Βιώσιμη Ανάπτυξη: Η νέα λύση;

Οι ραγδαίες αλλαγές -τόσο σε πολιτικό, όσο και σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο- από το 2000 και ύστερα σηματοδοτούν την έναρξη μιας άλλης εποχής, περισσότερο προοδευτικής και ριζοσπαστικής. Αμφισβητώντας τις παρούσες οικονομικές πολιτικές, οι άνθρωποι αναζητούν διεξόδους που θα μπορούν να τους οδηγήσουν στην επίλυση τρεχόντων ζητημάτων, όπως οι διάφορες μορφές ανισοτήτων και η κλιματική αλλαγή. Άραγε θα δοθεί μια πειστική απάντηση από τους ειδικούς και τους επιστήμονες; Η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί το “κλειδί” της νέας εποχής;

9f9a6c56-db29-4002-8c4f-5d2025d6eaf2-1020x612

ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Για τη πληρέστερη κατανόηση της βιώσιμης ανάπτυξης θα πρέπει να δoθεί -πρωτίστως- έμφαση στον ορισμό της οικονομικής ανάπτυξης, δηλαδή στην αύξηση της παραγωγής προϊόντων και υπηρεσιών στη μακρά περίοδο. Ο δείκτης μέτρησής της αποτελεί το πραγματικό ακαθόριστο εγχώριο προϊόν (GDP) ή ΑΕΠ. Το ΑΕΠ αποτελεί το σύνολο των προϊόντων που παράγει οικονομία, και εκφράζεται μαθηματικά ως εξής: GDP = C(κατανάλωση) + I(επένδυση) + G(Δημόσιες Δαπάνες) + NX(εμπορικό ισοζύγιο).  Η έννοια της ανάπτυξης εντοπίζεται στην αρχαία Ελληνική και χριστιανική αντίληψη ως προόδος, ενώ στην μεσαιωνική περίοδο ταυτίστηκε με την ουτοπία. Με το πέρασμα του ανθρώπου στη νεωτερικότητα και στον καπιταλισμό η ανάπτυξη έλαβε υλιστικό περιεχόμενο, δίνοντας βάση στην κατανάλωση ως μορφή ευημερίας του ατόμου. Σήμερα ποιό το νόημα της οικονομικής ανάπτυξης;

Με τις οικονομικές και -κατά συνέπεια- πολιτικές κρίσεις που βίωσε η Δύση τους τελευταίους δύο αιώνες, όπως η Πετρελαϊκή κρίση το 73′ και η τωρινή χρηματοπιστωτική κρίση, φαίνεται ότι το περιεχόμενο της οικονομικής ανάπτυξης δεν επαρκεί για να επιλύσει τις οικονομικές κρίσεις.

 

ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

8 Στο σημείο που η θεωρία της οικονομικής ανάπτυξης αρχίζει να παρουσιάζει κάποια κενά, εμφανίζεται η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, ή αειφόρος ανάπτυξη. Προερχόμενη από το Γερμανό φοροτεχνικό Carlowitz το 1713, αντιλαμβανόμαστε πόσο στενά συνδεδεμένη είναι με τη προστασία του περιβάλλοντος. To 1972, το συνέδριο του ΟΗΕ για το ανθρώπινο περιβάλλον επανέφερε την έννοια αυτή. Κάποια χρόνια αργότερα, το 1980, η βιώσιμη ανάπτυξη εμφανίζεται πρώτη Παγκόσμια Στρατηγική για τη Διατήρηση του Περιβάλλοντος, η οποία αναγνώριζε ως κύριους στόχους τη διαφύλαξη της οικολογικής ποικιλότητας και τη βιώσιμη χρήση πόρων. Επίσης το 1987, η συνθήκη Brundtland, η οποία αποτελούσε έκθεση της Παγκόσμιας Επιτροπής για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη του ΟΗΕ, με επικεφαλής την πρωθυπουργό της Νορβηγίας, Gro Harlem Brundtland, αναφέρεται για πρώτη φορά στον όρο βιώσιμη ανάπτυξη ως εξής: “Αειφόρος ανάπτυξη είναι η ανάπτυξη που καλύπτει τις ανάγκες του παρόντος χωρίς να υπονομεύει τη δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες.

Εμπεριέχει δύο έννοιες κλειδιά:
(α) Η έννοια των «αναγκών», και συγκεκριμένα των ουσιαστικών αναγκών των φτωχών του κόσμου, στις οποίες πρέπει να μπει προτεραιότητα.
(β) Η ιδέα των περιορισμών που θέτει η τεχνολογία και η κοινωνική οργάνωση στις δυνατότητες του περιβάλλοντος να καλύψει τις σημερινές και μελλοντικές ανάγκες. ” [1]  

Στην ίδια προοδευτική κατεύθυνση προσπαθεί να βαδίσει η Ευρώπη, αρχικά με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Γκέτεμποργκ στις 15 Ιουνίου το 2001, όπου και αποφασίζεται μία κοινή στρατηγική ανάπτυξης, η οποία θα βασίζεται σε τρείς πυλώνες:

(α) συντονισμένη ανάπτυξη όλων των πολιτικών που αφορούν όλες τις αναπτυξιακές πτυχές

(β)  προτεραιοποίηση των στόχων

(γ)  μέτρα εφαρμογής σε κάθε εαρινή σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Παράλληλα, η αναπτυξιακή στρατηγική εντοπίζεται σε τρία Ευρωπαϊκά προγράμματα :

(α) LIFE

(β) Copernicus

(γ) INSPIRE

Πιο συγκεκριμένα, το πρόγραμμα LIFE, υπογεγραμμένο την 1η Ιανουαρίου του 2014, στόχευε στην μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα, στην υλοποίηση της ανάπτυξης όπως την είδαμε παραπάνω, στην υποστήριξη μιας περιβαντολογικής διακυβέρνησης. Στη συνέχεια, το Copernicus αποτελεί μη στρατιωτικό πρόγραμμα, του οποίου οι αρμοδιότητες είναι: η παρακολούθηση της ατμόσφαιρας, η παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και η διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Ακόμη, το INSPIRE αφορά την μελέτη των πολιτικών δραστηριοτήτων που έχουν αντίκτυπο στο περιβάλλον, και βασίζεται σε υποδομές χωρικών πληροφοριών από τα κράτη-μέλη.

sdgs_global_graphicΠρόσφατα, τον Αύγουστο του 2015, αποφασίστηκαν και παρουσιάστηκαν 17 στόχοι Βιώσιμης ανάπτυξης, οι οποίοι είναι οι εξής:

1)Εξάλειψη της φτώχειας παντού και σε όλες τις μορφές της

2)Εξάλειψη της πείνας, διατροφική ασφάλεια και καλύτερη διατροφή, προώθηση της βιώσιμης γεωργίας

3)Υγεία και ευημερία για όλους και σε κάθε ηλικία

4)Καθολική, ισότιμη και ποιοτική εκπαίδευση, και προώθηση ευκαιριών δια βίου μάθησης για όλους

5)Ισότητα των φύλων και χειραφέτηση όλων των γυναικών και των κοριτσιών

6)Διαθεσιμότητα και βιώσιμη διαχείριση του νερού, πρόσβαση σε συνθήκες υγιεινής για όλους

7)Καθολική πρόσβαση σε φτηνές, αξιόπιστες, βιώσιμες και σύγχρονες μορφές ενέργειας

8)Διαρκής, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη, πλήρης και παραγωγική απασχόληση και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας για όλους.

9)Ανθεκτικές υποδομές, καθολική και βιώσιμη εκβιομηχάνιση, ενίσχυση της καινοτομίας

10)Μείωση της ανισότητας στο εσωτερικό και ανάμεσα στα κράτη

11)Μετατροπή των πόλεων και των ανθρώπινων οικισμών σε χώρους δίχως αποκλεισμούς, ασφαλείς, ανθεκτικούς και βιώσιμους

12)Βιώσιμες μέθοδοι παραγωγής και κατανάλωσης

13)Ανάληψη άμεσης δράσης για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της

14)Διατήρηση και βιώσιμη χρήση των ωκεανών, των θαλασσών και των θαλάσσιων πόρων με στόχο την βιώσιμη ανάπτυξη

15)Προστασία, αποκατάσταση και προώθηση της βιώσιμης χρήσης των χερσαίων οικοσυστημάτων, βιώσιμη διαχείριση των δασών, αντιμετώπιση της ερημοποίησης και αναστολή της υποβάθμισης του εδάφους και της απώλειας της βιοποικιλότητας

16)Προώθηση ειρηνικών κοινωνιών δίχως αποκλεισμούς με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη, παροχή καθολικής πρόσβασης στη δικαιοσύνη και οικοδόμηση αποτελεσματικών, αξιόπιστων και συμμετοχικών θεσμών σε όλα τα επίπεδα

17)Ενίσχυση των μέσων εφαρμογής και ανανέωση της παγκόσμιας συμμαχίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη

Την 31η Μαϊου του 2016 συμμετείχαν 40 χώρες στο συνέδριο περί βιώσιμης ανάπτυξης που διεκπεραιώθηκε στη Τανζανία, και διοργανώθηκε από την UNESCO, την κυβέρνηση της Τανζανίας και της Κίνας. Κύριοι στόχοι αποτελέσαν η προστασία της αφρικανικής κληρονομιάς και, κατ’επέκταση, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως μοχλό ανάπτυξης.

 

Η ΝΕΑ ΛΥΣΗ;

6a0115701c50aa970b016765e63e8e970b-800wiΦαίνεται, λοιπόν, ότι η Βιώσιμη Ανάπτυξη δεν περιστρέφεται μόνο γύρω από τη διαμόρφωση της περιβαντολογικής συνείδησης.  Προσπαθεί να αυξήσει την παραγωγικότητα με την εισαγωγή νέων τεχνολογιών, καθώς και τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στις κοινωνίες ευμάρειας, οι πολίτες βασίστηκαν στην κατανάλωση ως κεκτημένο ευτυχίας. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική. Οικονομική ανάπτυξη δεν επέρχεται χωρίς ανθρώπινα δικαιώματα και προστασία περιβάλλοντος. Επίσης, οικονομική προόδος δεν έρχεται με καταστροφή κράτους πρόνοιας. Στον πίνακα απεικονίζεται η δημόσια επένδυση στο κράτος πρόνοιας, η οποία -αναγκαστικά- αυξάνεται μετά την κρίση, ώστε να μπορεί να μειώσει τις ανισότητες. Ωστόσο, στις Νότιες Ευρωπαϊκές χώρες, λόγω έλλειψης υποδομών και πολιτικού σχεδιασμού κατά μία έννοια, το κράτος πρόνοιας εγκαταλείφθηκε σχεδόν στα χρόνια της κρίσης.

health-care-spending-in-the-united-states-selected-oecd-countries_chart05

Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται η αύξηση της ανισότητας εισοδήματος στις Νότιες Ευρωπαϊκές χώρες το 2010. Όσο εντείνεται η κρίση, τόσο αυξάνεται η ανισοκατανομή πλούτου και εισοδήματος.tjt_2011_05_2013-05-22_tie_001_en_001

Φαίνεται ότι η Δύση βιώνει ζητήματα οικονομικής ύφεσης, καθώς δεν έχει καταφέρει να αλλάξει τον τρόπο σκέψης και αντίληψής της στην οικονομική ανάπτυξη. Τη μετρά μηχανιστικά, χωρίς να υπολογίζει τον ανθρώπινο παράγοντα. Ωστόσο, ο τρίτος κόσμος και οι αναπτυσσόμενες χώρες βρίσκονται σε χειρότερη και δυσχερέστερη θέση. Για να μπορέσουμε να μελετήσουμε το επίπεδο των πολιτικών και οικονομικών μέτρων που λαμβάνονται, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας το σημείο εκκίνησης κάθε κοινωνίας που βαδίζει προς την πολιτική ωρίμανση.Θα ήταν ανώφελο να μπορέσουμε να συγκρίνουμε με τα ίδια μέτρα και σταθμά τη δημοκρατία της Γαλλίας με της Ινδίας, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει πως η ανισότητα, η φτώχεια, η ανεργία και -συνεπώς- η ανάπτυξη δεν είναι σημαντική, για να μετρηθεί σε πιο “ανώριμες” πολιτικά για το Δυτικό κόσμο χώρες.

tumblr_inline_n3v531FPKt1rpp551

Άραγε η βιώσιμη ανάπτυξη μπορεί να απαντήσει σε αυτά τα ζητήματα; Για να μπορεί να πραγματωθεί ένα πλάνο βασισμένο στην αειφόρο ανάπτυξη, πρέπει να υπάρχει στρατηγικός σχεδιασμός. Πιο συγκεκριμένα, να καθοριστούν οι στόχοι ως προς το τί είναι σημαντικό και κρίσιμο σήμερα, και πώς μπορεί να γίνει. Η προτεραιοποίηση των στόχων θα μπορέσει να φέρει σε συνεννόηση την κρατική εξουσία με τον ιδιωτικό τομέα, καθώς και με τις διάφορες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις.

Έχουν ήδη γίνει κάποια βήματα από τις δύο κυρίαρχες πλευρές. Ο κρατικός τομέας συζητά για αύξηση δημοσίων δαπανών στο κράτος πρόνοιας, και για εξορθολογισμό της διοίκησης. Από την άλλη, ο ιδιωτικός τομέας υπογραμμίζει τη σημασία της καινοτομίας και της ανάπτυξης του επιχειρείν, που θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας. Ωστόσο, σημειώνονται λάθη και από τις δύο πλευρές, λόγω ιδεοληψίας και μη θέλησης -ως ένα βαθμό- να ξεπεράσουν ριζωμένες αντιλήψεις χρόνων. Αρχικά, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αντιληφθούν ότι η χορήγηση επιδομάτων χωρίς ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και της παραγωγής, δεν θα βοηθήσει μακροχρόνια την κατάσταση των απόρων και των υποβαθμισμένων στρωμάτων. Παράλληλα, η διοίκηση είναι άμεσα συνδεδεμένη με την πολιτική. Η οργάνωση από μόνη της δεν αυξάνει την παραγωγικότητα αν οι συνθήκες εργασίας είναι αντιπαραγωγικές. Στον αντίποδα, ο ιδιωτικός τομέας λαμβάνει ως κύριο στόχο την επιχειρηματικότητα, η οποία είναι όντως μία από τους βασικούς άξονες ανάπτυξης. Όμως, χωρίς να υπάρχει πολιτικό υπόβαθρο που θα διασφαλίζει και θα προστατεύει τα εργασιακά δικαιώματα, δεν αποφέρει καλύτερο βιοτικό επίπεδο.

concept-of-sustainable-development-6-638

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Υπάρχουν νέες ιδέες για την οικοδόμηση μιας νέας σύλληψης της πολιτικής και οικονομίας, η οποία ίσως να είναι προσοδοφόρα. Ωστόσο, οι κίνδυνοι που εγκυμονούν είναι μεγάλοι. Πόσο εύκολο είναι να ξεφύγουν τα κράτη από τη λογική που ακολουθούν τόσα χρόνια; Γεννιούνται πολλά ερωτηματικά αμφισβήτησης της πολιτικής σκηνής, και των πρακτικών που αυτή εφαρμόζει.  Συνάμα, χρειάζεται να ξεπεραστούν οι ιδεοληψίες του κρατικού και ιδιωτικού τομέα. Η κοινωνική ευημερία πρέπει να είναι κοινός στόχος και των δύο μερών. Ανεξάρτητα από το αν η βιώσιμη ανάπτυξη είναι το “κλειδί του παραδείσου”, η οικονομική κρίση φέρνει σταδιακά αλλαγές στο πώς φανταζόμαστε και νοούμε τον κόσμο. Αυτή είναι και η πρόκληση της βιώσιμης ανάπτυξης. Να κατορθώσει να σταθεί όρθια απέναντι στο τοίχος των συνεχών και μαζικών πολιτικοοικονομικών εξελίξεων. Οι διαβουλεύσεις στην Ευρώπη για τη βιώσιμη ανάπτυξη συνεχίζονται, την ώρα που υπάρχει μεγάλο ρεύμα μετανάστευσης από τη Μέση Ανατολή και η άκρα Δεξιά κάνει όλο και εντονότερη την εμφάνισή της. Τί θα κάνουμε; Θα συνεχίσουμε στην ίδια πορεία, ή θα αλλάξουμε το ρου της;

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ/ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

-[1]http://www.un-documents.net/ocf-02.htm

-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ/HARVEYS.ROSEΝ, TED GAYER/ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ

-ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ/PAUL KRUGMAN/ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ

-http://whc.unesco.org/en/news/1506

http://www.oecd.org/social/expenditure.htm

http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/data/oecd-social-expenditure-statistics_socx-data-en

http://www.iisd.org/topic/sustainable-development

-http://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/

Tagged under:

-Φοιτήτρια στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης Αθηνών.
-Κατεύθυνση σπουδών: Πολιτική ανάλυση
-Ενδιαφέροντα: Ξένες γλώσσες και συγγραφή κειμένων πολιτικής επικαιρότητας
-Στόχοι: Ενασχόληση με Development Economics
-Συμμετοχή σε : σχολικά και φοιτητικά MUN, blog με θέματα πολιτικής επικαιρότητας

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest