Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία (PESCO): Το μεγάλο βήμα για την Ευρωπαϊκή Άμυνα

Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία (PESCO): Το μεγάλο βήμα για την Ευρωπαϊκή Άμυνα

Τα 25 συμμετέχοντα κράτη μέλη στη Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία (PESCO)

Παρά την αποτυχία δημιουργίας μιας Ευρωπαϊκής Αμυντικής Κοινότητας πριν από 60 περίπου χρόνια, πιθανότατα η θεσμοθέτηση της PESCO (Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία) να αποτελεί το μεγαλύτερο βήμα αμυντικής συνεργασίας στην Ένωση, με συμμετέχοντα 25 κράτη. Τελευταία εξέλιξη αποτελεί η έγκριση στις 6 Μαρτίου του τελικού χάρτη πορείας και των δεκαεπτά σχεδίων της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας (PESCO).

Εξελίξεις και περιεχόμενο της PESCO

Έπειτα από συζητήσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με την ανάπτυξη μιας μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφαλείας, στις 13 Νοεμβρίου 2017, οι Υπουργοί Εξωτερικών 23 κρατών-μελών (Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Κροατία, Κύπρος, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβενία, Σλοβακία, Ισπανία και Σουηδία) υπέγραψαν κοινή γνωστοποίηση της PESCO (Permanent Structured Cooperation) και την υπέβαλαν στην Ύπατη Εκπρόσωπο και στο Συμβούλιο. Όπως είχε ήδη προβλεφθεί από τη Συνθήκη της Λισαβόνας (άρθρο 42 (6), 46 (2) και πρωτόκολλο 10), τα κράτη-μέλη συμφώνησαν εθελοντικά, χωρίς να προσβάλλονται η εθνική τους κυριαρχία και οι εθνικές τους αμυντικές πολιτικές, για μια στενότερη συνεργασία στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας. Η προαναφερθείσα εξέλιξη τούς επιτρέπει να αναπτύξουν από κοινού ικανότητες, να επενδύσουν σε κοινά έργα, και να ενισχύσουν την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την συμβολή των ενόπλων δυνάμεών τους.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προχωρά, στις 11 Δεκεμβρίου 2017, στην θεσμοθέτηση της Συνεργασίας με συμμετέχοντα 25 κράτη, δεδομένης της εκδήλωσης ενδιαφέροντος και της απόφασης να συμμετέχουν από την Ιρλανδία και την Πορτογαλία. Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Δανία και η Μάλτα δεν συμμετέχουν. Ενώ σήμερα αφήνεται ανοιχτό το ενδεχόμενο για την ύστερη συμμετοχή τρίτων κρατών (π.χ. Νορβηγία), εφόσον καλύπτουν προκαθορισμένα κριτήρια (εναρμόνιση απαιτήσεων αμυντικού εξοπλισμού, ικανότητα να παρέχουν έμψυχο και άψυχο δυναμικό για αποστολές προερχόμενες και από τα Ηνωμένα Έθνη, πρόληψη συγκρούσεων).

Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου αναφέρονται οι φιλόδοξες και κοινές υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν τα συμμετέχοντα κράτη-μέλη ακόμα και στο επίπεδο του αμυντικού προϋπολογισμού, η διακυβέρνηση της PESCO με ένα ανώτερο επίπεδο διακυβέρνησης για τη διατήρηση της συνοχής, της βελτίωσης της διαθεσιμότητας των δυνάμεων των κρατών, της φιλοδοξίας, και διοικητικές ρυθμίσεις, όπως οι γραμματειακές λειτουργίες για την PESCΟ σε επίπεδο έργων και χρηματοδότηση (Consilium 2017).

Δεδομένου ότι η Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία αποτελεί μαζί με την Συντονισμένη Ετήσια Επανεξέταση για την Άμυνα (CARD) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF) κομμάτι του νέου πακέτου Άμυνας για την Ένωση, δίνεται κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες, η δυνατότητα χρηματοδότησης των προγραμμάτων της PESCO (20% – 30%)  από το παραπάνω νεοσυσταθέν Ταμείο (EDF).

 

European Defence – PESCO

Another historic day for EU Defence.

Publiée par European External Action Service – EEAS sur mardi 6 mars 2018

 

Οι εξελίξεις της 6ης Μαρτίου

Στις 6 Μαρτίου 2018, το Συμβούλιο εγκρίνει τον χάρτη πορείας για την εφαρμογή της PESCO, αλλά και τα δεκαεπτά σχέδια για υλοποίηση από τη Μόνιμη Διαρθρωμένη συνεργασία, τα οποία είχαν ήδη συμφωνηθεί από τα κράτη-μέλη τον περασμένο Δεκέμβριο.

Πιο αναλυτικά, ο χάρτης παρέχει στρατηγική διεύθυνση και καθοδήγηση σχετικά με το πώς πρέπει να διαμορφωθούν οι εργασίες στο κομμάτι των διαδικασιών και της διακυβέρνησης σε σχέση με τα έργα και την αλληλουχία εκπλήρωσης των υποχρεώσεων. Μεταξύ άλλων, παρέχει πληροφορίες για την αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων εφαρμογής, στα οποία τονίζεται η δέσμευση των υποχρεώσεων των κρατών-μελών. Επιπλέον, ορίζει χρονοδιάγραμμα για την επίτευξη συμφωνίας αναφορικά με πιθανά μελλοντικά έργα, καθώς και τις κύριες αρχές του κοινού συνόλου κανόνων διακυβέρνησης για τα έργα, ο οποίος πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο έως το τέλος του Ιουνίου του 2018.

Τα δεκαεπτά σχέδια αφορούν στην εκπαίδευση, το επιχειρησιακό κομμάτι (χερσαίο, θαλάσσιο, αεροπορικό και τον κυβερνοχώρο), και την ανάπτυξη κοινών δυνατοτήτων και επιχειρησιακής ικανότητας ευρύτερα στον αμυντικό τομέα (π.χ. European Training Mission Competence Centre, European Medical Command, Diployable Military Disaster Relief κ.α). Η Ιταλία γίνεται επικεφαλής των περισσότερων σχεδίων (6) μαζί με την Γερμανία (5) και ακολουθεί η Γαλλία (4) και η Ισπανία (3).

Αναντίρρητα, σημαντική επιτυχία αποτελεί για την Ελλάδα ο ορισμός της ως επικεφαλής δύο σχεδίων, όπως και η παράλληλη συμμετοχή της σε άλλα επτά προγράμματα. Οι ελληνικές δυνάμεις αναλαμβάνουν το σχέδιο για την Αναβάθμιση της Θαλάσσιας Επιτήρησης (Upgrade Maritime Surveillance), το οποίο στοχεύει στην ενσωμάτωση συστημάτων επιτήρησης ξηράς, θαλάσσιων και αεροπορικών πλατφορμών που θα πληροφορούν άμεσα τα κράτη-μέλη για την άμεση αντίδραση και ανταπόκριση στα διεθνή ύδατα από την Ένωση. Επιπλέον, η Ελλάδα αναλαμβάνει το σχέδιο για την Πλατφόρμα κοινής χρήσης πληροφοριών σχετικά με τις απειλές στον κυβερνοχώρο και την ανταπόκριση σε περιστατικά (Cyber Threats and Incident Response Information Sharing Platform). Μέσω της προαναφερθείσας πλατφόρμας θα υπάρξει προσπάθεια για την ανταλλαγή πληροφοριών για τις απειλές στον κυβερνοχώρο.

Μέχρι τον Μάιο / Ιούνιο του 2018, όπως ήδη έχει αναφερθεί, το Συμβούλιο θα πρέπει να εγκρίνει το κοινό σύνολο κανόνων διακυβέρνησης για τα σχέδια, καθώς και μια σύσταση για τη σταδιακή εκπλήρωση πιο στενών δεσμεύσεων και τον καθορισμό ακριβέστερων στόχων.

Αισιόδοξη για ένα τόσο φιλόδοξο βήμα, που το είχε χαρακτηρίσει και ιστορικό γεγονός, εμφανίζεται η Ύπατη Εκπρόσωπος, Federica Mogherini: “Έχουμε ενεργοποιήσει μια Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία για την Άμυνα – φιλόδοξη και χωρίς αποκλεισμούς. 25 κράτη-μέλη έχουν δεσμευτεί να ενώσουν τις δυνάμεις τους σε τακτική βάση, να κάνουν τα πράγματα μαζί, να δαπανούν μαζί, να επενδύουν μαζί, να αγοράζουν από κοινού, να ενεργούν από κοινού. Οι δυνατότητες της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας είναι τεράστιες.” (Δεκέμβριος 2017)

Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία και ΝΑΤΟ

Συγχρόνως, ο Πρόεδρος Tusk, στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Δεκέμβριο, αναφέρει: “για πολλά χρόνια το ισχυρότερο επιχείρημα κατά της PESCO ήταν ο φόβος ότι θα οδηγούσε στην αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ. Ισχύει, όμως, το ακριβώς αντίθετο. Η ισχυρή ευρωπαϊκή άμυνα ενισχύει φυσικά το ΝΑΤΟ.”

Ο συγκεκριμένος ισχυρισμός επιβεβαιώνεται για ορισμένους λόγους. Ειδικότερα, για πολλούς η PESCO μπορεί να αποτελέσει απάντηση στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο, ιδιαίτερα μετά τις δηλώσεις Trump σχετικά με την αμφισβήτηση της σημασίας του ΝΑΤΟ και τη συνεισφορά των Ευρωπαίων συμμάχων στον προϋπολογισμός της συμμαχίας, καθώς και του γεγονότος πως, με την έξοδο της Μεγάλης Βρετανίας, το 80% των αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ θα προέρχεται από μη κράτη-μέλη της Ένωσης. Ωστόσο, στους κόλπους της  Συνεργασίας τονίζεται πως οι στρατιωτικές ικανότητες που αναπτύσσονται παραμένουν στα χέρια των κρατών-μελών, και μπορούν επίσης να τις καταστήσουν διαθέσιμες σε άλλα πλαίσια, όπως το ΝΑΤΟ ή ο ΟΗΕ. Επιπλέον, τα τεχνικά και επιχειρησιακά πρότυπα βρίσκονται σε αλληλουχία με αυτά του ΝΑΤΟ. Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνεται η υπάρχουσα ενισχυμένη συνεργασία της Ένωσης με την Ατλαντική Συμμαχία σε τομείς όπως οι υβριδικές απειλές, συνεργασία σε θέματα θαλάσσιας πολιτικής, βιομηχανίας, ασφάλεια στον κυβερνοχώρο ( Σύνοδος Κορυφής ΝΑΤΟ στη Βαρσοβία 8/7/2016).

Ο Γενικός Γραμματέας του NATO, Jens Stoltenberg, σε ομιλία του στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου (MSC)

Στο προσκήνιο όμως έρχονται δηλώσεις από την Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου τον Φεβρουάριο, στις οποίες εμφανίζεται ο αμερικανικός σκεπτικισμός και η ανησυχία ότι θα μπορέσει μέσω της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας να αποτραπεί η συμμετοχή αμερικανικών βιομηχανιών σε ευρωπαϊκά έργα. Ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας, Jens Stoltenberg, εκφράζοντας μεν την ικανοποίησή του για την ευρωπαϊκή πρόοδο και συνεργασία στο κομμάτι της άμυνας, δεν διστάζει παράλληλα να τονίσει:  “Δεν πρόκειται για εναλλακτική λύση στο ΝΑΤΟ, πρόκειται για την ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ”, “Είναι σημαντικό για τους Ευρωπαίους να δηλώνουν ξανά και ξανά ότι δεν πρόκειται για ανταγωνισμό για το ΝΑΤΟ ή για εναλλακτική λύση στο ΝΑΤΟ“, “Υπάρχουν μερικές αμφιβολίες.”

Στον αντίποδα, η Ρωσία παρακολουθεί στενά τα βήματα για τη θέσπιση της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας, χαιρετά μια στενότερη ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία, χωρίς όμως να έχει προβεί σε κάποια επίσημη δήλωση σχετικά με τις τρέχουσες εξελίξεις.

Συμπεράσματα

Είναι φανερό πως η «ωραία κοιμωμένη» της Συνθήκης της Λισαβόνας ξύπνησε και ζητά από την Ένωση, έναν ιστορικά ήπιο παίκτη στο κομμάτι της άμυνας του Διεθνούς Συστήματος, να κάνει μια στροφή βαθύτερης και ενοποιημένης αμυντικής συνεργασίας. Με την Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία (PESCO) τα συμμετέχοντα κράτη-μέλη μπορούν να αποκτήσουν τακτική ετοιμότητα, να εξασφαλίσουν την άμυνα των πολιτών της Ένωσης, και να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα των αμυντικών τους δαπανών. Το ερώτημα όμως που τίθεται είναι πώς θα μπορέσουν να κρατηθούν οι λεπτές ισορροπίες απέναντι στο ΝΑΤΟ, τη «νησιωτική» Βρετανία -η οποία ναι μεν δεν συμμετέχει, αλλά παρέχει σημαντικούς οικονομικούς πόρους στην ευρωπαϊκή και βορειοατλαντική άμυνα-, αλλά και μεταξύ των ίδιων των συμμετεχόντων κρατών-μελών. Η Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία (PESCO) εξετάζεται με το αν θα καταφέρει να φέρει έμπρακτα αποτελέσματα, και αν εν τέλει θα οδηγήσει τους Ευρωπαίους να “σώσουν μόνοι τους τον εαυτό τους“.

Πηγές:

  1. Consilium.europa.eu (2017). Αμυντική Συνεργασία : Το Συμβούλιο θεσμοθετεί μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία PESCO με 25 συμμετέχοντα κράτη-μέλη http://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2017/12/11/defence-cooperation-pesco-25-member-states-participating/
  2. Consilium.europa.eu (2017). Χρονολόγιο: Ενωσιακή συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και άμυνας http://www.consilium.europa.eu/el/policies/defence-security/defence-security-timeline/
  3. Consilium.europa.eu (2018). Αμυντική συνεργασία: το Συμβούλιο ενέκρινε χάρτη πορείας για την εφαρμογή της μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας (PESCO). http://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2018/03/06/defence-cooperation-council-adopts-an-implementation-roadmap-for-the-permanent-structured-cooperation-pesco/
  4. Eaas.europa.eu (2017) Permanent Structured Cooperation (PESCO) – Factsheet https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-Homepage/34226/permanent-structured-cooperation-pesco-factsheet_en
  5. Consilium.europa.eu (2018) Council Recommendation concerning a roadmap for the implementation of PESCO http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6588-2018-REV-1/en/pdf
  6. The New York Times (2018) U.S Revives Concerns About European Defense Plans, Rattling  NATO Allies http://www.nytimes.com/2018/02/18/world/europe/nato-europe-us-.html?module=ArrowsNav&contentCollection=Europe&action=keypress&region=FixedLeft&pgtype=article
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (7 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Πάτρα. Είναι προπτυχιακή φοιτήτρια στο τμήμα Διεθνών κι Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Συμμετέχει σε συνέδρια προσομοιώσεων διεθνών κι ευρωπαϊκών οργανισμών, ενώ εργάζεται εθελοντικά ως Δόκιμη Ερευνήτρια στο Εργαστήριο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Έρευνας, Ανάπτυξης και Διαπανεπιστημιακής Συνεργασίας (ERDIC) του Πανεπιστημίου Πειραιώς.

Website: https://powerpolitics.eu/author/vplessia/

   Ροή άρθρων Συντάκτη

1 Comment

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest