Hastings: H Μάχη Που Άλλαξε Την Πορεία Της Αγγλίας – Μέρος Β’

Το ξεκίνημα των επιδρομών

Με την άδεια του William της Νορμανδίας, ο Tostig ξεκίνησε την δική του εκστρατεία από την νήσο Wight (απέναντι από το Southampton) τον Μάιο του 1066, όπου στρατολόγησε άτομα για την επικείμενη επιδρομή του. Οι πρώτοι του στόχοι ήταν στις κομητείες του Sussex και του Kent στην νότια Αγγλία. Όταν βρισκόταν στο Sandwich (πόλη στο Kent), ενημερώθηκε ότι ο αδερφός του και βασιλιάς της Αγγλίας, Harold, είχε προχωρήσει σε επιστράτευση και έσπευδε να τον συναντήσει. Γρήγορα απέπλευσε για να τον αποφύγει ακολουθώντας την ακτογραμμή προς βορρά, μέχρι τον ποταμό Humber – το σύνορο μεταξύ Northumbria και Mercia στην κεντρική Αγγλία. Εκεί, σύμφωνα με το χρονικό, το στράτευμα τουTostig καταστράφηκε από αιφνιδιαστική επίθεση της βόρειας πολιτoφυλακής, με τον ίδιο να καταφεύγει στην Σκωτία. Στη φάση αυτή, ο Harold είχε κάνει το πρώτο του λάθος διατάζοντας γενική επιστράτευση, φοβούμενος ότι ο William θα ακολουθούσε πολύ σύντομα. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν έγινε. Στις 8 Σεπτεμβρίου1066, λοιπόν, ο Harold αναγκάστηκε να διαλύσει την πολιτοφυλακή του, μιας και είχε περάσει αρκετό διάστημα και οι προμήθειές τους είχαν σωθεί. Οι διαδικασίες αυτές συνοδεύτηκαν από άσχημα νέα: ο Harold ενημερώθηκε ότι ο βασιλέας της Νορβηγίας, Hadrada, συνοδευόμενος από τον Tostig, είχε εισβάλει από βορρά.

Harald Hadrada

O Hadrada φαίνεται να ξεκίνησε από την Νορβηγία λίγο μετά την ήττα του Tostig στον ποταμό Humber. Εποφθαλμιώντας γη -και γιατί όχι- και τον αγγλικό θρόνο, ακολούθησε μία πορεία που τον έφερε στις πύλες του York. Τρία χιλιόμετρα έξω από την πόλη συναντήθηκε με τις πολιτοφυλακές του βορρά. H μάχη έλαβε χώρα στις 20 Σεπτεμβρίου, και οι πολιτοφυλακές, σύμφωνα με το αγγλοσαξονικό χρονικό, υπέστησαν συντριπτική ήττα. Ο Harold συγκέντρωσε όσες μονάδες μπορούσε, και κινήθηκε προς τον βορρά. Στις 25 του μήνα, καθώς ο Hadrada διαπραγματευόταν με τους ηττημένους Σάξονες στο Stanford Bridge, ο Harold αιφνιδίασε τους Νορβηγούς, ενώ και οι δύο πλευρές υπέστησαν μεγάλες απώλειες. Από τα 300 πλοία που αναφέρει το χρονικό ότι απέπλευσαν από τη Νορβηγία, μόλις 20 επέστρεψαν. Ο Hadrada και ο Tostig έπεσαν μαχόμενοι, ενώ ο διάδοχος του Νορβηγού βασιλιά επέστρεψε στην πατρίδα του μετά από άδεια του Harold.

Η μάχη του Hastings

Απεικόνιση της μάχης του Hastings στην Ταπιτσερί του Μπαγιέ – μουσείο de la Tapisserie de Bayeux

Η μάχη του Stanford Bridge ήταν άλλο ένα γεγονός που ευνόησε τον William. Ο Harold είχε απομακρυνθεί από τη Μάγχη και το στράτευμά του είχε υποστεί αρκετές ζημιές. Το μόνο του πρόβλημα ήταν ο καιρός. Ο William είχε τελειώσει τις διαδικασίες της εκστρατείας από τον Αύγουστο. Ο Fuller, συγκρίνοντας τις υπάρχουσες πηγές και βασιζόμενος στην Ταπιτσερί του Μπαγιέ, υπολογίζει ότι ο William διοικούσε περίπου 5000 άνδρες Νορμανδούς, Βρετόνους και μισθοφόρους σε 450 πλοία. Σύμφωνα με τον William of Poitiers, ο άνεμος δεν ήταν ευνοϊκός μέχρι τις 12 Σεπτέμβρη, οπότε και ο William έθεσε τα στρατεύματά του σε κίνηση. Όμως γρήγορα ο άνεμος άλλαξε, και το στράτευμα αναγκάστηκε να επιστρέψει. Τελικά, στις 27 Σεπτέμβρη απέπλευσαν από τις εκβολές του ποταμού Σομ, και την επομένη πατούσαν σε αγγλικό έδαφος. Στις 28 του ίδιου μήνα ο William οδήγησε το στράτευμα στη πεδιάδα του Hastings, όπου και στρατοπέδευσε. Ο Fuller θεωρεί ότι ο Harold ενημερώθηκε για τη νορμανδική απόβαση την πρώτη μέρα του Οκτώβρη και ξεκίνησε από το York την επομένη για το Λονδίνο, φτάνοντας στις 5 ή 6 του μήνα.

Ο Άγγλος βασιλιάς βρισκόταν μεταξύ σφύρας και άκμονος. Η λογική κίνηση, όπως τονίζει και ο στρατηγός Fuller, ήταν να περιμένει να συγκεντρωθεί ολόκληρη η πολιτοφυλακή, για να αντιμετωπίσει τον William με το σύνολο του στρατεύματός του. Όμως, ο κύριος όγκος των υποστηρικτών του βρισκόταν στη Νότια Αγγλία, στις περιοχές τις οποίες ο William έκανε καθημερινές επιδρομές, αποδυναμώνοντας την απένατι πλευρά. Εν τέλει, αποφασίστηκε να περιμένει μερικές μέρες στο Λονδίνο, προσπαθώντας να συγκεντρώσει ακόμη μερικές δυνάμεις. Στις 11 Οκτωβρίου ξεκίνησε από το Λονδίνο κατευθυνόμενος νότια προς το Hastings, στο οποίο έφτασε το βράδυ της 13ης προς 14η Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τον Florence of Worcester, όταν ο Harold άφησε το Λονδίνο συνοδευόμενος από τους αδερφούς του, είχε στη διάθεση του το μισό στράτευμα από αυτό που θα μπορούσε δυνητικά να συγκεντρώσει. Ο ίδιος συγγραφέας υποστηρίζει ότι στη μάχη στο λόφο του Battle (όπως μετονομάστηκε η περιοχή της μάχης αργότερα) είχε προφτάσει να τον πλαισιώσει μόλις το 1/3 του στρατεύματός του. Η κατάθεση αυτή είναι ενδεικτική της ταχύτητας με την οποία το 1/3 του αγγλικού στρατεύματος κάλυψε τα 110 χλμ. μέχρι τον λόφο.Το υπόλοιπο στράτευμα δεν μπόρεσε να τον ακολουθήσει, καθώς ήταν αναγκασμένο να κινείται πιο αργά. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Spatz που παραθέτει ο Fuller, οι αριθμοί των Σαξόνων ανέρχονταν στις 6.000.

Οι αρχικές θέσεις των 2 πλευρών. Με κόκκινο χρώμα οι Σάξονες ενώ με μπλε οι Νορμανδοί

Για τη μάχη της 14ης Οκτωβρίου, ο William of Poitiers μάς παραθέτει τις θέσεις των στρατευμάτων και τις τακτικές των δύο ηγετών κατά τη διάρκεια της μάχης. Οι Σάξονες έλαβαν τις θέσεις τους στο λόφο με τη μηλιά που συνόρευε με το δάσος του Άντεριντ, σχηματίζοντας το περίφημο τείχος των ασπίδων τους. Αναφέρεται πως οι Νορμανδοί τοξότες έβαλλαν κατά των Σαξόνων χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, καθώς και ότι οι επιτιθέμενοι αποκρούονταν από τους Σάξονες, χωρίς να προκαλούν ιδιαίτερες ζημιές στις γραμμές τους. Μάλιστα αναφέρει ότι, κατά τη διάρκεια της μάχης, οι Βρετονοί, που αποτελούσαν το αριστερό πλευρό του στρατεύματος, υποχώρησαν μετά από αντεπίθεση του αγγλικού δεξιού – ένα πλεονέκτημα το οποίο ο Harold δεν άδραξε ποτέ και ίσως, σύμφωνα με τον Fuller, να του κόστισε τη νίκη, μιας και θα μπορούσε να είχε περικυκλώσει τον κύριο όγκο του νορμανδικού πεζικού και να το εξοντώσει.

Ένα δεύτερο γεγονός που θα μπορούσε να είχε αλλάξει τη μάχη είναι η πτώση του William από το άλογό του κατά τη διάρκεια της μάχης. Τα μεσαιωνικά στρατεύματα βασίζονταν πολύ στους ηγέτες, και ο θάνατος ενός -ειδικά του αρχιστράτηγου- θα μπορούσε να προκαλέσει τη γενική υποχώρηση του στρατεύματος. Μέσα στον πανικό, όμως, ο William of Poitiers αναφέρει ότι ο δούκας βρήκε μέσα στη μάχη ένα άλλο άλογο, ανασήκωσε την περικεφαλαία του και φώναξε στους στρατιώτες του ότι ήταν ζωντανός, αναπτερώνοντας το ηθικό τους. Μετά από αυτό το γεγονός, οι ανασυντεταγμένοι Νορμανδοί συνέχισαν την επίθεση, με τον William και τους ιππότες του στις πρώτες γραμμές, μη μπορώντας όμως να προκαλέσουν ρήγματα στη γραμμή των Σαξόνων. O William, εν μέσω της μάχης, άλλαξε την τακτική του, προχωρώντας σε επιθέσεις με τακτικές υποχωρήσεις του ιππικού του, δελεάζοντας Σάξονες εκτός των γραμμών τους. Μετά τη δεύτερη επιτυχημένη “παγίδα” ο Harold -αν και αργά, όπως τον “κατηγόρησε” η ιστορία- ανέλαβε δράση. Μετακίνησε τα λάβαρά του στο εξασθενημένο αριστερό πλευρό, που είχε λάβει τον κύριο όγκο της επίθεσης, σε μία προσπάθεια να αναπτερώσει το ηθικό των στρατιωτών του, και η μάχη συνεχίστηκε μέχρι το απόγευμα. Σύμφωνα με τον Florence of Worcester, το σούρουπο ο Harold σκοτώθηκε από βέλος στο μάτι. Το αγγλικό αριστερό έπεσε λίγο μετά, ελλείψει ηγεσίας, καθώς και τα αδέλφια του Harold είχαν πέσει κατά τη διάρκεια της μέρας, και έτσι η αμυντική γραμμή των Σαξόνων κατέρρευσε.

Απεικόνιση του θανάτου του Harold

Άλλες μάχες δεν δόθηκαν. Ο William προχώρησε σε καταλήψεις αγγλικών πόλεων, με πρώτο το Dover (την προσωπική κτήση του Harold). Λίγες εβδομάδες μετά, οι ευγενείς του Λονδίνου τού προσέφεραν το στέμμα. Ο William στέφθηκε τα Χριστούγεννα του ιδίου χρόνου βασιλιάς της Αγγλίας. Η μεγάλη αυτή εκστρατεία άφησε το όνομα του στους αιώνες με το προσωνύμιο «The Conqueror» (ο κατακτητής).

Η μετάλλαξη της Αγγλίας

Η ήττα των Σαξόνων στο Hastings άλλαξε ολοκληρωτικά την ιστορία της Αγγλίας. Με την ανάληψη της εξουσίας από τον William τον Κατακτητή, η Αγγλία μεταμορφώθηκε. Από ένα διασπασμένο, απείθαρχο κράτος, έγινε ένα ισχυρό βασίλειο που συνδύαζε τους τοπικούς αγγλικούς θεσμούς με τμήματα του ευρωπαϊκού φεουδαρχικού συστήματος. Η αγγλική επικράτεια χωρίστηκε σε κομητείες, οι οποίες με την σειρά τους χωρίστηκαν σε δήμους. Οι κομητείες διοικούνταν από τους “σερίφηδες”, οι οποίοι αντιστοιχούσαν στους Νορμανδούς “υποκόμητες”, και ήταν αρμόδιοι για την απονομή δικαιοσύνης, την είσπραξη φόρων και την επιβολή της βασιλικής εξουσίας (Bates). Έχοντας τελέσει και ο ίδιος ο William βαρόνος, υποτελής του βασιλείου της Γαλλίας, γνώριζε τις εγγενείς αδυναμίες του συστήματος και πώς να τις αποφύγει.

Δημιούργησε ένα βασίλειο αδιαίρετο κάτω από την κυριαρχία του βασιλιά. Στους ευγενείς μοίρασε εδάφη με τέτοιο τρόπο ώστε να μην μπορούν να ισχυροποιηθούν αρκετά για να εξεγερθούν απέναντι στο στέμμα. Φρόντισε, όμως, οι περιοχές που εφάπτονταν με το στενό της Μάγχης να δοθούν αδιαίρετες σε λίγες, έμπιστες οικογένειες και να ανεγερθούν κάστρα για την προστασία της επικράτειας.

Επιπλέον, ο William το 1080 έγινε ο πρώτος μονάρχης που αρνήθηκε στον Πάπα (Γρηγόριο τον Ζ΄) το δικαίωμα να επιβάλλει την πολιτική του σε κοσμικά κράτη. Έτσι τέθηκε μια αγγλική “παράδοση”, την οποία και άλλοι μονάρχες οικειοποιήθηκαν – όπως ο Henry VIII, ο ιδρυτής της αγγλικανικής εκκλησίας .

Η μάχη του Hastings έστρεψε την Αγγλία προς την Ευρώπη και διέκοψε βιαίως τη σύνδεση με τη Σκανδιναβία. Ο λόγος ήταν ότι με το τέλος της βασιλείας των Σαξόνων, οι οποίοι είχαν σκανδιναβικές ρίζες, τερματίστηκαν και οι έως τότε συμφωνίες μεταξύ Άγγλων και Σκανδιναβών. Τα βασίλεια της Αγγλίας και της Γαλλίας ήρθαν πιο κοντά και δημιούργησαν νέους δεσμούς, οι οποίοι διατηρήθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα. Παράλληλα έφεραν και μεγάλες διαμάχες, που όμοιές τους δεν είχε ξαναδεί η ήπειρος μέχρι τότε, όπως ο εκατονταετής πόλεμος. Γι’ αυτό η μάχη του Hastings αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο της ιστορίας της Αγγλίας, και δημιούργησε την Αγγλία του σήμερα.

Πηγές:

  1. Fuller, J.F.C. (2008). Οι Αποφασιστικές μάχες που διαμόρφωσαν τον κόσμο από το 480 π.Χ.-1757.Εκδόσεις Ποιότητα
  2. Bates, D. (2001). William the Conqueror. Εκδόσεις Tempus

 

Tagged under:

Ο Ηρακλής Αραβίδης είναι φοιτητής του τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Ασχολείται με τη Διεθνή Πολιτική και τη διπλωματία καθώς και έχει λάβει μέρος σε αρκετές προσομοιώσεις διεθνών οργανισμών σε Ελλάδα και εξωτερικό. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest