Γιατί το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο αδρανεί στον ακρωτηριασμό Ινδών στρατιωτών;

Παρά την υπογραφή πληθώρας συμβάσεων και τις εξελίξεις στον τομέα απονομής δικαιοσύνης, το μυστήριο στις αμφισβητούμενες γραμμές ελέγχου εξακολουθεί να υφίσταται παγκοσμίως, με τα αρμόδια διεθνή δικαστήρια να αδυνατούν να επιληφθούν δραστικά επί της κατάστασης.

Τιμητικός χαιρετισμός στα νεκρά σώματα Ινδών στρατιωτών που ακρωτηριάστηκαν, έπειτα από βασανιστήρια.

Εναργέστερα, με αφορμή τα ακρωτηριασμένα σώματα δύο μελών των ινδικών δυνάμεων ασφαλείας -τα οποία βρέθηκαν τον Μάιο του 2017 στην αμφισβητούμενη περιοχή γραμμής ελέγχου, στο Jammu και Kashmir της Ινδίας-, ο στρατός της Ινδίας επέρριψε, επίσημα, κατηγορίες στην ομάδα συνοριακής δράσης του στρατού του Πακιστάν. Με δήλωσή της, μάλιστα, η Ινδία δεσμεύτηκε για “κατάλληλη απάντηση” στην εν λόγω περιφρονητική πράξη. Παρ’όλο που -σε δημοκρατικά πλαίσια- τέτοιες πράξεις έχουν διευθετηθεί, σε περιπτώσεις στρατιωτικών επιθέσεων και πολέμου, δικαιοσύνη δεν αποδίδεται ποτέ στις οικογένειες των θυμάτων τέτοιων πράξεων -ειδικά μέσω προσφυγών της ινδικής κυβέρνησης. Υπό αυτές τις συνθήκες, κατά την εξέταση μίας τέτοιας προσέγγισης στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICJ),  η Ινδία δήλωσε την επιθυμία της να προχωρήσει σε διεθνοποίηση της διαμάχης με το Kashmir.

Υπό το πρίσμα αυτό, κρίνεται σκόπιμο να μελετηθούν τόσο οι σχέσεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν -σχετικά με τους ακρωτηριασμούς των στρατιωτών-, όσο και να γνωστοποιηθεί η στάση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, στο οποίο η Ινδία δεν μπορεί να παραπέμψει το ζήτημα, ενώ, ακόμη και αν το κάνει, το Δικαστήριο δεν μπορεί να εκδώσει απόφαση.

Ιστορικό

Το προαναφερθέν περιστατικό δεν αποτελεί μεμονωμένη και αυτοτελή πρακτική. Απεναντίας, το συγκεκριμένο στοιχειοθετεί μέρος από ένα σύνολο πράξεων, με τις οποίες διαμορφώνεται ένα μωσαϊκό δράσεων εις βάρος στρατιωτών σε αμφισβητούμενες ζώνες -ειδικότερα στην περιοχή μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν.

Πιο αναλυτικά -εκκινώντας την εξιστόρηση από τον Μάιο του 1999-, έξι Ινδοί στρατιώτες αιχμαλωτίσθηκαν από τον πακιστανικό στρατό. Κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας τους, βασανίστηκαν και, τελικά, παραδόθηκαν νεκροί στην Ινδία. Ύστερα από νεκροψία των σωμάτων τους, οι στρατιώτες βρέθηκαν με κατεστραμμένα τύμπανα από καυτές ράβδους σιδήρου, τρύπες στα μάτια και κομμένα γεννητικά όργανα. Παράλληλα, ως αποτέλεσμα βασανιστηρίων, εντοπίστηκαν καψίματα από τσιγάρα και κομμένα άκρα, δόντια, χείλη και κρανία. Παρ’όλα αυτά, η ινδική κυβέρνηση δεν δέχθηκε να καταφύγει στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Επιπλέον, τον Φεβρουάριο του 2000, ο τρομοκράτης από το Πακιστάν και μέλος της Al Qaeda,Ilyas Kashmiri, οργάνωσε επιδρομή σε βάση του ινδικού στρατού, κατά την οποία σκότωσε επτά Ινδούς στρατιώτες με τη συνδρομή δυνάμεων του Kashmir. Εν συνεχεία, τον Ιούνιο του 2008, ένας στρατιώτης αιχμαλωτίστηκε από μια πακιστανική ομάδα συνοριακής δράσης, και το σώμα του βρέθηκε ακρωτηριασμένο μερικές μέρες αργότερα. Επιπρόσθετα, τον Ιανουάριο του 2013 και τον Οκτώβριο του 2016, βρέθηκαν μερικά ακόμη ακρωτηριασμένα σώματα Ινδών στρατιωτών κατά μήκος της γραμμής ελέγχου. Επίσης, τον Νοέμβριο του 2016, σε ανταλλαγή πυρών κατά μήκος της αμφισβητούμενης γραμμής Kupwara, Πακιστανοί στρατιώτες σκότωσαν τρεις Ινδούς στρατιώτες και ακρωτηρίασαν ένα σώμα. Μάλιστα, το πιο πρόσφατο -επίσημα καταγεγραμμένο- περιστατικό είναι αυτό του φετινού Μαΐου.

Ποια είναι, ωστόσο, η στάση του Πακιστάν, εν όψει αυτής της κατάστασης;

Τηρώντας ομοιόμορφη πολιτική στάση, η κυβερνητική απάντηση του Πακιστάν αρνείται κατηγορηματικά οποιαδήποτε ανάμειξη στο τελευταίο συμβάν.Σύμφωνα με τα λεγόμενα της κυβέρνησης του Πακιστάν, ο ισχυρισμός για συμμετοχή πακιστανικών στρατευμάτων σε τέτοια περιστατικά προέρχεται από την ινδική κυβέρνηση, ενώ, παράλληλα, κανένα διεθνές μέσο ενημέρωσης δεν έχει αναγνωρίσει τη συμμετοχή της χώρας σε τέτοια περιστατικά ακρωτηριασμού. Υπό αυτές τις συνθήκες, κρίνεται κρίσιμο να εξεταστούν τα παραπάνω στοιχεία, προκειμένου να εντοπιστούν οι δράστες. Μάλιστα, κατά τα λεγόμενα του Πακιστάν, η ινδική κυβέρνηση δεν έχει παρουσιάσει σαφή και επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, αναφορικά με την εμπλοκή του.

Σε μια γενικότερη επισκόπηση των επιθέσεων αυτών, υπάρχουν δύο πιθανοί υπαίτιοι: ο ένας είναι ο στρατός του Πακιστάν και ο άλλος είναι οι μαχητές στην κοιλάδα του Kashmir. Στη βάση απαίτησης για παρέμβαση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, τα αποδεικτικά στοιχεία που απαιτούνται για να επιβεβαιωθεί η συμμετοχή του Πακιστάν, πρέπει να είναι ισχυρά. Το συγκεκριμένο Δικαστήριο δύναται να παράσχει αξιόπιστη και αμερόληπτη έρευνα, ενώ η συγκέντρωση κατάλληλων αποδεικτικών στοιχείων, αφενός, θα καθορίσει τους δράστες και, αφετέρου, θα αποδώσει δικαιοσύνη. Επιπλέον, η παρέμβαση του τελευταίου κρίνεται επιθυμητή, διότι θα ήταν απίθανο το Δικαστήριο να καταλήξει σε αντίφαση με τους ισχυρισμούς της Ινδίας.

Διεθνές Δίκαιο και Εφαρμογή

Χάρτης Αμφισβητούμενης Γραμμής Ελέγχου

Σε ένα πρώτο στάδιο αναζήτησης εφαρμογής του κανόνα δικαίου, η Ινδία και το Πακιστάν εντοπίζονται ως συμβαλλόμενα μέρη των Συμβάσεων της Γενεύης του 1949. Πιο συγκεκριμένα, το άρθρο 2 της Σύμβασης της Γενεύης για τη Μεταχείριση Αιχμαλώτων Πολέμου του 1949 στοιχειοθετεί την εφαρμογή της συνθήκης σε όλες τις περιπτώσεις πολέμου και ένοπλης σύγκρουσης που μπορεί να προκύψουν – ακόμη και αν δεν έχει αναγνωριστεί η κατάσταση του πολέμου από κάποιο εκ των μερών. Εν προκειμένω, η σύμβαση τυγχάνει εφαρμογής, καθότι υπάρχει ένοπλη σύγκρουση μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών, δηλαδή της Ινδίας και του Πακιστάν. Ταυτόχρονα -εφόσον γίνεται δεκτή η ύπαρξη της ένοπλης κατάστασης-, στο άρθρο 4 (παράγραφος α, στοιχείο 1) της ίδιας σύμβασης ορίζονται ως προστατευόμενα πρόσωπα εκείνα, που σε περίπτωση σύγκρουσης ή κατοχής, με οποιονδήποτε τρόπο, βρεθούν στα χέρια προσώπων που είναι συμμετέχοντα μέρη στη σύγκρουση. Συνεπώς, εφόσον ότι σε κάθε ακρωτηριασμό Ινδού στρατιώτη ο πακιστανικός στρατός έχει βρεθεί αναμεμειγμένος,γίνεται αντιληπτό ότι οι Ινδοί έχουν υποστεί τους ακρωτηριασμούς, ενώ ήταν αιχμάλωτοι πολέμου. Εν συνεχεία, με το άρθρο 13 της εν λόγω σύμβασης οριοθετείται και προσδιορίζεται η μεταχείριση των αιχμαλώτων πολέμου, επισημαίνοντας ότι “κανένας αιχμάλωτος πολέμου δεν μπορεί να υποστεί σωματικό ακρωτηριασμό”, ενώ μία τέτοια πρακτική αποτελεί σοβαρή παραβίαση της σύμβασης, όπως και των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παρατηρώντας τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις, καθίσταται σαφής και ολοκληρωμένη η εικόνα περί παραβίασης της Σύμβασης, καθότι -στην πλειονότητα των περιστατικών- ο πακιστανικός στρατός είναι -εν μέρει ή εν όλω- αναμεμειγμένος σε ενέργειες ακρωτηριασμού και βασανισμού των σωμάτων αιχμαλώτων.

Στο σημείο αυτό, εύλογη κρίνεται η απορία απονομής δικαιοσύνης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Βαρύνουσας σημασίας είναι η αδυναμία του Δικαστηρίου να ασκήσει δίωξη κατά ενός από τα δύο συμβαλλόμενα μέρη, μολονότι υπάρχουν αποδείξεις περί εμπλοκής που συνιστούν ένα ορθά θεμελιωμένο κατηγορητήριο. Η αδυναμία αυτή, αφενός,  εντοπίζεται και, αφετέρου, συνδέεται με τη δικαιοδοσία του συγκεκριμένου Δικαστηρίου σε περιπτώσεις ένοπλων συγκρούσεων -τόσο για την Ινδία, όσο και για το Πακιστάν-, καθώς και οι δυο χώρες έχουν υπογράψει ρήτρες προαιρετικής δικαιοδοσίας. Συνεπώς, οποιαδήποτε μορφή παραβίασης του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου -αναφορικά με τις ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν- δεν βρίσκεται στο πεδίο δικαιοδοσίας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Μάλιστα, αν η Ινδία προσεγγίσει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο -σε μια προσπάθεια διεθνοποίησης, όπως συμβαίνει με την περίπτωση στο Kashmir-, η ρήτρα προαιρετικής δικαιοδοσίας εμποδίζει, για άλλη μια φορά, την έκδοση απόφασης.

Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση με το αεροπορικό συμβάν, στις 10 Αυγούστου 1999 (υπόθεση ICJ: Πακιστάν κατά Ινδίας), όταν η Πολεμική Αεροπορία της Ινδίας κατέλυσε ένα μη οπλισμένο στρατιωτικό αεροσκάφος του Πακιστάν που μετέφερε νέους εκπαιδευόμενους στρατιώτες στα σύνορα. Στο “επεισόδιο Atlantique” -όπως ονομάστηκε-, η ινδική κυβέρνηση επικαλέστηκε τη δικαιοδοτική ασυλία -ως αποτέλεσμα από τις ρήτρες προαιρετικής δικαιοδοσίας-, και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε την επιφύλαξη απορρίπτοντας την υπόθεση.

Συμπέρασμα

Η απαίτηση για τη λήψη αποφάσεων σε περιπτώσεις ακρωτηριασμού εντάθηκε, αφότου η Ινδία κατόρθωσε να αναστείλει την εκτέλεση της εθνικής της υπόθεσης Kulbhushan Jadhav (υπόθεση ICJ: Ινδία κατά του Πακιστάν), με εντολή του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Σύμφωνα με αυτήν, ο Kulbhushan Jadhav, πρώην ναυτικός αξιωματικός της Ινδίας, καταδικάστηκε σε θάνατο από το στρατιωτικό δικαστήριο του Πακιστάν με την κατηγορία της κατασκοπείας. Παρ’ όλα αυτά, στις περιπτώσεις ακρωτηριασμού δεν μπορεί να ακολουθηθεί η ίδια διαδρομή, διότι, αφενός, η υπόθεση Jadhav αφορούσε στη Σύμβαση της Βιέννης για τις προξενικές σχέσεις -ενώ οι περιπτώσεις ακρωτηριασμού αφορούν αποκλειστικά στη Σύμβαση της Γενεύης- και, αφετέρου, δεν υπήρξε ένοπλη σύγκρουση στην υπόθεση Jadhav -εν αντιθέσει με τους ακρωτηριασμούς, οι οποίοι έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια μίας ένοπλης αντιπαράθεσης. Παράλληλα, παρά τη γενικότερη δεσμευτικότητα και ισχύ της Σύμβασης της Γενεύης σε περιόδους πολέμου και ένοπλων συγκρούσεων, τα κράτη της Ινδίας και του Πακιστάν, εξαιτίας των ρητρών δικαιοδοσίας τους, εξαιρούνται από τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Ως απότοκο, αυτές οι ρήτρες προαιρετικής δικαιοδοσίας καθιστούν εφικτή την παραβίαση της Σύμβασης της Γενεύης, ενώ η απόδοση δικαιοσύνης για τα μέλη των οικογενειών των θυμάτων ακρωτηριασμού δύναται να επιτευχθεί, μόνο σε περίπτωση απόσυρσης των δύο μερών από τις ρήτρες προαιρετικής δικαιοδοσίας τους. Εν κατακλείδι, παρά το γεγονός ότι μία τέτοια κίνηση φαντάζει ουτοπική, οι ελπίδες μελλοντικής υλοποίησής της –στο βωμό υπεράσπισης ενός κόσμου, βασισμένου στη δικαιοσύνη- εξακολουθούν να υπάρχουν. 

Πηγές:

  1. BBC News. (2016). Kashmir territories – full profile. [online] Available at: http://www.bbc.com/news/world-asia-34810086 [Accessed 27 Jul. 2017].
  2. Wu, Η. (2017). Kashmir: Anger flares over alleged mutilation of Indian soldiers. [online] CNN. Available at: http://edition.cnn.com/2017/05/02/asia/india-pakistan-kashmir-soldiers/index.html [Accessed 27 Jul. 2017].
  3. News18. (2017). Pak Brutality: When Bodies of Indian Soldiers Were Mutilated Earlier. [online] Available at: http://www.news18.com/news/india/pak-brutality-again-when-bodies-of-indian-soldiers-were-mutilated-1388553.html [Accessed 27 Jul. 2017].
  4. Bagchi, I. (2017). Blood trail proves Pakistan army personnel killed and beheaded Indian soldiers: India. [online] The Times of India. Available at: http://timesofindia.indiatimes.com/india/blood-samples-prove-pakistan-army-personnel-killed-and-beheaded-indian-soldiers-india/articleshow/58498086.cms [Accessed 27 Jul. 2017].
  5. TheJournal.ie. (2017). India accuses Pakistan after two soldiers ‘killed and mutilated’. [online]  Available at: http://www.thejournal.ie/india-pakistan-3367853-May2017/ [Accessed 27 Jul. 2017].
  6. Ηindustan Τimes. (2017). Pakistan says ‘provocative statements’ by India will vitiate environment. [online] Available at: http://www.hindustantimes.com/india-news/mutilation-of-soldiers-pakistan-says-provocative-statements-by-india-will-vitiate-environment/story-aXVtMUxKByZCv8U7AAIjnN.html [Accessed 27 Jul. 2017].
  7. Deccan Chronicle. (2017). Denial not credible, Pak army must’ve participated in soldiers’ mutilation: Jaitley. [online] Available at: http://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/040517/denial-not-credible-pak-army-mustve-participated-in-soldiers-mutilation-jaitley.html [Accessed 27 Jul. 2017].
  8. Laskar, R. (2017). Sufficient proof of Pakistan army’s involvement in mutilation of soldiers: India. [online] Hindustan Times. Available at: http://www.hindustantimes.com/india-news/sufficient-evidence-of-pakistan-army-s-involvement-in-mutilation-of-soldiers-india/story-4Q0MBauuYPTHYdpeUweQvK.html [Accessed 27 Jul. 2017].
  9. Khajuria, R. (2017). Pakistan’s latest barbaric act: Bodies of two Indian soldiers mutilated, army vows appropriate response. [online] Hindustan Times. Available at: http://www.hindustantimes.com/india-news/pakistan-mutilates-bodies-of-two-indian-soldiers-army-vows-revenge/story-MuI5fTZdmRyavJNnAqwlPI.html [Accessed 27 Jul. 2017].
  10. Singh, R. and Khajuria, R. (2017). ‘Dastardly and inhuman act’: India talks tough, Pakistan denies mutilation charge. [online] Hindustan Times. Available at: http://www.hindustantimes.com/india-news/india-talks-tough-tells-pakistan-mutilation-of-indian-soldiers-dastardly-act-deserves-response/story-guR8V5PpnQdGLXaxWJzyuM.html [Accessed 27 Jul. 2017].
  11. ICRC. (1995). The Geneva Conventions of 12 August 1949. [online] Available at: https://www.icrc.org/eng/assets/files/publications/icrc-002-0173.pdf [Accessed 27 Jul. 2017].
  12. ICJ. (2000). Case concerning the aerial incident of 10 August 1999. [online] Available at: http://www.icj-cij.org/files/case-related/119/8090.pdf [Accessed 27 Jul. 2017].
  13. Amnesty. (n.d.). Terms in International Justice. [online] Available at: https://www.amnestyusa.org/files/pdfs/ij_intllawdefinitions.pdf [Accessed 27 Jul. 2017].
  14. ICRC. (2017). Customary IHL – Practice Relating to Rule 113. Treatment of the Dead. [online] Available at: https://ihl-databases.icrc.org/customary-ihl/eng/docs/v2_rul_rule113 [Accessed 27 Jul. 2017].
  15. News18. (2017). Five Ways India Can Avenge Mutilation of Its Soldiers by Pakistan. [online] Available at: http://www.news18.com/news/india/five-ways-india-can-avenge-pakistan-mutilation-of-soldiers-1388951.html [Accessed 27 Jul. 2017].
  16. The Indian Express. (2017). Indian soldiers mutilated: Pakistan Army attackers crossed LoC, Army Chief reaches Srinagar. [online] Available at: http://indianexpress.com/article/india/indian-soldiers-mutilated-pakistan-army-attackers-crossed-loc-army-chief-reaches-srinagar-as-india-vows-response-4636308/ [Accessed 27 Jul. 2017].
  17. Wu, H. and Pokharel, S. (2017). India summons Pakistan official over army’s alleged mutilation of soldiers. [online] CNN. Available at: http://edition.cnn.com/2017/05/03/asia/india-pakistan-soldiers-mutilation/index.html [Accessed 27 Jul. 2017].
  18. Aljazeera.com. (2017). Kulbhushan Jadhav case: India, Pakistan face off at ICJ. [online] Available at: http://www.aljazeera.com/news/2017/05/kulbhushan-jadhav-case-india-pakistan-face-icj-170516085121479.html [Accessed 27 Jul. 2017].

 

 

Έχει περάσει αρκετός χρόνος (7 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Η Όλγα Κουρελή είναι προπτυχιακή φοιτήτρια στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει συμμετάσχει σε διπλωματικά συνέδρια και προσομοιώσεις των Ηνωμένων Εθνών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Model United Nations, Model European Union). Τα ακαδημαϊκά της ενδιαφέροντα εντοπίζονται σε τομείς του Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου, των Διεθνών Σχέσεων και στην προστασία των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Στόχος της είναι να εμβαθύνει τις σπουδές της στο αντικείμενο των διεθνών σχέσεων και να καταφέρει να συνεισφέρει στη διεθνή πολιτική ατζέντα.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest