Η “αιχμαλωσία” των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις φυλακές της Βραζιλίας

Η “Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Βραζιλίας” -ή απλώς Βραζιλία- συγκαταλέγεται στις πρώτες θέσεις μίας όχι και τόσο “κολακευτικής” κατηγορίας: εκείνης με το μεγαλύτερο ποσοστό εγκλείστων στις φυλακές. Η Βραζιλία λαμβάνει την 4η θέση παγκοσμίως στην εν λόγω στατιστική κατηγορία, με τον αριθμό κρατουμένων να αγγίζει τους 650.000 ανθρώπους. Η ποσοστιαία αύξηση αυτού του πληθυσμού, από το 1990 ως το 2013, ήταν της τάξης του 508%, δίνοντας έτσι τεράστιες διαστάσεις στο φαινόμενο, τόσο ως προς τα προβλήματα επιβίωσης των κρατουμένων -εξαιτίας του υπερπληθυσμού των φυλακών-, όσο και προς τα αιματηρά γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό των σωφρονιστικών ιδρυμάτων.

Το σύστημα των φυλακών

Το σωφρονιστικό σύστημα της Βραζιλίας είναι δημόσια υπηρεσία που υπάγεται στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Ωστόσο, η διοίκησή του είναι στην αρμοδιότητα ενός οργάνου που ονομάζεται “Εθνική Υπηρεσία Σωφρονισμού”. Στη χώρα λειτουργούν περίπου 1.600 φυλακές, οι οποίες είναι υπερπλήρεις, καθώς η επίσημη χωρητικότητά τους είναι 350.000 άτομα, τη στιγμή που σήμερα βρίσκονται σε αυτές περίπου 650.000 κρατούμενοι, με το επίπεδο πληρότητας να αγγίζει το 200%. Τα προβλήματα στον συγκεκριμένο τομέα συνεχίζονται, αφού παρουσιάζεται υψηλότατο ποσοστό ποινικής υποτροπής, με το 70% των κρατουμένων να διαπράττει εκ νέου εγκληματικές ενέργειες.

Εξαιτίας της -εμφανούς- αποτυχίας να διαχειριστεί το σύστημα των φυλακών, η κυβέρνηση πραγματοποίησε το 2009 “άνοιγμα” προς ιδιώτες επενδυτές. Μετά από δημόσιο διαγωνισμό -τον οποίο κέρδισε κοινοπραξία πέντε εταιριών-, προχώρησε η κατασκευή του πρώτου “μικτού” Δημόσιου-Ιδιωτικού σωφρονιστικού ιδρύματος στην ιστορία της χώρας (The Brazil Business, 2014). Η εν λόγω εγκατάσταση βρίσκεται στο Ribeirão das Neves, στην πολιτεία Minas Gerais, και ξεκίνησε να στεγάζει τροφίμους το 2013, με χωρητικότητα 608 ατόμων. Η επένδυση κόστισε στις ιδιωτικές εταιρείες 280 εκατομμύρια ρεάλ Βραζιλίας (ήτοι 82 εκατομμύρια ευρώ), και η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να πληρώνει 2.700 ρεάλ τον μήνα (περί τα 810 ευρώ) ανά τρόφιμο, για τα επόμενα 27 χρόνια. Μετά το πέρας του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, η διαχείριση περνά στην ίδια την κυβέρνηση.

Σ’ αυτό το σημείο, αξίζει να αναφερθεί ότι στη Βραζιλία λειτουργούν τρία διαφορετικά καθεστώτα φυλάκισης, σε σχέση με τη στέρηση του δικαιώματος της ελευθερίας:

  • Fechado: Αποτελεί φυλάκιση κλειστού τύπου, κατά την οποία ο σωφρονισμός λαμβάνει χώρα σ’ ένα κελί, και ο κρατούμενος έχει λίγες μόνο ώρες την ημέρα για εργασία εντός φυλακής και προαυλισμό, πάντα υπό αυστηρή επίβλεψη.
  • Semiaberto: Φυλάκιση ημι-ανοιχτού τύπου, κατά την οποία ο κρατούμενος έχει περισσότερη ελευθερία κινήσεων, μπορεί να φύγει από τις εγκαταστάσεις για μερικές ώρες (κατόπιν ειδικής αδείας), και η επιτήρησή του εντός του ιδρύματος χαρακτηρίζεται ως ήπια.
  • Aberto: Καθεστώς φυλάκισης ανοιχτού τύπου, στο οποίο ο κρατούμενος βρίσκεται έγκλειστος μόνο κατά τη διάρκεια της νύχτας, τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες. Σε αυτόν τον τύπο φυλάκισης, ο τρόφιμος έχει δικαίωμα να σπουδάσει ή να εργαστεί εκτός του σωφρονιστικού ιδρύματος.

Ο αιματηρός Γενάρης του 2017

Το απόγευμα της Πρωτοχρονιάς του τρέχοντος έτους ξεκίνησε σε συγκρότημα φυλακών της πόλης Manaus εξέγερση και συμπλοκή κρατουμένων, η οποία διήρκεσε 17 ώρες. Οι αρχές της Βραζιλίας ανέφεραν ότι η σύγκρουση πραγματοποιήθηκε μεταξύ των δύο μεγαλύτερων εγκληματικών συμμοριών της χώρας, την Familia do Norte (FDN) και την Primeiro Comando da Capital (PCC) (Flora Charner and Chandrika Narayan, 2017). Πρόκειται για συμμορίες οι οποίες ελέγχουν όλο το εμπόριο ναρκωτικών, εκτός και εντός των φυλακών, πράγμα που προκάλεσε και το συγκεκριμένο αιματηρό γεγονός. Τα θύματα έφτασαν τα 56 -σχεδόν όλα αποκλειστικά μέλη της PCC-, με τις εικόνες που συνόδευσαν το περιστατικό να είναι εξωφρενικές: η πλειονότητα των θυμάτων είχε διαμελιστεί ή τεμαχιστεί, σε πολλά είχε αποκοπεί το κεφάλι, και η φυλακή πνίγηκε σε λουτρό αίματος. Συμπληρωματικά, 180 -περίπου- ιδιαιτέρως επικίνδυνοι κρατούμενοι απέδρασαν κατά τη συμπλοκή, με τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους να μένουν αμέτοχοι καθ’ όλη τη διάρκεια, προκειμένου να μην επιδεινώσουν την κατάσταση. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη συμπλοκή των τελευταίων 20 ετών για τη Βραζιλία.

Συγγενείς κρατουμένων περιμένουν να ανακοινωθούν τα ονόματα, των θανόντων της εξέγερσης

Δυστυχώς, η ανεξέλεγκτη βία συνεχίστηκε στο μεγαλύτερο σωφρονιστικό ίδρυμα της πολιτείας Roraima, όπου 33 κρατούμενοι δολοφονήθηκαν -πιθανότατα ως αντίποινα από την PCC- για την προ ημερών δολοφονία μελών της συμμορίας. Για μία ακόμη φορά, η πλειοψηφία των θυμάτων αποκεφαλίστηκε, οι καρδιές βγήκαν από τα σώματά τους, και τα πτώματα κρεμάστηκαν στους τοίχους της φυλακής προς “γνώσιν και συμμόρφωσιν”. Οι εικόνες από την εξέγερση έκαναν το γύρο του κόσμου, και προκάλεσαν τα αισθήματα της παγκόσμιας κοινής γνώμης, αναγκάζοντας τον Υπουργό Δικαιοσύνης, Alexandre de Moraes, να προβεί στην άμεση ανακοίνωση του “Πλάνου Εθνικής Ασφαλείας” της Βραζιλίας. Ο υπουργός υποστήριξε πως περίπου το 50% του πληθυσμού των φυλακών της χώρας αποτελείται από “προσωρινούς” κρατούμενους – άτομα, δηλαδή, τα οποία ακόμη περιμένουν τη διεξαγωγή δίκης, ή που δεν έχουν ακόμα καταδικαστεί. Βάσει του συγκεκριμένου σχεδίου, η κυβέρνηση στοχεύει να μειώσει το ποσοστό αυτό στο 18% μέσα στο προσεχές μέλλον (Marilia Brocchetto and Flora Charner, 2017). Οι δυο προαναφερθείσες αιματηρές εξεγέρσεις δεν είναι, φυσικά, οι μόνες – δεν ήταν καν οι μοναδικές του μήνα Ιανουαρίου.

Εικόνες από την οροφή φυλακής, σε παλαιότερη συμπλοκή κρατουμένων

Η ανθρωπιστική διάσταση του φαινομένου

Το πρόβλημα των φυλακών έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις στη “χώρα του καφέ”, με αποτέλεσμα να παραβιάζονται θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Πιο συγκεκριμένα, οι συνθήκες υγιεινής των σωφρονιστικών ιδρυμάτων είναι σχεδόν απαγορευτικές για τη διαβίωση του ατόμου, ενώ ο υπερπληθυσμός οδηγεί σε δυσκολίες ικανοποίησης ακόμα και των βασικότερων καθημερινών αναγκών. Συμπληρωματικά, εκτεταμένες μελέτες από όργανα των Ηνωμένων Εθνών και Οργανώσεις Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έδειξαν ότι οι έγκλειστοι των βραζιλιάνικων φυλακών διατρέχουν 30 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης φυματίωσης, και 10 φορές μεγαλύτερο να έχουν μολυνθεί από τον ιό HIV, σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό της χώρας (Robert Muggah and Ilona Szabo De Carvalho, 2017).

Χρήζει ιδιαίτερης μνείας το γεγονός ότι το σωφρονιστικό σύστημα της Βραζιλίας διακατέχεται από ευρύτερες ανισότητες. Για παράδειγμα, αν κάποιος εγκληματίας διαθέτει πτυχίο πανεπιστημίου -π.χ. ένα στέλεχος επιχείρησης που καταδικάζεται για διαφθορά- απολαμβάνει ιδιαίτερα καλής μεταχείρισης, και δεν χρειάζεται να συμβιώσει σε κελί με άλλον κρατούμενο. Από την άλλη πλευρά, άτομα που παρανομούν για πρώτη φορά καλούνται να μοιραστούν το κελί τους με εξαιρετικά βίαιους κακοποιούς (Robert Muggah and Ilona Szabo De Carvalho, 2017). Καθίσταται σαφές ότι η συντριπτική πλειοψηφία των συλληφθέντων αδυνατεί να αντεπεξέλθει οικονομικά στην πληρωμή ενός ιδιώτη συνηγόρου υπεράσπισης, κι έτσι στηρίζεται σε ένα -ιδιαίτερα δυσλειτουργικό- σύστημα κρατικής εκπροσώπησης. Παρότι προβλέπεται από το Σύνταγμα του 1988, η ίδρυση γραφείων κρατικών συνηγόρων υπεράσπισης προχώρησε με τραγικά αργούς ρυθμούς. Οι πιο πρόσφατες κρατικές υπηρεσίες ιδρύθηκαν μόλις το 2001, την ώρα που η ζήτηση ξεπερνά κατά πολύ την ικανότητα του συστήματος, αφού -βάσει επίσημων στατιστικών του Υπουργείου Δικαιοσύνης το 2009- από το 2006 ως το 2008 η ζήτηση αυξήθηκε κατά 45%, την ώρα που ο αριθμός των κρατικών συνηγόρων ανέβηκε μόλις κατά 4,5% (Leeds*, 2016).

Ωστόσο, το συγκεκριμένο πρόβλημα έχει και γεωγραφικές προεκτάσεις. Στο Ρίο, το 90% των περιπτώσεων ποινικής υπεράσπισης αναλαμβάνονται από τον κρατικό μηχανισμό, τη στιγμή που στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας πάνω από το 72% δεν έχει καν πρόσβαση σε αυτές. Στα θετικά συγκαταλέγεται η τροποποίηση του Συντάγματος το 2014, όπου προβλέπεται η ύπαρξη τουλάχιστον μίας υπηρεσίας κρατικής υπεράσπισης κατηγορουμένων σε κάθε κομητεία (Leeds*, 2016).

Τι μέλλει γενέσθαι

Με τους υπάρχοντες ρυθμούς συλλήψεων και φυλάκισης, η Βραζιλία αναμένεται να αριθμεί 1,9 εκατομμύρια κρατούμενους ως το 2030. Η εμφανής παραβίαση θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σε συνδυασμό με την ανεξέλεγκτη βία που κυριαρχεί εντός των σωφρονιστικών ιδρυμάτων, καθιστούν επιτακτική την εύρεση διεξόδου από την υπάρχουσα κατάσταση.

  • Ιδιωτικοποίηση σωφρονιστικών ιδρυμάτων: Είτε πρόκειται για συνεργασία δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, είτε για ανάθεση διαχείρισης, η ιδιωτικοποίηση των φυλακών αποτελεί μια ολοένα και δημοφιλέστερη πρακτική για τις πολιτειακές κυβερνήσεις. Σε αντίθεση με τα μοντέλα που ακολουθούνται σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη (όπου η ιδιωτική πρωτοβουλία έχει εξαλειφθεί σχετικά με τις φυλακές), σε επτά πολιτείες της Βραζιλίας λειτουργούν 22 ιδιωτικά σωφρονιστικά ιδρύματα. Βάσει στατιστικών, η ιδιωτική πρωτοβουλία μπορεί να προσφέρει πιο ανθρώπινες και αποδοτικές συνθήκες εγκλεισμού, δίνοντας προτεραιότητα στην καθαριότητα των εγκαταστάσεων, στην πρόσβαση στην εκπαίδευση, και στη δημιουργία “θέσεων απασχόλησης” εντός της φυλακής. Οι επικριτές της συγκεκριμένης πρότασης, όπως η Μη Κυβερνητική Οργάνωση Juízes para a Democracia, θεωρούν ότι η ιδιωτική πρωτοβουλία δεν έχει θέση στις φυλακές, καθώς αποσκοπεί στο κέρδος και όχι στην αποκατάσταση ή τον σωφρονισμό (Leeds*, 2016).
  • Ακροαματικές διαδικασίες: Με στόχο να μειωθεί ο αριθμός των κρατουμένων, και ειδικά εκείνων που έχουν προφυλακιστεί χωρίς δίκη, η Γερουσία της Βραζιλίας ψήφισε το 2011 έναν προσωρινό νόμο, κατά τον οποίο κάθε συλληφθείς έπρεπε να παρουσιαστεί ενώπιον του δικαστή σε 24 ώρες από τη σύλληψή του. Η διαδικασία αυτή είχε σκοπό να εξασφαλίσει τη νομιμότητα της σύλληψης, και τη σκοπιμότητα της προφυλάκισης, όπως επίσης την αποτροπή περιστατικών βασανισμού ή ξυλοδαρμών από τις αρχές. Η Βραζιλία είναι από τις μόνες χώρες της Λατινικής Αμερικής που δεν έχει υιοθετήσει το σύστημα ακροάσεων, το οποίο προβλέπεται από την υπογραφή της στο Σύμφωνο του Σαν Χοσέ (Leeds*, 2016). Η αξιολόγηση του εν λόγω πιλοτικού προγράμματος ακροάσεων της χώρας κατέληξε ότι υπήρξε πολύ μικρή μείωση του αριθμού των προφυλακίσεων. Επίσης, πολλές ακροάσεις έγιναν παρουσία του αστυνομικού σύλληψης, δημιουργώντας ένα καθεστώς φόβου για αντίποινα, σε περίπτωση που αποφασιζόταν η προφυλάκιση. Μολαταύτα, οι αξιολογητές του προγράμματος είχαν την πεποίθηση ότι αν οι ακροαματικές διαδικασίες διεξαχθούν με τον ορθό τρόπο, μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό βήμα μείωσης των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης.
  • Παροχή φροντίδας σε γυναίκες κρατούμενους: Οι γυναίκες αποτελούν μόλις το 7% του πληθυσμού των φυλακών, με τις περισσότερες εξ αυτών να έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα που αφορούν διακίνηση ναρκωτικών, και εγκλήματα κατά προσώπων. Ο εγκλεισμός των γυναικών δημιουργεί σοβαρές παραβιάσεις στο δικαίωμα για μητρότητα, καθώς το σύστημα διαθέτει 37 γυναικολόγους ιατρούς, για να διαχειριστούν περίπου 40.000 κρατούμενες (Conectas.org, 2017). Έχουν αναφερθεί περιπτώσεις -όπως σε ένα σωφρονιστικό ίδρυμα στο Σάο Πάολο- όπου οι γυναίκες στερούνται ακόμη και βασικά υλικά διαβίωσης -πετσέτες και είδη υγιεινής-, καθιστώντας προφανή την ανάγκη για ίση αντιμετώπιση των κρατουμένων, ανεξάρτητα από το φύλο τους.
  • Πρόσβαση στην εκπαίδευση: Η πρόσβαση στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι σχεδόν μηδαμινή στις φυλακές της Βραζιλίας, παρόλο που έχει αποδειχθεί διεθνώς ότι αποτελεί από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους αντιμετώπισης της εγκληματικής υποτροπής. Βάσει στατιστικών, το 75% των κρατουμένων δεν έχει ολοκληρώσει την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ αντίστοιχο ποσοστό δεν είχε ποτέ κάποιου είδους εργασιακή απασχόληση. Κρατικές πολιτικές ενθάρρυνσης εκπαίδευσης και απασχόλησης θα μπορούσαν να βελτιώσουν σημαντικά την κατάσταση, αποφεύγοντας την εκμετάλλευση και την εξευτελιστική εργασία.
  • Μείωση των επιπτώσεων της νομοθεσίας περί ναρκωτικών: Το 2006 η κυβέρνηση θέσπισε το νόμο 11344/2006, με σκοπό τη διάκριση των απλών χρηστών ναρκωτικών από τους διακινητές. Αντικαθιστώντας τις ποινές φυλάκισης για τους απλούς χρήστες, με εναλλακτικούς τύπους σωφρονισμού -όπως η κοινωνική εργασία-, η κυβέρνηση αποσκοπούσε στη μείωση των κρατουμένων με κατηγορίες διακίνησης ναρκωτικών, καθώς και την αποδυνάμωση των αντίστοιχων συμμοριών. Τίποτα από τα παραπάνω δεν συνέβη, αφού σήμερα περίπου το 30% των εγκλείστων σε σωφρονιστικά ιδρύματα έχει καταδικαστεί γι’ αυτό το λόγο (ενώ το αντίστοιχο ποσοστό το 2006 ήταν 9%). Ο νόμος αυτός αποτέλεσε την κυριότερη αιτία της ραγδαίας αύξησης του πληθυσμού των φυλακών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι αστυνομικές αρχές είναι εκείνες που καλούνται να πάρουν επί τόπου την απόφαση για το αν πρόκειται για σύλληψη εμπορίας ή χρήσης ναρκωτικών, με την πλειονότητα των υποθέσεων να βασίζονται σε μαρτυρίες/κατηγορίες περαστικών, χάνοντας έτσι την αξιοπιστία τους. Ως εκ τούτου, παρατηρούνται συχνά συλλήψεις απλών χρηστών ως διακινητών, με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται η δράση των εγκληματικών οργανώσεων. Είναι άμεση η ανάγκη αναπροσαρμογής της συγκεκριμένης νομοθεσίας με τρόπο τέτοιο, ώστε να διαχωρίζει ακόμη και τα είδη των διακινητών, ώστε να μειωθεί ή -ακόμα καλύτερα- να εξαλειφθεί το φαινόμενο.

Εγκυμονούσα κρατούμενη, σε γυναικείες φυλακές της Βραζιλίας

Την ώρα που σε ολόκληρη την υφήλιο παρατηρείται μια ιδιαίτερη “στροφή” ενδιαφέροντος στη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η Βραζιλία κατέχει μια σειρά από λυπηρές πρωτιές – κυρίως εξαιτίας του σωφρονιστικού της συστήματος. Η καταπάτηση θεμελιωδών δικαιωμάτων -όπως το δικαίωμα στη ζωή, ή η ελεύθερη πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασία- οφείλει να κινητοποιήσει τη διεθνή κοινότητα, ώστε να διασφαλιστεί τόσο η πολιτική όσο και η κοινωνική συνοχή της χώρας. Εν κατακλείδι, είναι αδιαμφισβήτητος ο αντίκτυπος γεγονότων στους απλούς πολίτες, καθώς έχουν δημιουργηθεί νόρμες που τους υποχρεώνουν να ζουν υπό ένα συνεχές καθεστώς φόβου, και οι οποίες αναδεικνύουν τη σημασία και την ουσία του προβλήματος.

Πηγές:

  1.  Muñoz, C. (2017). Ten Years of Drug Policy Failure in Brazil. [online] Human Rights Watch. Available at: https://www.hrw.org/news/2016/08/28/ten-years-drug-policy-failure-brazil [Accessed 31 Mar. 2017].
  2. Leeds, E. (2016). The Brazilian Prison System: Challenges and Prospects for Reform. [online] Insightcrime.org. Available at: http://www.insightcrime.org/news-analysis/the-brazilian-prison-system-challenges-and-prospects-for-reform [Accessed 31 Mar. 2017].
  3. Muggah, R. and Carvalho, R. (2017). Brazil’s Deadly Prison System. [online] Nytimes.com. Available at: https://www.nytimes.com/2017/01/04/opinion/brazils-deadly-prison-system.html?_r=0 [Accessed 31 Mar. 2017].
  4. Conectas.org. (2017). 10 measures for the prison system – Conectas Human Rights. [online] Available at: http://www.conectas.org/en/actions/justice/news/47035-10-measures-for-the-prison-system [Accessed 31 Mar. 2017].
  5. Bruha, P. (2015). Prison System In Brazil. [online] The Brazil Business. Available at: http://thebrazilbusiness.com/article/prison-system-in-brazil [Accessed 31 Mar. 2017].
  6. Brocchetto, M. and Charner, F. (2017). Brazil prison head removed after 56 inmates die in New Year’s riot. [online] CNN. Available at: http://edition.cnn.com/2017/01/11/americas/brazil-prison-system-corruption/ [Accessed 31 Mar. 2017].
  7. Charner, F. and Narayan, C. (2017). Dozens dead in prison riot in Brazil, officials say. [online] CNN. Available at: http://edition.cnn.com/2017/01/06/americas/brazil-prison-riot/index.html [Accessed 31 Mar. 2017].
  8. Prisonstudies.org. (2017). Brazil | World Prison Brief. [online] Available at: http://www.prisonstudies.org/country/brazil [Accessed 31 Mar. 2017].
  9. Garcia, L. (2017). Brazil and the Brazilian Correctionl System. 1st ed. [ebook] Brazil: 153rd International Senior Seminar Visiting Experts’ Papers, pp.124-125. Available at: http://www.unafei.or.jp/english/pdf/RS_No90/No90_15PA_Garcia.pdf [Accessed 31 Mar. 2017].
  10. Human Rights Watch. (2017). HRW: Behind Bars in Brazil (Medical Care). [online] Available at: https://www.hrw.org/legacy/reports98/brazil/Brazil-07.htm [Accessed 2 Apr. 2017].
  11. Avert.org. (2017). HIV and AIDS in Brazil. [online] Available at: https://www.avert.org/professionals/hiv-around-world/latin-america/brazil [Accessed 2 Apr. 2017].

Tagged under:

Απόφοιτος του Παντείου Πανεπιστημίου, από το τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών, με ιδιαίτερη ροπή στα ανθρώπινα δικαιώματα και την κοινωνική προσφορά. Έχει διατελέσει μέλος διαφόρων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, που σχετίζονται με το περιβάλλον, το παιδί και τα δικαιώματα του ανθρώπου, εκτελώντας και καθήκοντα υπεύθυνου επικοινωνίας.

egyzis@powerpolitics.eu

Website: http://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest