Η Άγνωστη Τουρκική Εισβολή στη Μοσούλη

Στις 3 Δεκεμβρίου, ο Τούρκος πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan έδωσε εντολή στον τουρκικό στρατό να αναπτυχθεί εκτός των τούρκικων συνόρων, στη Μοσούλη του Βορείου Ιράκ. Την ίδια μέρα, 400 στρατιώτες και 25 άρματα μάχης πέρασαν την ιρακινο-τουρκική μεθόριο και αναπτύχθηκαν στην αεροπορική βάση Μπασίκα (Basiqa), η οποία ελέγχεται από τις ημιαυτόνομες κουρδικές δυνάμεις του Ιράκ, τη Πασμεργκά.

Η πράξη αυτή χαρακτηρίστηκε ως επιθετική από το σύνολο της διεθνούς κοινότητας, και ήρθε να προστεθεί στη λίστα αποσταθεροποιητικών ελιγμών που το τελευταίο διάστημα πραγματοποιεί η Τουρκία. Αμέσως η κεντρική κυβέρνηση του Ιράκ έκανε διάβημα στον ΟΗΕ καταγγέλοντας την τουρκική επεκτατικότητα, ενώ άμεση υποστήριξη προσφέρθηκε τόσο από τη Ρωσία όσο και από το Ιράν. Έμμεσα και οι ΗΠΑ αποκήρυξαν την τουρκική ενέργεια, συνιστώντας αυτοσυγκράτηση από όλα τα μέρη.

Η Τουρκία, από την πλευρά της, υποστήριξε ότι η ενέργειά της είχε αντιτρομοκρατικό χαρακτήρα και πως σκοπό είχε να εκπαιδεύσει την Πασμεργκά στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους. Ενδιαφέρον όμως έχει πως και η ίδια η περιφερειακή διοίκηση των Κούρδων του Ιράκ χαιρέτησε την τουρκική εισβολή, ενώ ήταν και η ίδια που τη ζήτησε.

 

Ερμηνεύοντας την τουρκική στάση

Η περιοχή της Μοσούλης αποτελεί πεδίο αντιπαράθεσης με την Τουρκία πάνω από έναν αιώνα, καθώς αμέσως μετά τον Ά Παγκόσμιο πόλεμο, η Οθωμανική αυτοκρατορία προσπάθησε να τη διεκδικήσει από τους Βρετανούς, κυρίως λόγω των πλούσιων πετρελαϊκών της αποθεμάτων. Αν και η προσπάθειά της τότε ήταν αποτυχημένη, και η περιοχή πέρασε στον έλεγχο των Άγγλων, η Τουρκία συνέχισε να διατηρεί την επιρροή της στην περιοχή τόσο για λόγους οικονομικούς, όσο και λόγω των Κούρδων που κατοικούσαν εκεί.

Ερχόμενοι στο σήμερα, η Τουρκία βλέπει μεγάλο μέρος της επιρροής της να χάνεται μέσα στις φλόγες του πολέμου. Αρχικά προσπάθησε να τη διαφυλάξει, υποστηρίζοντας το μέρος που πίστευε ότι θα ήταν ο τελικός νικητής του πολέμου, το Ισλαμικό Κράτος. Η απόφαση της αυτή αποδείχθηκε αποτυχημένη, με την Τουρκία να κατοχυρώνεται στη διεθνή συνείδηση ως συνεργάτης των τζιχαντιστών. Λίγο αργότερα, η κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους πάνω από το έδαφος της Συρίας τής έδωσε έναν ακόμα εχθρό, τη Ρωσία.

Με τον έλεγχο της κατάστασης να ξεφεύγει ραγδαία από τα χέρια του, ο Πρόεδρος Erdogan χρειαζόταν άμεσα μία πολιτική επιτυχία. Έτσι ο ηγέτης της de facto αυτόνομης κουρδικής διοίκησης του Ιράκ, Mesud Barzani, ζήτησε τη στρατιωτική αρωγή της Τουρκίας στον αγώνα κατά των τζιχαντιστών.

Erdogan

Εισβάλοντας στο Ιράκ, ο Erdogan προσπάθησε με μία κίνηση να ελέγξει τόσο τους Κούρδους, όσο και το πετρέλαιο της περιοχής.

 

Η Τουρκία ήλπιζε σε μία σειρά από οφέλη με την κίνησή της αυτή. Το πρώτο ήταν να δείξει στη διεθνή κοινότητα πως δεν είναι συνεργάτης των τζιχαντιστών. Το δεύτερο είναι πως με μία μόνιμη στρατιωτική παρουσία στην περιοχή θα μπορεί να ελέγχει τις πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές, καθώς και τους Κούρδους της χώρας που αποτελούν το 1/3 των συνολικών Κούρδων της περιοχής. Επίσης, η Άγκυρα βλέπει την κεντρική κυβέρνηση της Βαγδάτης να εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη στήριξη του Ιράν, ένα γεγονός που προκαλεί οργή στους σουνίτες του δυτικού Ιράκ. Το δίδυμο Erdogan-Davutoglu ανέκαθεν ήθελε να επεκτείνει την επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή, με όχημα το Σουνιτικό Ισλάμ, οπότε η διολίσθηση της Βαγδάτης προς το Ιράν τής έδωσε ακριβώς αυτήν την ευκαιρία.

Η βασική ιδέα της Τουρκίας λοιπόν ήταν με τη στρατιωτική της αποστολή να ξαναμπεί στο χάρτη των αντι-τζιχαντιστικών δυνάμεων, να ελέγξει τους Κούρδους της περιοχής, να περιορίσει την επιρροή της ιρανόφιλης Βαγδάτης στα δυτικά της χώρας και να διασφαλίσει πως μια ενδεχόμενη διχοτόμηση του Ιράκ θα έβρισκε την Τουρκία ρυθμιστή της κατάστασης. Δυστυχώς για την Τουρκία, το σχέδιό της δεν έλαβε υπόψην του τις υπόλοιπες δυνάμεις που είχαν συμφέροντα αντικρουόμενα με τα δικά της.

Ερμηνεύοντας την Κουρδική Στάση

Εύλογα μπορεί να δημιουργηθεί όμως και η απορία του γιατί οι Κούρδοι να στηρίζουν την τουρκική εισβολή στην περιοχή τους. Άλλωστε, σύμφωνα με την κοινώς αποδεκτή αφήγηση, οι Κούρδοι είναι εχθροί της Τουρκίας. Αν ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στα πράγματα θα δούμε πως η πραγματικότητα δεν είναι ακριβώς έτσι. Είναι αλήθεια πως οι Κούρδοι της Τουρκίας επιθυμούν την αυτονομία τους και έχουν συσπειρωθεί γύρω απο το ΡΚΚ (Εργατικό Κουρδικό Κόμμα), αλλά αυτό απέχει πολύ από το να πούμε πως όλοι οι Κούρδοι της περιοχής έχουν ενιαία εθνική συνείδηση και επιθυμούν τη δημιουργία ενός κράτους που θα περιλαμβάνει όλους τους ‘αλύτρωτους’ Κούρδους.

800px-Kirkuk–Ceyhan_oil_pipeline.svg

Ο αγωγός Κιρκούκ- Τσεϋχάν και η διοχέτευση του Κουρδικού πετρελαίου στη Δύση, αποτελούν ισχυρό κίνητρο ώστε οι Κούρδοι να συνεργαστούν με την Άγκυρα.

Οι Κούρδοι του Ιράκ διατηρούν μια ημι-αυτόνομη κρατική δομή, από την επαύριο της αμερικανικής επέμβασης στη χώρα το 2003, και συνεχίζουν να τη διατηρούν απρόσκοπτα. Για αυτούς, το Ισλαμικό Κράτος είναι το ίδιο απειλητικό όσο και ένα ισχυρό κεντρικό κράτος του Ιράκ, το οποίο θα χαρακτηρίζεται από μία ισχυρή σιιτική διοίκηση που θα θελήσει να ανατρέψει το κουρδικό κεκτημένο μίας και πλέον δεκαετίας.

Επίσης, μεγαλύτερη πηγή εσόδων για την Κουρδική περιφερειακή διοίκηση του Ιράκ είναι το πετρέλαιο της Μοσούλης, το οποίο για να μπορεί να διοχετευθεί στις διεθνείς αγορές πρέπει να περάσει μέσω του τουρκικού αγωγού Κιρκούκ- Τσεϋχάν. Κάτι τέτοιο σημαίνει πως η οικονομική – και κατ’επέκταση και φυσική – ύπαρξη των Κούρδων του Ιράκ βασίζεται στο ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να επιτρέπει στο κουρδικό πετρέλαιο να ρέει.

Αυτό σημαίνει πως η ημι-αυτόνομη κουρδική δομή του Barzani, έχει ισχυρό κίνητρο συνεργασίας με την Τουρκία τόσο για λόγους οικονομικούς, όσο και πολιτικούς. Έτσι τα συμφέροντα των ‘αλύτρωτων’ Κούρδων της Τουρκίας, όσο ακόμα και των σκληρά δοκιμαζόμενων Κούρδων της Συρίας, μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα.

 

Η Έκβαση της Εισβολής

Δέκα μέρες μετά την τουρκική εισβολή, τα γεγονότα εξελίχθηκαν με τρόπο που η Τουρκία σίγουρα δεν επιθυμούσε. Η κεντρική κυβέρνηση του Ιράκ έκανε διάβημα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, καταγγέλοντας την τουρκική επεκτατικότητα. Επίσης, έδωσε στα τουρκικά στρατεύματα διορία 48 ωρών να αποχωρήσουν από τη χώρα, διαφορετικά θα αναλάμβανε στρατιωτική δράση εναντίον τους.

Part-NIC-Nic6519061-1-1-0

Η Τουρκική εισβολή προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση τόσο του Ιράκ, όσο και του συνόλου της διεθνούς κοινότητας.

Με την κατάσταση να είναι έτοιμη να βγει εκτός ελέγχου, και την Τουρκία να έχει άλλον ένα ριψοκίνδυνο ελιγμό, αυτός που αποκλιμάκωσε την κατάσταση ήταν οι ΗΠΑ. Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε ο Πρόεδρος Obama με τον Erdogan, ο πρώτος ζήτησε την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από τη χώρα και την παύση της κατοχής.

Αυτό ήταν μια ισχυρή ψήφος εμπιστοσύνης στην ενότητα του Ιράκ, καθώς και ένα μήνυμα πως παράτολμες κινήσεις που απειλούν με περαιτέρω αποσταθεροποίηση την περιοχή, δεν θα είναι ανεκτές. Έτσι, στις 14 Δεκεμβρίου, μολις έντεκα μέρες μετά την έναρξη της επιχείρησης, τα τουρκικά στρατεύματα αποσύρθηκαν από την περιοχή, με μόνο λίγους εκπαιδευτές να μένουν πίσω για να συνεχίσουν την εκπαίδευση των Κούρδων μαχητών.

 

Συμπεράσματα

Είναι ξεκάθαρο πως εδώ και αρκετό καιρό η Τουρκία προσπαθεί να βρει ένα τρόπο να αναβαθμίσει τη στρατηγική της σημασία και να ανακτήσει μέρος της επιρροής που έχασε υποστηρίζοντας το Ισλαμικό Κράτος. Για να το πετύχει αυτό, έχει ακολουθήσει μια τυχοδιωκτική πολιτική, ενώ δε δίστασε να επιτεθεί κατά της Ρωσίας σε μία προσπάθεια να σύρει το ΝΑΤΟ προς υποστήριξή της. Όταν αυτή της η απόπειρα απέτυχε, εισέβαλε στο Ιράκ σε μια προσπάθεια να ελέγξει τα πετρέλαιά του.

Με την τελευταία της κίνηση να έχει επίσης αποτύχει, η μόνη ερώτηση που μπορεί να τεθεί είναι εναντίον ποιού θα είναι το επόμενο παράτολμο στόιχημα του Erdogan.

Tagged under:

Ο Ηλίας Παπαδόπουλος γεννηθηκε και ζει στην Αθήνα. Έχει πτυχίο στις πολιτικές επιστήμες και μεταπτυχιακές σπουδές στις διεθνείς σχέσεις με ειδικότητα την αντιτρομοκρατία. Τα κύρια ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και των ασύμμετρων απειλών, καθώς και οι πόλεμοι χαμηλής ισχύος στον 21ο αιώνα. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest