Ελληνικό Επιχειρηματικό Δαιμόνιο στη Ναυτιλία: Αριστοτέλης Ωνάσης

Για κάθε Έλληνα, το όνομα «Ωνάσης» είναι συνώνυμο του πλούτου, της ευμάρειας και της επιτυχίας. Ο Ωνάσης -μια προσωπικότητα που σκεφτόταν και δρούσε πολύ πιο μπροστά από την εποχή της- κατάφερε να σμιλεύει για δεκαετίες την παγκόσμια ναυτιλία και, κατά συνέπεια, και την παγκόσμια οικονομία. Ποιες ήταν, όμως, οι συγκεκριμένες επιχειρηματικές πρακτικές που ακολούθησε για να πετύχει τους μεγαλεπήβολους στόχους του, και ποιες από αυτές κατάφεραν να επιβιώσουν μέσα στο χρόνο, και να αποτελέσουν, τελικά, τη λαμπρή κληρονομιά του;

Η περίφημη φράση του ίδιου του Ωνάση «To be successful you have to act big, think big, and talk big» είναι, ίσως, αυτή που περιγράφει καλύτερα τόσο τη ζωή του, όσο και το έργο του. Ένα από τα πρώτα μεγάλα επιχειρηματικά του βήματα -αφότου αποφάσισε να ασχοληθεί με δεξαμενόπλοια και μεταφορές πετρελαίου- ήταν να παραγγείλει ένα γιγάντιο δεξαμενόπλοιο 15.000 τόνων από τα ναυπηγεία Gotaverken. Έχοντας μια πολύ σύγχρονη κατανόηση των πλεονεκτημάτων των οικονομιών κλίμακας, πίστευε ότι ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο θα έχει μικρότερο κόστος συντήρησης από περισσότερα μικρά. Πολλοί μηχανικοί της εποχής θεωρούσαν ότι ένα τέτοιο πλοίο ήταν αδύνατο να κατασκευαστεί, καθώς τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια έφταναν μόνο τους 9.000 τόνους. Όταν, τελικά, το πλοίο -που ονομάστηκε «Ariston»- παραδόθηκε τον Ιούνιο του 1938, ήταν το πρώτο δεξαμενόπλοιο που ανήκε στην Ελλάδα, και το μεγαλύτερο στον κόσμο.

Μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Ωνάσης ήταν ένας από τους Έλληνες πλοιοκτήτες που πήραν μέρος στη μαζική αγορά των πλοίων «Liberty». Τα πλοία Liberty κατασκευάζονταν -σχεδόν σε γραμμή παραγωγής- στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, για τη μεταφορά προμηθειών στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Λέγεται πως η νίκη κατέστη δυνατή, όταν ο αριθμός των πλοίων που ναυπηγούνταν ξεπέρασε τον αριθμό αυτών που βυθίζονταν από τους αντιπάλους. Μετά το τέλος του πολέμου, ορισμένα από αυτά τα πλοία πωλήθηκαν με ευνοϊκούς όρους σε ιδιώτες από τις συμμαχικές δυνάμεις, οι οποίοι είχαν την υποστήριξη των κυβερνήσεών τους. Τα πλοία αυτά αποτέλεσαν τον ακρογωνιαίο λίθο της ελληνικής μεταπολεμικής ναυτιλιακής άνθισης, θέτοντας τα θεμέλια για την αναβίωση της ελληνικής ναυτιλίας.

Ο Ωνάσης είχε την ικανότητα να κάνει ισχυρούς φίλους, αλλά και ισχυρούς εχθρούς. Τη δεκαετία του ’50 βρισκόταν σε σύγκρουση συμφερόντων με τις πολιτικές των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών. Αυτές είχαν σκοπό να ναυπηγήσουν τα δικά τους σκάφη, και να ναυλώνουν ανεξάρτητα τάνκερ σαν αυτά του Ωνάση μόνο σπανίως – πράγμα που θα έπληττε ανεπανόρθωτα τις επιχειρήσεις του. Θέλοντας και αυτός ένα κομμάτι από την πίτα, διαπραγματεύτηκε συμφωνία με το Βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας. Με τη λεγόμενη Συμφωνία του Jiddah, ο Έλληνας εφοπλιστής ζητούσε να μεταφέρει τον κύριο όγκο του σαουδαραβικού μαζούτ, και σε αντάλλαγμα θα ναυπηγούσε ένα στόλο πετρελαιοφόρων με σημαία της Σαουδικής Αραβίας. Η συμφωνία αυτή θα του επέτρεπε να καθορίζει τις «ταρίφες» των ναυλώσεων στο σύνολο του διεθνούς πετρελαϊκού εμπορίου, καθιστώντας εαυτόν τον πλουσιότερο άνθρωπο στον κόσμο. Φυσικά, αυτό θεωρήθηκε ως απειλή για τους υπόλοιπους εφοπλιστές, αλλά και για τις κυβερνήσεις των εμπλεκόμενων χωρών. Οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες πέρασαν σε αντίποινα, με το μποϊκοτάρισμα των δεξαμενόπλοιων του Ωνάση και, σε συνδυασμό με άλλους λόγους, η συμφωνία δεν ευδοκίμησε.

Η επιχειρηματική δραστηριότητα του Ωνάση άνθισε τη δεκαετία του ’50. Μία από τις επιχειρηματικές τακτικές που χρησιμοποίησε κατά κόρον την περίοδο αυτή, ήταν η οργάνωση των επιχειρήσεών του σε μία ειδική μορφή κεφαλαιουχικής εταιρείας, η οποία έγινε γνωστή ως «Μονοβάπορη Ναυτική Εταιρεία». Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθούμε στο ισχύον νομικό καθεστώς για τις εμπράγματες απαιτήσεις σε πλοίο. Κύριο νομοθέτημα ήταν η Σύμβαση των Βρυξελλών του 1952, για τη Συντηρητική Κατάσχεση των Αδερφών Πλοίων. Πιο συγκεκριμένα, εάν ένας δανειστής δεν ικανοποιηθεί, μπορεί να ασκήσει το ασφαλιστικό μέτρο της συντηρητικής κατάσχεσης, για να δεσμεύσει την περιουσία του οφειλέτη (εδώ πλοίο), και να ικανοποιηθεί από αυτήν όταν αποκτήσει εκτελεστό τίτλο. Το ασφαλιστικό αυτό μέτρο ακολουθεί το πλοίο σε κάθε λιμάνι, και ανά πάσα στιγμή μπορεί ο δανειστής να το δεσμεύσει, και να εμποδίσει τον απόπλου του. Συνεπώς, διακόπτονται όλες οι εμπορικές δραστηριότητες, ενώ γεννιούνται και άλλες απαιτήσεις (από τη μη εκτέλεση των επόμενων δραστηριοτήτων) στο πρόσωπο του πλοιοκτήτη, ο οποίος -με τη σειρά του- για να ελευθερώσει το πλοίο, δίνει εγγύηση. Η αναγκαστική κατάσχεση μπορεί να γίνει ακόμα και σε «αδελφά πλοία» – δηλαδή, αυτά που ανήκουν στον ίδιο κύριο.

Η δημιουργία της Μονοβάπορης Εταιρείας ήρθε ως λύση σε αυτό το πρόβλημα των μεταφορέων πλοιοκτητών. Σε αυτήν, κάθε πλοίο ξεχωριστά ανήκει μεν σε διαφορετική εταιρεία, αποτελεί δε τη μοναδική περιουσία της. Η μορφή αυτή διέπεται από την αρχή της περιουσιακής αυτοτέλειας, σύμφωνα με την οποία μόνο η περιουσία του νομικού προσώπου της εταιρείας -και όχι των μελών της- είναι αντικείμενο της εγγύησης για χρέη του. Παράλληλα, επιτυγχάνεται πλήρης διαχωρισμός του πλοιοκτήτη ως φυσικού προσώπου, και η απομόνωση των περιουσιακών στοιχείων. Με αυτόν τον τρόπο, όταν μία από τις εταιρείες πτωχεύσει, οι δανειστές της θα μπορούν να ικανοποιηθούν μόνο από το ένα πλοίο που αποτελεί το μοναδικό της περιουσιακό στοιχείο – υπάρχει, δηλαδή, μία διασπορά του επιχειρηματικού κινδύνου.

Οι απλές ιδέες είναι αυτές που αποδεικνύονται και οι πιο ιδιοφυείς. Αυτό ισχύει και στην περίπτωση της Μονοβάπορης Εταιρείας, η οποία είναι μέχρι και σήμερα η κυρίαρχη εταιρική μορφή σε όλη την ναυτιλία. Η επιχειρηματική τακτική του Ωνάση έχει τεράστιο -αν όχι το μεγαλύτερο-  αντίκτυπο στην παγκόσμια ναυτιλία, καθώς άλλαξε τη ροή των παγκόσμιων ναυτιλιακών πρακτικών για τις επόμενες δεκαετίες. Ο Ωνάσης ήταν, αναμφισβήτητα, ένας εμπνευσμένος πλοιοκτήτης και επιχειρηματίας. Αυτό το είχε καταφέρει, έχοντας σφαιρική γνώση και άποψη για το περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιούταν. Παραθέτοντας τα λόγια του: «για να πετύχεις στις επιχειρήσεις, είναι απαραίτητο να κάνεις τους άλλους να δουν τα πράγματα όπως τα βλέπεις εσύ».

Πηγές:

  1. Greekshippinghalloffame.org. (2017). Aristotle Onassis (1906 -1975). [online] Available at: http://greekshippinghalloffame.org/onasis.html [Accessed 29 May 2017].
  2. Harlaftis, G. (2015). Mr Onassis – Business structure analysis. [online] Aristotle-onassis.blogspot.gr. Available at: http://aristotle-onassis.blogspot.gr/2015/01/mr-onassis-business-structure-analysis.html [Accessed 27 May 2017].
  3. Harlaftis, G. (2017). Cornerstone of Greek shipping: 100 Liberties. [online] Ekathimerini.com. Available at: http://www.ekathimerini.com/143279/article/ekathimerini/life/cornerstone-of-greek-shipping-100-liberties [Accessed 27 May 2017].
  4. Schwebel, S. (2010). The kingdom of Saudi Arabia and Aramco arbitrate the Onassis agreement[online] Journal of World Energy Law & Business. Available at: https://academic.oup.com/jwelb/article/3/3/245/1150362/The-kingdom-of-Saudi-Arabia-and-Aramco-arbitrate [Accessed 27 May 2017].
  5. Admiraltylawguide.com. (1952). International Convention Relating to the Arrest of Sea-Going Ships. [online] Available at: http://www.admiraltylawguide.com/conven/arrest1952.html [Accessed 9 Jun. 2017].
  6. Αντάπασης, A. (2008). Ιδιωτικό Ναυτικό Δίκαιο-Πανεπιστημιακές Παραδόσεις. Νομική Βιβλιοθήκη
  7. Aravadinos, T. (2015). 20 Famous Quotes by Aristotle Onassis. [online] Greece.greekreporter.com. Available at: http://greece.greekreporter.com/2015/11/23/famous-quotes-by-aristotle-onassis/ [Accessed 27 May 2017].

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest