Γιατι τοσο stress για τα Stress Tests;

Εν όψει της εξόδου της Ελλάδας από το τρίτο πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης που λήγει τον Αύγουστο του 2018, το ζήτημα της μείωσης των “κόκκινων ή μη εξυπηρετούμενων δανείων” καθίσταται ιδιαίτερα πιεστικό. Στο τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2017, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, εξαιρουμένων αυτών εκτός ισολογισμού, άγγιξαν τα 72,8 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας απόκλιση της τάξεως των 0,4 δισ. από τον αρχικό στόχο που είχε τεθεί από τις εποπτικές αρχές.

Εντός αυτού του πλαισίου, ο εκπρόσωπος του Δ.Ν.Τ., Gerry Rice, έκανε λόγο, στις αρχές Σεπτέμβρη, για τη διεξαγωγή ανάλυσης του Ενεργητικού των Ελληνικών τραπεζών (ή A.Q.R.: Asset Quality Review), μη αποκλείοντας την πιθανότητα εφαρμογής νέων μέτρων λιτότητας. (Neftemporiki, 2017) Ο J. Kyle Bass, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Hayman Capital Management, υπογράμμισε ότι το εν λόγω αίτημα του Δ.Ν.Τ. θα κλονίσει την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών στην Ελλάδα, γεγονός που αποδεικνύεται από την άμεση αρνητική επίδραση που είχε η δήλωση αυτή στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, με τον τραπεζικό δείκτη να έχει σημειώσει πτώση της τάξεως 30% ήδη από τον περασμένο Ιούλιο. Τόσο η Κυβέρνηση και η ΤτΕ, όσο και η Ε.Κ.Τ. υποστηρίζουν ότι η διεξαγωγή ανάλυσης του Ενεργητικού των τραπεζών θα έβλαπτε το τραπεζικό σύστημα, καθώς στην παρούσα φάση προέχει να επικεντρωθούν στο φλέγον ζήτημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Στον αντίποδα, σύμφωνα με δημοσίευμα του ειδησεογραφικού πρακτορείου Bloomberg της 25ης Σεπτεμβρίου 2017,  (Nikas, 2017) ] η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, στον απόηχο των δηλώσεων του Δ.Ν.Τ., προσβλέπει στην επίσπευση της διενέργειας των “bank stress tests” (τραπεζικά τεστ αντοχής) για τις τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες, με σκοπό να έχει καθοριστεί η κεφαλαιακή τους επάρκεια μέχρι τον Ιούνιο του ερχόμενου έτους. Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος της Ε.Κ.Τ. Mario Draghi δήλωσε ότι ο S.S.M. (Single Supervisory Mechanism) πιθανότατα να επισπεύσει τα “stress tests”, απορρίπτοντας κατηγορηματικά το αίτημα του Δ.Ν.Τ. για A.Q.R., ενώ αξιωματούχος της ΤτΕ δήλωσε ότι τα αποτελέσματα των τεστ αντοχής πιθανώς να είναι έτοιμα στις πρώτες δυο εβδομάδες του Μαΐου. (AgroNews, 2017)

(Κοινοτική πηγή κάνει λόγο για συμβιβασμό από τη μεριά του Δ.Ν.Τ., το οποίο σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του Paul Thompsen είναι διατεθειμένο να δεχθεί την πρόταση του S.S.M. και της Ε.K.T. για διεξαγωγή των stress test το Φεβρουάριο και ολοκλήρωσή του εντός του Μαΐου, νωρίτερα από τις υπόλοιπες τράπεζες της Ε.E.[Neftemporiki, 2017)

Tι είναι όμως τα “Bank Stress Tests;”

Πρόκειται για προσομοιώσεις αντίξοων οικονομικών γεγονότων (worst-case scenarios) με σκοπό να προσδιοριστεί εάν μια τράπεζα ή ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα έχει κεφαλαιακή επάρκεια ικανή να αντέξει τις επιπτώσεις δυνητικών αρνητικών εξελίξεων στην οικονομία. Τα τραπεζικά τεστ αντοχής διεξάγονται είτε από τις ίδιες τις τράπεζες προληπτικά, είτε από τις εποπτικές ρυθμιστικές αρχές στον τραπεζικό τομέα. Οι τελευταίες χρησιμοποιούν υπολογιστικά μοντέλα προσομοίωσης ευρύτερης κλίμακας από αυτά των τραπεζών, προκειμένου να εξετάσουν την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε μια ενδεχόμενη κρίση όπως αυτή του 2009, ή την ανθεκτικότητά του σε πιο συγκεκριμένα πλήγματα – όπως να περιοριστούν σημαντικά οι πηγές ρευστότητας των τραπεζών σε περίπτωση παγώματος της αγοράς, ή σημαντικής πτώσης του πλήθους και του ρυθμού καταθέσεων/καταθετών τους (το λεγόμενο “depository run” φαινόμενο). Κάθε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα (τράπεζα) που υπόκειται σε αυτά τα τεστ αντοχής καλείται να αξιολογήσει την κεφαλαιακή του επάρκεια, λαμβάνοντας υπόψιν πολλούς παράγοντες, όπως τον πιστωτικό κίνδυνο, τον κίνδυνο της αγοράς, τα ποσοστά ανεργίας κ.λπ., καθώς και άλλους αστάθμητους παράγοντες που πιθανώς να παρακωλύουν την εύρυθμη λειτουργία και την οικονομική υγεία τους. Τέτοιες δοκιμές συνιστούν μια χρήσιμη μέθοδο για τη μελέτη της συμπεριφοράς ενός χαρτοφυλακίου κατά τη διάρκεια οικονομικής ύφεσης, ενώ παρέχουν τόσο στους πιστωτές, όσο και στους δυνητικούς επενδυτές μια σαφέστερη εικόνα για το τραπεζικό σύστημα.

Η τελευταία φορά που η Τραπεζική Εποπτεία της Ε.Κ.Τ. διενήργησε “stress tests” ήταν το 2015, στο πλαίσιο της ολιστικής αξιολόγησης των τεσσάρων ελληνικών τραπεζών, κατόπιν απόφασης της Συνόδου Κορυφής της 12ης Ιουλίου 2015. Η συγκεκριμένη άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων εμφάνισε κεφαλαιακές ανάγκες της τάξεως των 4,4 δισ. ευρώ, σύμφωνα με το βασικό σενάριο, και 14,4 δισ. ευρώ στην πιθανότητα πραγματοποίησης του σεναρίου δυσμενών εξελίξεων. [ Κίτσιος, Παπαϊωάννου, 2015)

Τα “stress tests” του 2015 διενεργήθηκαν από την Ε.Κ.Τ., βάσει στοιχείων που συγκεντρώθηκαν από τις εν λόγω τράπεζες και υποβλήθηκαν, στη συνέχεια, σε έλεγχο ποιότητας. Συγκεκριμένα η μεθοδολογία που εφαρμόστηκε αφορούσε στον υπολογισμό των κεφαλαιακών αναγκών των τραπεζών σύμφωνα με ένα βασικό σενάριο και με ένα σενάριο δυσμενών εξελίξεων, με χρονικό ορίζοντα περίπου μιας διετίας (από τις 30 Ιουνίου 2015 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017). Το βασικό σενάριο περιέγραφε μέρος του τρίτου προγράμματος οικονομικής ενίσχυσης της Ελλάδας, ενώ το δυσχερές σενάριο αναπτύχθηκε από κοινού από την Ε.Κ.Τ., την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Δ.Ν.Τ. Ο ελάχιστος δείκτης κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (CET1) που έπρεπε να διατηρούν οι ελληνικές τράπεζες ήταν 9,5% σύμφωνα με το βασικό σενάριο, και 8% σύμφωνα με το σενάριο δυσμενών εξελίξεων. Εντούτοις, το νέο πλαίσιο για τη διεξαγωγή των stress tests προβλέπεται ότι θα είναι λιγότερο αυστηρό σε ό,τι αφορά τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή δεν θα υπάρχει ενιαίο όριο, άλλα η Ε.Τ.Α. (E.Β.Α.) θα ορίσει διαφορετικό όριο κεφαλαιακής επάρκειας για κάθε τράπεζα, ανάλογα με το χαρτοφυλάκιο δανείων και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Επιπλέον, αναμένεται να αλλάξει και ο τρόπος ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων της άσκησης, δίνοντας μεγαλύτερη ευελιξία αντίδρασης στις διοικήσεις των τραπεζών. [ Banking News ( 27.07.2017) Σύννεφα… στα κεφάλαια των τραπεζών – Εάν το ΔΝΤ επιβάλλει AQR στην 3η αξιολόγηση ξεχάστε τις μετοχές για 12-18 μήνες, https://bankingnews.gr/τραπεζικά-νέα/item/319093-synnefa-sta-kefalaia-twn-trapezwn-–-ean-to-dnt-epiballei-aqr-sthn-3h-axiologhsh-xechaste-tis-metoches-gia-12-18-mhnes.html ]

To ζήτημα των NPL’S (μη εξυπηρετούμενων δανείων) – “Κόκκινα Δάνεια”

Τι είναι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και γιατί αποτελούν πρόβλημα για τις τράπεζες;

Η χορήγηση δανείων συγκατατάσσεται στα βασικά καθήκοντα των τραπεζών. Η χορήγηση δανείων σε επιχειρήσεις τούς επιτρέπει να πραγματοποιούν επενδύσεις και να βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητά τους στην αγορά, ενώ η χορήγηση δανείων στους ιδιώτες τούς παρέχει μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα και προοπτικές βελτίωσης του βιοτικού τους επιπέδου. Από τη μεριά της η τράπεζα αποκομίζει κέρδος από τον τόκο που λαμβάνει επί των δανείων αυτών. Ωστόσο, στην περίπτωση που ο δανειολήπτης σταματήσει την αποπληρωμή δανείου ή τόκου, έπειτα από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, η τράπεζα πρέπει να κατατάξει το δάνειο στην κατηγορία «επισφαλή δάνεια» («κόκκινα δάνεια») ή «μη εξυπηρετούμενα δάνεια». Σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές εποπτικές Αρχές (Ε.Κ.Τ. 2016) ένα δάνειο καλείται “μη εξυπηρετούμενο” εάν ο δανειολήπτης έχει καθυστερήσει την καταβολή των συμφωνηθέντων δόσεων πάνω από 90 ημέρες. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια αποτελούν ένα συνηθισμένο φαινόμενο για τις τράπεζες, ειδικότερα σε περιόδους έντονης οικονομικής κρίσης, καθώς πολλοί δανειολήπτες μένουν άνεργοι, χάνοντας το κύριο εισόδημά τους, και οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες καταβολής των συμφωνηθέντων δόσεων. Για να εξασφαλιστεί, εντούτοις, η εύρυθμη λειτουργία και υγεία ενός χρηματοπιστωτικού συστήματος, οι τράπεζες καλούνται να διατηρούν σταθερό το επίπεδο των επισφαλών δανείων, έτσι ώστε η χορήγηση δανείων να εξακολουθεί να επιφέρει κέρδη. (European Central Bank, 2017) Στην περίπτωση της Ελλάδας, παρότι τα ποσοστά των μη εξυπηρετούμενων δανείων παρέμεναν μονοψήφια μέχρι και το 2010, παρατηρήθηκε εκρηκτική αύξησή τους, με τα ποσοστά τους να σταθεροποιούνται στο 36% το 2015 και το 2016, και η αξία τους να αγγίζει τα 75,9 δισ. ευρώ.

Μπορεί, ευχερώς, να συναχθεί το συμπέρασμα, λοιπόν, ότι ακόμη και αν η εγχώρια οικονομία έχει αρχίσει να σχηματίζει ένα ισχυρό σημείο ισορροπίας μέχρι τώρα, η θετική έκβαση των επερχόμενων stress tests βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Άλλωστε, οι εγχώριες τράπεζες έχουν δεσμευθεί στον S.S.M. να περιορίσουν τον όγκο των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) τη φετινή χρονιά κατά 10 δισ. ευρώ – ήτοι, από 75,9 δισ. ευρώ που ήταν στο τέλος του 2016, στα 65,9 δισ. ευρώ στομτέλος του 2017. Αντίστοιχα, τα μη εξυπηρετούμενα πιστωτικά ανοίγματα (που περιλαμβάνουν τα NPLs, καθώς και δάνεια που ρυθμίστηκαν λόγω αδυναμίας των δανειοληπτών να τα εξυπηρετήσουν) θα πρέπει να μειωθούν από τα 104,8 δισ. ευρώ στα 98,2 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του έτους.

Παρ’όλα αυτά, το άσχημο οικονομικό ξεκίνημα του 2017 επηρέασε αρνητικά την εξέλιξη των «κόκκινων δανείων», όπως και των καταθέσεων. Έτσι, ενώ κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2016 οι τράπεζες κατάφεραν να μειώσουν τα προβληματικά δάνεια, ξεπερνώντας μάλιστα τους στόχους του SSM, στο πρώτο τρίμηνο του 2017 όχι μόνο χάθηκε η θετική τάση, αλλά δημιουργήθηκαν νέα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, άνω των 2 δισ. ευρώ. Στα μέσα Οκτωβρίου προβλέπεται η ολοκλήρωση της πρώτης συναλλαγής πώλησης καταγγελμένων καταναλωτικών δανείων ύψους 1,5 δισ. ευρώ της Eurobank. Θα ακολουθήσουν η Τράπεζα Πειραιώς και η Alpha Bank, προκειμένου η μεν πρώτη να προχωρήσει σε πώληση δανείων καλυμμένων με εξασφαλίσεις ύψους 1,5 δισ. ευρώ (το deal διαχειρίζεται η UBS), η δε δεύτερη σε πώληση καταναλωτικών δανείων 1 δισ. ευρώ. Και οι δύο συναλλαγές αναμένονται εντός του έτους. [Μήλας and Παναγιωτίδης,2017)

Συνοψίζοντας

Αυτή τη στιγμή, οι αρχές διάγουν έρευνα σε δύο από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες, την Εθνική Τράπεζα και την Alpha Bank, εξετάζοντας το “χαρτοφυλάκιο” των μη εξυπηρετούμενων δανείων, με σκοπό να διαπιστωθεί η κεφαλαιακή τους επάρκεια ενώ, μέσα στους δύο επόμενους μήνες, αναμένεται να καταπιαστούν και με τις άλλες δύο – δηλαδή, την Τράπεζα Πειραιώς και την Eurobank. Με βάση τα πρόσφατα δεδομένα, ο έλεγχος που διεξάγεται από E.Κ.Τ. και S.S.M. θα ολοκληρωθεί τέλη Σεπτεμβρίου, και αρχές Οκτωβρίου θα ξεκινήσει ο δεύτερος γύρος, με Πειραιώς και Eurobank, που θα ολοκληρωθεί τέλη Δεκεμβρίου 2017. Το επιθυμητό αποτέλεσμα από τα επερχόμενα “stress tests” δεν είναι άλλο παρά η αποφυγή ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών (εξ αιτίας του μη βιώσιμου κεφαλαιακού ελλείματος). Οι προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ελληνικές τράπεζες κατά την υλοποίηση αυτού του στόχου είναι πολλές, ωστόσο αυτό δεν τον καθιστά ακατόρθωτο. Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για μη επιτυχία στο επερχόμενο stress test, καθώς ενδεχόμενο κεφαλαιακό έλλειμμα σε κάποια τράπεζα θα πυροδοτούσε σοβαρές εξελίξεις, τροφοδοτώντας νέο κύκλο αβεβαιότητας και αστάθειας για τα πιστωτικά ιδρύματα – εξέλιξη που ασφαλώς δεν θα άφηνε ανεπηρέαστη την ευρύτερη οικονομία, και θα εμπόδιζε πρωτίστως την έξοδο της χώρας από το τρίτο πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης το ερχόμενο έτος.

 Πηγές: 

  1. Αθηναικό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (2017). IMF, ECB reach compromise that waives full AQR for Greek banks. http://www.amna.gr/en/article/191248/IMF–ECB-reach-compromise-that-waives-full-AQR-for-Greek-banks
  2. Κίτσιος Χρ., Παπαϊωάννου Α. (2015). Κεφαλαιακές ανάγκες 14,4 δισ. έβγαλε το stress test. http://www.euro2day.gr/news/economy/article/1372557/ta-apotelesmata-toy-stress-test-ana-trapeza.html
  3. Μήλας Κ., Παναγιωτίδης Θ. (2017). Αποψη: Βαρίδι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια για την οικονομία http://www.kathimerini.gr/924986/article/oikonomia/ellhnikh-oikonomia/apoyh-varidi-ta-mh-e3yphretoymena-daneia-gia-thn-oikonomia
  4. AgroNews (2017). Προς τα τέλη Φεβρουαρίου τα stress tests για τις ελληνικές τράπεζεςhttp://www.agronews.gr/news/oikonomia/arthro/160360/pros-ta-teli-fevrouariou-ta-stress-tests-gia-tis-ellinikes-trapezes/
  5. Banking News (2017). Σύννεφα… στα κεφάλαια των τραπεζών – Εάν το ΔΝΤ επιβάλλει AQR στην 3η αξιολόγηση ξεχάστε τις μετοχές για 12-18 μήνες. https://bankingnews.gr/τραπεζικά-νέα/item/319093-synnefa-sta-kefalaia-twn-trapezwn-–-ean-to-dnt-epiballei-aqr-sthn-3h-axiologhsh-xechaste-tis-metoches-gia-12-18-mhnes.html
  6. E-Kathimerini (2017). Greek bank stress tests to start in February? http://www.ekathimerini.com/221977/article/ekathimerini/business/greek-bank-stress-tests-to-start-in-february
  7. European Central Bank (2017). Τι είναι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (ΜΕΔ); https://www.bankingsupervision.europa.eu/about/ssmexplained/html/npl.el.html
  8. The Economist Intelligence Unit (2014). Bank stress test results to lead to capital increases. http://country.eiu.com/article.aspx?articleid=971620081&Country=Greece&topic=Economy&subtopic=Forecast&subsubtopic=Policy+trends&u=1&pid=651624649&oid=651624649&uid=1
  9. Georgiopoulos G. and Maltezou, R.  (2017). UPDATE 2-Greek bank shares jump as IMF says no need for asset quality check. https://www.cnbc.com/2017/09/28/reuters-america-update-2-greek-bank-shares-jump-as-imf-says-no-need-for-asset-quality-check.html?view=story&%24DEVICE%24=native-android-tablet
  10. insider.gr
  11. Insider. (2017). Τράπεζες: Σφικτό χρονοδιάγραμμα για stress test και «κόκκινα» δάνειαhttp://www.insider.gr/epiheiriseis/trapezes/62530/trapezes-sfikto-hronodiagramma-gia-stress-test-kai-kokkina-daneia
  12. Koranyi B. , Georgiopoulos G. , Gaunt J. (2017). ECB may bring forward Greek bank stress test next year. http://www.reuters.com/article/us-greece-banks-ecb/ecb-may-bring-forward-greek-bank-stress-test-next-year-idUSKCN1C028T?il=0
  13. Naftemporiki (2017).  IMF presses for asset quality review, stress tests for Greek banks. http://www.naftemporiki.gr/story/1276462/imfpresses-for-asset-quality-review-stress-tests-for-greek-banks
  14. Naftemporiki (2017). ECB opposes IMF demand over new stress tests, AQR for Greek bank http://www.naftemporiki.gr/story/1276691/ecb-opposes-imf-demand-over-new-stress-tests-aqr-for-greek-banks
  15. Νewsbomb 27.07.2017).  ΕΚΤ: Πώς θα γίνει η άσκηση αντοχής των τραπεζών – Το βράδυ της Παρασκευής τα αποτελέσματα. http://www.newsbomb.gr/oikonomia/news/story/716297/ekt-pos-tha-ginei-i-askisi-antoxis-ton-trapezon-to-vrady-tis-paraskeyis-ta-apotelesmata
  16. Nikas S. (2017). ECB to Start Stress Tests at Greek Banks in February, https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-25/ecb-is-said-to-start-stress-tests-at-greek-banks-in-february
  17. insider.gr (2017). Τράπεζες: Σφικτό χρονοδιάγραμμα για stress test και «κόκκινα» δάνεια. http://www.insider.gr/epiheiriseis/trapezes/62530/trapezes-sfikto-hronodiagramma-gia-stress-test-kai-kokkina-daneia
  18. Νewsbomb. (2017).  ΕΚΤ: Πώς θα γίνει η άσκηση αντοχής των τραπεζών – Το βράδυ της Παρασκευής τα αποτελέσματα http://www.newsbomb.gr/oikonomia/news/story/716297/ekt-pos-tha-ginei-i-askisi-antoxis-ton-trapezon-to-vrady-tis-paraskeyis-ta-apotelesmata

Tagged under:

Η Τατιάνα είναι φοιτήτρια του τμήματος Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Πατρών με κατεύθυνση Οικονομικά, Στατιστική και Επιχειρησιακή Έρευνα. Γνωρίζει άπταιστα Αγγλικά και Γαλλικά ενώ διαθέτει και γνώσεις Γερμανικών. Επιπλέον, έχει συμμετάσχει με διακρίσεις, σε σημαντικό αριθμό συνεδρίων διεθνούς και ευρωπαικής θεματολογίας. Στόχος της μέσα από την εξοικείωση με τη πολυπλοτκότητα των διεθνών πολιτικοοικονομικών σχέσεων και την ταυτόχρονη μελέτη των Μαθηματικών είναι να αποκωδικοποίησει τη δυναμική αλληλεπιδραση αυτών των δύο επιστημών, της πολιτικής επιστήμης και των μαθηματικών.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest