Αλλαγή σελίδας για την Κούβα – Ο νέος ηγέτης δεν θυμίζει σε τίποτα τον Κάστρο.

Το χρονικό της διακυβέρνησης Κάστρο

Όλα ξεκίνησαν την 1η Ιανουαρίου του 1959, με την ανατροπή του προηγούμενου δικτατορικού καθεστώτος του Batista και τη νίκη της Επανάστασης. Οπότε και ο Fidel Castro ανακηρύχθηκε ηγέτης της Κούβας, θέση στην οποία και παρέμεινε για τα επόμενα 49 χρόνια.

Ο Fidel Castrο ακολούθησε μία ριζοσπαστική πολιτική, η οποία και οδήγησε την Κούβα στην απομόνωσή της. Κομβικό σημείο της διακυβέρνησής του ήταν η διακοπή των διπλωματικών σχέσεων της Κούβας με τις ΗΠΑ, στις 3 Ιανουαρίου του 1961, καθώς το καθεστώς του Castro προχωρά στην εθνικοποίηση των περιουσιακών στοιχείων των αμερικανικών εταιριών που δραστηριοποιούνται στην χώρα, εξαιτίας του πετρελαϊκού εμπάργκο και της κατάργησης των ποσοστώσεων της ζάχαρης, ενώ τον Φεβρουάριο του 1962 η Ουάσινγκτον επιβάλλει εμπάργκο σε βάρος της Κούβας, κατάσταση που ισχύει μέχρι και σήμερα.

Η εξουσία του Castro ενισχύθηκε το 1961, μετά την αποτυχημένη απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων αντικαθεστωτικών που δρούσαν υπό την υποστήριξη της CIA, με σκοπό την ανατροπή του καθεστώτος. Μετά τη νίκη του ο Castro τάσσεται ανοικτά στο πλευρό της ΕΣΣΔ και ιδρύει το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας το 1965, ενώ είχε προηγηθεί και η κρίση των πυραύλων – με την εγκατάσταση Σοβιετικών πυραύλων στο έδαφος της Κούβας το 1962 και τον κίνδυνο να ξεσπάσει πυρηνικός πόλεμος.

Στις 31 Ιουλίου του 2006 ο Castro παραχωρεί την εξουσία στον αδερφό του Raúl, ο οποίος θα προωθήσει ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για να «εκσυγχρονιστεί» το σοβιετικού τύπου μοντέλο της οικονομίας. Ενθάρρυνε τη δημιουργία μικρών ιδιωτικών επιχειρήσεων, στηρίζοντας παράλληλα τις ξένες επενδύσεις.

Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Raúl σημειώθηκε σημαντική βελτίωση στις σχέσεις της χώρας με τις ΗΠΑ, αφού το 2015 οι δύο χώρες προχώρησαν στην ανακοίνωση της αποκατάστασης των διπλωματικών τους σχέσεων – και μάλιστα ο πρόεδρος Obama προέβη σε μία ιστορική επίσκεψη στην Κούβα. Όλα αυτά όμως άλλαξαν όταν ο Donald Trump ήρθε στην εξουσία του Λευκού Οίκου και αποφάσισε να κάνει μία στροφή στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.

Μετά από περίπου 60 χρόνια διακυβέρνησης των Castro, ήρθε η στιγμή να κλείσει αυτό το τόσο σημαντικό κεφάλαιο για την ιστορία της Κούβας και να έρθει ένα νέο πρόσωπο να αναλάβει τα ηνία της χώρας.

Ποιος είναι ο νέος αινιγματικός ηγέτης

Το όνομα αυτού είναι Miguel Mario Díaz-Canel. Υπήρξε Α’ αντιπρόεδρος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κούβας, πρώην σωματοφύλακας του Raúl Castro, αλλά και ηλεκτρολόγος μηχανικός.

Προέρχεται από την επαρχία Villa Clara της Κούβας, στην οποία και διετέλεσε τοπικός γραμματέας του κόμματος από το 1994.

Χαρακτηρίζεται ως ένα άτομο με χαμηλό προφίλ, για τις απόψεις του οποίου λίγα γνωρίζουμε. Όπως όλα δείχνουν, είναι ρεαλιστής και μάλλον μετριοπαθής. Υποστηρίζει σθεναρά τις παραδοσιακές επαναστατικές θέσεις του κόμματος, τις οποίες όμως διανθίζει με νεωτερικά στοιχεία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρωτοφανής για την Κούβα χρήση της τεχνολογίας από μεριάς του, μιας και στις κομματικές συναντήσεις συνηθίζει να  χρησιμοποιεί λάπτοπ, ήδη από τη δεκαετία του ‘90. Επιπλέον, διαθέτει i-pad και ακούει Βeatles και Rolling Stones, ενώ στην Santa Clara εντύπωση προκαλούσε η εμφάνισή του με βερμούδες, τη στιγμή που όλα τα άλλα μέλη του κόμματος παρουσιάζονταν με τις στρατιωτικές στολές τους. Επίσης, δεν διστάζει να κάνει δημόσιες εμφανίσεις με τη σύζυγο και τα παιδιά του, κάτι που δεν είναι σύνηθες στην Κούβα.

Είναι ίσως το καταλληλότερο πρόσωπο για να προσεγγίσει τη νεότερη γενιά της Κούβας, που δείχνει να μην έχει πλέον την απόλυτη ταύτιση με όσα οι Castro πρεσβεύουν. Είναι βαθιά κομμουνιστής, αλλά ταυτόχρονα ένας σύγχρονος πολιτικός που γνωρίζει καλά το πώς να γίνεται αγαπητός στη βάση της κοινωνίας.

Καλείται λοιπόν να ισορροπήσει την παράδοση με τις σύγχρονες απαιτήσεις, να προβεί σε ριζικές μεταρρυθμίσεις, προσπαθώντας όμως να μην απομακρύνει την Κούβα από τις Κομμουνιστικές και Επαναστατικές καταβολές της.

Η διαδικασία της εκλογής του

Ο Mario Díaz ήταν ο μοναδικός υποψήφιος για το αξίωμα του προέδρου που πρότεινε η Λαϊκή Εθνοσυνέλευση της Κούβας, η οποία και αποτελείται από 604 μέλη με εκπροσώπους από όλο το νησί. Οι 603 ψήφοι δόθηκαν σε αυτόν, και εξελέγη με ποσοστό 99,83% ως πρόεδρος για τα επόμενα πέντε έτη.

Την ημέρα της εκλογής του στο εν λόγω αξίωμα δεν παρέλειψε να τονίσει πως παραμένει πιστός ακόλουθος της επανάστασης στην Κούβα, να εκθειάσει τις πολιτικές των Castro και να δηλώσει την αφοσίωσή του σε αυτούς. Δεν δίστασε όμως, να αναφέρει την ανάγκη για εκσυγχρονισμό του οικονομικού μοντέλου της Κούβας, ενώ τόνισε πως «θα αλλάξει όσα χρειάζεται να αλλαχθούν».

Δεν παρέλειψε να απευθύνει και ένα μήνυμα προς τις ΗΠΑ, λέγοντας πως «η Habana είναι έτοιμη για διάλογο με όσους μας αντιμετωπίζουν ισότιμα», συμπληρώνοντας όμως ότι η εξωτερική πολιτική της Κούβας δεν προβλέπεται να αλλάξει, ούτε και ο ίδιος να διαπραγματευτεί τις αρχές του.

Η στάση των ΗΠΑ

Μετά από την περίοδο ομαλών διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, στις οποίες συνέβαλε τόσο η στάση του Raúl Castro όσο και του Barack Obama, η κατάσταση φαίνεται να αλλάζει με την έλευση του Donald Trump στην εξουσία.

Αναφορικά με τον νέο ηγέτη της Κούβας, δεν προβλέπεται κάποια περεταίρω διαφοροποίηση στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ καθώς -όπως αναφέρουν στελέχη της κυβέρνησης Trump- ούτε η στάση της Κούβας προβλέπεται να αλλάξει.

Πιο ανοικτός σε διάλογο φαίνεται ο Πρόεδρος Trump μόνο στο θέμα των οικονομικών συναλλαγών μεταξύ των δύο χωρών, καθώς επιθυμεί την ενίσχυση μικρών αμερικανικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Κούβα.

Μάλιστα, ο πρόεδρος Trump προανήγγειλε την κατάργηση κάποιων -ευνοϊκών για τη χώρα- συμφωνιών που είχαν γίνει στο πλαίσιο των συνομιλιών Obama – Raúl Castro, αλλά και την επιστροφή των αυστηρών ταξιδιωτικών οδηγιών που ίσχυαν πριν από την εν λόγω προσέγγιση. Συνέστησε στους Αμερικανούς να μην ταξιδεύουν στην Κούβα μεμονωμένα, και να προτιμούν αμερικανικά ταξιδιωτικά γραφεία.

Ποιο το μέλλον της Κούβας

Κάποια από τα πιο σοβαρά προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει ο Díaz-Canel είναι η αρνητική στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Κούβα, οι κοινωνικές ανισότητες και θέματα αφοσίωσης της νέας γενιάς στο καθεστώς, αλλά και οικονομικά, διαρθρωτικά θέματα, με κυριότερο το ζήτημα του διπλού νομίσματος σε μία οικονομία που χρειάζεται άμεση αναδιοργάνωση. Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, δύο νομίσματα κυκλοφόρησαν νόμιμα στην Κούβα με πολλαπλές συναλλαγματικές ισοτιμίες, προκαλώντας στρέβλωση της οικονομίας.

Παρά τις τάσεις εκσυγχρονισμού και προσέγγισης των ΗΠΑ που χαρακτήρισαν τη διακυβέρνηση του Raúl Castro, ειδικά σε σύγκριση με αυτή του αδερφού του Fidel, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας δεν διαφαίνεται να επιδιώκει περεταίρω φιλελευθεροποίηση. Εξάλλου, το ίδιο το κόμμα είναι αυτό που κρατά την εξουσία της χώρας. Παρ’όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια εντείνονται και οι φωνές των αντιφρονούντων και όσων εναντιώνονται – μεταξύ των οποίων επιχειρηματίες μη κρατικών επιχειρήσεων, οι οποίοι ζητούν μεταρρυθμίσεις που θα τους επιτρέψουν να εισάγουν πρώτες ύλες αλλά και να προσλαμβάνουν προσωπικό.

Όλα αυτά τα ζητήματα το καθεστώς δεν κατάφερε να τα λύσει, υπό τη σκιά του φόβου της κατάρρευσης της ίδιας της επανάστασης, λόγω των κοινωνικών ανισοτήτων που πίστευαν ότι θα επιφέρουν όλες αυτές οι μεταρρυθμίσεις.

Ο Díaz-Canel πολλοί ευελπιστούν να οδηγήσει την Κούβα σε μία επιπλέον φιλελευθεροποίηση της αγοράς της και σε βελτίωση των σχέσεων της με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, σε μία περίοδο όπου και ο παραδοσιακός σύμμαχος της Κούβας, η Βενεζουέλα, διατρέχει μία από τις χειρότερες φάσεις της ιστορίας της.

Παρ’όλα αυτά, σε μία κοινωνία όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται από κάτω προς τα πάνω, ένα και μόνο πρόσωπο δεν μπορεί να επιφέρει συνταρακτικές αλλαγές και η στάση του να αποκλίνει σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις παραδοσιακές αρχές του Κομμουνιστικού Κόμματος της χώρας.

Εξάλλου ο Raúl Castro θα παραμείνει επικεφαλής του Κομμουνιστικού Κόμματος έως και το 2021, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια στον Díaz-Canel να διαδραματίσει έναν άκρως δυναμικό και ανατρεπτικό ρόλο στη σύγχρονη ιστορία της Κούβας έως τότε.

Πηγές:

  1. The Associated Press. (2017). U.S. restrictions on Cuba go into effect, a partial rollback of Obama plans. http://www.cbc.ca/news/world/us-cuba-changes-travel-business-1.4392705
  2. Ahmed, A. (2018). Raúl Castro Prepares to Resign as Cuba’s President, Closing a Dynasty. https://www.nytimes.com/2018/04/18/world/americas/raul-castro-resigns-cuba-president.html
  3. Michael Weissenstein, M., Rodriguez A. (2018). Cuba’s next president to face monumental challenges given economic, diplomatic conditions. http://www.cbc.ca/news/world/cuba-castro-succession-1.4621405
  4. Marsh, S., Acosta, N. (2018). Cuba’s new president vows to defend legacy of Castro revolution. https://www.reuters.com/article/us-cuba-politics/cubas-new-president-vows-to-defend-legacy-of-castro-revolution-idUSKBN1HQ1VV
  5. Winsor, M. (2018). What you need to know about Cuba’s new president, Miguel Diaz-Canel, as Raul Castro steps down. https://abcnews.go.com/International/cubas-president-miguel-diaz-canel-raul-castro-steps/story?id=54580398
  6. LeoGrande, M., W. (2018). What to expect of Cuba’s new president Miguel Diaz-Canel. https://www.independent.co.uk/voices/cuba-miguel-diaz-canel-who-is-new-president-raul-castro-a8311931.html
  7. The Gurdian. (2018). Cuba’s new leader vows to modernise economy but no return to capitalism. https://www.theguardian.com/world/2018/apr/19/cuba-president-miguel-diaz-canel-modernise-economy
  8. Oppmann, P., Orjoux, A. (2018). Miguel Diaz-Canel named Cuba’s new president.https://edition.cnn.com/2018/04/19/americas/cuba-new-president-named/index.html
  9. Ahmed, A., Robles, F. (2018). Who Is Miguel Díaz-Canel, Cuba’s New President?. https://www.nytimes.com/2018/04/19/world/americas/miguel-diaz-canel-bermudez-cuba.html
  10. Kirk, J., E., Story, I., (2018). From the Castros to Cuba’s new president Miguel Díaz-Canel: continuity or change?. http://blogs.lse.ac.uk/latamcaribbean/2018/04/24/from-the-castros-to-cubas-new-president-miguel-diaz-canel-continuity-or-change/
  11. The Telegraph. (2018). Miguel Díaz-Canel confirmed as Cuba’s new president.https://www.telegraph.co.uk/news/2018/04/19/miguel-diaz-canel-confirmed-cubas-new-president/
  12. Gomez, F., X. (2018). Ted Henken : «Miguel Díaz-Canel a été façonné par les gouvernants actuels». http://www.liberation.fr/planete/2018/04/18/ted-henken-miguel-diaz-canel-a-ete-faconne-par-les-gouvernants-actuels_1644348

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest