Τουρκία – ΝΑΤΟ, πάει το συνδικάτο ( ; )

Η επίδραση της τουρκικής στάσης στο ΝΑΤΟ

Η Τουρκική Δημοκρατία εισήλθε στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο (NATO) το 1952 ως το ανατολικότερό του φυλάκιο, ταυτόχρονα με την Ελληνική Δημοκρατία. Η χώρα, τριάντα χρόνια μετά τη λήξη του πολέμου για την Ανεξαρτησία της, και αφού είχε με μαεστρία αποφύγει τις Σειρήνες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στηριζόταν στο τρίπτυχο του Κεμαλισμού: Στρατός, Κοσμικότητα, Ρεπουμπλικανισμός. Η έλλειψη, δε, των καταστροφών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου καθιστούσαν τη χώρα ως τη μακράν σταθερότερη, και το μοναδικό σοβαρό ανάχωμα της περιοχής απέναντι στη Σοβιετική Ένωση. Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι τα υπόλοιπα Βαλκάνια εξέρχονταν μόλις τότε από τουλάχιστον μία δεκαετία απόλυτης και ανυπολόγιστης καταστροφής και εμφυλίων πολέμων.

Εξήντα πέντε χρόνια μετά τα χαμόγελα των ηγετών της Δύσης, όπως αυτά ακολούθησαν της ένταξης της Τουρκίας στο μπλοκ του «Ελεύθερου Κόσμου», τα πρόσωπα είναι πλέον σκυθρωπά και παγωμένα: Η κοσμική, ρεπουμπλικανική, αμετάκλητα προσδεδεμένη στο «άρμα της δημοκρατίας» Τουρκία, έχει αναιρέσει ολοκληρωτικά ένα-ένα τα ανωτέρω χαρακτηριστικά. Εκατοντάδες χιλιάδες κόσμου εκδιώκονται, φυλακίζονται, βασανίζονται, ακόμα και δολοφονούνται, ενώ ο Πρόεδρος της χώρας δεν χάνει την ευκαιρία να υπονομεύει τη διάκριση των εξουσιών. Ακόμα, ο στρατός -από κυρίαρχος του πολιτικού παιχνιδιού ως το 2010- έχει βρεθεί σε ρόλο φοβισμένου κομπάρσου υπό στο βάρος του απαράδεκτου (και αποτυχημένου) πραξικοπήματος του 2016, που έδωσε την αφορμή στον Erdoğan να εξαλείψει όχι μόνο την αντιπολίτευση, αλλά και κάθε υπόνοια αυτής. Η Τουρκία, την τελευταία σχεδόν δεκαετία, έχει πάρει το δικό της, ξεχωριστό δρόμο.

Το χρονικό και τα αιτία της «στροφής» της Τουρκίας

Ήδη από την εποχή προεδρίας Obama στις ΗΠΑ, ένα νέο εμπόδιο ήρθε να προστεθεί στο ολοένα και πιο τεταμένο κλίμα μεταξύ της συμμαχίας και του «ατίθασου» μέλους της. Με την κατάσταση στο εσωτερικό της Τουρκίας να μοιάζει εκτός ελέγχου, αντελήφθη ότι η μετριοπαθής συριακή αντιπολίτευση ήταν ανεπαρκής, και ξεκίνησε να εξοπλίζει την κουρδική πολιτοφυλακή YPG -ένοπλο παρακλάδι του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος PKK- στη Συρία. Η προεδρία Trump, παρά τις περί του αντιθέτου προεκλογικές παρεμβάσεις Flint, συνέχισε την ίδια πολιτική, βλέποντας τους Κούρδους -υπό την ομπρέλα ενός ευρύτερου συνασπισμού- ως τη μόνη αξιόμαχη δύναμη κατά του, επελαύνοντος τότε, «Ισλαμικού Κράτους».

Η Τουρκική πλευρά υπήρξε αμετάκλητη και αδιάλλακτη, όπως θα περίμενε κανείς, καθώς βρίσκεται σε δυσμενέστατη θέση, με απειλούμενη την εθνική της ασφάλεια και κυριαρχία, και, μάλιστα, υπό την άμεση ευθύνη χώρας-συμμάχου. Αρχικά, εντάθηκαν οι πιέσεις για απόσυρση της αμερικανικής υποστήριξης και, στη συνέχεια, υπήρξαν απειλές για ταφή των Αμερικανών στρατιωτών στη βόρεια Συρία μαζί με τους Κούρδους συμμάχους τους – δηλώσεις που έγιναν από τον ίδιο τον Τούρκο πρόεδρο.

Η συμπεριφορά κρατών-κλειδιών στο ζήτημα

Στο σημείο αυτό είναι σκόπιμο να τονιστεί ο ρόλος των ισχυρότερων παικτών στη Συρία σήμερα – δηλαδή, της Ρωσίας και του Ιράν. Η φιλική στάση τους, ιδιαίτερα της Ρωσίας, έφτανε ακόμα και στην παροχή στρατιωτικών συμβούλων και προστασίας του εναερίου χώρου, καθώς και σε λοιπές παροχές. Συγκεκριμένα, ο Κουρδικός αγώνας μετατράπηκε, από ηρωική αντίσταση απέναντι στο «Ισλαμικό Κράτος», σε καιροσκοπικές προελάσεις προς Συριακές πετρελαιοπηγές, το φθινόπωρο του 2017. Βασικός στόχος κατέστη η εδαφική διαίρεση της περιοχής σε ζώνες επιρροής για την επίτευξη μίας υποτυπώδους ανεξαρτησίας υπό την Αμερικανική επιρροή. Αυτή η εξέλιξη δυσαρέστησε τη Μόσχα, βασικό υποστηρικτή του καθεστώτος Assad, κι έτσι προέτρεψε την τουρκική εμπλοκή τον Ιανουάριο του 2018, με τη σιωπηρή συγκατάθεση του Ιράν και τη διαμόρφωση ενός στρατηγικού πλάνου. Ως εκ τούτου, ο Τουρκικός στρατός λειτουργεί εδώ και σχεδόν δέκα ημέρες ως υπερασπιστής του Τουρκικού εθνικού δικαίου, αλλά, παράλληλα, εξυπηρετεί πια και τα συμφέροντα άλλων, αντινατοϊκών και αντιαμερικανικών δυνάμεων της περιοχής.

Η συγκεκριμένη επιχείριση -γνωστή κι ως «Κλάδος Ελαίας»- αποτελεί την πλέον τρανή απόδειξη για την όξυνση των εντάσεων μεταξύ της Τουρκίας και του Οργανισμού του Βορειοατλαντικού Συμφώνου. Είναι παράδοξο πως κράτος-μέλος του NATO επιτίθεται σε πολιτοφυλακή οπλισμένη, εκπαιδευμένη και υποστηριζόμενη από τον ίδιο τον Οργανισμό, ειδικά σε μία χρονική στιγμή που η επιρροή της Δύσης στην περιοχή βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, με πτωτική διαρκώς τάση.

Το μέλλον της Συμμαχίας – Αντιπαραθέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ

Υπό αυτό το πρίσμα, διαφορετικές απόψεις διατυπώνονται. Μάλιστα, δεν είναι λίγοι εκείνοι που φτάνουν στο σημείο να προτείνουν ακόμα και την αποπομπή της Τουρκίας από τη Συμμαχία. Έτσι, προκύπτει το ερώτημα του τί θα ακολουθούσε μετά από μια τέτοια εξέλιξη, δεδομένου ότι το NATO έχει ως πρωταρχική του μέριμνα την ένταξη κρατών με παρόμοιο στρατηγικό προσανατολισμό. Ακόμα και αν ήταν δυνατό και διαδικαστικά προβλεπόμενο κάτι τέτοιο, δεν θα ήταν αποδεκτό πολιτικά και στρατηγικά για τη συμμαχία σε καμία περίπτωση. Το πλήγμα γοήτρου για την απώλεια ενός μέλους της Διεθνούς Κοινότητας από το Δυτικό Μπλοκ θα ήταν ανήκουστο από την εποχή της ήττας στο Βιετνάμ. Σε κάθε περίπτωση, αυξάνονται οι φωνές που ισχυρίζονται πως η Δύση αρχίζει βαθμιαία να αποδυναμώνεται.

Ενδεικτικό του κλίματος είναι το γεγονός των αλλεπάλληλων ανακοινώσεων μεταξύ Άγκυρας και Ουάσιγκτον, έπειτα από τηλεφώνημα Erdoğan – Trump, με πρωτοβουλία φυσικά του δευτέρου. Το Αμερικανικό ανακοινωθέν ανέφερε πως ο Πρόεδρος έθεσε θέμα παύσης εχθροπραξιών στον Τούρκο ομόλογό του, αναφέροντας πως δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα, αλλά το γραφείο τύπου της Τουρκικής Προεδρίας επεσήμανε πως κάτι τέτοιο δεν ειπώθηκε ποτέ. Το έλλειμμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο από τις ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις της συμμαχίας αποδεικνύεται καταλύτης ενόψει της συνέχειας, και θέτει υπό αμφισβήτηση το μέλλον του NATO.

Πηγές:

  1. Weiss, S. (2017)It’s Time to Kick Erdogan’s Turkey Out of NATO”. Huffington Post. https://www.huffingtonpost.com/stanley-weiss/its-time-to-kick-erdogans_b_9300670.html
  2. Shaheen, K. (2018) ”Turkey disputes US version of Trump-Erdoğan phone call”. https://www.theguardian.com/world/2018/jan/25/turkey-disputes-us-version-of-trump-erdogan-phone-call-on-syria
  3. Kahl, K. (2017) The United States and Turkey Are on a Collision Course in Syria”. https://foreignpolicy.com/2017/05/12/the-united-states-and-turkey-are-on-a-collision-course-in-syria-trump/
  4. Tuysuz, G. et al (2018) Erdogan accuses US of creating Kurdish terror enclave on Turkish border”. https://edition.cnn.com/2018/01/15/middleeast/erdogan-us-terror/index.html
  5. North Atlantic Treaty Organization (1952) ”The historic document confirming Greece and Turkey joining NATO”.  https://www.nato.int/docu/review/2012/turkey-greece/Greece-Turkey-membership/EN/index.htm
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (8 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Η Πολιτική Επιστήμη, το ισχυρότερο όπλο της παιδιόθεν μάχης μου ενάντια σε κάθε αυθεντία, κάθε βεβαιότητα, κάθε επανάπαυση, κάθε Αρχή. Η τέχνη, τα πυρομαχικά μου. Τα αιγαιακά καλοκαίρια, απαραβίαστο καταφύγιό μου. Τις ακανόνιστες ώρες που ο νους μου ημερεύει, απολαμβάνω παρέες ανθρώπων, ήλιου και εκκωφαντικής ησυχίας. Αγιάτρευτα Καζαντζακικός - ίσως και ρομαντικός.

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest