Γερμανικές Εκλογές 2017: Η αυριανή Ευρώπη

Κατανοώντας τα εκλογικά αποτελέσματα

Την Κυριακή 24 Σεπτεμβρίου 2017 διεξήχθησαν με επιτυχία οι Γερμανικές Εκλογές, οι οποίες είναι παρομοίου βεληνεκούς με τις μεγάλες εκλογικές μετρήσεις του τελευταίου έτους σε Γαλλία και Μεγάλη Βρετανία. Τα αποτελέσματα ήταν μια ακόμα νίκη του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος επί της ηγεσίας της Angela Merkel, μετριασμένο ωστόσο, καθώς άγγιξε το 33%, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια που ξεπερνούσε το 40%, ενώ το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα του Martin Schulz κατάφερε να έρθει δεύτερο με 20,5%, αναδεικνύοντας εν μέρει την αποτυχία του να πείσει το εκλογικό κοινό. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αυξημένη απήχηση της ακροδεξιάς, λαμβάνοντας πανηγυρικά την τρίτη θέση, ενώ οι φιλελεύθεροι και οι πράσινοι ακολουθούν χωρίς σπουδαία επιτυχία. Οι πρώτες σκέψεις είναι η μείωση του ποσοστού της Merkel και η ιστορική ήττα της κεντροαριστεράς, αλλά και των υπολοίπων αριστερών δυνάμεων που κατεδαφίζονται. Στην άλλη πλευρά, η άνοδος του ακροδεξιού μπλοκ δημιουργεί φοβία και αγωνία σχετικά με το τί μέλει γενέσθαι τόσο για την ίδια τη Γερμανική επικράτεια, όσο και για την Ευρώπη.

Αναλύοντας την πολιτική ατζέντα: Συντηρητισμός ή Ριζοσπαστισμός ανάμεσα στα τρία κυρίαρχα κόμματα (Χριστιανοδημοκρατικό, Σοσιαλδημοκρατικό & Ακροδεξιά)

Προτού προβούμε σε βιαστικά συμπεράσματα και μακρόσυρτες αναλύσεις, είναι ανάγκη να κατανοηθούν οι στόχοι των κομμάτων. Ποια θέματα αναδεικνύουν και γιατί, αλλά και σε ποιους απευθύνονται; Αρχικά, το Χριστιανοδημοκρατικό κόμμα, γέννημα θρέμμα της πολιτικής ατζέντας του Adenauer, διατηρεί τα κεκτημένα των συντηρητικών ψηφοφόρων της Γερμανίας, απευθυνόμενο κυρίως προς τους συντηρητικούς ψηφοφόρους και τους «ανασφαλείς» ως προς την οικονομία, υποστηρίζοντας την αποπληρωμή του χρέους και τη δημιουργία νέων επενδύσεων. Συνδυάζοντάς την, ωστόσο, υιοθέτησε κάποιες ριζοσπαστικές θέσεις, όπως η έγκριση του γάμου των ομοφυλοφίλων και η ευνοϊκή στάση της προς την μετανάστευση. Επίσης, προσπάθησε να αναβιώσει ως ένα βαθμό το κράτος πρόνοιας, με την παροχή χρηματοδοτικών προγραμμάτων στήριξης προς τις άπορες και άνεργες οικογένειες, με έμφαση στις ανύπαντρες μητέρες – γεγονός που τη φέρνει πιο κοντά στην εφαρμογή κοινωνικής πολιτικής απ΄ότι ο Schröder, πρώην επικεφαλής του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος. Η μείωση των ποσοστών της οφείλεται ως ένα βαθμό στην μετακύληση των αρνητικών προς το μεταναστευτικό ρεύμα, των πιο ακραίων δεξιών προς το AFD, και κάποιων προς τους Φιλελεύθερεους (FDP).

Παράλληλα, το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα βγήκε επίσης ηττημένο, φέρνοντάς μας στη θέση να μιλήσουμε για μαζική πτώση της Σοσιαλδημοκρατίας και της κεντροαριστεράς στην Ευρώπη της κρίσης. Παραδοσιακός υπερασπιστής της εργατικής τάξης και των χαμηλότερα εισοδηματικών τάξεων, ήταν ταγμένος πάντα υπέρ των κοινωνικών επιδομάτων και της καταπολέμησης της ανεργίας. Ο Schulz προσπάθησε να διατηρήσει μια φιλολαϊκή πολιτική, δίνοντας υποσχέσεις για δικαιότερους μισθούς και συντάξεις, και εκπαίδευση “για όλους“. Εξάλλου, υπήρξε το πρώτο κόμμα που προσπάθησε να υιοθετήσει μια διαφορετική εκπαιδευτική ατζέντα, δίνοντας στους μαθητές το δικαίωμα να επιλέξουν ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσουν (τεχνολογικό επάγγελμα ή ακαδημαϊκή πορεία), χωρίς να τους υπαγορεύει κάποια ανώτερη εκπαιδευτική αρχή από μικρή ηλικία, ή ποιο θα πρέπει να ‘ναι το μέλλον τους. Βέβαια εφαρμόστηκε σε ελάχιστες περιοχές, αλλά υπήρξε ριζοσπαστικό μέτρο για την εποχή του. Σήμερα εμφανίζεται σίγουρα λιγότερο ως κόμμα υπεράσπισης των αδυνάτων, αλλά περισσότερο τείνει να μετεξελιχθεί σε ένα κόμμα υπεράσπισης του ευρωπαϊκού οράματος και κεκτημένου. Η πτώση της εκλογικής αναφοράς του συνάδει με την αποχώρηση των ριζοσπαστικών προς τους πράσινους, και τους απογοητευμένους προς το AFD. Εντέλει, οι ψήφοι προτίμησής του εκφράζουν περισσότερο το κέντρο παρά την εργατική τάξη και τα χαμηλότερα στρώματα.

Η πτώση των δύο βασικών κομμάτων εδράζεται στην αύξηση των ψήφων προς την ακροδεξιά, η οποία θυμίζει στις πολιτικές αναφορές της τα ακροδεξιά κόμματα του ευρωπαϊκού χώρου. Ιδρύθηκε το Σεπτέμβριο του 2012, με στόχο την εναντίωση στην λιτότητα που οδηγούν οι πολιτικές του ευρώ. Πλήρως αντίθετο προς την μεταναστευτική στάση που κράτησε η Merkel, το AFD (Αlternative for Germany) συγκεντρώνει ψήφους απ’ όλο το πολιτικό φάσμα: τους απογοητευμένους από την Merkel και τη νωθρότητα της σοσιαλδημοκρατίας, τους ανέργους, τις φτωχές και χαμηλού μορφωτικές συντηρητικές τάξεις (οι οποίες μπορεί να μην είναι απαραίτητα αγρoτικές), αλλά και εργατικό δυναμικό το οποίο βλέπει με καχυποψία τις μεταναστευτικές ροές, και θεωρεί ότι θα χάσει την εργασία του. Για αυτό τον λόγο κέρδισε από την ανατολική και νότια Γερμανία, όπου η ανισότητα είναι αρκετά υψηλή, και δεν έφτασαν ποτέ την ανάπτυξη του βορρά.

Η Ευρώπη την επαύριο των εκλογών: Πρώτες Παρατηρήσεις

Οι Γερμανικές εκλογές μπορούν σε μεγάλο βαθμό να συγκριθούν με τις Γαλλικές, υπό την έννοια ότι ο πρώτος γύρος των Γαλλικών εκλογών είχε παρόμοιες συνέπειες και αποτελέσματα με τις Γερμανικές. Το κόμμα του Μacron και οι Χριστιανοδημοκράτες καταλαμβάνουν περίπου το ένα τρίτο των ψήφων, και η ακροδεξιά κινείται στο χώρο του 13% περίπου, με παρόμοια ατζέντα. Το σημείο που υπάρχει μια ιδιάζουσα διαφορά είναι ο χώρος της αριστεράς που, αν και διασπασμένος και στις δύο περιπτώσεις, η Γερμανία έχει τους Πράσινους που κατέχουν μια δική τους πλατφόρμα, διαφορετική από τους αριστερούς ριζοσπάστες και κεντρώους. Όσον αφορά το οικονομικό μέλλον της Ευρωζώνης, τόσο η Γερμανία όσο και η Γαλλία αντιλαμβάνονται πως πρέπει πάση θυσία να αποφευχθεί μια νέα οικονομική κρίση, αν και διαφωνούν ως προς τον τρόπο παρεμπόδισής της. Το Γαλλικό μπλόκ τάσσεται υπέρ μιας «οικονομικής διακυβέρνησης» που θα ασκεί τη διακριτική ευχέρειά της, ενώ η Γερμανία επέμεινε στο σκληροπυρηνικό μοντέλο της Budensbank, εφαρμόζοντας σκληρή δημοσιονομική πολιτική, και επιδιώκοντας αποπληθωριστικές και λιτότητας πολιτικές στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου. Ωστόσο, η Merkel και ο Μαcron φαίνεται τον τελευταίο καιρό να συμφωνούσαν σε κάποιους βασικούς άξονες, όπως είναι η σύγκλιση των δύο χωρών για την μακροοικονομική εποπτεία της Ευρώπης. Βέβαια, η κυβέρνηση «Τζαμάικα», συνασπισμός υπό την Merkel, τους Φιλελεύθερους και τους Πράσινους, αφήνει ανοιχτό το σενάριο για αμφιβολίες. Αρχικά, θα υπάρξει μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στους τελευταίους με τους Χριστιανοδημοκράτες και τους Φιλελεύθερους, τόσο σε οικονομικά ζητήματα, όπως είναι το χρέος, αλλά και ως προς τις μεταναστευτικές ροές. Δεύτερον, οι Φιλελεύθεροι διακατέχονται σε μεγάλο βαθμό από εθνικιστική διάθεση, και έχουν ταχθεί υπέρ απόλυτων λύσεων -όπως έξοδος της Ελλάδας απ΄το ευρώ, πολιτική που υποστήριζε και ο Schäuble-, αλλά τα αχαρτογράφητα νερά είναι πάντα περισσότερο επικίνδυνα.

Επίσης, η άνοδος της ακροδεξιάς και του ευρωσκεπτικισμού μπορεί για ακόμη μια φορά να αποτελέσει τη βασική κριτική προς την Ευρώπη του 2017, η οποία φαίνεται πως δεν λειτουργεί ενωτικά αλλά ανισοτικά, και αποτυγχάνει να κλείσει το χάσμα ανάμεσα στις τάξεις. Δυστυχώς η κρίση δημιούργησε, όπως είναι φυσικό, μεγαλύτερη ψαλίδα ανάμεσα στις εύπορες ομάδες που έγιναν πλουσιότερες, και στις φτωχότερες που πλέον δεν έχουν να ικανοποιήσουν βασικά αγαθά. Βέβαια η Γερμανία αποτελεί την εξαίρεση, υπό την έννοια ότι κατάφερε τόσο με τις μεταρρυθμίσεις Χάρτς, αλλά και με την πολιτική Μέρκελ, να μειώσει σε ιστορικά χαμηλά ποσοστά την ανεργία – αλλά με την εισαγωγή της ελαστικής μορφής εργασίας που φαίνεται να ταλανίζει τις προηγμένες οικονομίες (όπως και την Μεγάλη Βρετανία). Επίσης, η τάση της εκχώρησης λειτουργιών του δημοσίου στον ιδιωτικό τομέα (λόγου χάρη η λειτουργία του κράτους πρόνοιας) οδήγησε σε ανισοτικές καταστάσεις. Η πρόσβαση των χαμηλότερων στρωμάτων στην εκπαίδευση και την υγεία, μόνο όσον αφορά τις βασικές εξυπηρετήσεις τους, είναι γεγονός που εντοπίζεται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ακόμη και στη Γαλλία που είχε πάντα μια πιο κοινωνική πολιτική.

Συμπεράσματα

Οι ευθύνες της αυξητικής τάσης του εθνικισμού είναι αποτέλεσμα των λανθασμένων πολιτικών, τόσο της παραδοσιακής δεξιάς όσο και της νεοφιλελεύθερης, αλλά και του αριστερού μετώπου που δεν κατάφερε να υιοθετήσει μια ρεαλιστική ατζέντα για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, και στάθηκε στην επιφάνεια του προβλήματος. Η παραδοσιακή δεξιά αποχώρησε, κρατώντας τα βασικά ιδεολογήματά της, και αποδέχθηκε σιωπηρά την νεοφιλελεύθερη πολιτική της νέας, η οποία δεν μαθαίνει απ΄τα λάθη της, αλλά συνεχίζει να θεωρεί ότι οι κρατικές οντότητες οφείλουν να λειτουργούν ως επιχειρήσεις. Η δε αριστερά κατάφερε να χάσει και την ιδεολογική της ατζέντα, και στράφηκε προς κεντρώες λύσεις οι οποίες όχι μόνο δεν ήταν το ελιξήριο για την κρίση, αλλά και υποβάθμισαν κυρίαρχα πολιτικά ζητήματα που η ίδια είχε υπογραμμίσει τον προηγούμενο αιώνα – όπως η φτώχεια και η ανισότητα. Ειδικά, η Γερμανική σοσιαλδημοκρατία ήταν φορέας μετάδοσης τέτοιων ριζοσπαστικών θέσεων, και από την ένωση της Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας κατάφερε να απο-ιδεολογικοποιήσει την ατζέντα της. Φυσικά δεν ήταν μόνο εκείνη, αλλά και η Αγγλία επί Tony Blair, η Ελλάδα στο καθεστώς της «ανάπτυξης» επί Σημίτη, και άλλες τόσες ευρωπαϊκές χώρες που θέλησαν να μεταβούν γρηγορότερα προς την παγκοσμιοποίηση και τις υπηρεσίες.

Εντέλει, ποιά θα είναι τα επόμενα βήματα της μελλοντικής Γερμανικής κυβέρνησης; Θα γίνει πιο σκληροπυρηνική, ή θα καταλήξει σε σύγκλιση με τα υπόλοιπα Ευρωπαϊκά κράτη; Το πιο σημαντικό, η Ευρώπη θα αλλάξει πορεία ή θα συνεχίσει στον ίδιο δρόμο; Οι εκλογικές αναμετρήσεις το τελευταίο διάστημα, και ειδικά της Γερμανίας, δημιουργούν τελικά το δίλημμα: Ποιά Ευρώπη θέλουμε;

Πηγές:

  1. Politico. (2017). Where German parties stand on Europe. http://www.politico.eu/article/germany-parties-plan-for-eu-in-election-campaign/
  2. Cook, W. (2017). Why we should care about the German Elections. https://www.spectator.co.uk/2017/07/why-we-should-care-about-the-german-elections/
  3. The Guarduan. (2017). German Elections 2017: Full results. https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2017/sep/24/german-elections-2017-latest-results-live-merkel-bundestag-afd
  4. Καραμπελιάς, Γ. (2017). Οι Γερμανικές εκλογές, η Ευρώπη, η Ελλάδα. http://www.huffingtonpost.gr/yiorgos-karambelias/oi-germanikes-ekloges-i-evropi-i-ellada_b_18095686.html
  5. Huffpost Greece. (2017). Τα τελικά αποτελέσματα των γερμανικών εκλογών: 33% το CDU/CSU, 20,5% το SPD, 12,6% το AfD. http://www.huffingtonpost.gr/2017/09/25/eidhseis-politikh-diethnes-ta-telika-apotelesmata-germanikwn-eklogwn_n_18093732.html
  6. Πρώτο Θέμα. (2017). Τι σημαίνουν για την Ελλάδα τα αποτελέσματα των γερμανικών εκλογών. http://www.protothema.gr/politics/article/716437/sok-gia-tin-ellada-ta-apotelesmata-ton-germanikon-eklogon/
  7. The Federal Returning Officer. (2017). Provisional results of the Budenstag election. https://www.bundeswahlleiter.de/en/bundestagswahlen/2017/ergebnisse.html

 

 

 

Tagged under:

-Φοιτήτρια στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης Αθηνών.
-Κατεύθυνση σπουδών: Πολιτική ανάλυση
-Ενδιαφέροντα: Ξένες γλώσσες και συγγραφή κειμένων πολιτικής επικαιρότητας
-Στόχοι: Ενασχόληση με Development Economics
-Συμμετοχή σε : σχολικά και φοιτητικά MUN, blog με θέματα πολιτικής επικαιρότητας

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest