Η Άφιξη του ΝΑΤΟ στο Ανατολικό Αιγαίο : Προβολές στην Ελληνική Πραγματικότητα

Το τελευταίο έτος η Ελλάδα γνωρίζει μια πρωτοφανή προσφυγική κρίση, η οποία ήρθε να ελέγξει τις αντοχές της πολιτείας, της οικονομίας και της ίδιας της ΕΕ. Με τεράστιες μάζες ισλαμικών πληθυσμών να μετακινούνται προς την Ευρώπη, οι Βρυξέλλες επέδειξαν μία χαρακτηριστική αφέλεια στον τρόπο που διαχειρίστηκαν την κατάσταση. Με τη Βόρεια Ευρώπη να ‘καλοδέχεται’ τις πληθυσμιακές μάζες ως φτηνό εργατικό δυναμικό, δόθηκε το σήμα πως ο οποιοσδήποτε μπορούσε να έρθει παράνομα σε αυτή, και να ανεβάσει κατακόρυφα το βιοτικό του επίπεδο.

Μοιραία δημιουργήθηκε η ανάγκη για μεταφορά των ανθρώπων αυτών στην Ευρώπη, ανάγκη την οποία ήρθαν και κάλυψαν περίπλοκα δίκτυα διακίνησης λαθρομεταναστών, που στη δημοσιογραφική αργκό τους δόθηκε ο χαρακτηρισμός «δουλέμποροι». Ο χαρακτηρισμός αυτός είναι μάλλον ατυχής. Τα δίκτυα διακίνησης ανθρώπων (trafficking) είναι εξαιρετικά περίπλοκες διεθνείς οργανώσεις, με απολήξεις τόσο σε διεφθαρμένους αξιωματούχους των χωρών εισαγωγής όσο και ΜΚΟ, ενώ παράλληλα χαίρουν προστασίας στις χώρες που δραστηριοποιούνται, και των οποίων τα στρατηγικά συμφέροντα εξυπηρετούν.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται το δίκτυο διακίνησης που εδρεύει στην Τουρκία, ένα από τα μεγαλύτερα και καλύτερα οργανωμένα παγκοσμίως.

 

Τα Τουρκικά δίκτυα διακίνησης

Στα τουρκικά παράλια δραστηριοποιείται μια εκτενέστατη επιχείρηση με σκοπό να περνάει ανθρώπους στην Ελλάδα. Για το σκοπό αυτό προμηθεύονται μεγάλες ποσότητες από ελαστικές βάρκες και εξωλέμβιες μηχανές εξαιρετικά χαμηλής ποιότητας. Τα πλωτά αυτά μέσα χαρακτηρίζονται ως ακατάλληλα για θαλάσσια μεταφορά, αλλά κρατούν το κόστος της μεταφοράς χαμηλό και, συνήθως, αρκούν για να μεταφέρουν περί τους 50 ανθρώπους έξι περίπου ναυτικά μίλια μέχρι την Ελλάδα.

Ενώ το Λιμενικό Σώμα καταβάλει υπεράνθρωπες προσπάθειες για να διασώζει λαθρομετανάστες, το αντίστοιχο τουρκικό παθητικά υποστηρίζει τα δίκτυα διακίνησης.

Ενώ το Λιμενικό Σώμα καταβάλει υπεράνθρωπες προσπάθειες για να διασώζει λαθρομετανάστες, το αντίστοιχο τουρκικό παθητικά υποστηρίζει τα δίκτυα διακίνησης.

Στα δίκτυα αυτά αρωγός είναι το τουρκικό λιμενικό, το οποίο γνωρίζει ποια πρόσωπα εμπλέκονται στα δίκτυα αυτά, αλλά αρνείται να κάνει οποιαδήποτε ενέργεια για να διασπάσει τις επιχειρήσεις τους.

Τέλος, ισχυρός υποστηρικτής των δικτύων είναι η κυβέρνηση Ερντογάν, η οποία μέσω αυτών πετυχαίνει δύο σκοπούς. Ο πρώτος είναι ότι προωθεί στην ΕΕ συμπαγείς ισλαμικούς πληθυσμούς, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα παν ισλαμικά ιδεολογήματα του διδύμου Ερντογάν- Νταβούτογλου, ενώ ταυτόχρονα απομακρύνουν από το εσωτερικό της Τουρκίας πληθυσμό τον οποίο χρειάζεται να θρέψει και στεγάσει με το αντίστοιχο οικονομικό κόστος για την Άγκυρα. Ο δεύτερος σκοπός που πετυχαίνει η Τουρκία είναι η πίεση που μπορεί να ασκεί στην ΕΕ, και να αποκομίζει τα ανάλογα οφέλη από αυτήν. Το 2015 η ΕΕ έκανε συμφωνία με την Άγκυρα ώστε να της παρασχεθούν 3 δις ευρώ και, σε αντάλλαγμα, να καταπολεμηθούν τα δίκτυα των διακινητών της χώρας. Τα χρήματα καταβλήθηκαν, αλλά τα δίκτυα συνεχίζουν να υποστηρίζονται από τη κυβέρνηση, ενώ τώρα η Τουρκία ζητάει επιπλέον 3 δις ευρώ, καθώς και είσοδο της στην ΕΕ, για να αναλάβει δράση.

 

Το ΝΑΤΟ στην περιοχή και οι ευκαιρίες για την Ελλάδα

Με την κατάσταση να έχει λάβει πια εκρηκτικές διαστάσεις για την ΕΕ, προτάθηκε η εμπλοκή του ΝΑΤΟ για τη προστασία των θαλασσίων συνόρων της Γηραιάς Ηπείρου. Την αποστολή θα αναλάβει το Standing NATO Maritime Group 2, με συνολική δύναμη 5 πλοίων και διοίκηση που υποχρεωτικά δεν μπορεί να ασκείται ούτε από Έλληνα, ούτε από Τούρκο διοικητή.

Με την Ελλάδα να αποτελεί τη κύρια πύλη εισόδου λαθρομεταναστών στην Ευρώπη, το ΝΑΤΟ κλήθηκε να παράσχει αρωγή στη κρίση που έχει δημιουργηθεί.

Με την Ελλάδα να αποτελεί την κύρια πύλη εισόδου λαθρομεταναστών στην Ευρώπη, το ΝΑΤΟ κλήθηκε να παράσχει αρωγή στην κρίση που έχει δημιουργηθεί.

Η εντολή που έλαβε το ΝΑΤΟ είναι αμιγώς υποστηρικτική στο σκέλος των πληροφοριών, δεν πρόκειται δηλαδή να αναλάβει οποιουδήποτε είδους πολεμική δραστηριότητα. Το πλάνο αποτελείται από δύο σκέλη. Το πρώτο είναι η περιπολία των νατοϊκών σκαφών προς ενίσχυση αυτών της Ελλάδας και της Frontexν και η παροχή πληροφοριών στους αρμόδιους φορείς μόλις ένα σκάφος με λαθρομετανάστες εντοπιστεί. Το δεύτερο σκέλος αφορά τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τα δίκτυα διακίνησης λαθρομεταναστών και τη συνεργασία με τις Τουρκικές αρχές για την εξάρθρωσή τους.

Το πλάνο στην αρχή φάνηκε ως ιδιαίτερα επωφελές για τη χώρα μας, για μία σειρά από λόγους. Πέρα από το προφανές κέρδος που θα έχει η χώρα μας με τη προσθήκη επιπλέον σκαφών, θα ήταν ένα ισχυρό πλήγμα στη θέση της Τουρκίας περί γκρίζων ζωνών στο Αιγαίο. Αυτό συμβαίνει διότι η επιχείρηση προβλέπεται αυστηρά να λάβει χώρα έξω από τα χωρικά ύδατα Ελλάδας-Τουρκίας και, ως εκ τούτου, αυτά θα καθίσταντο ξεκάθαρα πάνω στη βάση του διεθνούς δικαίου, και πρακτικά θα ακύρωνε το επιχείρημα της Τουρκίας ότι οι περιοχές αυτές είναι αμφισβητούμενες.

Η άλλη ευκαιρία που θα έχει η χώρα μας είναι να δείξει στο διεθνές κοινό πως η Τουρκία κεντρικά βοηθά και στηρίζει τα δίκτυα.

 

Η Τουρκία μας νικά διπλωματικά

Δυστυχώς πολύ λίγες από τις παραπάνω ευκαιρίες αξιοποίησε η χώρα μας. Αντ’ αυτού βρεθήκαμε να χάνουμε κεκτημένα, τα οποία στο μέλλον θα τα βρούμε μπροστά μας ως νέες κρίσεις – αντίστοιχες με αυτές που είχαμε στα Ίμια.

Το πρώτο ζήτημα στο οποίο ηττηθήκαμε ήταν σε αυτό του θεάτρου των επιχειρήσεων της νατοϊκής επιχείρησης. Η Τουρκία, στο ζήτημα αυτό, ζήτησε και κατάφερε να εξαιρεθούν τα Δωδεκάνησα με τη δικαιολογία ότι, εφόσον αυτά είναι αποστρατικοποιημένα δε γίνεται να δρουν στρατιωτικά πλοία από αυτά. Κάτι τέτοιο εξασφαλίζει στη γείτονα ότι το επιχείρημα της – περί γκρίζων ζωνών στην περιοχή – θα συνεχίσει να διαιωνίζεται.

Η Τουρκία ζήτησε και πέτυχε την εξαίρεση των Δωδεκανήσων από θέατρο επιχειρήσεων της νατοϊκής αποστολής, επιτρέποντας της να διατηρεί το επιχείρημα περί γκρίζων ζωνών στη περιοχή.

Η Τουρκία ζήτησε και πέτυχε την εξαίρεση των Δωδεκανήσων από θέατρο επιχειρήσεων της νατοϊκής αποστολής, επιτρέποντάς της να διατηρεί το επιχείρημα περί γκρίζων ζωνών στη περιοχή.

Επιπροσθέτως αυτού, η Τουρκία απαίτησε από την επιχείρηση να θεωρεί ως εθνικό εναέριο χώρο της Ελλάδας τα 6 ναυτικά μίλια (ν.μ) από τις ακτές της, αντί των 10 που έχει η χώρα μας. Αυτό προτάθηκε πάνω στη βάση του παλαιού επιχειρήματος της γείτονος, ότι αποτελεί ανωμαλία της Ελλάδος να έχει εθνικό εναέριο χώρο στα 10 ν.μ και χωρικά ύδατα στα 6ν.μ. Έτσι τα εναέρια μέσα της νατοϊκής επιχείρησης θα μπορούν να επιχειρούν σε απόσταση 6-10 ν.μ από τις ακτές μας, αμφισβητώντας πρακτικά τον εθνικό μας εναέριο χώρο.

Και για τις δύο παραπάνω παραμέτρους της επιχείρησης δεν μπορεί να κατηγορηθεί ο νατοϊκός παράγοντας. Η Ελλάδα, με τη στάση της, αμέλησε να έχει οποιαδήποτε συνεργασία με τη συμμαχία και, τελικά, άφησε ελεύθερο το πεδίο στην Τουρκία, ώστε να περάσει τις δικές της θέσεις. Έτσι, όχι μόνο χάσαμε μία μοναδική ευκαιρία να κλείσουμε το ζήτημα των γκρίζων ζωνών, που είναι ανοιχτό εδώ και 20 χρόνια, αλλά επιτρέψαμε να τεθεί υπό αίρεση και ο εθνικός εναέριος χώρος μας.

 

Αποτελέσματα της εμπλοκής του ΝΑΤΟ

Με την Τουρκία να έχει υποστεί διπλωματικές ήττες στη Συρία από τη Ρωσία,  στο Ιράκ από τις ΗΠΑ στο θέμα της Μοσούλης, και με κίνδυνο δημιουργίας κουρδικού κράτους στα νότια σύνορά της, η μοναδική νίκη που κατάφερε ήταν εναντίων της ΕΕ, την οποία εξαπάτησε αποσπώντας της 3δις ευρώ ώστε να πατάξει τους διακινητές λαθρομεταναστών, ενώ στην πραγματικότητα δεν έκανε τίποτα. Η νίκη της αυτή έδειξε πως ο εύκολος στόχος της πολιτικής της βρίσκεται στα δυτικά, κάτι το οποίο της άνοιξε την όρεξη για να ζητήσει περισσότερα.

Η ΕΕ επέδειξε ενδοτική συμπεριφορά προς τη Τουρκία, κάτι που της επέτρεψε να πιέσει για περισσότερα.

Η ΕΕ επέδειξε ενδοτική συμπεριφορά προς την Τουρκία, κάτι που επέτρεψε στον Ερντογάν να ζητά ολοένα και περισσότερα από αυτή.

Έτσι φτάσαμε στο σημείο η Άγκυρα να ζητά από την Ένωση άλλα 3 δις ευρώ και ένταξη σε αυτή, ενώ επεδίωξε και – εν τέλει – κατάφερε να φέρει το ΝΑΤΟ πιο κοντά στη Συρία, ως αντιστάθμισμα της ρωσικής προέλασης στη χώρα. Επιπροσθέτως θεώρησε πως η Ελλάδα, με τα γνωστά της προβλήματα, θα αποτελούσε πρώτης τάξης στόχο για την επεκτατική της πολιτική. Έτσι έκανε το πρώτο βήμα, αμφισβητώντας μέσω ενός διεθνούς οργανισμού τον εθνικό εναέριο χώρο μας, ενώ ταυτόχρονα μας περνάει χιλιάδες λαθρομετανάστες στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου επί καθημερινής βάσης.

Προφανές λοιπόν είναι πως πρέπει να υπάρξει μία μεταστροφή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής προς το ρεαλιστικότερο, γιατί η Τουρκία φαίνεται πως βρήκε τον επόμενο στόχο της, και η χώρα μας πρέπει – και οφείλει – να αντιμετωπίσει την πρόκληση.

Tagged under:

Ο Ηλίας Παπαδόπουλος γεννηθηκε και ζει στην Αθήνα. Έχει πτυχίο στις πολιτικές επιστήμες και μεταπτυχιακές σπουδές στις διεθνείς σχέσεις με ειδικότητα την αντιτρομοκρατία. Τα κύρια ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και των ασύμμετρων απειλών, καθώς και οι πόλεμοι χαμηλής ισχύος στον 21ο αιώνα. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest