Η απειλή του ISIS στη Νοτιοανατολική Ασία

Κατά τους τελευταίους μήνες, παρατηρείται μία αυξανόμενη παρουσία του Ισλαμικού Κράτους (Ι.Κ.) στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας. Συγκεκριμένα, διάφορες ενέργειες και επεισόδια έλαβαν χώρα στις Φιλιππίνες και στην Ινδονησία, τα οποία συνδέονται με τον ISIS μέσω τοπικών τρομοκρατικών οργανώσεων που ενστερνίζονται την ιδεολογία του, και που είναι αφοσιωμένες σε αυτόν. Στο παρόν άρθρο θα αναλυθούν οι πιθανοί λόγοι μιας τέτοιας διεύρυνσης του Ι.Κ. στη Νοτιοανατολική Ασία, καθώς και τα μέσα και οι πηγές νομιμοποίησής του. Στη συνέχεια θα αναφερθούν τα γεγονότα των περασμένων εβδομάδων αυτά καθ’ αυτά, ο τρόπος με τον οποίο ο ISIS επιχειρεί να συνδυάσει τα χαρακτηριστικά των δύο παραπάνω χωρών -με απώτερο στόχο ένα ισχυρό στρατηγικό πλεονέκτημα-, τα πιθανά μέτρα των κυβερνήσεων για την αντιμετώπιση της οργάνωσης, καθώς και ποιο μπορεί να είναι το αντίκτυπο για τη Δύση – δηλαδή για τις Η.Π.Α. και την Ε.Ε.

Γιατί τη Νοτιοανατολική Ασία;

Ο ISIS γεωγραφικά διατηρεί βάσεις κυρίως στη Συρία και στο Ιράκ, ωστόσο στο χαλιφάτο έχουν ήδη ενταχθεί μέρη της Λιβύης και της Σαουδικής Αραβίας. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι είναι θέμα χρόνου να ενταχθούν σε αυτό και περιοχές της Ν.Α. Ασίας, καθώς η οργάνωση βρίσκει υποστηρικτές εκεί, και έχει επιρροή σε περισσότερες από εξήντα τοπικές ομάδες που δηλώνουν υποταγή στον Abu Bakr al-Baghdadi, ηγέτη του ISIS.

Στην πραγματικότητα, το ενδιαφέρον του Ι.Κ. δεν είχε τοποθετηθεί ποτέ κατά το παρελθόν στη Ν.Α. Ασία, διότι η οργάνωση εστίαζε στις καθημερινές του μάχες στα μέτωπα της Συρίας και του Ιράκ. Ωστόσο, μία σειρά από γεγονότα -όπως η σταδιακή απώλεια εδαφικής κυριαρχίας στις βάσεις της Μέσης Ανατολής- καθιστούν αναγκαία την αναζήτηση νέων τρόπων δράσης και μέσων αντιμετώπισης της κατάστασης. Οι περιοχές της Μέσης Ανατολής που εκλείπουν, είναι ιδιαίτερα πλουτοπαραγωγικές, με αποτέλεσμα να εκμηδενίζεται η δυνατότητα διαχείρισής τους από το Ι.Κ. Αυτό σημαίνει ότι στενεύουν τα περιθώρια εσόδων, ενώ καθίσταται απαραίτητη η αναζήτηση νέων πηγών χρηματοδότησης.

Έτσι, μεταστροφή μεγάλης σημασίας για την περιοχή της Ν.Α. Ασίας αποτελεί η πιθανή χωροταξική αναδιοργάνωση του Ι.Κ. – η δημιουργία, δηλαδή, νέων βάσεων, και η εξάπλωση του χαλιφάτου σε νέες χώρες. Ιδανικές συνθήκες για την ολοκλήρωση αυτού του στόχου πιθανώς να υπάρξουν σε χώρες που χαρακτηρίζονται από ανεπαρκείς ή διεφθαρμένες κρατικές δομές. Επιπλέον, το θρησκευτικό στοιχείο αποτελεί έναν πολύ σημαντικό παράγοντα για τις δράσεις και τους στόχους της οργάνωσης, τόσο στη Δύση όσο και στη Ν.Α. Ασία. Τον συγκεκριμένο παράγοντα-κλειδί γνωρίζει πολύ καλά ο ISIS πώς να τον εκμεταλλευτεί: αφενός, με τον ισλαμικό φονταμενταλισμό στη Δύση και, αφετέρου, με τον ριζοσπαστικό Σουνιτισμό έναντι του Σιιτισμού στην Ασία. Για παράδειγμα, η αντι-σιιτική αντίληψη που κυριαρχεί στις χώρες της Ν.Α. Ασίας, καθώς αυτές -κατά παράδοση- αποτελούνται από συντηρητικές σουνιτικές κοινωνίες, είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο ο ISIS έχει μεγάλη απήχηση στην εν λόγω περιοχή. Φυσικά, η υπάρχουσα προπαγάνδα μέσω ορισμένων μέσων μαζικής ενημέρωσης που δρουν σε βάρος της σιιτικής κοινότητας, κυρίως σε μέρη της Ινδονησίας και της Μαλαισίας, αλλά και μέσω πηγών ενημέρωσης παγκόσμιας εμβέλειας -όπως το διαδίκτυο-, καθιστούν ευκολότερη τη διάδοση της ιδεολογίας των μαχητών του Ι.Κ. στην περιοχή της Ν.Α. Ασίας. Επίσης, ένας ακόμα στόχος του ISIS είναι η “σαλαφοποίηση” των μουσουλμάνων της περιοχής. Παρόλο που -όπως προαναφέρθηκε- υπάρχουν οι συντηρητικές σουνιτικές κοινωνίες, οι εκεί μουσουλμάνοι συνυπάρχουν ειρηνικά με τις υπόλοιπες θρησκείες επί χρόνια, γεγονός που αποτελεί πρόκληση για τις πεποιθήσεις του Ι.Κ., το οποίο επιδιώκει τη ριζοσπαστικοποίηση των μουσουλμάνων ενάντια σε κάθε είδους άπιστους.

Ινδονησία και Φιλιππίνες: τα γεγονότα

Η πρόσφατη επίθεση σε αστυνομικούς στην Jakarta της Ινδονησίας, έξω από τον τερματικό σταθμό λεωφορείων Kampung Melayu, είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο τριών αστυνομικών και των δυο βομβιστών αυτοκτονίας. Οι αρχές συνδέουν το περιστατικό με την οργάνωση του ISIS, καθώς πολλές επιθέσεις μικρού βεληνεκούς έχουν λάβει χώρα από τους υποστηρικτές του κατά τα τελευταία χρόνια.

Συγκεκριμένα, εκατοντάδες Ινδονήσιοι ενδέχεται να έχουν εκπαιδευτεί από εξτρεμιστές στη Συρία και στο Ιράκ, με χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό της προηγούμενης τρομοκρατικής επίθεσης που είχε οργανωθεί από Ινδονήσιο ο οποίος αποτελούσε μέλος του ISIS στη Συρία. Εκείνη η επίθεση συνέβη τον Ιανουάριο του 2016, και κόστισε τη ζωή σε τέσσερις πολίτες και στους τέσσερις βομβιστές αυτοκτονίας.

Κυβερνητικά στρατεύματα στο Marawi ενάντια στις Abu Sayyaf και Maute.

Φαίνεται, ωστόσο, ότι το χρονικό σημείο της πρόσφατης επίθεσης επιλέχθηκε βάσει στρατηγικών κριτηρίων από τους μαχητές του Ι.Κ., που ενδεχομένως εκμεταλλεύτηκαν τη γενικότερη αναταραχή της χώρας σε πολιτικό, θρησκευτικό και εθνικό επίπεδο καθώς, λίγες ημέρες προ του συμβάντος, ο Basuki Tjahaja Purnama, Κυβερνήτης της Jakarta, παραιτήθηκε, αφού είχε κατηγορηθεί για βλασφημία, διότι χρησιμοποίησε στίχους από το Κοράνι σε έναν δημόσιο λόγο του.

Αυξανόμενη είναι η απειλή του ISIS και στις Φιλιππίνες, οι οποίες βιώνουν συγκρούσεις στο νότιο τμήμα τους, και συγκεκριμένα στην πόλη Marawi του νησιού Mintao. Μάλιστα, οι κάτοικοι εγκαταλείπουν μαζικά την εν λόγω πόλη, στην οποία κυριαρχεί πανικός, καθώς η κατάσταση βρίσκεται εκτός ελέγχου. Μαχητές από την Ινδονησία, τη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη λαμβάνουν μέρος στις συγκρούσεις για λογαριασμό του ISIS, με σκοπό την ενσωμάτωση του Mintao στο χαλιφάτο τους. Ως αποτέλεσμα, λίγο μετά τα πρώτα επεισόδια, η Κυβέρνηση των Φιλιππίνων επέβαλε τον στρατιωτικό νόμο στο παραπάνω νησί.

Στρατηγικό σημείο-κλειδί

Τα περιστατικά στις δύο προαναφερθείσες χώρες αποτελούν απειλή για τις ίδιες, αλλά και για τη σταθερότητα και ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής. Σε καμία περίπτωση αυτές οι επιθέσεις δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν ως συμπτώσεις, καθώς τον τελευταίο καιρό ο ISIS έχει βασιστεί στη συνεργασία μεταξύ εξτρεμιστών στην περιοχή. Η αφοσίωση που επιδεικνύουν αρκετές τοπικές τρομοκρατικές ομάδες είναι μεγάλη, με χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτά της Abu Sayyaf και της Maute.

Όπως αναφέρει και η Sidney Jones, διευθύντρια του Institute for Policy Analysis of Conflict στη Jakarta, “οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο ISIS στη Συρία και στο Ιράκ έχουν αυξήσει τη σημασία άλλων περιοχών, όπως η Ν.Α. Ασία. Οι Φιλιππινέζοι υποστηρικτές της οργάνωσης έχουν πειστεί να ενταχθούν στο Jihad, και να δράσουν στη χώρα, εάν δεν μπορέσουν να ταξιδέψουν στη Συρία”. Είναι μεγάλο πλεονέκτημα για τον ISIS το γεγονός ότι μαχητές από όλο τον κόσμο σπεύδουν να πολεμήσουν στη Μέση Ανατολή για λογαριασμό του, αλλά και το ότι ακόμα και αυτοί που δεν είναι σε θέση να το πράξουν, καθοδηγούνται από άτομα που κατέχουν ηγετικό ρόλο στην οργάνωση, και δρουν στο εσωτερικό της χώρας όπου διαμένουν.

Ο χάρτης της Νοτιοανατολικής Ασίας

Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό της περιοχής της Ν.Α. Ασίας -που μπορεί να θεωρηθεί και στρατηγικό σημείο λόγω του πλεονεκτήματος που προσδίδει στους μαχητές του Ι.Κ.- είναι τα 25.000 νησιά που μοιράζονται η Ινδονησία και οι Φιλιππίνες. Το πλήθος των νησιών αυτών καθιστά ευκολότερη την πρόσβαση του ISIS από τις νότιες Φιλιππίνες προς την ανατολική Ινδονησία και αντίστροφα, καθώς μετακινούνται δίχως να τους ασκείται μεταναστευτικός έλεγχος. Έτσι, δρουν σχεδόν ανενόχλητοι, με κάθε ευκολία κίνησης για την υλοποίηση των προθέσεών τους.

Συνεργασία για την καταπολέμηση του ISIS

Τα κράτη της Ν.Α. Ασίας ξεκίνησαν σχετικές συνομιλίες στην προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν την κατάσταση των μαχητών του Ι.Κ., πριν αυτή φτάσει στο τελικό της στάδιο. Συγκεκριμένα, η Ινδονησία, οι Φιλιππίνες και η Μαλαισία σχεδιάζουν να προχωρήσουν σε πρόσθετες περιπολίες από αέρος πάνω από τα κοινά τους σύνορα, στη θάλασσα Sulu. Η Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) -μια συνεργασία των κρατών της περιοχής- γνωρίζει τη σοβαρότητα της απειλής του Ι.Κ., καθώς και την αχίλλειο πτέρνα των κρατών που απειλούνται: την εύκολη πρόσβαση του ISIS από τις κοινές θάλασσες και τα νησιά. Ύστερα από επαφές της ASEAN με τις Η.Π.Α., αμφότεροι συμφώνησαν να βοηθήσουν τις Φιλιππίνες σε θέματα πληροφόρησης, τεχνογνωσίας, ή σε οτιδήποτε άλλο χρειαστεί.

Ήδη από τον προηγούμενο χρόνο, η Ινδονησία, η Μαλαισία και οι Φιλιππίνες -σε συνεργασία με τη Σιγκαπούρη- προχώρησαν σε ναυτικούς ελέγχους στη θάλασσα Sulu, λόγω διαφόρων απαγωγών που πραγματοποιήθηκαν από την οργάνωση Abu Sayyaf, η οποία υποστηρίζει τον ISIS. Πλέον, οι παραπάνω χώρες συμφώνησαν να προσθέσουν και αεροπορικούς ελέγχους από τις 19 Ιουνίου, ενισχύοντας την ήδη υπάρχουσα προσπάθεια. Ακόμα, ο Υπουργός Άμυνας της Ινδονησίας ανακοίνωσε στους συμπολίτες του ότι σκέφτεται να χρησιμοποιήσει μέχρι και drones στα σύνορα της χώρας του με τις Φιλιππίνες. Τα μέτρα αυτά είναι αποτέλεσμα μιας ευρύτερης ανησυχίας των χωρών της Ν.Α. Ασίας στην ιδέα της διαρροής των μαχητών του Ι.Κ. από τις Φιλιππίνες προς τις γειτονικές χώρες. Άλλωστε, ειδικοί αναλυτές ασφάλειας αποφάνθηκαν ότι οι χώρες της Ν.Α. Ασίας είναι αρκετά ευάλωτες ώστε να μπορέσουν να απωθήσουν την εξάπλωση του ISIS χωρίς αρωγή.

Τα νέα δεδομένα

Η σταδιακή απώλεια βάσεων του ISIS στην περιοχή της Μέσης Ανατολής δεν σημαίνει το τέλος της τρομοκρατικής οργάνωσης για τους μαχητές της, αλλά ούτε και για τη Δύση, παρά μόνο την προσαρμογή της σε νέα δεδομένα. Οι πιθανές αλλαγές στις οποίες ενδέχεται να προβεί το Ι.Κ., ώστε να μπορέσει να προσαρμοστεί ταχύτατα στα νέα δεδομένα, και να μη πληγεί ανεπανόρθωτα, είναι να αναδιοργανωθεί χωροταξικά με στόχο την αναζήτηση νέων πλουτοπαραγωγικών περιοχών, καθώς και να εστιάσει στα μέσα επικοινωνίας, δίνοντας ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα στο διαδίκτυο, ώστε να προωθήσει την ιδεολογία και τη δράση του. Είναι ευρέως γνωστό ότι, από τα πρώτα του κιόλας βήματα, ο ISIS χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για να προσελκύσει υποψήφιους υποστηρικτές προς στράτευση απ’ όλο τον κόσμο. Τώρα, όμως, είναι -περισσότερο από ποτέ- ανάγκη για την εν λόγω οργάνωση να διευρύνει τις τηλεπικοινωνίες της.

Ήδη, η εμφάνιση του Ι.Κ. στα δρώμενα της Ν.Α. Ασίας αποτελεί πρόκληση για τα κράτη της περιοχής, καθώς αντιμετωπίζουν ομοεθνείς εξτρεμιστές που υποστηρίζουν την ένταξη των χωρών τους στο χαλιφάτο. Στην Ινδονησία, κατά τον τελευταίο καιρό, πάνω από 500 άτομα προσπάθησαν να μεταβούν στη Συρία για να πολεμήσουν στο πλευρό του Ι.Κ., ενώ στη Μαλαισία υπάρχουν ύποπτοι για συνεργασία με την οργάνωση σε επίθεση που έλαβε χώρα στην Kuala Lumpur κατά την προηγούμενη χρονιά. Υπάρχει, τέλος, ανάγκη επαναπροσανατολισμού της Δύσης προς τα νέα πιθανά δεδομένα, ώστε αυτή να βρίσκεται σε θέση να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την καταπολέμηση του ISIS.

Πηγές:

  1. Βοσκόπουλος, Γ. (2017). Ισλαμικό Κράτος: Οι προκλήσεις της επόμενης μέρας, Available at: http://www.insider.gr/apopseis/vlogs/49978/islamiko-kratos-oi-prokliseis-tis-epomenis-meras
  2. Mohamed, N. and Mohamed, O. (2016) “ISIS and Islamic Radicalization in Southeast Asia”, Georgetown Journal of Asian Affairs, p.158-166.
  3. Tempo.co. (2017). Defense Minister Takes Steps to Tackle ISIS in Southeast Asia. [online] Available at: https://en.tempo.co/read/news/2017/06/01/055880489/Defense-Minister-Takes-Steps-to-Tackle-ISIS-in-Southeast-Asia
  4. Kapoorm, K. and Ungku, F. (2017). Southeast Asian nations step up cooperation as ISIS threat mounts. [online] Available at: http://www.gmanetwork.com/news/news/nation/613232/southeast-asian-nations-step-up-cooperation-as-isis-threat-mounts/story/
  5. Jawaid, Α. (2017). Indonesia and the Islamic State Threat. [online] Available at: http://thediplomat.com/2017/03/indonesia-and-the-islamic-state-threat/
  6. Munoz, C. and Taylor, G. (2017). Islamic State spreads tentacles to gain hold of territory in Southeast Asia. [online] Available at: http://www.washingtontimes.com/news/2017/may/28/isis-moves-into-southeast-asia/
  7. Griffiths, J. (2017). ISIS in Southeast Asia: Philippines battles growing threat, [online] Available at: http://edition.cnn.com/2017/05/28/asia/isis-threat-southeast-asia/
  8. Villamor, F. (2017). Philippines Strains to Clear ISIS-Inspired Militants From Southern City. [online] Nytimes.com. Available at: https://www.nytimes.com/2017/05/26/world/asia/philippines-isis-marawi-mindanao-islamic-state.html?rref=collection%2Ftimestopic%2FPhilippines&_r=0 [Accessed 13 Jun. 2017].
  9. Hutton, J. (2017). Suicide Bombers Strike Jakarta, Killing 3 Police Officers. [online] Nytimes.com. Available at: https://www.nytimes.com/2017/05/25/world/asia/indonesia-jakarta-suicide-bombings.html?module=ArrowsNav&contentCollection=Asia%20Pacific&action=keypress&region=FixedLeft&pgtype=article [Accessed 13 Jun. 2017].
  10. Paddock, R. (2017). In Indonesia and Philippines, Militants Find a Common Bond: ISIS. [online] Nytimes.com. Available at: https://www.nytimes.com/2017/05/26/world/asia/indonesia-philippines-isis-jakarta-marawi.html [Accessed 13 Jun. 2017].

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest