Γιατί η Τυνησία αξίζει το Νόμπελ Ειρήνης?

Το Νόμπελ Ειρήνης του 2015 αποφασίστηκε να απονεμηθεί, ενάντια στα δημοφιλή προγνωστικά, στην Τυνησία. Ακόμα και όταν η κατάσταση στην Τυνησία δυσκόλεψε πολύ, με την Αραβική Άνοιξη να απειλεί επικίνδυνα να παρασύρει τη χώρα στο χάος, ο λαός της Τυνησίας αποφάσισε να ακολουθήσει το δύσκολο δρόμο του διαλόγου και της δημοκρατίας. Συγκεκριμένα βραβεύτηκε το National Dialogue Quartet, μια Συνομοσπονδία Οργανώσεων αποτελούμενη από συνδικαλιστές, εργοδότες, δικηγόρους και ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, «για την καθοριστική συμβολή του στην οικοδόμηση μιας πλουραλιστικής δημοκρατίας στην Τυνησία μετά την Επανάσταση τoυ 2011». Το National Dialogue Quartet ιδρύθηκε το 2013 και αποτελείται από τέσσερις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών της Τυνησίας, τη Γενική Ένωση Εργασίας, τη Συνομοσπονδία Βιομηχανίας, Εμπορίου και Χειροτεχνίας, το Σύνδεσμο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και το Τάγμα των Δικηγόρων.
Το Νόμπελ Ειρήνης, το οποίο αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή βραβεία στον τομέα, απονέμεται κάθε χρόνο σε εκείνους που έχουν «κάνει το μεγαλύτερο μέρος ή την καλύτερη δουλειά για την αδελφότητα μεταξύ των εθνών, για την κατάργηση ή τη μείωση των μόνιμων στρατών και για την διεξαγωγή και την προώθηση των συνεδρίων ειρήνης». Ο Συνασπισμός των τεσσάρων αυτών εθνικών οργανώσεων κατάφερε μάλιστα να αποκλείσει άλλες σημαντικές υποψηφιότητες, όπως της Καγκελαρίου Angela Merkel για τον ηγετικό της ρόλο στον τρέχοντα διάλογο για την προσφυγική κρίση, καθώς και του Πάπα Francisco, του Αργεντινού ποντίφικα που έχει εισάγει καινοτόμες μεταρρυθμίσεις στην Καθολική Εκκλησία.
Η συνεργασία των οργανώσεων αυτών αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ρεαλιστικής και προσεκτικής μετάβασης μιας χώρας προς τη δημοκρατία. Ξεκινώντας το 2011, τα τέσσερα μέλη του National Dialogue Quartet, υπηρέτησαν ως ζωτικής σημασίας μεσολαβητές μεταξύ διαφόρων πολιτικών δυνάμεων της Τυνησίας, πιέζοντας ασταμάτητα για συμβιβασμό. Χωρίς τη συμβολή τους η πολιτική ηγεσία στην Τυνησία θα μπορούσε να μην είχε αντιδράσει συμβιβαστικά και συνεργατικά, οδηγώντας σε εκτροχιασμό τη δημοκρατική μετάβαση.
Το ότι η επιτυχία του εγχειρήματος αυτού δεν ήταν προδιαγεγραμμένη διαφαίνεται από τις αποτυχίες των τόσων άλλων επίδοξων δημοκρατιών στην περιοχή. Οι περισσότερες χώρες της Αραβικής Άνοιξης –Λιβύη, Αίγυπτος, Υεμένη, Συρία- πλήττονται από συγκρούσεις ή τείνουν σταθερά προς περισσότερο αυταρχισμό. Βασικό παράδειγμα αποτελεί η Συρία, όπου ο ισχυρός Πρόεδρος Bashar Hafez al-Assad αρνήθηκε να παραιτηθεί ώστε να διενεργηθούν οι απαραίτητες αλλαγές, πυροδοτώντας έναν εμφύλιο πόλεμο που έχει στοιχίσει τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων, έχει εκτοπίσει εκατομμύρια άλλους και έχει επιτρέψει την άνοδο των ισλαμικών εξτρεμιστών στην περιοχή.
Στο πλαίσιο αυτό, το βραβείο σηματοδοτεί ένα σημαντικό επίτευγμα στην ιστορία ενός έθνους που ξεσηκώθηκε πριν από πέντε χρόνια και ανέτρεψε ένα εντυπωσιακά ανθεκτικό και καταπιεστικό καθεστώς. Από τότε οι Τυνήσιοι έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη αυτοσυγκράτηση και συμβιβασμό και έχουν αγωνιστεί για να ξεπεραστεί η κληρονομιά της απολυταρχίας και να αποφευχθεί η άνοδος νέων εξτρεμιστικών απειλών.

Η πορεία προς πολιτική σύγκλιση

Το National Dialogue Quartet ιδρύθηκε περίπου δύο χρόνια μετά την πολιτική επανάσταση στην Τυνησία, η οποία ξεκίνησε όταν ο Mohamed Bouazizi, ένας απλός πολίτης, αυτοπυρπολήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου του 2010 μετά την κακομεταχείριση που υπέστη από την αστυνομία. Η αυτοθυσία του ήταν αποτέλεσμα της ταπείνωσης και της απελπισίας που βίωνε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού λόγω του αυταρχικού καθεστώτος και της οικονομικής δυσπραγίας. Η υψηλή ανεργία, ο πληθωρισμός των τροφίμων, η διαφθορά, η έλλειψη πολιτικών ελευθεριών όπως η ελευθερία του λόγου και οι κακές συνθήκες διαβίωσης, αποτελούν μερικά από τα ενδεικτικά προβλήματα που αντιμετώπιζε ο λαός της Τυνησίας. Η αυτοθυσία του Mohamed Bouazizi λειτούργησε λοιπόν ως καταλύτης των μαζικών διαμαρτυριών υπέρ της δημοκρατίας. Οι διαμαρτυρίες δεν άργησαν να εξαπλωθούν σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Τυνησίας αλλά και ευρύτερα στον Αραβικό κόσμο. Οι διαδηλώσεις αποτέλεσαν το πιο δραματικό κύμα κοινωνικής και πολιτικής αναταραχής στην Τυνησία εδώ και τρεις δεκαετίες και κατέληξαν σε δεκάδες θανάτους και τραυματισμούς, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν το αποτέλεσμα της δράσης των αστυνομικών και των δυνάμεων ασφαλείας εναντίων των διαδηλωτών. Οι μαζικές διαμαρτυρίες οδήγησαν τελικά, 28 μέρες αργότερα, στην αποπομπή του εδώ και 23 χρόνια Προέδρου Zine el-Abidine Ben Ali, ο οποίος και τράπηκε σε φυγή προς τη Σαουδική Αραβία. Τα γεγονότα αυτά ακολούθησε ένας ταχύς εκδημοκρατισμός της χώρας και η διεξαγωγή ελεύθερων και δημοκρατικών εκλογών, τις οποίες κέρδισε το ισλαμικό κόμμα Ennahda.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η κυβέρνηση επικρίθηκε για τη χαλαρή στάση της έναντι των ριζοσπαστών ισλαμιστών. Κατά συνέπεια, οι εντάσεις μεταξύ της Ισλαμικής, στην πλειοψηφία της, κυβέρνησης της Τυνησίας και της αντιπολίτευσης αυξήθηκαν. Όταν το 2013 οι πολιτικοί της Αριστεράς Chokri Belaid και Mohamed Brahmi δολοφονήθηκαν, ξέσπασαν βίαιες συγκρούσεις μεταξύ των μελών των Ισλαμικών και των άλλων κοσμικών κομμάτων της χώρας, απειλώντας την εύθραυστη μετάβαση της Τυνησίας προς τη δημοκρατία. Δεδομένης της κρίσιμης κατάστασης, η Γενική Ένωση Εργασίας έκανε το πρώτο βήμα για τη διαμόρφωση μιας συμμαχίας της κοινωνίας των πολιτών, προσεγγίζοντας την τυνησιακή Συνομοσπονδία Βιομηχανίας, Εμπορίου και Χειροτεχνίας, η οποία μάλιστα εθεωρείτο ο ιστορικός της αντίπαλος. Αργότερα προσχώρησαν και ο Σύνδεσμος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και το Τάγμα των Δικηγόρων, δημιουργώντας τη Συνομοσπονδία του National Dialogue Quartet.
Τότε ήταν που το National Dialogue Quartet μεσολάβησε μεταξύ των διαφόρων πολιτικών, κοινωνικών και θρησκευτικών ομάδων της χώρας και ξεκίνησε συνομιλίες για εύρεση λύσης στο κλιμακούμενο πολιτικό αδιέξοδο. Πριν από τις πολιτικές συζητήσεις, οι πολιτικοί ηγέτες του κόμματος Ennahda επέμεναν ότι δεν θα εγκαταλείψουν την εξουσία. Μετά από μήνες διαμεσολαβήσεων και την επίμονη προσπάθεια της Συνομοσπονδίας, συμφωνήθηκε η διεξαγωγή εθνικού διαλόγου για την εύρεση λύσης, δεδομένου ότι η απογοήτευση και η αγανάκτηση του λαού για ουσιαστική αλλαγή διογκωνόταν. Τελικά, το 2014 ο Πρωθυπουργός της Ισλαμικής κυβέρνησης Ali Larayedh παραιτήθηκε και η Τυνησία πραγματοποίησε τις πρώτες ελεύθερες και δίκαιες δημοκρατικές εκλογές, στις οποίες κέρδισε ο κοσμικός Beji Caid Essebsi.

Επιβράβευση για την ελπίδα

Το έργο του National Dialogue Quartet ήταν καθοριστικό σε μια δύσκολη για τη χώρα περίοδο. Η συμβολή και η επιμονή ορισμένων ομάδων πολιτών στη χρήση του δημοκρατικού διαλόγου ως την καταλληλότερη λύση συνέβαλε ώστε η Τυνησία να μην βυθιστεί στην αστάθεια και στον αυταρχισμό. Είναι εντυπωσιακό ότι το έργο της Συνομοσπονδίας συνέτεινε σε μεγάλο βαθμό στον εξορθολογισμό της πολιτικής ζωής της χώρας μέσα από τη χρήση δημοκρατικών εργαλείων, σε μια εποχή μάλιστα που η χρήση των εργαλείων αυτών προβληματίζει ακόμα και έμπειρες δημοκρατίες.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ επέλεξε να τιμήσει μια ομάδα, που εμπόδισε την Τυνησία να κυλήσει σε εμφύλιο πόλεμο. Η επιλογή του National Dialogue Quartet για την απονομή του πιο διάσημου βραβείου ειρήνης του κόσμου ήταν ένα μήνυμα προς τις άλλες χώρες, ότι εν μέσω σύγκρουσης ο διάλογος είναι το πιο αποτελεσματικό εργαλείο για τη δημοκρατία και την ειρήνη. Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, το βραβείο προορίζεται ως κίνητρο για το λαό της Τυνησίας. Παρά τις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετώπισε, κατάφερε μέσα από την επιμονή και τη χρήση δημοκρατικών διαύλων επικοινωνίας να θέσει τις βάσεις για μια εθνική αδελφότητα. Αποτελεί άρα ελπίδα της Επιτροπής Νόμπελ, να χρησιμεύσει η Τυνησία ως παράδειγμα προς μίμηση για άλλες χώρες.
Βέβαια δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι παρά την πολιτική πρόοδο της Τυνησίας, η χώρα δεν έχει καταφέρει να επιτύχει απόλυτη ασφάλεια στο εσωτερικό της. Αυτό διαφαίνεται και από τις επιθέσεις που έγιναν τον Μάρτιο του 2015 όταν ένοπλοι εξτρεμιστές επιτέθηκαν στο Μουσείο Μπαρντό στην Τύνιδα, αφήνοντας 22 νεκρούς και τον Ιούνιο του ίδιου έτους, όταν 38 άτομα – κυρίως Βρετανοί τουρίστες – σκοτώθηκαν σε άλλη ένοπλη επίθεση σε θέρετρο στην παραλία Sousse. Επιπλέον, εύθραυστες είναι οι ισορροπίες σε όλη την περιφέρεια της Τυνησίας. Η Λιβύη, γείτονας της προς τα ανατολικά, κυλώντας ολοένα περισσότερο στην αστάθεια θα μπορούσε να απειλήσει την νεοσύστατη δημοκρατία της Τυνησίας.
Παρόλα αυτά η Τυνησία εξακολουθεί να αποτελεί ένα φωτεινό παράδειγμα της δύναμης του διαλόγου και της ενεργοποίησης της κοινωνίας των πολιτών στην καθιέρωση της ειρήνης. Η απονομή του Νόμπελ Ειρήνης λειτουργεί σε πρώτο επίπεδο ως μια επιβράβευση στο λαό της Τυνησίας και σε δεύτερο ως ένα παράδειγμα προς μίμηση, υπενθυμίζοντας τον ιδεαλισμό που καθρεπτιζόταν στις πρώτες διαμαρτυρίες της Αραβικής Άνοιξης το 2011, όταν πολίτες σε όλη τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική απαίτησαν ένα μεγαλύτερο ρόλο στη διακυβέρνηση των αυταρχικών τους χωρών.

Πηγές:

  1. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2015/
  2. http://foreignpolicy.com/2015/10/09/why-tunisia-absolutely-totally-deserves-the-nobel-peace-prize/
  3. http://foreignpolicy.com/2015/10/09/tunisian-quartet-wins-nobel-peace-prize-as-lone-standout-in-violence-wracked-region/?wp_login_redirect=0
  4. http://www.bbc.com/news/world-europe-34485865
  5. http://www.theguardian.com/world/2015/oct/09/tunisian-national-dialogue-quartet-wins-2015-nobel-peace-prize

 

Η Ιφιγένεια Πιλάτου είναι φοιτήτρια στο Μεταπτυχιακό Τμήμα του Πανεπιστημίου της Βιέννης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Ασχολείται με τις ξένες γλώσσες, τον εθελοντισμό και κατέχει εμπειρία εργασίας σε ΜΚΟ. Ως άτομο παρουσιάζει έντονη κοινωνική ανησυχία και θεωρεί τα ανθρώπινα δικαιώματα ως πηγή έμπνευσης και προσωπικής εξέλιξης.

Website: https://powerpolitics.eu/

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This