Γιατί η Ιρλανδία και όχι η Ελλάδα;

Η ελληνική και η ιρλανδική οικονομία ήταν οι πρώτες που επηρεάστηκαν από την αμερικανική κρίση, μία “φούσκα” που έσκασε το 2008. Οι δύο χώρες έφεραν την Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμέτωπη με μια κατάσταση πρωτοφανή για τα έως τότε δεδομένα, και φρέναραν την εξελικτική πορεία της ολοκλήρωσης και του αδιαμφισβήτητου, έως τότε, status της μεγάλης οικονομικής δύναμης. Ενώ, ωστόσο, η Ιρλανδία έχει κατορθώσει να επανέλθει στην αναγκαία οικονομική σταθερότητα, στην Ελλάδα η οικονομική και δημοσιονομική κρίση φαντάζει να μην έχει τέλος, λαμβάνοντας, παράλληλα, ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς πλέον η ελληνική οδύσσεια παρουσιάζει, εκτός των άλλων, και στοιχεία μιας βαθιά κοινωνικής κρίσης.

Ιρλανδική κρίση – Το χρονικό

Το έτος 2008, η κρίση δανείων των Η.Π.Α. διέσχισε τον Ατλαντικό Ωκεανό, φτάνοντας μέχρι την Ιρλανδία, η οποία και αποτέλεσε το πρώτο μέλος της Ένωσης που επηρεάστηκε. Οι λόγοι για τους οποίους η ευρωπαϊκή αυτή χώρα ήταν η πρώτη που βίωσε τις επιπτώσεις μιας ξένης κρίσης είναι προφανείς. Η ιρλανδική οικονομία ήταν στενά συνδεδεμένη με αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών, κυρίως, δε, ο τραπεζικός τομέας της χώρας, ο οποίος και αντιμετώπισε ουσιαστικά το μεγαλύτερο πρόβλημα, καθώς τροφοδοτούσε τον κλάδο της κατασκευής και πώλησης ακίνητης περιουσίας.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι φούσκες -μικρότερου ή μεγαλύτερου βεληνεκούς- είναι συχνό φαινόμενο των σύγχρονων οικονομιών, εναλλακτικά γνωστές ως οικονομικοί κύκλοι. Πρόκειται για μία διαδικασία κατά την οποία οι οικονομίες περνούν από φάσεις άνθησης σε φάσεις ύφεσης, με τους παραγωγικούς συντελεστές σε πλήρη απασχόληση και σε αδυναμία αντιμετώπισης της ανεργίας, παρά μόνο εάν το κράτος ακολουθήσει επεκτατική πολιτική.

Η ιδιαιτερότητα, ωστόσο, της κρίσης του 2008 ήταν η αδυναμία του δανειακού τομέα να ελέγξει την δραστηριότητά του, με αποτέλεσμα αυτός να καταρρεύσει, καθώς οι δανειζόμενοι στάθηκαν ανίκανοι να εκπληρώσουν τις δανειακές υποχρεώσεις προς τις τράπεζες, με τις τελευταίες να εκτίθενται σε απώλεια φερεγγυότητας και αδυναμία χρηματοδότησης των δανείων.

Πώς επηρεάστηκε η Ιρλανδία;

  • Τροφοδότηση της κτηματο-μεσιτικής φούσκας
  • Ξένος δανεισμός τραπεζών
  • Φορολογική αδυναμία του κράτους

Είναι εμφανές πως η κρίση της Ιρλανδίας οφείλεται σε ένα μείγμα πολιτικής, το οποίο, όμως, περιορίζεται, από τη μία, στην ασυνείδητη συμπεριφορά των τραπεζικών οργανισμών και, από την άλλη, στην πολιτική επιλογή του κράτους να ακολουθήσει μια ριψοκίνδυνη φορολογική τακτική.

Πιο συγκεκριμένα, η τακτική της κυβέρνησης να διατηρεί μειωμένες φορολογίες, με επιχειρήσεις να καταφεύγουν στο ιρλανδικό κράτος προκειμένου να απολαύσουν αυτό ακριβώς το πλεονέκτημα, και να προστατέψουν τα περιουσιακά τους στοιχεία από βαριές φορολογήσεις, αποτέλεσε ένα σημαντικό πλήγμα στον τρόπο διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών. Παράλληλα, οι τράπεζες είχαν δημιουργήσει ένα καθεστώς εύκολου δανεισμού το οποίο, προκειμένου να συντηρηθεί, απαιτούσε τον δανεισμό από άλλες χώρες και άλλες τράπεζες.

Η κρίση, ωστόσο, είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνο τη μείωση των απαιτήσεων για δάνεια, αλλά, παράλληλα, την ανικανότητα αποπληρωμής αυτών. Την ίδια στιγμή, ο κτηματο-μεσιτικός τομέας και οι κατασκευαστικές βιομηχανίες δέχονταν ένα μεγάλο πλήγμα, το οποίο προξένησε και μια αύξηση της ανεργίας, καθότι μέρος του πληθυσμού εργαζόταν στους προαναφερθέντες τομείς.

Ο Κέλτικος Τίγρης κατόρθωσε να αντιμετωπίσει την κρίση με τους εξής τρόπους:

  • Η κυβέρνηση ανέλαβε την ευθύνη της καταπολέμησης της κρίσης.

Ουσιαστικά, για να περιοριστεί ο πανικός που προκαλείται ως αποτέλεσμα τέτοιων υφέσεων, και για να μην καταρρεύσει το τραπεζικό σύστημα, η κυβέρνηση αποτέλεσε τον εγγυητή απέναντι όχι μόνο στους δανειστές του κράτους, αλλά και απέναντι στους πολίτες, προκειμένου να καθησυχάσει τον λαό και, έτσι, να αποφευχθεί μια μη ορθολογική συμπεριφορά των καταθετών των τραπεζών.

  • Το κράτος ακολούθησε το πρόγραμμα λιτότητας που επέβαλλε το ΔΝΤ και οι Ευρωπαίοι εταίροι.

Γενικά, η αντιμετώπιση απέναντι στο πρόγραμμα που προέβλεπε ο δανεισμός από τα αρμόδια όργανα, περιορίστηκε σε ένα κλίμα συνεργασίας, χωρίς έντονες αντιδράσεις.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η ιρλανδική κοινωνία ενθάρρυνε την εκροή εργατικού δυναμικού προς ξένες χώρες, ως μέσο αντιμετώπισης της κρίσης. Αυτό, με απλούς όρους, σημαίνει πως, μέσω της μετανάστευσης για απασχόληση σε άλλες χώρες, μειώνεται από τη μία το ποσοστό του άνεργου πληθυσμού ενώ, παράλληλα, αυξάνονται τα έσοδα, χάρη στα εμβάσματα προς τις οικογένειες όσων εργάζονται σε άλλες χώρες.

Το χρονικό της ελληνικής κρίσης

Η Ελλάδα δεν άργησε να ακολουθήσει την ιρλανδική κρίση, γεγονός που την κατέστησε δεύτερη στην αντιμετώπιση προβλημάτων δημοσιονομικής και τραπεζικής φύσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη. Σε αντίθεση, ωστόσο, με την ιρλανδική οικονομία, ο πλέον προβληματικός τομέας δεν ήταν ο τραπεζικός, αλλά η διαχείριση, ή η έλλειψη αυτής, στα δημοσιονομικά του κράτους.

  • Η προσπάθεια αντιμετώπισης της κρίσης εμποδίζονταν όχι μόνο από την απουσία συναίνεσης στο πολιτικό περιβάλλον και τον ανταγωνισμό μεταξύ των κομματικών παρατάξεων, αλλά και από την αδυναμία αντιμετώπισης της κοινωνικής αναταραχής που είχε προκληθεί ως αποτέλεσμα της κρίσης.
  • Η απουσία διαφάνειας και η διαφθορά στον δημόσιο τομέα ήταν ένα ακόμα σοβαρό εμπόδιο στις προσπάθειες διαχείρισης της οικονομικής αναταραχής.
  • Τέλος, η συνεργασία με τους εταίρους και τους δανειστές δεν υπήρξε ποτέ τόσο ομαλή, όσο αυτή της Ιρλανδίας με τα αρμόδια όργανα, με αποτέλεσμα το γενικό κλίμα να μην εμπνέει εμπιστοσύνη, τόσο απέναντι στους πολίτες όσο και τους επενδυτές, που δίσταζαν να ρισκάρουν με επενδύσεις στην Ελλάδα.

Η κρίση στις δύο χώρες συγκριτικά

Ο τραπεζικός τομέας της ελληνικής οικονομίας αντιμετώπιζε, σαφώς, σημαντικά προβλήματα. Ωστόσο, η δανειακή κρίση της Ιρλανδίας και η έλλειψη ελέγχου των τραπεζών ήταν οι κύριοι παράγοντες που προκάλεσαν της κατάρρευση της οικονομίας στη χώρα. Αντίθετα με την τελευταία, η Ελλάδα κλήθηκε να αντιμετωπίσει, κατά βάση, δημοσιονομικά ζητήματα, και λιγότερο μια κρίση τραπεζικής φύσεως.

Παρά το γεγονός ότι οι δύο χώρες ήταν οι πρώτες της ευρωζώνης που παρουσίασαν οικονομικά προβλήματα -και, μάλιστα, τα σημαντικότερα προβλήματα σε σχέση με τα λοιπά ευρωπαϊκά κράτη-, οι μεταξύ τους διαφορές είναι ιδιαιτέρως σημαντικές. Συνεπώς, μια ενδεχόμενη σύγκριση ανάμεσα στις δύο οικονομίες δεν θα ήταν ορθολογική, ενώ η χρήση της ιρλανδικής ανάκαμψης ως παράδειγμα προς μίμηση για την Ελλάδα δεν θα είχε κανένα ουσιαστικό αντίκρισμα, εφόσον πρόκειται για δύο κράτη με σημαντικές διαφορές οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής φύσης.

Πηγές :

  1. Roche, B. and Connell, P. and Prothero, A.(2017). Η Ιρλανδία έδωσε μαθήματα δημοσιονομικής εξυγίανσης. [online] Available at: http://www.kathimerini.gr/901211/article/oikonomia/die8nhs-oikonomia/h-irlandia-edwse-ma8hmata-dhmosionomikhs-e3ygianshs [Accessed 28 Mar. 2017].
  2. Honohan, P. (2009). What went wrong in Ireland. [online] Available at: http://www.tcd.ie/Economics/staff/phonohan/What%20went%20wrong.pdf [Accessed 1 Apr. 2017].
  3. Tsakalotos, E. (2010). Greek Economic Crisis.  [online] Available at: http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.463.1492&rep=rep1&type=pdf [Accessed 28 Mar. 2017].

 

 

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest