ΟΧΙ 1940: Μια νέα αυγή στη σχέση Ελλάδας – ακροδεξιάς

Εισαγωγή

Με το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου οι θεσμοί της δημοκρατίας άρχισαν να εξελίσσονται, με τα περισσότερα από τα επερχόμενα καθεστώτα να εκλέγονται με βάση τον αντιπροσωπευτικό κοινοβουλευτισμό. Στην πάροδο όμως των χρόνων που ακολούθησαν, η θετική αυτή κατάσταση άρχισε να υποχωρεί, και έτσι η δημοκρατία ολοένα και χανόταν από το προσκήνιο. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 (κραχ) και οι συνέπειές της συνέβαλαν στην κατάλυση του δημοκρατικού πολιτεύματος στην Ευρώπη, αλλά και στη γενικότερη επιδείνωση του διεθνούς κλίματος. (Θεόδωρος Σαμπατακάκης, 2010). Στην Ελλάδα, οι συνέπειες της κρίσης αυτής φάνηκαν το 1932, όταν η κυβέρνηση Βενιζέλου αναγκάστηκε να κηρύξει την πτώχευση της χώρας. (Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 2011)

Δικτατορία Μεταξά

Τον Ιωάννη Μεταξά τόν συναντάμε, για πρώτη φορά, ως μία πολιτική προσωπικότητα επί κυβερνήσεως Δεμερτζή (1935), στη θέση του Υπουργού των στρατιωτικών. Μετά το θάνατο του Δεμερτζή (13 Απριλίου 1936), ο βασιλιάς όρισε τον Ιωάννη Μεταξά πρωθυπουργό – πράξη που, στις 25 Απριλίου του ίδιου έτους, έλαβε και την έγκριση της Βουλής, με 241 ψήφους υπέρ.

Στις 4 Αυγούστου του 1936, με πρόσχημα τον «κομμουνιστικό κίνδυνο», ο Μεταξάς, έχοντας την έγκριση του βασιλιά, κατήργησε το Σύνταγμα και επέβαλε δικτατορία. Τα πρώτα άρθρα του Συντάγματος που ανεστάλησαν ήταν η ελευθερία του Τύπου, η προσωπική ελευθερία, η ελευθερία του συνέρχεσθαι αόπλως και του συνεταιρίζεσθαι, το απαραβίαστο του οικογενειακού ασύλου, η ελευθερία της δημοσίευσης και προσωπικής διατύπωσης των ατομικών στοχασμών, το απόρρητο των επιστολών και η ρύθμιση της διαδικασίας των αδικημάτων του Τύπου. Η Βουλή διαλύθηκε, ενώ το ίδιο βράδυ άρχισαν να πραγματοποιούνται συλλήψεις και διωγμοί σε όλη τη χώρα.

Λίγες μέρες αργότερα, μάλιστα, συνελήφθη ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ, Νικόλαος Ζαχαριάδης, ακολουθώντας άλλα 1000 μέλη και στελέχη του κόμματος, τα οποία στάλθηκαν είτε σε νησιά του Αιγαίου, είτε σε φυλακές και στρατόπεδα. Οι κρατούμενοι ανακρίνονταν και βασανίζονταν με απάνθρωπους τρόπους. (Θεόδωρος Σαμπατακάκης, 2010) Από το Σεπτέμβριο άρχισε να ισχύει ο νόμος περί διώξεως του κομμουνισμού, κατά τον οποίο επιβαλλόταν ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών μηνών σε όποιον επιδίωκε τη διάδοση, την ανάπτυξη και την εφαρμογή θεωριών, ιδεών ή κοινωνικών συστημάτων που έτειναν στην ανατροπή του ισχύοντος καθεστώτος.

Η δικτατορία του Μεταξά δεν είχε λαϊκό έρεισμα, διότι δεν προήλθε από ένα κόμμα που είχε απήχηση στο λαό – όπως στην περίπτωση της Ιταλίας και της Γερμανίας. Συνεπώς, ο Μεταξάς έπρεπε να φτιάξει το προφίλ του «Μεγάλου Ηγέτη» που είχαν ήδη ο Hitler και ο Mussolini. (iefimerida, 2012) Για να το πετύχει αυτό, έθεσε τον Τύπο σε αυστηρό έλεγχο από ειδικές ομάδες λογοκριτών, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στο υπουργείο Τύπου. Έτσι, έκλεισαν οι εφημερίδες «Ανεξάρτητος», «Ελεύθερος Άνθρωπος» και «Ελευθέρα Γνώμη», και όσον αφορά την αστυνομία, είχε πλέον ρόλο καταστολής κάθε μορφής αντιπολίτευσης. Ο Μεταξάς όρισε ως υφυπουργό Δημόσιας Τάξης το συνεργάτη του Κωνσταντίνο Μανιαδάκη, ο οποίος είχε την ελευθερία να διώκει, να συλλαμβάνει και να βασανίζει όποιον ήταν κατά του καθεστώτος. Μάλιστα, μέχρι τις 27 Οκτωβρίου 1940, είχαν συλληφθεί, φυλακιστεί και βασανιστεί πάνω από 100.000 άνθρωποι που διαφωνούσαν με αυτό (Θεόδωρος Σαμπατακάκης, 2010).

Το όραμα του Μεταξά ήταν ένα «Νέο Κράτος», στο οποίο οι Έλληνες θα γνώριζαν και θα συνέχιζαν επάξια την ιστορία τους – ο «Τρίτος Ελληνικός Πολιτισμός», όπως τον ονόμαζε. Θαύμαζε την πειθαρχεία και την εργατικότητα των Γερμανών, και πίστευε ότι, για να φτάσουν οι Έλληνες στο επίπεδό τους, έπρεπε να τον έχουν σαν πρότυπο. Έτσι, προσπάθησε να πλησιάσει τον λαό του, αλλά ταυτόχρονα να κρατήσει και την απαραίτητη ισορροπία. Έγινε «Πρώτος Εργάτης και Αγρότης», και θέσπισε φιλολαϊκά μέτρα όπως η 8ωρη εργασία, το ΙΚΑ και τη 15ήμερη άδεια. (iefimerida, 2012)

Το Νοέμβριο του 1936 ιδρύθηκε η ΕΟΝ (Εθνική Οργάνωση Νεολαίας), η κυβερνητική οργάνωση νέων του καθεστώτος. Κατά το νόμο, σκοπός της οργάνωσης ήταν οι νέοι να ξοδεύουν παραγωγικά το χρόνο που τούς απέμενε από τις σπουδές και την εργασία, βελτιώνοντας τη σωματική και πνευματική τους κατάσταση, αναπτύσσοντας το εθνικό τους φρόνημα και την πίστη τους, δημιουργώντας πνεύμα συνεργασίας, κοινωνικής αλληλεγγύης και επαγγελματικού προσανατολισμού ανάλογα με τις δεξιότητές τους. Ουσιαστικά η ΕΟΝ στόχευε στο να πλάσει νέους που θα πίστευαν στο δικτάτορα Μεταξά και στις αρχές του καθεστώτος. Παρ’ όλο που το καθεστώς διέδιδε ότι η εγγραφή σε αυτήν δεν ήταν υποχρεωτική, ουσιαστικά ήταν. Πιο συγκεκριμένα, με εγκύκλιο το Υπουργείο Παιδείας μερίμνησε ώστε «από του αρξαμένου σχολικού έτους άπαντες οι μαθηταί των σχολείων [..] αποτελέσουσι συντεταγμένα τμήματα της Εθνικής Οργανώσεως Νέων». Οι όποιες αντιδράσεις των νέων για την ένταξη στην ΕΟΝ μειώθηκαν με τις κυρώσεις που επιβάλλονταν σε όσους δεν ήταν μέλη. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός ότι στο Πανεπιστήμιο Αθηνών η δωρεάν σίτιση στην εστία παρεχόταν μόνο στα μέλη της ΕΟΝ. (Βαγγέλης Αγγελής, 2010)

Στην πράξη το καθεστώς δεν ήταν φασιστικό, είχε μόνο εξωτερικά τέτοια στοιχεία. Φασιστικές οργανώσεις άξιες αναφοράς δεν υπήρχαν, όπως ούτε φασίστες διαννοούμενοι με αναγνωρισμένο κύρος. Ακόμα και οι οικονομολόγοι που χρησιμοποιήθηκαν για τη στελέχωση του υπουργείου οικονομικών όχι μόνο δεν συμμερίζονταν το καθεστώς, αλλά και, σε ένα γενικότερο πλαίσιο, δεν ήταν φορείς ολοκληρωτικών ιδεών. (Θεόδωρος Σαμπατακάκης, 2010) Παρ’ όλο, λοιπόν, που ο Μεταξάς δεν θύμιζε τους προσωποπαγείς δικτάτορες της Γερμανίας και της Ιταλίας, η ιδεολογία του βρισκόταν σαφέστατα πιο κοντά σ’ αυτούς, απέχοντας περισσότερο απ’ τους συμμάχους Βρετανούς. Για τον λόγο αυτό, η απόφασή του να ακολουθήσει τη λαϊκή βούληση και να μην αποδεχθεί το ιταλικό τελεσίγραφο για παράδοση της χώρας, απαντώντας το περιβόητο «ΟΧΙ» αποτελεί μια πρόκληση για τους μελετητές της Ιστορίας. (iefimerida, 2012)

Γεώργιος Παπαδόπουλος

Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος έπληξε σοβαρά τον κόσμο και, ενώ όλες οι υπόλοιπες χώρες άρχιζαν να «επουλώνουν τις πληγές τους», την Ελλάδα ταλάνισε ο Εμφύλιος Πόλεμος. Περίπου 20 χρόνια μετά τη λήξη του Εμφυλίου ήρθε η Δικτατορία του Παπαδόπουλου, στην οποία η χώρα οδηγήθηκε για πολλούς λόγους.

Το 1949 υπήρχε ένας γενικότερος φόβος για ανάληψη της εξουσίας από τους κομμουνιστές, έτσι ο Τύπος, η αστυνομία, οι μυστικές υπηρεσίες και ο στρατός ήταν οργανωμένοι για καταστολή μιας πιθανής εξέγερσης.Η «Αποστασία», -δηλαδή οι πρωθυπουργοί και υπουργοί των κυβερνήσεων που σχηματίστηκαν μετά την παραίτηση του Παπανδρέου, και οι βουλευτές της Ενώσεως Κέντρου που στήριξαν αυτές τις κυβερνήσεις, καθώς και η οικονομική διαφωνία του κράτους με τον Ελληνοαμερικανό Tom Papas, ιδιοκτήτη της ESSO (νυν ΕΚΟ, Ελληνικά Πετρέλαια)- έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία αντιδημοκρατικών στρατιωτικών οργανώσεων, καθώς και στην πιο έντονη παρουσία της οργάνωσης «ΙΔΕΑ» (Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών).

Ο ΙΔΕΑ ήταν μία παράνομη οργάνωση που απαρτιζόταν από αξιωματικούς του ελληνικού στρατού. Αρχηγός της οργάνωσης ήταν ο στρατηγός Νάτσικας, ενώ στην οργάνωση συναντάμε και τον Παπαδόπουλο. (iefimerida, 2011) Το 1956, μάλιστα, δημιουργήθηκε από τον Δημήτριο Ιωαννίδη η «ΕΕΝΑ» (Εθνική Ένωση Νέων Αξιωματικών) που προήλθε από τον ΙΔΕΑ, και, ουσιαστικά, οργάνωσε το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Ηγέτης της ΕΕΝΑ ήταν ο Γεώργιος Παπαδόπουλος. (Σαν Σήμερα)

Τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου οι πραξικοπηματίες (Γεωργιος Παπαδόπουλος, Στυλιανός Παττακός και Νικόλαος Μακαρέζος) με 100 τεθωρακισμένα κατέλαβαν το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης και έβαλαν σε εφαρμογή το σχέδιο «Προμηθεύς», το οποίο απέβλεπε στην ανάληψη εξουσίας από το στρατό, με σκοπό την εξουδετέρωση μίας ενδεχόμενης κομμουνιστικής εξέγερσης σε περίπτωση που εισέβαλε στην Ελλάδα o Σοβιετικός Στρατός. Το σχέδιο στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία, και εξαπλώθηκε σε όλη την Ελλάδα, με αποτέλεσμα οι συνταγματάρχες Γεώργιος Παπαδόπουλος, Νικόλαος Μακαρέζος και ο ταξίαρχος Στυλιανός Παττακός να καταλάβουν πραξικοπηματικά την εξουσία. Η μόνη προσπάθεια αναχαίτισης έγινε από τον υπουργό Δημοσίας Τάξεως, Γεώργιο Ράλλη, ο οποίος ειδοποίησε τον ταξίαρχο Ορέστη Βιδάλη στην Θεσσαλονίκη, για να ενεργοποιηθεί το Γ’ Σώμα Στρατού. Δυστυχώς, το σχέδιο Προμηθεύς είχε ήδη μπει σε εφαρμογή, και έτσι η προσπάθεια του υπουργού ήταν ατελέσφορη. (iefimerida, 2011)

Η στρατιωτική δικτατορία του Παπαδόπουλου έμοιαζε πολύ με το καθεστώς Μεταξά, όσον αφορά τον τρόπο άσκησης εξουσίας. Μία από τις πρώτες κινήσεις της Χούντας ήταν η σύλληψη των πολιτικών προσώπων, όπως ήταν οι Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Γεώργιος και Ανδρέας Παπανδρέου,  Κωνσταντίνος Μητσοτάκης,  Λεωνίδας Κύρκος και Ηλίας Ηλιού. Επίσης συνελήφθησαν, διώχθηκαν, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εξορίστηκαν και απλοί δημοκράτες πολίτες, κυρίως αριστερών πεποιθήσεων. Με την επιβολή της δικτατορίας καταργήθηκαν αρκετές θεμελιωμένες ελευθερίες, όπως η δημιουργία και συμμετοχή σε πολιτικές και συνδικαλιστικές οργανώσεις και δράσεις, η ελευθερία του Τύπου, η διεκδίκηση κοινωνικών και πολιτικών θέσεων κλπ. Μόλις δύο εβδομάδες μετά την επιβολή του καθεστώτος, οι συνταγματάρχες, με διαταγή του Γενικού Επιτελείου Στρατού και σύμφωνα με το νόμο «περί καταστάσεως πολιορκίας», διέλυσαν το συνδικαλιστικό κίνημα μέσω απαγόρευσης της λειτουργίας του συνόλου των εργατικών σωματείων. Οι ενδεικτικές πινακίδες των συλλόγων αφαιρέθηκαν, ενώ κατασχέθηκαν και οι τραπεζικές τους καταθέσεις. Βέβαια, η εκκαθάριση των οργανώσεων επεκτάθηκε και σε αθλητικούς συλλόγους και σωματεία. (Αργύρης Υφαντόπουλος, 2011)

Δημοψηφίσματα κατά τη δικτατορία Παπαδόπουλου

Σε μία προσπάθεια άντλησης νομιμοποίησης για το επιβληθέν καθεστώς, οι συνταγματάρχες κίνησαν διαδικασίες για την κατάρτιση ενός νέου Συντάγματος, το οποίο θα έκρινε ο λαός μέσω δημοψηφίσματος. Το δημοψήφισμα διεξήχθη στις 29 Σεπτεμβρίου 1968 κάτω από πιέσεις, απειλές και επιβολή στρατιωτικού νόμου. Το αποτέλεσμα ήταν 92% υπέρ του νέου Συντάγματος. (Αργύρης Υφαντόπουλος, 2011)

Το 1972, με το πρόσχημα της παρεμπόδισης του νομοθετικού έργου της κυβέρνησης, ο Παπαδόπουλος θέλησε να συγκεντρώσει το σύνολο της εξουσίας, κι έτσι καθαίρεσε τον Ζωιτάκη από την αντιβασιλεία, αναλαμβάνοντας ο ίδιος το αξίωμα. Στις 23 Μαΐου 1973 ακολούθησε μια κρίση για το καθεστώς. Στο Πολεμικό Ναυτικό ξέσπασε κίνημα κατά των συνταγματαρχών υπό την ηγεσία μιας ομάδας αντιπλοιάρχων, οι οποίοι προηγουμένως είχαν έρθει σε επαφή με τον Ευάγγελο Αβέρωφ και, μέσω αυτού, με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον βασιλιά Κωνσταντίνο, ζητώντας υποστήριξη και πολιτική κάλυψη. Αρχικά οι δύο άντρες είχαν αρνητική στάση, αλλά έπειτα από αρκετές διαπραγματεύσεις οι αντιπλοίαρχοι αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν το σχέδιό τους. Το σχέδιο αυτό περιλάμβανε τον απόπλου των πλοίων από το ναύσταθμο, την κατάληψη της Σύρου, την αποστολή τελεσίγραφου στον Παπαδόπουλο και, τέλος, τον κατάπλου των πλοίων στο Σαρωνικό. Σε περίπτωση που οι όροι τους γίνονταν δεκτοί, θα παρέμεναν στις θέσεις τους μέχρι το σχηματισμό κυβέρνησης. Σε κάθε άλλη περίπτωση θα καταλάμβαναν τα λιμάνια του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης. Το σχέδιο αυτό, όμως, δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, διότι υπήρχε μια πληροφορία ότι η κυβέρνηση γνώριζε το όλο σχέδιο. Η πληροφορία αυτή ήταν σωστή και οι συμμετέχοντες συνελήφθησαν.

Το περιστατικό προβλημάτισε του δικτάτορες, και οδήγησε τον Παπαδόπουλο στην οριστική εκκαθάριση των σχέσεων του καθεστώτος με το βασιλιά Κωνσταντίνο. Έτσι οδηγούμαστε στην 1η Ιουνίου 1973, οπότε και ο Παπαδόπουλος κατήργησε τη βασιλεία και εγκαθίδρυσε το πολίτευμα της προεδρικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, ανακοινώνοντας στο λαό τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος ώστε να επικυρωθεί το νέο Σύνταγμα. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν 77% υπέρ του νέου Συντάγματος. Έτσι, μετά από πολλές διαπραγματεύσεις, ο πολιτικός και νομικός Σπύρος Μαρκεζίνης ορίστηκε πρωθυπουργός της χώρας – με πολύ στενά, βέβαια, περιθώρια πολιτικών πρωτοβουλιών.(Αργύρης Υφαντόπουλος, 2011)

Το γεγονός ότι στο πρόσωπο του Παπαδόπουλου συγκεντρώνονταν πολλές μορφές εξουσίας δημιούργησε πάλι τριβές στο καθεστώς. Όσοι διαφωνούσαν με την τακτική του Παπαδόπουλου συσπειρώθηκαν γύρω από τον Δημήτριο Ιωαννίδη, ο οποίος μέχρι τότε ήταν έμπιστος του Παπαδόπουλου. (Αργύρης Υφαντόπουλος, 2011)

 

Οι αντιδράσεις και η πτώση της Χούντας

Η πρώτη προσπάθεια αναχαίτισης της δικτατορίας έγινε το Δεκέμβριο του 1967 από το βασιλιά, ο όποιος επιχείρησε ένα αντικίνημα που απέτυχε. Έτσι, στη συνέχεια, κατέφυγε στην Ιταλία με την οικογένειά του. (Καθημερινή)

Η επόμενη προσπάθεια επήλθε μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Σ. Μαρκεζίνη, στις 21 Φεβρουαρίου του 1973, όπου φοιτητές κατέλαβαν το κτήριο της Νομικής Σχολής Αθηνών, αντιδρώντας στις διώξεις και τις εξορίες του καθεστώτος. Η κατάληψη της Νομικής ήταν η πρώτη μαζική προσπάθεια αντίστασης στη δικτατορία του αντιδικτατορικού κινήματος, αποτελώντας σταθμό για το φοιτητικό κίνημα που, μετά την κατάληψη της Νομικής, συσπειρώθηκε και οδήγησε στα γεγονότα του Νοέμβρη στο Πολυτεχνείο. (Σ. Ν. Κοδέλλας, 2002)

Η 14η Νοεμβρίου του 1973 αποτέλεσε την κορύφωση των αντιδικτατορικών εκδηλώσεων. Το πρωί εκείνης της ημέρας οι φοιτητές συγκεντρώθηκαν στο προαύλιο του Πολυτεχνείου και αποφάσισαν να απέχουν από τα μαθήματα, με αίτημα να πραγματοποιηθούν εκλογές για τους φοιτητικούς συλλόγους τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους – και όχι στα τέλη του επόμενου, όπως είχε ανακοινώσει το καθεστώς. Όσο περνούσε η μέρα, μαζεύονταν όλο και περισσότεροι φοιτητές στο Πολυτεχνείο, αποφασίζοντας να κάνουν κατάληψη το ίδιο απόγευμα. Παράλληλα, άρχισε να λειτουργεί ένας παράνομος ραδιοφωνικός σταθμός, με εκφωνητές τη Μαρία Δαμανάκη και τον Δημήτρη Παπαχρήστου, και πολύγραφοι, οι οποίοι ενημέρωναν τους φοιτητές και τον υπόλοιπο κόσμο για τις αποφάσεις που παίρνονταν μέσα στο Πολυτεχνείο. Η πρώτη αντίδραση του καθεστώτος ήταν να στείλει μυστικούς πράκτορες να διώξουν το πλήθος που έφτανε στο Πολυτεχνείο και να ακροβολίσουν σκοπευτές στα γύρω κτίρια.

Στις 16 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε επίθεση της αστυνομίας εναντίον του κόσμου που ήταν έξω από το Πολυτεχνείο. Αφού η αστυνομία απέτυχε να τερματίσει την εξέγερση, ο Παπαδόπουλος διέταξε το στρατό να αναλάβει. Τρία τεθωρακισμένα παρατάχθηκαν έξω από το Πολυτεχνείο, τα οποία έλαβαν εντολή εισβολής τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Αστυνομίας, στις 17 Νοεμβρίου συνελήφθησαν 840 άτομα. Όμως, μετά τη Μεταπολίτευση, αξιωματικοί της Αστυνομίας ανέφεραν ότι οι συλληφθέντες ξεπέρασαν τους 2400. Οι νεκροί σε ολόκληρη την Αθήνα εκείνες τις ημέρες ανήλθαν σε 34 άτομα, χωρίς να καταγράφονται θύματα κατά την εισβολή εντός του Πολυτεχνείου. (Σαν Σήμερα)

Η Δικτατορία Ιωαννίδη

Την επόμενη μέρα της εξέγερσης στο Πολυτεχνείο, ο Παπαδόπουλος επανέφερε το στρατιωτικό νόμο. Στις 24 Νοεμβρίου, όμως, εμφανίστηκαν πάλι τα τανκς στην πρωτεύουσα – αυτή τη φορά υπό τον Δημήτριο Ιωαννίδη, ο οποίος διενήργησε ένα ακόμα πραξικόπημα. Η κυβέρνηση του Παπαδόπουλου διαλύθηκε, και ο ίδιος αιχμαλωτίστηκε. Πρόεδρος της Δημοκρατίας του νέου πλέον καθεστώτος ορκίστηκε ο Φαίδων Γκιζίκης, και πρωθυπουργός ο Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος, ο οποίος με διάγγελμά του ανακοίνωσε ότι «Η επανάστασις της 21ης Απριλίου συνεχίζεται». Το πρώτο μέλημα του καθεστώτος ήταν να καταργήσει το Σύνταγμα του 1973, το οποίο έδινε μεγάλη εξουσία στον ΠτΔ. Η δικτατορία του Ιωαννίδη ήταν χειρότερη από αυτή του Παπαδόπουλου. Ο Τύπος διώχθηκε με πρωτοφανή βία, ο βασανισμός των αντικαθεστωτικών πολιτών ήταν καθημερινό φαινόμενο, η Γυάρος επαναλειτούργησε, και τα λίγα εναπομείναντα αντιστασιακά δίκτυα εξαρθρώθηκαν. (Αργύρης Υφαντόπουλος, 2011)

Μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, στις 20 Ιουλίου του 1974, η κατάσταση για το καθεστώς του Ιωαννίδη έγινε αρκετά δυσχερής. Τρεις μέρες μετά, διεξήχθη σύσκεψη πολιτικών αρχηγών στα Παλαιά Ανάκτορα. Ο Γκιζίκης παραιτήθηκε και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής κλήθηκε από το Παρίσι για να σχηματίσει κυβέρνηση. (Αργύρης Υφαντόπουλος, 2011)

Η δίκη των πρωταίτιων για τη δικτατορία 1967-1974 διεξήχθη από το πενταμελές εφετείο Αθηνών στις Φυλακές Κορυδαλλού το καλοκαίρι του 1975 (28 Ιουλίου – 29 Αυγούστου). Η κατηγορία ήταν εσχάτη προδοσία. Στους πρωτοστάτες (Παπαδόπουλος, Παττακός και Μακαρέζος) του πραξικοπήματος επιβλήθηκε θανατική ποινή, ενώ οι υπόλοιποι καθαιρέθηκαν από το στρατό και τούς επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης. (ΕΡΤ, 2009)

Μετά την πτώση της Χούντας, μέσα από τις φυλακές του Κορυδαλλού, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος ίδρυσε την «ΕΠΕΝ» (Εθνική Πολιτική Ένωσις), στις 30 Ιανουαρίου 1984. Στις 4 Απριλίου της ίδιας χρονιάς ο Παπαδόπουλος, διαφωνώντας με τη συμμετοχή της ΕΠΕΝ στις ευρωεκλογές, παραιτήθηκε από την αρχηγία της ενώ ήταν στη φυλακή, και τη θέση του πήρε ο Χρύσανθος Δημητριάδης. Στο μεταξύ, στη νεολαία της ΕΠΕΝ, μετά από επιθυμία του ίδιου του Παπαδόπουλου, επικεφαλής ήταν ο σημερινός αρχηγός της Χρυσής Αυγής, Νίκος Μιχαλολιάκος. Ένα χρόνο μετά, ο Παπαδόπουλος αποφάσισε να αντικαταστήσει τον αρχηγό της νεολαίας της ΕΠΕΝ με τον σημερινό βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, Μάκη Βορίδη. Η νεολαία της ΕΠΕΝ διαλύθηκε μαζί με το κόμμα το 1996. (Μηχανή του Χρόνου, 2016)

Χρυσή Αυγή

Η Χρυσή Αυγή ιδρύθηκε το 1980 από το Νίκο Μιχαλολιάκο ως οργάνωση με ναζιστικό χαρακτήρα, προσανατολισμένη γύρω από την έκδοση ομώνυμου περιοδικού. Κατά τη δεκαετία του 1990, την εποχή της έξαρσης του Μακεδονικού ζητήματος, η Χρυσή Αυγή ανέπτυξε τη δράση της σε βίαιες επιθέσεις κατά μεταναστών και Ελλήνων. (Το Βήμα, 2013) Η ακροδεξιά οργάνωση είναι κατά του «εθνοκτόνου μνημονίου» και των «αμαρτωλών καθεστώτων» της πολιτικής, ενώ τα μέλη της παράταξης θέλουν μία χώρα πληθυσμιακά «καθαρή», χωρίς «λαθρομετανάστες», πιστεύοντας πως η Ελλάδα πρέπει να ανήκει μόνο στους Έλληνες. (xryshaygh.com) Σήμερα η Χρυσή Αυγή μετράει 16 έδρες στον Ελληνικό Κοινοβούλιο και 3 στο Ευρωπαϊκό . (hellenicparliament.gr)

Η σύλληψη, η δολοφονία Φύσσα και η δίκη

Στις 28 Σεπτεμβίου 2013, με την κατηγορία της σύστασης και συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση, συνελήφθη ο γενικός γραμματέας της Χρυσής Αυγής, Νίκος Μιχαλολιάκος, αλλά και οι βουλευτές Ηλίας Κασιδιάρης, Γιάννης Λαγός και ο Κώστας Πατέλης. Επίσης, στην αστυνομία παραδόθηκαν οι Χρήστος Παππάς, Νίκος Μίχος και Ηλίας Παναγιώταρος. Κατά τις έρευνες στο σπίτι του Νίκου Μιχαλολιάκου εντοπίστηκαν -χωρίς τις απαιτούμενες άδειες- ένα περίστροφο, ένα πιστόλι, ένα κυνηγετικό όπλο, φυσίγγια και σφαίρες.(in.gr, 2013) Ο Μιχαλολιάκος και ο Λαγός αποφυλακίστηκαν το Μάρτιο του 2015, όταν παρήλθε το διάστημα 18 μηνών της προφυλάκισης τους. (naftemporiki, 2015)

Η ηγεσία της Χρυσής Αυγής, μέχρι σήμερα, υποστηρίζει ότι έπεσε θύμα πολιτικών διώξεων, και ως απόδειξη προβάλλει το γεγονός ότι η δικαιοσύνη ενεργοποιήθηκε μετά από μια ενέργεια του τότε υπουργού Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη, Νικολάου Δένδια, ο οποίος συγκέντρωσε 32 δικογραφίες που αναφέρονταν στη δράση της οργάνωσης από τον Αύγουστο του 2012, διαβιβάζοντάς τες στην εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 19 Σεπτεμβρίου 2013. Στις τριάντα δύο αυτές υποθέσεις προστέθηκε άλλη μία, η οποία αφορούσε στην επίθεση της Χρυσής Αυγής στο Πέραμα. Κατά τη διεξαγωγή των ανακρίσεων στη δικογραφία προστέθηκαν κι άλλες υποθέσεις που εκκρεμούσαν σε όλη την επικράτεια, και αναφέρονταν σε πλημμελήματα και κακουργήματα στα οποία εμπλέκονται μέλη της Χρυσής Αυγής. Οι υποθέσεις ξεπερνούν τις 100 και φαίνονται να καταπατούν ευρύ φάσμα άρθρων του Ποινικού Κώδικα. (Η Χρυσή Αυγή Μπροστά στη Δικαιοσύνη, 2014)

Λίγο πριν τη σύλληψη των μελών της Χρυσής Αυγής, στις 18 Σεπτεμβρίου 2013, δολοφονήθηκε ο τραγουδιστής Παύλος Φύσσας από τον Γιώργο Ρουπακιά, μέλος της Χρυσής Αυγής. (Ελευθεροτυπία, 2013) Σύμφωνα με την αναφορά της ΕΛ.ΑΣ., ο 34χρονος τραγουδιστής, μαζί με παρέα, παρακολουθούσε αγώνα ποδοσφαίρου στην καφετέρια «Κοράλι». Στην ίδια καφετέρια βρισκόταν άλλη μία παρέα 2 – 3 ατόμων. Οι τελευταίοι κάλεσαν «ενισχύσεις» μέσω γραπτών μηνυμάτων και κλήσεων. Η ΕΛ.ΑΣ. ανακοίνωσε ότι στις 11.57 μ.μ. το κέντρο της Άμεσης Δράσης είχε μια πληροφορία πως 50 άτομα με ρόπαλα κατευθύνονται στο «Κοράλι». Λίγο αργότερα κλήθηκαν στο σημείο δύο ομάδες ΔΙ.ΑΣ. (8 αστυνομικοί). Τη στιγμή που έφτασαν οι αστυνομικοί έξω από την καφετέρια συνάντησαν 30 άτομα και κάποια που έτρεχαν. «Οι αστυνομικοί τούς ακολούθησαν και, όταν τους έφτασαν, αντιλήφθηκαν δύο άνδρες να συμπλέκονται», αναφέρει ανακοίνωση του αρχηγείου της ΕΛ.ΑΣ. Τη στιγμή που επενέβησαν οι αστυνομικοί διαπίστωσαν ότι ο Παύλος Φύσσας ήταν αιμόφυρτος και έφερε τραύμα από μαχαίρι. Διατηρούσε ακόμα τις αισθήσεις του και υπέδειξε ως δράστη το Γιώργο Ρουπακιά, ο οποίος συνελήφθη τη στιγμή που επέστρεφε στο αυτοκίνητό του, ενώ στο σημείο βρέθηκε και το μαχαίρι. Ο τραγουδιστής μεταφέρθηκε στο Γενικό Κρατικό Νίκαιας, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του. (Καθημερινή, 2013)

Η δίκη της Χρυσής Αυγής, που πραγματοποιείται στην Αθήνα, ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2015. Μετά από μια μακρά ανακριτική διαδικασία διάρκειας 9 μηνών, το Συμβούλιο Εφετών αποφάσισε με αμετάκλητο βούλευμά του την παραπομπή 69 κατηγορουμένων, μεταξύ των οποίων 18 μέλη της Βουλής των Ελλήνων, όλοι εκλεγμένοι με τη Χρυσή Αυγή. Η μεγάλη κατηγορία βασίζεται στο άρθρο 187 παρ. 1 του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα, που ορίζει τη φύση μιας εγκληματικής οργάνωσης. Εκτός αυτού, το κατηγορητήριο συμπληρώνουν άλλα τρία σοβαρά ποινικά αδικήματα: η δολοφονία του Παύλου Φυσά, αντιφασιστικού ράπερ, μια απόπειρα δολοφονίας του Abuzid Embarac, ενός αιγύπτιου εργαζόμενου, καθώς και απόπειρες δολοφονίας κατά συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ. (opendemocracy.net, 2018) (goldendawnwatch.org)

Στις τελευταίες εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015, η Χρυσή Αυγή μπήκε στη Βουλή με ποσοστό περίπου 7%. Σήμερα με την έξαρση του προσφυγικού, τη συζήτηση του Μακεδονικού, την οικονομική κρίση και τη σύλληψη των 2 στρατιωτικών στην Τουρκία, σε μία ενδεικτική δημοσκόπηση της Pulse, το ποσοστό της Χρυσής Αυγής έχει ανέβει στο 9%. (ΣΚΑΙ, 2018)

Επίλογος

Η Ελλάδα, κατά πώς είδαμε, είναι μια χώρα η οποία έχει υποφέρει πολύ από ακροδεξιά καθεστώτα. Ύστερα από κάθε μεγάλη κρίση ή πόλεμο, η δικτατορία εδραιωνόταν. Έτσι και σήμερα, μπορούμε να διακρίνουμε καθαρά τους λόγους ανόδου των ποσοστών της Χρυσής Αυγής – που δεν είναι άλλοι παρά η οικονομική κρίση, σε συνδυασμό με την έξαρση του προσφυγικού ζητήματος. Το παράδοξο του φαινομένου είναι το γεγονός πως τα υψηλά ποσοστά διατηρούνται, παρ’ ότι η δίκη ακόμα βρίσκεται εν εξελίξει. Θα μπορούσε κανείς να πει πως κάτι τέτοιο είναι δικαιολογημένο λόγω της κατάστασης που βιώνει η χώρα, όμως δεν μπορούμε να παραβλέψουμε και τον κίνδυνο που ενέχει για τις κυβερνήσεις που θα ακολουθήσουν τα επόμενα χρόνια. Η Χρυσή Αυγή αποτελεί μια δημοκρατικά εκλεγμένη παράταξη, η οποία δεν θα μπορούσε να επιβάλλει, θεωρητικά, ένα απολυταρχικό καθεστώς. Ας μην ξεχνάμε, όμως, ότι και ο Hitler ξεκίνησε ως ένας δημοκρατικά εκλεγμένος Καγκελάριος.

Πηγές:

  1. Ελευθεροτυπία. (2010). Η Δικτατορια του Μεταξά. (2010).Ιστορικά
  2. Κινήματα, Πραξικοπήματα, Δικτατορίες στην Ελλάδα του 20ου αιώνα, Ιστορικά, Ελευθεροτυπία,2011
  3. Καθημερινή. (2013). Από τις προκλήσεις στην εν ψυχρώ δολοφονία http://www.kathimerini.gr/53813/article/epikairothta/ellada/apo-tis-proklhseis-sthn-en-yyxrw-dolofonia
  4. Μηχανή του Χρόνου (n.d.). «Η Ελλάς έχει παραδοθεί ανυπεράσπιστη εις το έλεος μιας μαρξιστικής εισβολής». Το ηχογραφημένο μήνυμα του Παπαδόπουλου μέσα από τη φυλακή στο ιδρυτικό συνέδριο της ΕΠΕΝ το 1984… http://www.mixanitouxronou.gr/i-ellas-echi-paradothi-aniperaspisti-is-to-eleos-mias-marxistikis-isvolis-to-ichografimeno-minima-tou-papadopoulou-mesa-apo-ti-filaki-sto-idritiko-sinedrio-tis-epen-to-1984/
  5. Μιχαϊλίδης. Γ, (2011). Αλήθεια πώς φτάσαμε στην Χούντα; http://www.iefimerida.gr/news/26136/%CE%B1%CE%BB%CE%AE%CE%B8%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CF%80%CF%8E%CF%82-%CF%86%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B1%CE%BC%CE%B5-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%87%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CF%84%CE%B1
  6. Μιχαϊλίδης, Γ. (2012) Η δικτατορία του Μεταξά: Ο ιδεολογικός «πρόγονος» της Χούντας και της Χρυσής Αυγής http://www.iefimerida.gr/news/62186/%CE%B7-%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CF%84%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%AC-%CE%BF-%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%C2%AB%CF%80%CF%81%CF%8C%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CF%82%C2%BB-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%87%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%87%CF%81%CF%85%CF%83%CE%AE%CF%82-%CE%B1%CF%85%CE%B3%CE%AE%CF%82
  7. Μπασκόζος, Γ. (2013). Ποιο είναι το πραγματικό πρόσωπο της Χρυσής Αυγής http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=509255
  8. Οικονομίδης Φοίβος, 2011 Η ελληνική χρεοκοπία του 1932 http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=323704
  9. Σ. Ν. Κοδέλλας, (2002). H εξέγερση των φοιτητών στη Nομική το 1973, H πρώτη δυναμική απάντηση του φοιτητικού κινήματος στη δικτατορία http://kapodistriako.uoa.gr/stories/014_th_01/index.php?m=2
  10. Σαν σήμερα. (n.d.). Γεώργιος Παπαδόπουλος https://www.sansimera.gr/biographies/254
  11. Σαν σήμερα. (n.d.). Η Εξέγερση του Πολυτεχνείου https://www.sansimera.gr/articles/190
  12. ΣΚΑΙ. (2018). Σταθερά διψήφιο προβάδισμα για ΝΔ: Η δημοσκόπηση της Pulse για τον ΣΚΑΪ http://www.skai.gr/news/politics/article/371618/stathera-dipsifio-provadisma-gia-nd-i-dimoskopisi-tis-pulse-gia-ton-skai/
  13. Χριστόπουλος. Δ, (2018). Τhe Golden Dawn trial: a major event for democracy in Greece and beyond https://www.opendemocracy.net/dimitris-christopoulos/he-golden-dawn-trial-major-event-for-democracy-in-greece-and-beyond
  14. Χρυσή Αυγή (n.d.) http://www.xryshaygh.com/
  15. Ψαρράς, Δ.(2014). Η Χρυσή Αυγή Μπροστά στη Δικαιοσύνη
  16. Golden Dawn Watch http://goldendawnwatch.org/
  17. In.gr (2013). Χειροπέδες στην ηγετική ομάδα της Χρυσής Αυγής http://www.in.gr/2013/09/28/greece/xeiropedes-stin-igetiki-omada-tis-xrysis-aygis/
  18. Naftemporiki.gr (2015) Αποφυλακίστηκαν με όρους Μιχαλολιάκος – Λαγός http://www.naftemporiki.gr/story/930071/apofulakistikan-me-orous-mixaloliakos-lagos

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest