Ήρθε η ώρα της Ευρώπης για τα Δυτικά Βαλκάνια;

Στις 17 Απριλίου του 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε τη φετινή της αναφορά ως προς την πρόοδο που έχει συντελεστεί από τις έξι υποψήφιες και εν δυνάμει υποψήφιες προς ένταξη χώρες των Βαλκανίων και την Τουρκία – ή, εν συντομία, τις “χώρες της Νοτιο-Ανατολικής Ευρώπης”, όπως η μεταμοντέρνα ιστοριογραφία τις βαπτίζει.

Το παρόν άρθρο αποτελεί μία επισκόπηση των “αγκαθιών” σε αυτή την προοπτική, καθώς και μία αποτίμηση της προόδου που έχει ήδη συντελεστεί. Είναι δεδομένο πως στον περιορισμένο διαθέσιμο χώρο και χρόνο επιλέγονται προς παρουσίαση μόνο οι θεμελιωδέστεροι τομείς πολιτικής και όχι το σύνολο αυτών. Είναι επίσης δεδομένο ότι από τις εξεταζόμενες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή χώρες (Αλβανία, Μαυροβούνιο, Σερβία, Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κόσοβο και Τουρκία) εξαιρείται της παρουσίασης η Τουρκία, καθώς το άρθρο είναι αυστηρώς περιορισμένο στην ιδιάζουσα τυπολογική περίπτωση των Δυτικών Βαλκανίων.

Επιπλέον, για λόγους ευκολότερης εισόδου του αναγνώστη στο περίπλοκο οικοσύστημα της περίπτωσης, επισημαίνεται ότι από αυτές τις έξι χώρες μόνο το Μαυροβούνιο και η Σερβία βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις, με την είσοδό τους στην Ένωση να προβλέπεται έως το 2025. Όσον αφορά στην Αλβανία και στην ΠΓΔΜ, τους έχει αναγνωριστεί καθεστώς υποψηφίων προς ένταξη χωρών, αλλά οι επίσημες διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει. Τα πράγματα για τη Βοσνία είναι χειρότερα, καθώς έχει υποβάλει αίτημα για έναρξη διαπραγματεύσεων, χωρίς αυτό να έχει γίνει ακόμη δεκτό, ενώ η περίπτωση του Κοσόβου είναι η δυσκολότερη όλων -και άμεσα συνδεόμενη με την περίπτωση της Σερβίας και του διαλόγου μεταξύ τους-, καθώς το καθεστώς του ως ανεξάρτητο κράτος δεν αναγνωρίζεται από μέλη της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Κύπρος και η Ισπανία.

Ωστόσο, παρά τις έντονες διαφορές ως προς την ετοιμότητα και πρόοδο για την υιοθέτηση του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου, το οποίο θα οδηγήσει στην τελική είσοδο στην ΕΕ, τα “ελαττώματα” των κρατών αυτών δεν σκιαγραφούνται τόσο ποικιλόμορφα από τις εξεταζόμενες αναφορές της Επιτροπής. Συγκεκριμένα, το μακράν πιο επισημαινόμενο πρόβλημα που διαπιστώνεται δεν είναι άλλο από το φαινόμενο της εγκληματικότητας -ιδίως της οργανωμένης- και της διαφθοράς. Οι όροι corruption και organized crime απαντώνται εξαιρετικά συχνά σε όλες αυτές τις αναφορές, γι’αυτό είναι χρησιμότερο για την οικονομία του άρθρου να γίνει ανάλυση εκείνου του κράτους όπου δεν υπάρχει (τόσο) έντονο το πρόβλημα αυτό: Στην ΠΓΔΜ η οποία, από το σχηματισμό της προοδευτικής κυβέρνησης Zaev το 2017 και την αποσόβηση της πολιτικής κρίσης των προηγούμενων ετών, έχει να επιδείξει σημαντική βελτίωση της θέσης της στον συγκεκριμένο δείκτη. Προσοχή: Η βελτίωση αυτή δεν σημαίνει εξάλειψη των φαινομένων αυτών, ούτε καλύτερους δείκτες της χώρας αυτής σε απόλυτες τιμές. Το μόνο που σημειώνεται είναι απλώς μία παρατηρούμενη μείωση των φαινομένων. Σερβία, Αλβανία, Μαυροβούνιο, Κόσοβο και Βοσνία δεν δείχνουν κάτι αντίστοιχο.

Ακόμα, ένα πεδίο πολιτικής στο οποίο εμμένει ρητά η αναφορά είναι εκείνο της εδραίωσης του πολιτικού πλουραλισμού, ο οποίος έρχεται δεύτερος στο παρόν άρθρο, καθώς αποτελεί το κύριο επισημαινόμενο ζήτημα του “ώριμου” σχετικά προς ένταξη Μαυροβουνίου. Και πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς, με τον -ενίοτε Πρόεδρο, ενίοτε Πρωθυπουργό- Milo Đukanović να αποτελεί σχεδόν μονοπωλιακή φιγούρα του τοπικού πολιτικού σκηνικού από την ανεξαρτησία της χώρας το 2006 έως σήμερα;

Επόμενα σημεία είναι τα τρία βασικότερα και εξαιρετικά πολύπλοκα ζητήματα των Δυτικών Βαλκανίων: Κόσοβο, Μακεδονικό και Πολιτειακό της Βοσνίας αναφέρονται ως σκόπελοι που θα πρέπει οπωσδήποτε να ξεπεραστούν για να προχωρήσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις τεσσάρων από τα έξι εξεταζόμενα κράτη. Για τα πρώτα δύο ζητήματα υπάρχουν εκτενείς αναλύσεις στη σελίδα, ενώ το Πολιτειακό Ζήτημα της Βοσνίας είναι τόσο περίπλοκο και τόσο δυσλειτουργικό, που οποιαδήποτε ανάλυσή του στο παρόν άρθρο θα ήταν επίσης δυσλειτουργική. Αρκεί να αναφερθεί ότι η Επιτροπή θεωρεί το συγκεκριμένο σύστημα διακυβέρνησης τον πρώτο και κύριο λόγο για τη δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική δυσπραγία που χαρακτηρίζει τη βοσνιακή οικονομία.

Συμπληρωματικά στην ανωτέρω νύξη, αξίζει να τονιστεί το σημαντικότερο -κατά την Επιτροπή- πρόβλημα της Αλβανίας το οποίο, μαζί με την ενδημική διαφθορά και εγκληματικότητα, την κρατά αρκετά πίσω: Δεν είναι άλλο από την εξαιρετικά ελλειμματική μετάβαση στην οικονομία της αγοράς. Η Αλβανία είναι η μοναδική χώρα που “απορρίπτεται” με βάση κυρίως οικονομικούς λόγους, καθώς θεωρείται εν γένει προβληματική, και μακροοικονομικά υποφέρει από έναν εξαιρετικά αγροκεντρικό παραγωγικό τομέα με υψηλότατη φοροδιαφυγή και σκιώδη οικονομία – κάτι που απαντάται ως χαρακτηριστικό, αλλά σε μικρότερο βαθμό, και στην ΠΓΔΜ.

Δεν είναι, όμως, όλα μελανά. Η Επιτροπή αναγνωρίζει μερικά σημεία στα οποία διαφαίνεται ουσιαστική πρόοδος στην υιοθέτηση του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου. Για παράδειγμα, δείχνει να εδραιώνεται σε όλες τις χώρες ένα πρωτόλειο πλέγμα προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εναρμόνισης με το Αcquis σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων και πλουραλιστικών πολιτικών συστημάτων – το τελευταίο πάντα με την εξαίρεση του Μαυροβουνίου. Με άλλα λόγια, οι χώρες αυτές τείνουν πλέον να μην φυλακίζουν πολιτικούς αντιπάλους ή να βασανίζουν κρατουμένους, να μην αμφιταλαντεύονται στις διεθνείς τους συμμαχίες, και/ή να μην συνάπτουν αθέμιτες-παράνομες συμφωνίες “κάτω από το τραπέζι”, ενώ οι εθνικοί τους προϋπολογισμοί δεν είναι ούτε εξόχως ελλειμματικοί, ούτε βρίθουν στατιστικών τεχνασμάτων. Και πάνω απ’ όλα διαφαίνεται μία -έστω- βασική εδραίωση κάποιας φιλελεύθερης πολυαρχίας, με ομαλές εναλλαγές κυβερνήσεων, δημοκρατικές-ειρηνικές αποσοβήσεις κρίσεων, και σχετικά ανεκτικό περιβάλλον ελεύθερης έκφρασης και συνάθροισης.

Εν κατακλείδι, παρότι τα προβλήματα των κρατών αυτών παραμένουν από μεγάλα έως πελώρια, με κυριότερα την ενδημική διαφθορά-εγκληματικότητα, τις κατά τόπους αδύναμες πολιτικές οικονομίες, και τα τρία αγκάθια-επώνυμους γόρδιους δεσμούς (Μακεδονικό, Κόσοβο, Βοσνιακό), το μέλλον δεν διαφαίνεται σκοτεινότερο από το παρόν. Οι περισσότερες πολιτικές ηγεσίες της περιοχής δείχνουν να αντιλαμβάνονται τα οφέλη της νεο-λειτουργικής προσχώρησης σε ένα ισχυρό μπλοκ κρατών με φεντεραλιστικές διαθέσεις και υψηλό επίπεδο ανθρώπινης και εισοδηματικής ανάπτυξης, οπότε και πράττουν τα δέοντα. Σίγουρα, τα Δυτικά Βαλκάνια του 2018 είναι πιο ανεκτικά, πλούσια, δημοκρατικά και σταθερά από το 1989, με τις προοπτικές τους να καταγράφονται ως μάλλον συγκρατημένα αισιόδοξες.

Πηγές:

  1. European Commision. (2018). 2018 Communication on EU Enlargement Policy: Albania 2018 Report, Strasbourg.
  2. European Commision. (2018). 2018 Communication on EU Enlargement Policy: Serbia 2018 Report, Strasbourg.
  3. European Commision. (2018). 2018 Communication on EU Enlargement Policy: Montenegro 2018 Report, Strasbourg.
  4. European Commision. (2018). 2018 Communication on EU Enlargement Policy: Bosnia and Herzegovina 2018 Report, Strasbourg.
  5. European Commision. (2018). 2018 Communication on EU Enlargement Policy: The former Yugoslav Republic of Macedonia 2018 Report, Strasbourg
  6. European Commision. (2018). 2018 Communication on EU Enlargement Policy: Kosovo* 2018 Report, Strasbourg.
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (6 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Η Πολιτική Επιστήμη, το ισχυρότερο όπλο της παιδιόθεν μάχης μου ενάντια σε κάθε αυθεντία, κάθε βεβαιότητα, κάθε επανάπαυση, κάθε Αρχή. Η τέχνη, τα πυρομαχικά μου. Τα αιγαιακά καλοκαίρια, απαραβίαστο καταφύγιό μου. Τις ακανόνιστες ώρες που ο νους μου ημερεύει, απολαμβάνω παρέες ανθρώπων, ήλιου και εκκωφαντικής ησυχίας. Αγιάτρευτα Καζαντζακικός - ίσως και ρομαντικός.

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest