Ευρώπη «εφ’ όλης της ύλης»

Η νέα χρονιά βρίσκει την Ευρώπη σε κατάσταση συναγερμού, με το μεταναστευτικό στον αέρα και τον φόβο της τρομοκρατίας να παραμένει, κρατώντας τη διαρκώς σε επιφυλακή. Λίγες λέξεις που περιγράφουν το κλίμα μέχρι σήμερα, στο τελευταίο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου: ανησυχία, αναβρασμός συζητήσεων, σωρεία δηλώσεων, μεταναστευτικό, φόβος για διάλυση Σένγκεν, Brexit στα έδρανα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προστασία συνόρων, συμφωνία και χρηματοδότηση Τουρκίας – και ας θεωρήσουμε τον οικονομικό παράγοντα σκιά των ανωτέρω ζητημάτων. Κάποια από αυτά αποτέλεσαν και τους βασικούς άξονες συζήτησης στην πρώτη ολομέλεια  του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Φεβρουάριο, όπως επίσης και στη Σύνοδο Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που πραγματοποιήθηκε μόλις πρόσφατα στις 18 και 19 Φεβρουαρίου. Τα θέματα τα οποία απασχόλησαν το Συμβούλιο, και όχι άδικα, είναι το Προσφυγικό και το Βρετανικό δημοψήφισμα. Ναι, και τα δύο απειλούν την Ευρώπη και ναι, είναι παράγωγα δικά της!

Το μεταναστευτικό τώρα

Προφανώς και ήταν, παραμένει και θα παραμείνει στο προσκήνιο για πολύ καιρό ακόμα. Πλέον έχει γίνει αντιληπτό, από όλες τις χώρες, ότι η Ευρώπη αδυνατεί να βρει αποτελεσματικές λύσεις για τη μείωση του αριθμού0,,18712025_303,00 μεταναστών και προσφύγων. Ο ένας μεταθέτει το πρόβλημα στον άλλον. Η Ελλάδα, σαφώς, έχει μπει στο στόχαστρο και, τελικώς, αναρωτιέται κανείς αν η Ευρώπη είναι ο θύτης ή το θύμα. Τα προσυμφωνηθέντα με την Τουρκία έχουν αρχίσει εν μέρει να υλοποιούνται – με δεδομένο ότι τα χρήματα εξ Ευρώπης πέρασαν στα χέρια της Τουρκίας, με σκοπό να ξεκινήσει δράσεις για τη μείωση του αριθμού των μεταναστών. Στο μεταξύ, η Ευρώπη την πιέζει να δεχτεί νέα πρόταση ώστε να αποτελέσει τρίτη χώρα ασφαλούς διέλευσης, το οποίο πρακτικά σημαίνει ότι τα προερχόμενα από την Τουρκία άτομα θα πρέπει να καταθέτουν εκεί αίτηση ασύλου, και όχι στην Ελλάδα ή σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. Τόσο η πρόταση, όσο και η απόφαση πραγματοποίησης της χρηματοδότησης, πραγματοποιήθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα! Να σημειωθεί ότι ήδη από τις αρχές του μήνα ξεκίνησαν έλεγχοι, εντοπίστηκαν και κατασχέθηκαν σε εργοστάσια της Τουρκίας – τα οποία λειτουργούσαν χωρίς άδεια- «ειδικά σχεδιασμένες» ελαττωματικές βάρκες, οι οποίες προορίζονταν για μεταφορά μεταναστών από την Τουρκία στην Ελλάδα. Στη Σύνοδο Κορυφής δε, επισημάνθηκε για ακόμα μία φορά ότι οι πιέσεις προς την Τουρκία για τήρηση των προσυμφωνηθέντων του Δεκεμβρίου πρέπει να εντατικοποιηθούν, με δεδομένο ότι ο αριθμός των προσφύγων που καταφθάνουν στην Ελλάδα εξακολουθεί να παραμένει σε υψηλά επίπεδα.

Από την άλλη πλευρά, το θέμα για το κλείσιμο των συνόρων επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των εθνικών κυβερνήσεων, ενώ οι πιθανότητες εξόδου χωρών – και κυρίως της Ελλάδας – από τη Συνθήκη Σένγκεν, άλλοτε φουντώνουν και άλλοτε κατευνάζουν. Ευρωπαϊκές πηγές τονίζουν ότι η αποβολή χωρών από τη ζώνη Σένγκεν δεν αποτελεί επουδενί υπαρκτό ενδεχόμενο, και δεν μπορούμε παρά να συμφωνήσουμε με αυτή τη θέση – με δεδομένο πάντα τον ιδιαίτερο, πολυδιάστατο και δεσμευτικό χαρακτήρα της Συνθήκης. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός της χώρας μίλησε περί αυτού, και μάλιστα απείλησε με βέτο στην περίπτωση που δεν υπάρξει ρητή δέσμευση όλων των ηγετών της ΕΕ ότι τα σύνορα της χώρας δεν θα κλείσουν, τουλάχιστον μέχρι τις 6 Μαρτίου. Μάλιστα, και ο Επίτροπος Μετανάστευσης της Ελλάδας, Δημήτρης Αβραμόπουλος, δήλωσε σε συνέντευξή του ότι δεν υπάρχει καμία απειλή, αλλά αντίθετα η Ευρώπη είναι εδώ για να βοηθά και να στηρίζει τα κράτη της. Το ίδιο επιβεβαιώθηκε και στις συζητήσεις κατά τη διάρκεια της Συνόδου, με τη διαφορά ότι θα πρέπει να υπάρξει συνεργασία των μελών Σένγκεν, και καθολική τήρηση του κώδικα συνόρων. Δεν είναι ότι μας προκαλεί κάποια εντύπωση ως ένα ακόμα επικοινωνιακό παιχνίδι, είναι ότι τελικά όλη αυτή η παραφιλολογία περί εξόδου έχει καταντήσει «αστικός μύθος».

Παράλληλα, έγιναν για πολλοστή φορά συζητήσεις ώστε να βελτιωθούν τα κέντρα υποδοχής μεταναστών, με την Ελλάδα να ζητάει στήριξη από Γαλλία και Γερμανία, καθώς και άμεση παρέμβαση της ΕΕ για ζητήματα τρίτων χωρών. Ο Γερμανός Υπουργός Εσωτερικών, Τόμας Ντε Μεζιέ, δηλώνει ότι στόχος δεν είναι μόνον η πλήρης καταγραφή και η δίκαιη κατανομή στις χώρες, αλλά κυρίως η μείωση του αριθμού των προσφύγων, όπως έτσι συμφωνήθηκε και στη Σύνοδο, ενώ όταν ο πρωθυπουργός της χώρας υποδέχθηκε τον Γερμανό Υπουργό Εσωτερικών και τον Γάλλο ομόλογό του, Μπερνάρ Καζνέβ, ζήτησε να σταματήσει επιτέλους η τραγωδία στο Αιγαίο. Και πραγματικά αναρωτιέμαι πόσο χρήσιμες, πρακτικές και αναγκαίες μπορεί να είναι όλες αυτές οι δηλώσεις. Και τί ακριβώς εννοείται όταν γίνεται αναφορά σε μείωση αριθμού; Κλειστά σύνορα ή προστασία συνόρων με παρέμβαση του ΝΑΤΟ; Αντιμετώπιση της πλαστογραφίας και της παράνομης διακίνησης; Παραμονή στην Τουρκία; Αλλεπάλληλες πιέσεις στην Τουρκία; Σε μία χώρα που, προφανώς, αδυνατεί να κατανοήσει τον τρόπο που λειτουργούν οι συμφωνίες με την ΕΕ (διότι δεν είναι μέλος της) αλλά δέχθηκε να συνεργαστεί με το αζημίωτο; Σίγουρα όχι επίλυση του θέματος από τη ρίζα του, που συνεπάγεται ολική αναθεώρηση των γεγονότων της Συρίας, τα οποία έχουμε αποδεχθεί ως δεδομένο. Στη Σύνοδο τίποτα διαφορετικό δεν ειπώθηκε πέρα από τα προαναφερθέντα, με επιπλέον χαρακτηριστικό την ανθρωπιστική προσέγγιση του θέματος για παροχή ασφαλούς – όχι μόνο – εισόδου των προσφύγων στην Ευρώπη, αλλά και ασφαλούς παραμονής τους.

Και φυσικά, δεν τίθεται μόνο θέμα αδυναμίας, αλλά και ανασφάλειας. Είναι πασιφανές πλέον ότι υπάρχει κλίμα εσωστρέφειας, και το κάθε κράτος αγωνίζεται αφενός να προστατέψει τα συμφέροντά του, και αφετέρου να ζημιωθεί όσο το δυνατόν λιγότερο από την προσφυγική κρίση. Η Ευρώπη έχει φτιάξει δύο νέους πόλους, αυτούς που πλήττονται άμεσα από το κύμα μεταναστών και προσφύγων, και αυτούς που πλήττονται λιγότερο ή και καθόλου, λόγω της γεωπολιτικής τους θέσης. Οι πρώτοι προσπαθούν να «συμμαχήσουν», ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα, και οι δεύτεροι αποτελούν απλά παρατηρητές και εν αποστάσει επικριτές. Φόβος για την κατάληξη μιας «εφ’ όλης της ύλης» κρίσης που απειλεί την Ευρώπη, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Μ.Βρετανία.

Γιατί Brexit και δημοψήφισμα;

Η σχέση Αγγλίας και Ευρώπης ήταν πάντα ιδιαίτερη και διφορούμενη, αρχής γενομένης από την είσοδό της στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα το 1973. Ενώ απολαμβάνει τις οικονομικές ευκαιρίες που προσφέρονται απόScreen-Shot-2015-05-27-at-17.53.47 την ενιαία αγορά, εντούτοις αρνείται να αποδεχθεί και να ενσωματώσει όλες τις πολιτικές που διέπουν την Ένωση. Τώρα αυτό αποδεικνύεται για ακόμη μία φορά, αφού ο πρωθυπουργός της Αγγλίας, Ντέιβιντ Κάμερον, ζήτησε αρχικά με γράμμα του στον Πρόεδρο του Συμβουλίου, Ντόναλτ Τουσκ, την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων. Εν συντομία οι μεταρρυθμίσεις αφορούν 4 τομείς: 1) να μην παρέχονται για τα τέσσερα πρώτα χρόνια κοινωνικές παροχές στους Ευρωπαίους, οι οποίοι πάνε εκεί για να εργαστούν, 2) να μην αποτελεί το ευρώ αποκλειστικό νόμισμα, με σκοπό να σταματήσουν οι αποφάσεις των μελών της Ευρωζώνης να είναι δεσμευτικές – το οποίο συνεπάγεται και ενίσχυση της λονδρέζικης χρηματαγοράς, 3) να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ στην ενιαία αγορά, να διευκολυνθεί η κίνηση κεφαλαίων και να μειωθούν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες για τις επιχειρήσεις, και 4) να ενισχυθεί η εθνική κυριαρχία με την απαλοιφή της παραγράφου για ακόμα στενότερη ένωση στις Ευρωπαϊκές Συνθήκες – δηλαδή να ενισχυθεί η επιρροή και το δικαίωμα βέτο των εθνικών κοινοβουλίων στις ευρωπαϊκές αποφάσεις.

Πολυσυζητήθηκαν από τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ, άλλοτε με χιούμορ, άλλοτε ειρωνικά, σίγουρα αποτέλεσαν ίσως το βασικότερο θέμα που απασχόλησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Το σενάριο να μην υπάρξει χρυσή τομή στη διαπραγμάτευση των μεταρρυθμίσεων δεν ίσχυσε, καθώς η ΕΕ έκανε υπέρτατες παραχωρήσεις προκειμένου να παραμείνει η Αγγλία εντός. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην ολομέλειά του, τάχθηκε κατά γενική ομολογία υπέρ της παραμονής και της χρησιμότητας αυτής και για τις δύο πλευρές, πλην της Μαρί Λεπέν, η οποία υποστήριξε ότι η Αγγλία είδε πως λειτουργεί η Ευρώπη, έχει δημιουργήσει τα δικά της συστήματα και αν το επιθυμεί μπορεί να ακολουθήσει έναν δρόμο εκτός Ευρώπης, εφόσον δεν μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στην επίλυση των εθνικών ζητημάτων.

Η Αγγλία δεν φοβήθηκε τις διαπραγματεύσεις και τελικά κέρδισε. Συμβιβάστηκε η ίδια, η Ευρώπη, αλλά και όλα τα μέλη της, με λύσεις συμβατές, αλλά και επικερδείς. Ελευθερία σε εμπορικές συμφωνίες με ΗΠΑ και Κίνα, όχι στα κοινωνικά επιδόματα όσων πηγαίνουν για να εργαστούν εκεί, ναι στην προσπάθεια μείωσης της γραφειοκρατίας. Ο Ντέιβιντ Κάμερον ήταν ξεκάθαρος στις δηλώσεις του: «Ναι θα μείνουμε εντός Ευρώπης, έχουμε να κερδίσουμε πολλά, θα βοηθήσουμε εκεί που πρέπει, αλλά επουδενί δεν θα γίνουμε μέρος ενός υπερκράτους. Εγώ είμαι εδώ για να στηρίξω τη χώρα, ώστε να έχει αυτά που αξίζει!». Η Άνγκελα Μέρκελ το ονόμασε «πακέτο για να μείνει η Αγγλία εντός», ο Πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ «απαραίτητο για να μην φανεί ότι η Ευρώπη περνάει κρίση», εμείς θα λέγαμε ξεκάθαρη υποχώρηση, για ευνόητους λόγους. Ωστόσο, οι μεταρρυθμίσεις θα τεθούν σε δημοψήφισμα και η τελική απόφαση παραμένει στα χέρια του λαού.

Η Αγγλία ωφελείται από περισσότερα πρωτόκολλα σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο κράτος, και πραγματικά η κίνηση αίτησης μεταρρυθμίσεων τη δεδομένη περίοδο ήταν σχεδόν «αστεία». Δεν παύει όμως να είναι ορθολογική, εν μέρει, και εγωιστική εξίσου. Σίγουρα αποδεικνύει φόβο για το μέλλον της Ευρώπης. Η Αγγλία επιθυμεί να είναι μέρος της ΕΕ για τα οφέλη που προσφέρει, αλλά και να διατηρεί στο ακέραιο την εθνική και νομισματική της ανεξαρτησία, την οποία θέλει να προωθήσει και σε άλλα κράτη – θέλει ισχυρή και σταθερή θέση. Στην ουσία προσπαθεί να ανοίξει έναν νέο δρόμο για τον τρόπο που αντιμετωπίζει η Ευρώπη τα κράτη μέλη της, και αντιστρόφως. Μήπως τελικά δεν είναι και τόσο παράλογες οι προταθείσες μεταρρυθμίσεις; Μήπως η Ευρώπη θα πρέπει να αναθεωρήσει τι σημαίνει «ένωσις», ή απλά πρόκειται για μία χώρα εξαίρεση στον κανόνα;

Περί επιλόγου..

Η Ευρώπη πλήττεται μαζικά και από παντού, και η λέξη «προτεραιότητα» φαντάζει ολίγον άγνωστη για αυτήν. Δύο ήταν τα θέματα της Συνόδου, το ένα όμως λύθηκε. Το Brexit αποφεύχθηκε, το προσφυγικό καλά κρατεί. Επικοινωνιακά η ΕΕ κέρδισε, ουσιαστικά θα χάσει; Αναμένουμε την επόμενη Σύνοδο Κορυφής σε λίγο καιρό, μαζί με τη συμμετοχή της Τουρκίας..

*Και αναγνωρίζοντας και τα θετικά βήματα της Ευρώπης, πρόσφατα ψηφίστηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η συμμετοχή στη Συμφωνία TiSA, μία παγκόσμια συμφωνία που βρίσκεται στο στάδιο της διαπραγμάτευσης μεταξύ 23 μελών του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) και αφορά τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών. Με τη συμφωνία αυτή οι επιχειρήσεις της ΕΕ θα μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες σε τρίτες χώρες, χωρίς όμως να θίγονται τα ευρωπαϊκά εργατικά δικαιώματα και τα δικαιώματα των προσωπικών δεδομένων. Ίσως η καλύτερη και πιο επικερδής κίνηση, με δεδομένο ότι σήμερα το 70% του παγκόσμιου εμπορίου ανήκει στον τομέα των υπηρεσιών.

 

Πηγές

http://gr.euronews.com/2016/02/07/migrant-crisis-turkish-police-raid-factories-producing-faulty-dinghies/

http://gr.euronews.com/2016/02/05/europe-weekly-cameron-hails-uk-deal-on-eu-reform/

http://gr.euronews.com/2016/01/29/europe-weekly-greece-under-pressure-over-refugees/

http://www.europarl.europa.eu/news/el/news-room/20160203STO12764/%CE%A4%CE%B9-%CE%BC%CE%AC%CE%B8%CE%B1%CE%BC%CE%B5-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%BC%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%95%CE%9A

http://www.capital.gr/story/3105484

 

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest