Εκλογή νέου Γενικού Γραμματέα στα Ηνωμένα Έθνη. Μήπως ήρθε η ώρα για μια γυναίκα;

Την 31η Δεκεμβρίου 2016 λήγει η δεύτερη θητεία του 8ου Γενικού Γραμματέα του Ο.Η.Ε., Ban Ki-moon, και ήδη έχουν αρχίσει οι διπλωματικές διεργασίες, σε διεθνές επίπεδο, για τον ορισμό του διαδόχου του. Πρόκειται να είναι μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εκλογικές διαδικασίες των τελευταίων ετών, για την ανάδειξη του κορυφαίου διπλωμάτη που πρέπει να ηγηθεί των Ηνωμένων Εθνών, τουλάχιστον για τα επόμενα 5 χρόνια.

Οι κανόνες που διέπουν την επιλογή Γενικού Γραμματέα είναι περιορισμένοι στο Άρθρο 97 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, που ορίζει ότι : «Ο Γενικός Γραμματέας θα διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση, κατόπιν σύστασης του Συμβουλίου Ασφαλείας«. Επομένως, η επιλογή Γενικού Γραμματέα υπόκειται σε βέτο οποιουδήποτε από τα 5 μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Το 1946 η πρόβλεψη του Χάρτη συμπληρώθηκε με ένα ψήφισμα (resolution) της Γενικής Συνέλευσης, που ανέφερε ότι θα ήταν επιθυμητό το Συμβούλιο Ασφαλείας να υποδεικνύει έναν μόνο υποψήφιο στη Γενική Συνέλευση, ώστε να αποφεύγεται κάθε περαιτέρω συζήτηση.

Η λακωνική γλώσσα του Χάρτη για το συγκεκριμένο θέμα εμπλουτίστηκε, με την πάροδο των ετών, κι από άλλους διαδικαστικούς κανόνες και πρακτικές. Είναι πλέον άτυπος κανόνας να μην υπάρχουν υποψήφιοι από τα 5 μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Αφαλείας (Η.Π.Α., Ρωσία, Κίνα, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο), ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω συγκέντρωση ισχύος σε κάποιο από αυτά. Διαμορφώθηκε, επίσης, σταδιακά ένα σύστημα εκ περιτροπής εναλλαγής των γεωγραφικών περιοχών του πλανήτη από τις οποίες θα πρέπει να προέρχεται ο Γενικός Γραμματέας κάθε φορά, το οποίο υιοθετήθηκε για την εκλογή και άλλων αξιωματούχων του Ο.Η.Ε.. Αυτές οι περιοχές χωρίζονται σήμερα σε 5 ομάδες, της Αφρικής, της Ασίας-Ειρηνικού, της Ανατολικής Ευρώπης, της Λατινικής Αμερικής-Καραϊβικής και της Δυτικής Ευρώπης και Λοιπών Κρατών.

Ο επόμενος Γενικός Γραμματέας πιθανότατα θα προέρχεται από κάποια από τις τρεις τελευταίες περιοχές, αν λάβουμε υπόψιν την εθνικότητα των δύο τελευταίων Γενικών Γραμματέων, καθώς ο Νοτιοκορεάτης Ban Ki-moon εκπροσώπησε την ομάδα της Ασίας-Ειρηνικού και ο Γκανέζος Kofi Annan αυτή της Αφρικής. Πολλοί διπλωμάτες και αναλυτές θεωρούν επικρατέστερη την ομάδα της Ανατολικής Ευρώπης, καθώς ποτέ δεν έχει αναδειχθεί Γενικός Γραμματέας από κάποια χώρα που εντάσσεται σε αυτή. Ωστόσο η ένταση που παραμένει στις σχέσεις της Ρωσίας με τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας που ανήκουν στο δυτικό στρατόπεδο, πιθανόν να υποσκάψει τις πιθανότητες επιτυχίας μιας τέτοιας υποψηφιότητας.

Εκτός από την εθνικότητα, συζητείται έντονα και το φύλο του επόμενου Γενικού Γραμματέα. Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει διεθνώς ένα κλίμα που ευνοεί την επιλογή μιας γυναίκας σε αυτό το αξίωμα, για πρώτη φορά στην ιστορία. Το κλίμα αυτό προκύπτει από την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια και ισότητα των φύλων στα ανώτατα κλιμάκια του Οργανισμού, ξεκίνησε να διαμορφώνεται τους τελευταίους μήνες, ενώ ενισχύθηκε με πρωτοβουλία της Αμερικανίδας Πρέσβεως στα Ηνωμένα Έθνη, Samantha Power, και του Δανού Προέδρου της Γενικής Συνέλευσης, Mogens Lykketoft, οι οποίοι κατά την περίοδο προεδρίας των Η.Π.Α. στο Σ.Α., τον περασμένο Δεκέμβρη, έστειλαν ανοιχτή επιστολή σε όλα τα κράτη μέλη, καλώντας τα να «εγγυηθούν ίσες ευκαιρίες για τις γυναίκες και τους άνδρες όσον αφορά την πρόσβαση σε ανώτερες θέσεις λήψης αποφάσεων«, και τα ενθάρρυνε να παρουσιάζουν γυναίκες και άντρες υποψηφίους για τις θέσεις ευθύνης εντός του Ο.Η.Ε..

Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησαν να ακούγονται διάφορες πιθανές υποψηφιότητες από κορυφαίες γυναίκες πολιτικούς και διπλωμάτες, όπως η Πρόεδρος της Χιλής, Michelle Bachelet, ακόμα και η Angela Merkel.

Εντούτοις, ο κυριότερος στόχος των Ηνωμένων Εθνών, ανεξάρτητα της εθνικότητας και του φύλου, είναι να γίνει πιο δίκαιη και ανοιχτή η διαδικασία επιλογής του νέου Γενικού Γραμματέα το 2016. Για αυτό το λόγο το Συμβούλιο Ασφαλείας και η Γενική Συνέλευση έστειλαν επιστολή σε όλα τα κράτη μέλη για να υποδείξουν πιθανούς υποψήφιους.  Μέχρι τώρα όλοι οι κάτοχοι αυτού του αξιώματος επιλέγονταν από το Συμβούλιο Ασφαλείας με μυστικές διαβουλεύσεις, και η Γενική Συνέλευση απλά επικύρωνε την υποψηφιότητα, χωρίς να έχει απορρίψει ποτέ κανένα.

Irina-Bokova-Bulgaria-2-300x243

H Irina Bokova

Τα κράτη ανταποκρίθηκαν σε αυτό το κάλεσμα, και έτσι υπάρχουν πλέον 7 επίσημοι υποψήφιοι, οι περισσότεροι από την ομάδα της Ανατολικής Ευρώπης, ανάμεσά τους και 3 γυναίκες. Ξεχωρίζει η υποψηφιότητα της Irina Bokova, Γενικής Διευθύντριας της UNESCO, με καταγωγή από τη Βουλγαρία. Η Bokova κατέχει αυτή τη θέση εδώ και 7 χρόνια, συνεχίζοντας την επιτυχημένη καριέρα της ως διπλωμάτης και πολιτικός. Από τη θέση της στην UNESCO υποστηρίζει την προώθηση της ισότητας των φύλων και τη βελτίωση της εκπαίδευσης παγκοσμίως. Αγωνίζεται, επίσης, έντονα εναντίον του ρατσισμού, του εξτρεμισμού και της τρομοκρατίας, ιδιαίτερα των πηγών χρηματοδότησής τους από παράνομες δραστηριότητες, όπως το εμπόριο αρχαιοτήτων.

Πριν ένα χρόνο περίπου ξεκίνησε την εκστρατεία Unite4Heritage, με στόχο να δημιουργήσει ένα διεθνές κίνημα «για την προστασία και τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς σε περιοχές όπου απειλούνται από εξτρεμιστές«. Αφορμή στάθηκε η συστηματική καταστροφή πολιτιστικών μνημείων του Ιράκ και της Συρίας από το Ισλαμικό Κράτος, όπως οι λεηλασίες στο μουσείο της Μοσούλης, η καταστροφή της πόλης Νιμρούντ και της Χάτρα, που ήταν Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, με πιο πρόσφατες τις καταστροφές αρχαίων ναών στην Παλμύρα. Σημαντικό επίτευγμα αυτής της προσπάθειας της Bokova ήταν η υιοθέτηση του ψηφίσματος 2199 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, στις 12 Φεβρουαρίου 2015, που αναγνώρισε επίσημα τη σχέση μεταξύ της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων και της ασφάλειας, έθεσε εκτός νόμου όλες τις συναλλαγές πολιτιστικών αγαθών από το Ιράκ και τη Συρία, και ζήτησε από την UNESCO να αναλάβει την προστασία των πολιτιστικών θησαυρών αυτών των χωρών μαζί με την Interpol.

Η επιτυχημένη θητεία στην UNESCO αποτελεί το μεγαλύτερο πλεονέκτημά της υποψηφιότητας Bokova, μαζί με την ξεκάθαρη στήριξη που έχει ήδη λάβει από την κυβέρνηση της χώρας της και άλλα κράτη μέλη του Ο.Η.Ε..Ένα ενδεχόμενο μειονέκτημα θα μπορούσε να αποτελέσει η αποδοχή της Παλαιστίνης ως μόνιμο μέλος της UNESCO, που προκάλεσε αντιδράσεις πριν λίγο καιρό.

18556_nat.l

H Natalia Gherman

Οι άλλες δύο γυναίκες υποψήφιοι, Natalia Gherman και Vesna Pusic, δεν έχουν τη διεθνή εμπειρία της Bokova, αλλά είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς στις χώρες τους. Η Gherman είναι Υπουργός Εξωτερικών της Μολδαβίας, ενώ διετέλεσε και προσωρινή Πρωθυπουργός από τον Ιούνιο ως τον Ιούλιο του 2015. Έχει υπηρετήσει ως πρέσβης σε διάφορες χώρες, και ως μόνιμος αντιπρόσωπος στον ΟΑΣΕ και σε άλλους διεθνείς οργανισμούς στη Βιέννη.

Η Vesna Pusic είναι η Πρόεδρος του Λαϊκού Κόμματος της Κροατίας, που βρίσκεται τώρα στην αντιπολίτευση, ενώ έχει υπάρξει και Αναπληρώτρια Πρωθυπουργός και Υπουργός Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων. Επίσης, έχει ηγηθεί των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Κροατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όντας πρόεδρος της αρμόδιας επιτροπής του κροατικού κοινοβουλίου, ενώ είναι και έμπειρη ακαδημαϊκός με σπουδαίες μελέτες στην κοινωνιολογία, και ακτιβίστρια υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

H Vesna Pusic

H Vesna Pusic

Συμπεραίνουμε, λοιπόν, πως με αυτές τις υποψήφιες με τα εξαιρετικά προσόντα, και όσες τυχόν προκύψουν στο μέλλον, σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες διεθνείς πιέσεις, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα το 2016 να είναι η χρονιά που ο Ο.Η.Ε. θα διορίσει την πρώτη γυναίκα ως Γενικό Γραμματέα του. Σε μια εποχή με σημαντικές διπλωματικές, ανθρωπιστικές και αναπτυξιακές προκλήσεις, αυτή η αλλαγή θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα θετική. Άφθονα στοιχεία επιβεβαιώνουν τα θετικά αποτελέσματα της ηγεσίας των γυναικών στη βιώσιμη επίλυση συγκρούσεων, ενώ μελέτες δείχνουν ότι οι οργανώσεις με ευρύ φάσμα απόψεων τείνουν να είναι πιο αποτελεσματικές και να παίρνουν πιο έξυπνες αποφάσεις. Ίσως το πιο σημαντικό αποτέλεσμα που θα προκύψει αν μια γυναίκα βρεθεί στο τιμόνι των Ηνωμένων Εθνών, είναι ότι θα στείλει ένα ισχυρό μήνυμα στον κόσμο σχετικά με τη δέσμευση των διεθνών οργανισμών – και των κρατών μελών που εκπροσωπούν – για την προώθηση της ισότητας των φύλων σε όλη την υφήλιο.

 

 

 

 

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This