Δημοψήφισμα στην Κολομβία: πολιτική ανικανότητα, ή ανικανότητα του πολιτικού συστήματος;

Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Μόλις πριν από λίγες μέρες, η Κολομβία φάνηκε να εντάσσεται σε μια νέα ιστορική εποχή, κατά την οποία η ειρήνη θα είχε προεδρεύουσα θέση. 52 χρόνια συγκρούσεων, με πάνω από 260.000 νεκρούς και 45.000 αγνοούμενους, καθώς και άλλους 6,9 εκατομμύρια εκτοπισμένους, φάνηκαν να φτάνουν σε ένα τέρμα, όταν υπεγράφη η συμφωνία ειρήνης μεταξύ της Κολομβιανής κυβέρνησης, με πρόεδρο τον Juan Manuel Santos, και του επικεφαλής των Επαναστατικών Ενόπλων Δυνάμεων της Κολομβίας (FARC), Rodrigo Londoñο. Μάλιστα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Humberto de la Calle, επικεφαλής των διαπραγματεύσεων της κυβέρνησης που χειρίστηκε τις συνομιλίες επί τέσσερα χρόνια, η συμφωνία αυτή ήταν «η καλύτερη δυνατή», όπως ο ίδιος δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο, καθώς εξασφάλιζε και στις δύο πλευρές ανεκτίμητα προνόμια. Για την ακρίβεια αυτό που επετεύχθη και είναι υψίστης σημασίας, είναι το γεγονός ότι μέσα από όλες αυτές τις εξαντλητικές και σκληρές διαπραγματεύσεις μπόρεσε να γίνει αντιληπτό από τις FARC ότι τα όπλα δεν είναι ο μόνος τρόπος να αγωνίζεται κανείς για την κοινωνική δικαιοσύνη, αλλά ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί και μέσα από μια εθνική πολιτική δραστηριότητα.

131-lc-peace-deal-with-farc-santos-timochenko-handshake1Ο πρόεδρος της Κολομβίας υπέγραψε τη συμφωνία των 297 σελίδων με έναν baligrafo, έναν στυλογράφο φτιαγμένο από κάλυκα σφαίρας που χρησιμοποιήθηκε στον πόλεμο. «Προτιμώ μια ατελή συμφωνία που σώζει ζωές, από έναν τέλειο πόλεμο», τόνισε, έχοντας στο πλευρό του τον ηγέτη των ανταρτών.

Ωστόσο, θέλοντας να δώσει τη μέγιστη δυνατή νομιμοποίηση στην προτίμησή του αυτή, ο Juan Manuel Santos προέβη στη διενέργεια δημοψηφίσματος, θεωρώντας ότι η συμφωνία ειρήνης θα ήταν έγκυρη μόνο εάν είχε την υποστήριξη των Κολομβιανών πολιτών. Παίρνοντας το ρίσκο, λοιπόν, και πιστεύοντας στη θετική εξέλιξη των γεγονότων, ο Santos “χάνει”. Στις 2 Οκτωβρίου η Κολομβία απορρίπτει τη συμφωνία ειρήνης.

Τι πρέπει να γνωρίζετε για το δημοψήφισμα αυτό:

  • Τα αποτελέσματα ήταν υπερβολικά οριακά (το 50.24% ψήφισε κατά της συμφωνίας και το 49.75% ψήφισε υπέρ) και ήταν αντιπροσωπευτικά μόνο του 37% του πληθυσμού. Σε αυτό έπαιξαν σπουδαίο ρόλο οι καιρικές συνθήκες· ισχυρές καταιγίδες από τον τυφώνα Matthew υποχρέωσαν πολλούς να μην εμφανιστούν στις κάλπες.
  • Οι δημοσκοπήσεις έδειχναν το “ναι” να κερδίζει με μια διαφορά του 1% με 2%. Ωστόσο, μάλλον δεν φαίνεται να έλαβαν υπόψη τους ούτε ότι 1 στις 2 οικογένειες στην Κολομβία έχει κάποιο μέλος που είτε απήχθη, είτε σκοτώθηκε από τις FARC, ούτε και το δείκτη συναισθηματικής ωριμότητας που μπορεί να έχει ο πληθυσμός αυτός, ώστε να αποφασίσει για ένα τέτοιο θέμα.
  • Οι κριτικοί της συμφωνίας ειρήνης θεωρούσαν ότι αυτή ήταν υπερβολικά επιεικής. Συγκεκριμένα, οι αρχηγοί των ανταρτών θα μπορούσαν να αποφύγουν τη φυλακή εάν ομολογούσαν τα εγκλήματά τους, ενώ τους είχαν εγγυηθεί 10 θέσεις στο Κογκρέσο. Έτσι, η απόρριψη αυτής της συμφωνίας φέρνει τον Londoño αντιμέτωπο με μια μεγάλη δοκιμασία, καθώς είναι σχεδόν σίγουρο ότι η επανένταξη σε διαπραγματεύσεις θα συνεπάγεται δυσμενέστερες ρυθμίσεις για τις FARC, γεγονός που αποτελεί εμπόδιο στη γρήγορη και αποτελεσματική επίτευξη της ειρήνης στην Κολομβία.

Οπωσδήποτε, πηγαίνοντας στις κάλπες, οι Κολομβιανοί δεν ψήφιζαν κατά της ειρήνης. Το “όχι” του δημοψηφίσματος απορρίπτει τους όρους της συγκεκριμένης συμφωνίας και δεν αντικατοπτρίζει την επιθυμία για ειρήνη, η οποία είναι αδιαμφισβήτητη, όπως δήλωσε και η Kaci Kullman Five, πρόεδρος της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ. Όμως, μήπως ακριβώς εδώ είναι που εμφανίζεται ένα μεγάλο μεμπτό σημείο της κυβέρνησης Santos; Η πολιτική ανικανότητά του να υπολογίσει τη “δίψα” για δικαίωση του λαού του απέναντι στις FARC, και να εκτιμήσει ότι μια τέτοια δικαίωση δεν προσφέρεται μέσα από την συναφθείσα συνθήκη προβλέποντας το αποτέλεσμα (ήτοι την απόρριψη της συμφωνίας ειρήνης), τον οδήγησε στη διεξαγωγή ενός δημοψηφίσματος που καθυστερεί ακόμα περισσότερο την οριστική επίλυση ενός ζητήματος, το οποίο ταλαιπωρεί πάνω από μισό αιώνα την Κολομβία. Με άλλα λόγια, σεβόμενος τους δημοκρατικούς θεσμούς, έθεσε στα χέρια του λαού του την ειρήνη και ευημερία του τόπου του, όμως ξέχασε πως, για να υπάρχουν δημοκρατικοί θεσμοί, πρέπει πρώτα να υπάρχουν άνθρωποι που θα τους προστατεύουν, και για να υπάρχουν άνθρωποι, πρέπει να υπάρχει ειρήνη, που θα τους εξασφαλίζει το δικαίωμα στη ζωή.

Ωστόσο, μήπως το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος δεν δείχνει μόνο μια πολιτική ανικανότητα, αλλά αποκαλύπτει ένα ευρύτερο μειονέκτημα του πολιτικού συστήματος; Μήπως δείχνει την ανικανότητα του λαού να αποφασίζει για σημαντικά/ιστορικά ζητήματα και, κατ’ επέκταση, το πρόβλημα των άμεσων δημοκρατικών θεσμών; Είναι αδύνατο για τον μέσο πολίτη να μπορέσει να αποστασιοποιηθεί από τις βαθύτερες προσωπικές του επιθυμίες (εν προκειμένω, την επιθυμία για εκδίκηση απέναντι στις FARC) και να κρίνει ψύχραιμα και αντικειμενικά προς το συμφέρον του (και συγκεκριμένα, προς το ότι η ειρήνη είναι ένα ανεκτίμητο αγαθό που αξίζει κάθε υποχώρηση και θυσία).

Αυτή την τελευταία εκτίμηση έκανε ορθά ο Santos, ο οποίος αφιέρωσε όλη του την πολιτική πορεία σε διαπραγματεύσεις με τους αντάρτες, ώστε να δώσει ένα τέλος στις ένοπλες συρράξεις – ανεξαρτήτως τιμήματος. Δικαίωσή του αποτελεί, λοιπόν, το Νόμπελ Ειρήνης που του δόθηκε, παρά την πολιτική του αποτυχία να διεξαγάγει δημοψήφισμα που, εν τέλει, απέρριψε την συμφωνία ειρήνης. Ευτυχώς, τα δρώμενα δείχνουν πως ο Santos είναι αποφασισμένος να δώσει μια οριστική λύση στις σχέσεις Κολομβίας και FARC και πως, προς το παρόν, είναι αμοιβαία η πρόθεση για διατήρηση της εκεχειρίας. Από την άλλη όμως, η συμφωνία φαίνεται να εξαρτάται πλέον από το αν οι FARC θα δεχτούν αυστηρότερες συνθήκες για αποστράτευση, συνδυασμένες με μια ελάφρυνση της αυστηρής πολιτικής του Uribe (εκπρόσωπου της καμπάνιας του “όχι” στο δημοψήφισμα).

 

Πηγές:

  1. BBC News. (2016). ‘Colombia referendum: Voters reject Farc peace deal’. Available at: http://www.bbc.com/news/world-latin-america-37537252 (Accessed 6 Oct. 2016).
  2. Washington Post. (2016). ‘Colombians vote against historic peace agreement with FARC rebels’. Available at: https://www.washingtonpost.com/world/colombians-vote-on-historic-peace-agreement-with-farc-rebels/2016/10/02/8ef1a2a2-84b4-11e6-b57d-dd49277af02f_story.html (Accessed 6 Oct. 2016)
  3. Cobb, J. S. & Casey, J. (2016). ‘Colombia Peace Deal Is Defeated, Leaving a Nation in Shock’. Nytimes.com. Available at: http://www.nytimes.com/2016/10/03/world/colombia-peace-deal-defeat.html (Accessed 6 Oct. 2016).
  4. Hilton, I. (2016). ‘Why Colombians voted against peace with the Farc’. The Guardian. Available at: https://www.theguardian.com/commentisfree/2016/oct/03/why-colombians-voted-against-peace-farc-president-santos-better-deal (Accessed 6 Oct. 2016).
  5. Brodzinsky, S. (2016). ‘Colombia referendum: voters reject peace deal with Farc guerrillas’. The Guardian. Available at: https://www.theguardian.com/world/2016/oct/02/colombia-referendum-rejects-peace-deal-with-farc (Accessed 6 Oct. 2016).
  6. CNN.gr. (2016).‘Κολομβία: Συνέχεια στις ειρηνευτικές προσπάθειες, παρά το «όχι» στο δημοψήφισμα’. Available at: http://www.cnn.gr/news/kosmos/story/48884/kolomvia-synexeia-stis-eirineytikes-prospatheies-para-to-oxi-sto-dimopsifisma (Accessed 7 Oct. 2016).
  7. naftemporiki.gr. (2016). ‘Κολομβία: Υπεγράφη η συμφωνία ειρήνης κυβέρνησης – FARC’. Available at: http://www.naftemporiki.gr/story/1152213/kolombia-ypegrafi-i-sumfonia-eirinis-kubernisis-farc (Accessed 7 Oct. 2016).
  8. International Business Times UK. (2016). ‘Colombia enters new phase following signing of historic peace accord with Farc rebels’. Available at: http://www.ibtimes.co.uk/colombia-enters-new-phase-following-signing-historic-peace-accord-farc-rebels-1583452 (Accessed 7 Oct. 2016).
  9. Henley, J. (2016). ‘Juan Manuel Santos wins Nobel peace prize for work with Farc’. Τhe Guardian. Available at: https://www.theguardian.com/world/2016/oct/07/juan-manuel-santos-wins-nobel-peace-prize-for-work-with-farc (Accessed 7 Oct. 2016).

Tagged under:

Είμαι προπτυχιακή φοιτήτρια στο τμήμα της Νομικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Παν/μιου Αθηνών και παράλληλα κάνω Minor πάνω στις διεθνείς σχέσεις στο DEREE. Έχω συμμετάσχει στον 7th International Air Law Moot Court Competition καθώς και σε πολυάριθμες προσομοιώσεις των Ηνωμένων Εθνών. Υπήρξα ασκούμενη στο Υπουργείου Εξωτερικών και στόχος μου είναι η ενεργή συμμετοχή στο διεθνές προσκήνιο.

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest