Ελλάδα και πρόσφυγες: Η ενσωμάτωσή τους στην ελληνική κοινωνία (Α’ μέρος).

Αυτό το άρθρο είναι το 1ο μέρος από τα 2 με τίτλο: Ελλάδα και πρόσφυγες: Η ενσωμάτωση τους στην ελληνική κοινωνία
Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Κάνοντας μια γρήγορη ανασκόπηση των πρώτων μηνών του 2016, μπορεί κάποιος να παρατηρήσει πως το θέμα που απασχόλησε -κατά κύριο λόγο- τα διεθνή και εγχώρια μέσα μαζικής ενημέρωσης ήταν η προσφυγική κρίση. Ακόμη και σήμερα, πολλοί είναι εκείνοι που αναρωτιούνται για τα αίτια και τις συνέπειές της.

Ακόμη  περισσότεροι, όμως, αναρωτιούνται τί θα συμβεί με τους αριθμούς των προσφύγων που έχουν εγκατασταθεί πλέον στην Ευρώπη και, κυρίως, στην Ελλάδα;

Πώς, πότε και γιατί δημιουργήθηκαν οι προσφυγικές ροές προς τις χώρες της ΕΕ;

Το 2011 ήταν μια χρονιά που- λόγω της πυροδότησης μεγάλων κινητοποιήσεων για αλλαγή του πολιτικού συστήματος και, εν τέλει, της κατάρριψης ισόβιων καθεστώτων- συντάραξε τον αραβικό κόσμο. Αυτή η σειρά από γεγονότα και εξελίξεις ονομάστηκε «Αραβική Άνοιξη». Ωστόσο, πολλοί υποστηρίζουν ότι η «Αραβική Άνοιξη» όχι μόνο δεν έφερε την άνοιξη στον αραβικό χώρο, αλλά τον οδήγησε σε ένα πολύ βαρύ χειμώνα, επηρεάζοντας και το υπόλοιπο παγκόσμιο σκηνικό.

Αυτό συνέβη διότι οι Ισλαμικές χώρες, αυτές τις Μέσης Ανατολής και της Βορείου Αφρικής, έχουν μετατραπεί σε ένα σκηνικό βίας και εμφύλιων συρράξεων, δημιουργώντας ως μόνη ελπίδα σωτηρίας τη μετανάστευση. Οι μισοί από τα 23 εκατομμύρια κατοίκων της Συρίας έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τη χώρα τους, με ήδη τέσσερα εκατομμύρια πρόσφυγες να αναζητούν άσυλο σε άλλες χώρες. Ακόμα, λόγω του Ισλαμικού κράτους, περίπου 2,6 εκατομμύρια Ιρακινοί έχουν εκτοπιστεί από την πατρίδα τους, και επιπροσθέτως 1,5 εκατομμύριο εξαιτίας των συγκρούσεων στο Νότιο Σουδάν από το 2013.

mediterranean0615_reportcover_front

Οι πόλεμοι αυτοί λειτούργησαν καταλυτικά στη σκέψη των ανθρώπων αφού, συνειδητοποιώντας πως δεν προβλέπεται να τελειώσουν σύντομα, μόνη ελπίδα επιβίωσης είναι η μετανάστευση για λόγους ασφαλείας και οικονομικής αναγκαιότητας. Τα γεγονότα αυτά επανέφεραν δυναμικά τη μετανάστευση στην Ευρώπη, κυρίως μέσω της Ιταλίας και της Ελλάδας, καθιστώντας τες  δύο βασικές πύλες εισόδου μεταναστών.

Τί προβλέπουν τα διεθνή κείμενα για το μεταναστευτικό πλαίσιο;

Το μεταναστευτικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προσφυγική κρίση διαθέτει μια ολοκληρωμένη πολιτική, η οποία σχετίζεται με την μετεγκατάσταση προσφυγικών πληθυσμών, την ενσωμάτωση τους, αλλά και τη διάθεση ασύλου. Η πολιτική αυτή εδράζεται στην αρχή της αλληλεγγύης και της εμπιστοσύνης, καθώς και του επιμερισμού των ευθυνών μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ.

551730501000100490327no

Στο πλαίσιο αυτό έχει δημιουργηθεί, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια δέσμη μέτρων και πρωτοβουλιών, σε συνεργασία των κρατών-μελών με τις τρίτες χώρες εταίρους. Σκοπός είναι να διευθετηθούν καίρια ζητήματα, όπως η διαχείριση της ροής των ανθρώπων που ζητούν άσυλο στην Ευρώπη, η προστασία των συνόρων της, καθώς και η αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών που οδήγησαν στην πρόσφατη μεταναστευτική κρίση.

Μεταξύ άλλων στο άρθρο 63, που υπάγει τη μεταναστευτική πολιτική στη σφαίρα αρμοδιότητας της ΕΕ, θεσπίζονται μέτρα που αφορούν τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής των υπηκόων τρίτων χωρών στην Ευρώπη, την ένταξη τους στο νέο περιβάλλον, την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, αλλά και συμφωνίες επανεισδοχής με τις χώρες καταγωγής τους.

Οι προσφυγικές ροές στην Ελλάδα από τις αρχές του 2015 μέχρι τα μέσα του 2016:

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (IOM), Γραφείο Ελλάδας, από τις αρχές του  Ιανουαρίου 2015 μέχρι τον Ιούνιο του 2016 ο συνολικός αριθμός  των προσφύγων που έχουν διέλθει από την  Ελλάδα αγγίζει τους 1.015.559 πρόσφυγες.

_88578063_chart_top10_origins_of_asylum_seekers_2015

Συνολικά το 2016 έφτασαν 158.196 πρόσφυγες, εκ των οποίων δια θαλάσσης έφτασαν οι 156.747, ενώ από στεριάς μόλις 1.449.  Ο συνολικός αριθμός των προσφύγων για το 2015 ανήλθε στους 857.363, εκ των οποίων οι βασικές εθνικότητες είναι της Συρίας, του Αφγανιστάν και του Ιράκ. Αναμφισβήτητα η Γερμανία έχει δεχτεί τις περισσότερες αιτήσεις ασύλου για το 2015, οι οποίες ανέρχονται στις 476.600, αλλά πολλοί περισσότεροι πρόσφυγες έφτασαν στη χώρα. Δεύτερη χώρα με τις περισσότερες αιτήσεις ασύλου είναι η Ουγγαρία, αφού μέχρι τα τέλη του Δεκεμβρίου 2015 οι αιτήσεις έφτασαν τις 177.130 .

 

_88335871_eu_migrant_asylum_quotas_v2_624gr

Όσο για την Ελλάδα, σύμφωνα με την τελευταία καταγραφή των προσφύγων που διεξήχθη το Σάββατο 4 Ιουνίου 2016, οι πρόσφυγες που βρίσκονται στη χώρα μας ανέρχονται στους 52.448. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν 15 νέες αφίξεις στα νησιά του Αιγαίου, όπου ήδη παραμένουν 8.505 άτομα. Μέχρι και σήμερα στην Αττική φιλοξενούνται 14.519 πρόσφυγες, ενώ στη Βόρεια Ελλάδα ο αριθμός αγγίζει τους 26.850. Εν τω μεταξύ, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα οποία συμφώνησαν για την μετεγκατάσταση των προσφύγων από την Ελλάδα και την Ιταλία ήταν η Γερμανία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Ολλανδία, η Ρουμανία, το Βέλγιο, η Σουηδία και η Πορτογαλία, καθώς και άλλα κράτη μέλη.

Για την επίτευξη των στόχων της μεταναστευτικής πολιτικής, και τη δημιουργία μιας ισορροπημένης διαδικασίας, η ΕΕ σύναψε το Μάρτιο του 2016 μια πρωτοφανή συμφωνία με την Τουρκία. Προκειμένου να εξαλειφθεί το φαινόμενο της διακίνησης προσφύγων προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Τουρκία και η Ε.Ε., δίνοντας μια εναλλακτική λύση στο ζήτημα, αποφάσισαν να τερματίσουν την παράτυπη μετανάστευση από την Τουρκία προς τα ελληνικά νησιά.

Η συμφωνία μεταξύ ΕΕ-Τουρκίας:

Στο κείμενο της συμφωνίας, αρχικά, αναφέρεται  πως από τις 20 Μαρτίου και μετά, όσοι πρόσφυγες διέρχονται από τα τουρκικά παράλια στα ελληνικά νησιά θα επιστρέφονται στην Τουρκία, όπως επίσης και όσων η αίτηση ασύλου απορρίπτεται. Ισχύει ακόμα και για όσους δεν έχουν υποβάλλει καν αίτηση ασύλου.

09s1turkeygreec1-thumb-large

Συνεχίζοντας, βάσει των κριτηρίων του ΟΗΕ, θα υπάρξει αντιστοίχιση κάθε Σύριου που επιστρέφεται στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά με έναν Σύριο που θα εγκαθίσταται στην Ε.Ε., δίνοντας προτεραιότητα σε μετανάστες οι οποίοι δεν έχουν προσπαθήσει να εισέλθουν παράνομα στον ελλαδικό χώρο.

Συμφωνήθηκαν, επιπλέον, η αποτροπή νέων οδών παράνομης εισόδου στην Ε.Ε. από την Τουρκία,  είτε μέσω ξηράς είτε μέσω θαλάσσης, σε συνεργασία και με άλλα κράτη της ΕΕ. Ακόμη συμφωνήθηκε η παύση των παράτυπων διακινήσεων μεταξύ Τουρκίας και ΕΕ, προτείνοντας  την ενεργοποίηση του προγράμματος “Voluntary Humanitarian Admission Scheme”, όπου τα κράτη της ΕΕ μπορούν να συμμετέχουν σε εθελοντική βάση, ενώ προβλέπεται και η επιτάχυνση της απελευθέρωσης της βίζας για τους Τούρκους από τα κράτη της ΕΕ, καθώς και της εκταμίευσης 3 δις. Ευρώ, ως αρωγή για τον προσφυγικό πληθυσμό, μέχρι τα τέλη του Μαρτίου.

Μεταξύ των παραπάνω συμφωνήθηκε και  το άνοιγμα του Κεφαλαίου 33 των ενταξιακών διαδικασιών που σχετίζεται με τον προϋπολογισμό, αλλά και η έναρξη προπαρασκευής επιπροσθέτων κεφαλαίων. Τέλος, συμφωνήθηκε και η συνεργασία σε οποιαδήποτε ενέργεια που θα απέβλεπε στη βελτίωση των ανθρωπιστικών συνθηκών στη Συρία, καθώς και σε περιοχές που ζουν κοντά στα τουρκικά σύνορα, για να είναι πιο ασφαλείς.

Τί προβλέπεται για την μετεγκατάσταση των προσφύγων;

Το Σεπτέμβριο του 2015 συμφωνήθηκε από τα κράτη μέλη της ΕΕ η μετεγκατάσταση 160.000 προσφύγων από την Ελλάδα και την Ιταλία. Ωστόσο, η πρώτη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν έδειξε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, αφού μέχρι τότε η διαδικασία της μετεγκατάστασης των προσφύγων είχε γίνει για 937 άτομα, ενώ ο στόχος είχε τεθεί για 6.000 πρόσφυγες.

Ούτε και η δεύτερη αναφορά της, όμως, έδειξε να έχει επιτευχθεί κάποια πρόοδος, αφού μέσα σε αυτό το διάστημα ακόμα 208 άτομα μετεγκαταστάθηκαν σε άλλα κράτη-μέλη της Ευρώπης, ανεβάζοντας το συνολικό αριθμό στους 1.145. Ωστόσο, από τον αριθμό προσφύγων που διαθέτει η Ελλάδα, περίπου 35.000-40.000 άνθρωποι έχουν το δικαίωμα του «relocation», ενώ έχει ζητηθεί από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη να εντείνουν την προσπάθεια τους ώστε να αποσυμφορηθεί η κατάσταση τόσο στην Ελλάδα, όσο και την Ιταλία.

 

Τα αποτελέσματα πραγμάτωσης της μετεγκατάστασης των προσφύγων, συγκριτικά με τους στόχους που είχαν αρχικά τεθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχουν μεγάλη διαφορά, δημιουργώντας ανασφάλεια και ανησυχία όχι μόνο στα κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά κυρίως στους πρόσφυγες σχετικά με το μέλλον τους. Το σίγουρο είναι ότι οι μήνες τους οποίους διανύουμε προμηνύονται δύσκολοι για όλους, και δύσκολα μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί.

Τί θα συμβεί, όμως, με τους πρόσφυγες οι οποίοι θα παραμείνουν στον ελλαδικό χώρο, και πώς θα μπορέσουν να ενσωματωθούν στην ελληνική κοινωνία και πραγματικότητα;

Πώς θα επιτευχθεί η ενσωμάτωση των προσφύγων στην ελληνική κοινωνία;

Για την οικονομική ένταξη:

αρχείο λήψηςΜπορεί η Ελλάδα να διανύει μια από τις δυσκολότερες περιόδους στην ιστορία της, τόσο σε οικονομικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, όμως εξακολουθεί να είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, καλείται να πραγματοποιήσει και τις υποχρεώσεις της προς τα υπόλοιπα κράτη της ΕΕ, αλλά και προς τους πρόσφυγες που διαμένουν στην επικράτειά της.

Αυτό που προβληματίζει, κυρίως, είναι το πώς θα καταφέρει η Ελλάδα να ενσωματώσει τους πρόσφυγες σε οικονομικό επίπεδο, από τη στιγμή που η ίδια πλήττεται ανεπανόρθωτα από την οικονομική κρίση. Για  αυτό το λόγο και η ενσωμάτωση στην αγορά εργασίας ίσως και να αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση.

Ωστόσο η απασχόληση θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους δείκτες για την ένταξη των μεταναστών, διότι δεν αποτελεί μόνο στοιχείο ζωτικής σημασίας για οικονομικούς λόγους, αλλά και για κοινωνικούς. Επίσης, το επίπεδο των αποδοχών που λαμβάνει κάθε μετανάστης από την εργασία του, το οποίο είναι προσαρμοσμένο στο κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο της εκάστοτε κοινωνίας, αποτελεί ένα μέτρο έκτασης της ένταξης, και αυτό γιατί από αυτό εξαρτάται και η προσαρμογή του στο σύνολό της. Σημαντικό στοιχείο, εξίσου, είναι κι αυτό της περιόδου ανεργίας. Η περίοδος εκείνη θεωρείται μια από τις δυσκολότερες περιόδους, και δεν χρειάζεται να είσαι μετανάστης για να ισχύει αυτό. Η ανασφάλεια για το αύριο είναι αυτή που οδηγεί στην έξαρση της εγκληματικότητας και στην αποξένωση από το υπόλοιπο σύνολο της κοινωνίας.

Η ενσωμάτωση των μεταναστών στο οικονομικό πεδίο δεν έγκειται μόνο σε θέματα σχετικά με την επιβίωση του ατόμου, αλλά και σε ψυχολογικούς παράγοντες οι οποίοι λαμβάνουν ιδιαίτερη σημασία όταν βρίσκεται απομακρυσμένος από τη χώρα καταγωγής του και η ανάγκη του «ανήκειν» διαχέεται έντονη.

Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προς διευκόλυνση για την ενσωμάτωση των μεταναστών, έχει ψηφίσει δυο οδηγίες που στοχεύουν στην καταπολέμηση των διακρίσεων, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα, αλλά και στην εξασφάλιση της προστασίας των ατόμων από  πιθανή δυσμενή μεταχείρισή τους.

 

Οι οδηγίες αυτές αναφέρονται στην «ίση μεταχείριση των ατόμων ανεξάρτητα από τη φυλετική ή την εθνική τους καταγωγή», (Οδηγία 2000/43/ΕΚ), αλλά και στην «ίση μεταχείριση στον τομέα της απασχόλησης ανεξάρτητα από τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις, την ηλικία, τις ειδικές ανάγκες ή το γενετήσιο προσανατολισμό των ατόμων», (οδηγία 2000/78/ ΕΚ). Η τελευταία, δε, συμπεριλαμβάνει την κοινωνική προστασία, την κοινωνική ασφάλιση και περίθαλψη, την εκπαίδευση, αλλά και την πρόσβαση σε υπηρεσίες και αγαθά – όπως αυτό της στέγασης και της πρόσβασης στην υγεία.

Η οικονομική ένταξη κρίνεται ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία, αφού αποτελεί το πρώτο σκαλοπάτι της ομαλής ενσωμάτωσης του μεταναστευτικού πληθυσμού, και το οποίο συνδέεται με μια σειρά από άλλα δομικά στοιχεία, όπως η παροχή κατοικίας και η πρόσβαση στην υγεία. Παρότι, λοιπόν, η ελληνική κοινωνία καλείται τα τελευταία χρόνια να αντιμετωπίσει μια δύσκολη κατάσταση, πλέον έχει ακόμη μια πρόκληση. Ναι μεν βρίσκεται στους πρόποδες ενός βουνού και ο δρόμος προβλέπεται δύσβατος, όμως η μόνη επιλογή είναι αυτή της αναρρίχησης, ελπίζοντας να φτάσει στη κορυφή. Και το οικονομικό μονοπάτι δεν είναι το μοναδικό. Ακολουθούν το πολιτικό και το κοινωνικό.

Διότι το ένα δεν υφίσταται, δίχως το άλλο.

 

Πηγές:

http://www.independent.co.uk/news/world/refugee-crisis-where-are-all-these-people-coming-from-and-why-10490425.html

http://www.kathimerini.gr/847796/article/epikairothta/kosmos/ti-apemeine-apo-thn-aravikh-anoi3h

http://www.bbc.com/news/world-europe-34131911

http://www.iefimerida.gr/news/270538/stoys-52448-oi-prosfyges-se-oli-tin-ellada-pinakas

http://www.antigone.gr/files/gr/library/selected-publications-on-migration-and-asylum/eu/metanasteysh.pdf

http://www.europarl.europa.eu/atyourservice/el/displayFtu.html?ftuId=FTU_5.12.3.html

http://ec.europa.eu/greece/news/2016/20160209_3themes_prosfygiki_krisi_el.htm

http://www.cnn.gr/news/kosmos/story/25744/h-symfonia-e-e-toyrkias-gia-to-prosfygiko

http://www.iefimerida.gr/news/257067/molis-937-prosfyges-apo-toys-160000-poy-vriskontai-se-ellada-kai-italia-ehoyn

http://www.iefimerida.gr/news/261744/i-alitheia-me-arithmoys-poies-hores-ehoyn-parei-prosfyges-apo-tin-ellada-kai-posoys

http://www.onalert.gr/stories/pou-yparxoun-hotspot-me-prosfyges-sthn-ellada-xarths/48912

 

Πλοήγηση στις σειρέςΗ ενσωμάτωση των προσφύγων στον ελλαδικό χώρο (Μέρος Β’) >>

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest