Hastings: H μάχη που άλλαξε την πορεία της Αγγλίας – Μέρος Α’

Εισαγωγή

Αργά το βράδυ της 13ης Οκτωβρίου 1066 μ.Χ. το στράτευμα των Σαξόνων φτάνει στην πεδιάδα του Hastings στη Νότια Αγγλία – περιοχή στην οποία είχαν στρατοπεδεύσει οι εχθροί του στέμματος, οι Νορμανδοί. Ο Harold, βασιλιάς των Αγγλοσαξόνων, διάλεξε να στρατοπεδεύσει σε έναν λόφο δέκα χιλιόμετρα μακριά, με χαρακτηριστικό γνώρισμά του μια “αρχαία μηλιά” (The Online Medieval & Classical Library). Oι Σάξονες πέρασαν τη νύχτα πίνοντας και τραγουδώντας, ενώ οι Νορμανδοί εξομολογούμενοι και μεταλαμβανόμενοι τη θεία ευχαριστία (Fuller, William of Malmesbury). Τα χέρια του Harold ήταν δεμένα. Οι στρατιώτες του ήταν κατάκοποι από τη μακριά διήμερη πορεία από το Λονδίνο, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατο να αιφνιδιάσει τον νορμανδικό στρατό χωρίς να έχει επαρκώς ανιχνεύσει την περιοχή, ή να έχει ξεκουράσει το στράτευμά του. Έτσι, επέλεξε να οχυρωθεί πάνω στον λόφο. Η θέση αυτή δεν ήταν ικανή να προασπίσει την Αγγλία ενάντια στο νορμανδικό εκστρατευτικό σώμα, παρ’ όλο που ήταν ένα καλό σημείο για άμυνα. Ο William, ο αρχηγός των Νορμανδών, εάν το επιθυμούσε, είχε τη δυνατότητα να επιβιβάσει το στράτευμά του στα πλοία, και να επιλέξει κάποιο άλλο πεδίο στο οποίο, μάλιστα, ο Harold δεν θα είχε κανένα πλεονέκτημα. Η δίψα του, όμως, για τον αγγλικό θρόνο ήταν ακόρεστη, και η εμπιστοσύνη στην ικανότητά του μεγάλη. Έτσι, την επομένη, επέλεξε να κινηθεί ενάντια στον εχθρό του με αιφνιδιαστική ταχύτητα, παρά την αμυντική θέση που ο τελευταίος είχε διαλέξει. Πώς, όμως, δρομολογήθηκε η μάχη αυτή, η οποία έμελλε να κρίνει το μέλλον της Αγγλίας;

Η πορεία μέχρι τη μάχη

Πριν τη στέψη του Harold Godwinson (στο εξής ως Harold) σε βασιλέα της Αγγλίας, ο ίδιος, με την ιδιότητα του κόμη του Wessex και ως δεξί χέρι του Edward the Confessor (1005-1066), βασιλιά της Αγγλίας (1042-1066), επισκέφθηκε τη Γαλλία και, πιο συγκεκριμένα, το δουκάτο της Νορμανδίας και τον δούκα William. Η υπόθεση του γνωστού ιστοριογράφου Fuller είναι ότι, λόγω της στενής σχέσης του βασιλιά της Αγγλίας Edward με τον Νορμανδό, o Harold είχε σταλεί για συζητήσεις περί της διαδοχής του αγγλικού θρόνου, αφού ο βασιλιάς δεν είχε διάδοχο. Υπάρχουν αρκετές εκδοχές για την έκβαση της επίσκεψης αυτής, με δύο να είναι οι επικρατέστερες, αλλά το ίδιο αμφίβολες με τις υπόλοιπες: αυτή του William of Poitiers και αυτή του William of Malmesbury. Τα κοινά σημεία των δύο εκδοχών είναι τα εξής: Λόγω μιας τρικυμίας ο Harold κατέληξε στο Ponthieu, όπου ο τοπικός βαρόνος Guy τον συνέλαβε. Όταν ο δούκας William ενημερώθηκε για το συμβάν, υποχρέωσε τον υποτελή του να απελευθερώσει τον κόμη του Wessex και, ως αντάλλαγμα, ο Harold υποσχέθηκε την παράδοση της πόλης του, του Dover, και την υποστήριξη της αξίωσης του Νορμανδού στον αγγλικό θρόνο.

William the I of England, “the Conqueror”

Ο J.F.C. Fuller (2008) υποθέτει ότι και οι δύο αναφορές είναι ωραιοποιημένες, και ότι κατά πάσα πιθανότητα ο William “αρνήθηκε να τον απελευθερώσει, εάν δεν του δήλωνε υποταγή” και αναγνώριση της “αξίωσης του William στον αγγλικό θρόνο”.

Όταν, λοιπόν, ο Harold επέστρεψε στην Αγγλία, το βασίλειο βρισκόταν σε κρίση. H κομητεία της Northumbria, στην οποία είχε τοποθετηθεί ως κόμης ο αδελφός του Harold, Tostig, εξεγέρθη. O Harold προσπάθησε να επιλύσει το πρόβλημα δια της διπλωματικής οδού, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Έτσι, ο βασιλιάς Edward αναγκάστηκε να θέσει τον Tostig εκτός νόμου, ώστε αυτός να μην έχει έννομη διεκδίκηση της κομητείας. Ο Tostig κατέφυγε στη Φλάνδρα, όπου ο αντιβασιλέας της, Baldwin, ήταν αδερφός της συζύγου του Tostig και πεθερός του William της Νορμανδίας.

Ο θάνατος του βασιλιά Edward the Confessor – Ταπισερί της Bayeux

Μερικές εβδομάδες αργότερα, στις 5 Ιανουαρίου 1066, ο Edward πεθαίνει. Πίσω του αφήνει ένα κράτος σε κρίση και περιτριγυρισμένο από εν δυνάμει εχθρούς: τη Σκωτία -της οποίας ο βασιλιάς (Malcolm Canmore) ήταν αδελφοποιητός του Tostig-, τη Φλάνδρα -στην οποία είχε καταφύγει ο Tostig-, τη Νορμανδία του William, αλλά και τη Νορβηγία υπό τον βασιλιά Harald Hardrada. Έτσι, έπρεπε να βρεθεί άμεσα ο αντικαταστάτης του θανόντος βασιλιά. Η επιλογή του Witenaġemot -της συνέλευση των αξιωματούχων και, ταυτόχρονα, των βασιλικών συμβούλων του αγγλικού θρόνου- για το αγγλικό στέμμα ήταν μονόδρομος, καθώς δεν υπήρχε κανένας άλλος υποψήφιος στη σωστή ηλικία ή με την απαραίτητη εμπειρία.

Ακόμα και εάν γνώριζαν τη συμφωνία που είχε κάνει ο Harold με τον William της Νορμανδίας, επ’ ουδενί τους υποχρέωνε να την τηρήσουν. Ελλείψει βασιλικού αίματος, ο Harold δεν είχε την εξουσία να υποσχεθεί το αγγλικό στέμμα με κανέναν πιθανό τρόπο. Όπως και να είχε, πάντως, η στέψη του Harold II Godwinson ήταν γεγονός.

O Harold τη χρονολογία της στέψης του

Η είδηση του θανάτου του Edward και της στέψης του Harold στο Westminster ταξίδεψε ταχύτατα στη Rouen και στον William, που αποφάσισε να “διεκδικήσει την κληρονομία του με πόλεμο” (Fuller, William of Poitiers). Μολαταύτα, για να νομιμοποιήσει τη διεκδίκησή του και να παρουσιαστεί ως το θιγμένο μέλος, αποσκοπώντας στο να κερδίσει τη συμπάθεια των υψηλών αυλών της Ευρώπης, ο William απέστειλε πρεσβεία στον Harold, ζητώντας του να τηρήσει τον όρκο του και να παραδώσει το στέμμα. Ο Harold, βέβαια, αρνήθηκε (Fuller).

Εξετάζοντας τις δύο πλευρές, καταλήγει κανείς σε ιδιαίτερα σημαντικά πορίσματα για την πορεία του πολέμου. Η επιρροή του William ήταν αρκετά μεγάλη, πλαισιωμένη από ένα σταθερό δίκτυο συμμαχιών και ασφαλών συνόρων, καθώς και από τη στήριξη του γαλλικού θρόνου και του Πάπα. Αντίθετα, ο Harold δεν θα μπορούσε να βρίσκεται σε χειρότερη θέση. Είχε ελάχιστη επιρροή στο βασίλειό του, οι κομητείες του Βορρά δεν ήταν φιλικές απέναντί του και, επειδή δεν καταγόταν από βασιλική γενιά, δεν είχε κερδίσει κανενός τον σεβασμό. Επίσης, ούτε είχε ούτε προσπάθησε να αποκτήσει συμμάχους εκτός του βασιλείου, ενώ από στρατιωτικής άποψης υστερούσε σημαντικά.

Το αγγλικό στράτευμα αποτελείτο από δυο ομάδες: τους πολιτοφύλακες, οι οποίοι συγκεντρώνονταν μέσω ενός συστήματος που μπορούσε να τους διατηρήσει στο πεδίο για δύο μήνες, και ήταν διάσπαρτοι σε όλη την Αγγλία (Fuller, Ramsay), και τους Housecarles ή Huscarls, μια ομάδα επαγγελματιών στρατιωτών που προήλθαν από την προσωπική φρουρά του βασιλιά. Αντίθετα, λόγω του φεουδαρχικού συστήματος, οι βαρόνοι υποχρεούνταν να παρέχουν στον William συγκεκριμένο αριθμό πάνοπλων καβαλάρηδων, επιδέξιων στη μάχη, πεζικάριων και τοξοτών. Τέλος, αναφορικά με την οχύρωση του νησιού, η Αγγλία δεν είχε πέτρινα κάστρα για να δημιουργήσει μια συγκεντρωμένη αμυντική γραμμή – σε αντίθεση με την Ευρώπη, όπου τα κάστρα ήταν διάσπαρτα και χρησιμοποιούνταν για τη διατήρηση ελέγχου σε μεγάλες εκτάσεις γης.

Γρήγορα, ο William συγκέντρωσε μεγάλη υποστήριξη για τη διεκδίκησή του επί του αγγλικού θρόνου. Με παπική επικύρωση και με την υποστήριξη των βαρόνων του, ο William προχώρησε στη ναυπήγηση στόλου ικανού να μεταφέρει το στράτευμά του στην αντίπερα όχθη της Μάγχης. Κατά τη διάρκεια των προετοιμασιών για την εκστρατεία, o Tostig ζήτησε άδεια να εκστρατεύσει μόνος του πριν το γενικό στράτευμα. Παρόλο που οι προετοιμασίες ήταν σε πολύ πρώιμο στάδιο, ο William του επέτρεψε να φύγει (Fuller).

Στο επόμενο μέρος θα αναλυθεί τί έγινε από τη στιγμή που ο διεκδικητής του θρόνου, ο William της Νορμανδίας, και οι σύμμαχοί του έφτασαν στο νησί της Βρετανίας.

Πηγές:

  1. Bates, D. (2001). William the Conqueror. Εκδόσεις Tempus.
  2. Fuller, J.F.C. (2008).Οι Αποφασιστικές μάχες που διαμόρφωσαν τον κόσμο από το 480 π.Χ.-1757. Εκδόσεις Ποιότητα.
  3. The Online Medieval & Classical Library. The Anglo-Saxon Chronincle. Part 5: A.D. 1052-1069. http://omacl.org/Anglo/part5.html
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (7 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Ο Ηρακλής Αραβίδης είναι φοιτητής του τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Ασχολείται με τη Διεθνή Πολιτική και τη διπλωματία καθώς και έχει λάβει μέρος σε αρκετές προσομοιώσεις διεθνών οργανισμών σε Ελλάδα και εξωτερικό. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest