Βενεζουέλα: Μια χώρα υπό κατάρρευση

Τα τελευταία τρία χρόνια, από τα τέλη περίπου του 2012, η Βενεζουέλα βιώνει μία από τις χειρότερες περιόδους στην ιστορία της. Οι συνεχόμενες εκλογικές αναμετρησεις -με τελευταία τις βουλευτικές εκλογές του 2015- θέτουν την οικονομία σε παύση, επιδεινώνοντας ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Η οικονομία συρρικνώνεται με ρυθμό μεγαλύτερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα σε κρίση (10%), ενώ ο πληθωρισμός σημειώνει καλπάζουσα άνοδο. Σύμφωνα με στοιχεία από την Κεντρική Τράπεζα της χώρας, ο πληθωρισμός για το 2015 ανέρχεται σε 140%, αλλά το ΔΝΤ κάνει λόγο για μεγαλύτερο ποσοστό – έως και 40% περισσότερο.

Η δυσμενής οικονομική κατάσταση έχει προκαλέσει στο εσωτερικό της Βενεζουέλας τεράστια κοινωνικά προβλήματα, με τον πληθυσμό να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, με ελλείψεις σε βασικά είδη όπως τρόφιμα και φάρμακα, ενώ στα ήδη υπάρχοντα προβλήματα προστίθεται και η έξαρση του ιού Zika, που δεν είναι σε θέση ακόμη να αντιμετωπιστεί.  Η πολιτική ελίτ, ωστόσο, δεν δύναται να βρει λύση στα προβλήματα του πληθυσμού που υποφέρει, παρά αποδίδει την ευθύνη πότε στον σοσιαλισμό και πότε στην εξωτερική ανάμειξη τρίτων κρατών. Μετά τον θάνατο του Hugo Chavez ανέλαβε την προεδρία, σαν συνεχιστής του κόμματος, ο Nicolas  Maduro, ο οποίος εξελέγη στις εκλογές του 2013. Ο Maduro θεωρεί σαν βασικό υπαίτιο των δεινών που πλήττουν τη χώρα του τις Η.Π.Α., τις οποίες κατηγορεί ότι αναμειγνύονται στα εσωτερικά της Βενεζουέλας με στόχο την αλλαγή του καθεστώτος σε ένα φιλικό προς αυτές. Οι αντίπαλοί του υποστηρίζουν, ως βασικότερη αιτία της οικονομικής κρίσης, την αναποτελεσματικότητα του σοσιαλισμού και προτείνουν ένα νεοφιλελεύθερο οικονομικό σύστημα. Αν και οι δυο πλευρές μπορεί να έχουν κάποιες δόσεις αλήθειας στις δηλώσεις τους, η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Και οι δυο πλευρές αγνοούν παράγοντες που οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση.

Η οικονομία της Βενεζουέλας βασίζεται, σχεδόν σε αποκλειστικό βαθμό, στο πετρέλαιο. Αποτελεί περίπου το 90% των εξαγωγών της χώρας, και λόγω αυτού έχουν παραμεληθεί άλλοι πυλώνες παραγωγής, όπως η γεωργία. Όταν ξέσπασε η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2007-2008, τότε ήταν που πρωτοεμφανίστηκαν προβλήματα στις πετρελαϊκές εξαγωγές, και ο τότε Πρόεδρος Chavez προσπάθησε να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις που θα ελαχιστοποιούσαν τη ζημία. Τα τελευταία τρία χρόνια, όμως, η τιμή του πετρελαίου έχει πέσει πολύ χαμηλά, και αυτή που φαίνεται να επηρεάζεται περισσότερο από όλες τις χώρες του OPEC είναι η Βενεζουέλα. Αυτή τη φορά η κυβέρνηση δεν φαίνεται να είναι σε θέση να διαχειριστεί τη νέα τροπή πραγμάτων.

Σε συνδυασμό με την εξάρτηση από την αγορά πετρελαίου, σημαντική επιδείνωση της οικονομίας προκαλείται από το ισχύον συναλλαγματικό σύστημα της χώρας. Το Bs.F(Bolivar fuerte), το οποίο είναι το εθνικό νόμισμα, είναι συνδεδεμένο με το δολάριο σε σταθερή ισοτιμία και, καθώς υπάρχουν κυβερνητικοί περιορισμοί στην αγορά συναλλάγματος, λειτουργεί μαύρη αγορά στη Βενεζουέλα, στην οποία το fuerte είναι πιο υποτιμημένο απ’ όσο στην «επίσημη» οικονομία. Με την ύπαρξη δυο συναλλαγματικών ισοτιμιών, και ο πληθυσμός πέφτει θύμα αισχροκέρδειας από εμπόρους, αλλά και δεν μπορεί να εφαρμοστεί νομισματική πολιτική από την κυβέρνηση.

Αν και η οικονομική κακοδιαχείριση οφείλεται στους κυβερνώντες των τελευταίων χρόνων, Chavez και Maduro, με διαφορετικό ίσως βαθμό ευθύνης ο καθένας, δεν γίνεται να μην εξεταστεί και το επιχείρημα της εξωτερικής επιρροής. Πολλά δυτικά Μέσα Ενημέρωσης είτε αγνοούν είτε αποδίδουν τα λεγόμενα του Maduro και άλλων υποστηρικτών του Τσαβισμού σε ρητορικές ψυχροπολεμικής Σοβιετικής Ένωσης, με επίπτωση να μην ακούγονται φιλοκυβερνητικές φωνές. Υποστηρικτές του Τσαβισμού, λοιπόν, και της Βολιβαριανής επανάστασης μιλούν για οικονομικό πόλεμο από μία εσωτερική φιλοδυτική ελίτ, που στοχεύει σε κοινωνική αναταραχή ως αποτέλεσμα οικονομικού σαμποτάζ στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, και με στόχο την «αλλαγή καθεστώτος» προς ένα φιλοδυτικό μοντέλο ελεύθερης αγοράς. Ακόμα, οι Η.Π.Α. δεν έκρυψαν πως θεωρούν τη Βενεζουέλα ως κίνδυνο για την ασφάλεια και τα συμφέροντά τους, και πως θα έβλεπαν θετικά μια αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό της. Οι κυρώσεις που έχουν επιβάλλει, άλλωστε, δεν βοηθούν καθόλου την οικονομία της που παραπαίει και που βασίζεται στην εξαγωγή πετρελαίου προς αυτές.

Το τέλος στο οικονομικό αδιέξοδο της Βενεζουέλας δεν φαίνεται να έρχεται στο εγγύς μέλλον, καθώς η πολιτική ελίτ παραμένει προσκολλημένη στο ρίξιμο ευθυνών ο ένας στον άλλο. Για να επιλυθούν τα προβλήματα δεν είναι απαραίτητο να υιοθετηθεί αποκλειστικά ένα μοναδικό οικονομικό μοντέλο, αλλά να βρεθούν βιώσιμες λύσεις με άξονα τα εκατομμύρια κατοίκους που υποφέρουν και θα οδηγήσουν τη χώρα σε ανάκαμψη.

Πηγές:

http://www.coha.org/the-other-explanation-for-venezuelas-economic-crisis-2/

Venezuela in Crisis

http://www.cfr.org/venezuela/political-crisis-venezuela/p36356

Does Venezuela’s Crisis Prove Socialism Doesn’t Work?

https://www.wsws.org/en/articles/2016/04/02/vene-a02.html

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest