεπτά στα κανονικά τσιγάρα. Οι καπνιστές με προτίμηση τα στριφτά τσιγάρα πρόκειται να βιώσουν την πιο τρομακτική αλλαγή καθώς, πέραν της αύξησης του φόρου, θα τεθεί σε εφαρμογή και η οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία θα απαγορεύει την πώληση συσκευασιών καπνού κάτω των 30 γραμμαρίων. Η αύξηση, λοιπόν, του όγκου, σε συνδυασμό με την αύξηση της φορολογίας, αναμένεται να εκτινάξει την τιμή του ‘στριφτού’ στα 7.5 – 8.0 ευρώ.

 

 

Πηγές

  1. Australian Government, (2011). Tobacco Plain Packaging Act 2011.NO.148,2011. Available at: http://www.comlaw.gov.au/Details/C2011A00148 (Accessed: 15 November 2016).
  2. Clarke, H. and Prentice, D. (2012) ‘Will Plain packaging reduce cigarette consumption?*’, Economic Papers: A journal of applied economics and policy, Vol 31, No 3. 303-317. Available at: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1759-3441.2012.00186.x/abstract (Accessed: 15 November 2016).
  3. Case name:Philip Morris Asia Limited (Hong Kong) v. The Commonwealth of Australia. Available at:https://www.pcacases.com/web/view/5 (Accessed: 15 November 2016).
  4. Plain tobacco packaging (2016) in Wikipedia. Available at: https://en.wikipedia.org/wiki/Plain_tobacco_packaging (Accessed: 15 November 2016).
  5. Κ. Χριστοδούλου. (2016) Έρχεται η μεγαλύτερη αύξηση στα τσιγάρα. Στα 8 ευρώ το στριφτό!’. Available at: http://newsgr/eidiseis/oikonomia/epixeiriseis/erxetai-h-megaluterh-aukshsh-sta-tsigara-sta-8-eyrw-to-strifto.4350253.html (Accessed: 15 November 2016).

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest