«Ενεργειακά νησιά»: Το νέο ευρωπαϊκό project για ενεργειακά αυτόνομα νησιά

Ένας από του κύριους στόχους που έθεσε η ΕΕ για τα επόμενα πέντε χρόνια, σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν στο πρόγραμμα στρατηγικής «Ευρώπη 2020», είναι η κάλυψη του 20% των ενεργειακών αναγκών της από ανανεώσιμες πηγές. Προκειμένου να το πετύχει αυτό, η ΕΕ παρουσίασε μια σειρά από project, μεταξύ των οποίων και ένα σχέδιο για αυτόνομα ενεργειακά νησιά. Το project «Ενεργειακά Νησιά» θα ξεκινήσει υπό την προεδρία της Μάλτας, ενώ ο επίτροπος για την Ενέργεια και το Κλίμα, Miguel Arias Cañete, στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα, ανακοίνωσε ότι η έναρξή του θα γίνει με ένα νησιωτικό φόρουμ, το οποίο θα πραγματοποιηθεί το καλοκαίρι του 2017 στην Κρήτη.

Το προτζεκτ «Ενεργειακά Νησιά»

Κύριος στόχος του προγράμματος είναι η στήριξη των Κρατών-Μελών, καθώς και η θεσμοθέτηση χρηματοδοτικών εργαλείων για την υποστήριξη της ανάπτυξης της ενέργειας στα νησιά. Σε σχέση με την ηπειρωτική χώρα, τα νησιά αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες ως προς την προμήθεια ενέργειας και την ανάπτυξη των ΑΠΕ. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος, κρίσιμη είναι η συνεργασία μεταξύ των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών μέσω προγραμμάτων όπως το SMILEGOV, ενώ ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η προσχώρηση των νησιών στο λεγόμενο Σύμφωνο των Νησιών (The Isle Pact).

Το Σύμφωνο των Νησιών είναι μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, η οποία ενεκρίθη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2009. Με αυτή την πρωτοβουλία υποστηρίζεται, μέσω της Διακήρυξης 37/2011, ο ρόλος των νησιωτικών κοινοτήτων στην κινητοποίηση κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Το Σύμφωνο των Νησιών αναγνωρίζει την Διακήρυξη ως πρωτοβουλία παράλληλη της ΕΕ για το Σύμφωνο των Δημάρχων (Covenant of Mayors). Μέσω αυτού, οι ευρωπαϊκές αρχές δεσμεύονται να αναλάβουν συντονισμένη δράση για την υποστήριξη και την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της ενεργειακής απόδοσης και των βιώσιμων μεταφορών σε τοπικό επίπεδο, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της ΕΕ για την ενέργεια το 2020. Βασικός στόχος της συμφωνίας είναι να υπογραμμίσει πόσο ευπαθή είναι τα νησιά στην κλιματική αλλαγή, τονίζοντας έτσι την ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια. Προτεραιότητα του κάθε νησιού είναι να μειώσει την εξάρτησή του από εισαγόμενα καύσιμα, μέσω της εκμετάλλευσης των ΑΠΕ, οι οποίες μπορούν να συμβάλλουν στην οικονομική, κοινωνική, ακόμα και την πολιτιστική τόνωσή του. Έτσι, θα δημιουργηθούν όλο και περισσότερα αυτόνομα ενεργειακά νησιά στην Ευρώπη, τα οποία θα μπορούν να εξυπηρετούν τις ενεργειακές  ανάγκες όχι μόνο των κατοίκων τους, αλλά και των τουριστών.

Οι αρχές που υπογράφουν το Σύμφωνο των Νησιών δεσμεύονται για τα ακόλουθα:

  • να προχωρήσουν πέρα ​​από τους στόχους που έχει θέσει η ΕΕ για το 2020, μειώνοντας τις εκπομπές CO2 στις αντίστοιχες επικράτειές τους τουλάχιστον κατά 20%.
  • να υποβάλλουν ένα Ενεργειακό Σχέδιο Δράσης για το εκάστοτε νησί (ISEAP), το οποίο περιγράφει πώς θα επιτευχθούν οι στόχοι
  • να υλοποίησει κατάλληλα προγράμματα σχετικά με τις ΑΠΕ στην εκάστοτε περιοχή, καθώς επίσης και να δημιουργήσει ευκαιρίες για επενδύσεις σε παρόμοια project
  • να υποβάλλει έκθεση για την πρόοδο των προγραμμάτων, τουλάχιστον κάθε δεύτερο χρόνο.

Τέλος, οφείλουν να οργανώνουν Ημέρες Ενέργειας (Energy Days) σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και με άλλους ενδιαφερόμενους φορείς για την ενημέρωση επενδυτών και κοινού.

Ο ρόλος της καλής συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα (εθνικό, περιφερειακό, τοπικό) αναγνωρίζεται ως ένα από τα βασικά σημεία για τον συνεπή (μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης) και, τελικά, αποτελεσματικό σχεδιασμό της αειφόρου ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο. Ειδικά όταν πρόκειται για νησιωτικές κοινότητες, η καλή συνεργασία αποδεικνύεται ζωτικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη του νησιού και την ισορροπημένη διαχείριση των πόρων του.

Η συνεργασία αυτή, μεταξύ των εκάστοτε αρχών, επιτυγχάνεται μέσω του προγράμματος SMILEGOV (Smart Islands Governance), το οποίο ανέπτυξε 12 δίκτυα αποτελούμενα από ευρωπαϊκά νησιά, προκειμένου να διευκολύνει τις αρχές να μοιράζονται εμπειρίες, ιδέες και μελλοντικά project μεταξύ τους. Αυτά αφορούν την υλοποίηση έργων που σχετίζονται με τις ΑΠΕ και την αειφόρο ανάπτυξη σε τοπικό επίπεδο. Στόχος του προγράμματος είναι να προωθήσει την πολυεπίπεδη συνεργασία μεταξύ των εκάστοτε νησιωτικών αρχών. Τα 12 δίκτυα, που δημιουργήθηκαν από το εν λόγω πρόγραμμα, αντιστοιχούν σε 12 νησιωτικά συμπλέγματα, ένα εκ των οποίων ήταν και το «σύμπλεγμα» των ελληνικών νησιών με δίκτυο επικοινωνίας το DAFNI – Network of Sustainable Aegean Islands. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πρόγραμμα, πέραν των νησιών του Ιονίου και του Αιγαίου, καθώς και του νησιού της Κρήτης, συμμετείχαν και άλλα νησιά από όλη την Ευρώπη. Ενδεικτικά, συμμετείχαν νησιά από την Εσθονία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία, τη Δανία, τη Σκωτία, την Ισπανία (Κανάριοι Νήσοι), την Πορτογαλία (Μαδέρα), τη Μάλτα, καθώς και τη Κύπρο. Το SMILEGOV συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση του αριθμού των νησιών που υπέγραψαν το Σύμφωνο, βοηθώντας παράλληλα στην προώθηση και ανάπτυξη των έργων που σχετίζονται με τις ΑΠΕ. Μέσω του προγράμματος, τα προηγμένα -στον τομέα των ΑΠΕ- νησιά προσέφεραν στρατηγικές και κατευθυντήριες γραμμές στα μικρότερα, για την υπέρβαση υφιστάμενων εμποδίων – κυρίως όσον αφορά την χρηματοδότηση.

Ένα project με στόχο μια ενεργειακά αυτόνομη Ευρώπη

Η ΕΕ έχει κατά καιρούς προωθήσει διάφορα παρόμοια προγράμματα, τα οποία είχαν στόχο την ενεργειακή αυτονομία όχι μόνο των νησιών, αλλά και ηπειρωτικών περιοχών, κυρίως αγροτικών – όπως το πρόγραμμα RERINA, το οποίο ολοκληρώθηκε με επιτυχία το Δεκέμβριο του 2007. Βλέποντας ότι παραμένει εξαρτημένη από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο σε μεγάλο ποσοστό, προσπαθεί να δώσει κίνητρα για την αντικατάσταση των τελευταίων από τις ΑΠΕ, καθώς η ίδια δεν έχει τη δυνατότητα να καλύψει από μόνη της τις ανάγκες της σε ορυκτά καύσιμα. Επιπλέον, η χρήση των ορυκτών καυσίμων πρέπει να μειωθεί, καθώς η χρήση των τελευταίων είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική για το περιβάλλον. Σύμφωνα με τα όσα είπε ο κ.Cañete κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα, αυτό που αναμένει η Ευρώπη, μετά την υλοποίηση  προγραμμάτων όπως αυτό των «ενεργειακών νησιών», είναι η μείωση των ρύπων κατά 40%, η συμμετοχή των ΑΠΕ στο 20% της παραγωγής, καθώς και η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων κατά 30% έως και το 2030. Ακολουθώντας αυτή τη στρατηγική, αναμένεται η αύξηση του ΑΕΠ της Ευρώπης περί το 1% συνολικά, ενώ εκτιμάται πως θα δημιουργηθούν περίπου 900.000 θέσεις εργασίας την επόμενη δεκαετία. Όσον αφορά τη χρηματοδότηση του προγράμματος, ο ίδιος τόνισε ότι κάποια από τα χρήματα του Σχεδίου Juncker, καθώς και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικής Ανάπυξης (EFSI), που πλέον έχει αυξηθεί στα 630 δις, θα χρησιμοποιηθούν στη χρηματοδότηση του εν λόγω έργου. Αναμφίβολα, ένας ακόμα στόχος του προγράμματος είναι να γίνει η Ευρώπη ανταγωνιστική, όσον αφορά τον τομέα της Ενέργειας σε σύγκριση με άλλες χώρες.

Τα οφέλη των «Ενεργειακών νησιών» για την ελληνική οικονομία

Στην Ελλάδα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας συνεχίζει την προσπάθεια ενίσχυσης των ΑΠΕ, η συμμετοχή των οποίων στο ενεργειακό μείγμα ξεπερνά ήδη το 18%, προσεγγίζοντας τον στόχο για το 2020. Tην τελευταία διετία το ποσοστό του λιγνίτη στο εθνικό ενεργειακό μίγμα έχει μειωθεί από 45% σε 30%. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα μηδενιστεί. Η Ελλάδα σκοπεύει να διατηρήσει τον λιγνίτη ως εγχώριο φθηνό καύσιμο, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών στόχων. Ωστόσο, η χρήση των ΑΠΕ έχει τόσο έμμεσα, όσο και άμεσα θετικές συνέπειες για την εθνική οικονομία. Όταν μια οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών, τότε δημιουργείται οικονομική ανασφάλεια σε απλούς καταναλωτές, και επιχειρήσεις εκτίθενται λόγω του ευμετάβολου της τιµής των εν λόγω καυσίμων. Επομένως, κάθε επένδυση που γίνεται στην ενεργειακή απόδοση και στις ΑΠΕ είναι προς όφελος της ανάπτυξης και της απασχόλησης.  Αν η Ελλάδα αυξήσει την ενεργειακή αποδοτικότητα θα καταναλώνει λιγότερη ενέργεια, και οι ευάλωτοι καταναλωτές θα νιώθουν λιγότερη πίεση. Επομένως, η επένδυση σε αυτόνομα ενεργειακά νησιά είναι μια αμοιβαία επωφελής πολιτική, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένουμε να δούμε μετά το καλοκαίρι του 2017.

Πηγές:

  1. European Commission (no date) INTEGRATION OF RENEWABLE ENERGY TECHNOLOGIES IN RURAL INSULAR AREAS. Available at: https://ec.europa.eu/energy/intelligent/projects/en/projects/rerina (Accessed: 3 February 2017).
  2. Naftemporiki (2017) Πρωτοβουλία για ‘καθαρή’ ενέργεια στα ελληνικά νησιά. Available at: http://www.naftemporiki.gr/story/1195934/protoboulia-gia-kathari-energeia-sta-ellinika-nisia (Accessed: 3 February 2017).
  3. Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ευρώπη 2020 (no date) – Η αναπτυξιακή στρατηγική της Ευρώπης – Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Available at: http://ec.europa.eu/europe2020/index_el.htm (Accessed: 3 February 2017).
  4. Λιάγγου, Χ. (2017) Πιλοτικό πρόγραμμα πράσινης ενέργειας στα ελληνικά νησιά. Available at: http://www.kathimerini.gr/892509/article/epikairothta/politikh/pilotiko-programma-prasinhs-energeias-sta-ellhnika-nhsia (Accessed: 3 February 2017).
  5. Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας (no date) ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ. Available at: http://www.ypeka.gr/Default.aspx?tabid=274&language=el-GR (Accessed: 3 February 2017).

Tagged under:

Η Λαμπρινή Πλιάτσικα σπούδασε Νομικά στο ΕΚΠΑ και είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ναυτικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών. Στα πλαίσια των σπουδών ασχολήθηκε με το αεροπορικό και το διαστημικό δίκαιο. Μιλάει 6 ξένες γλώσσες μεταξύ των οποίων και τα Αραβικά. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest