Η διαφιλονικούμενη περιοχή της Δυτικής Σαχάρας: μια ατέρμονη διαμάχη

Αυτό το άρθρο είναι το 2ο μέρος από τα 5 με τίτλο: Διπλωματία και Πολιτική των Εδαφικών Διαφορών
Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Αντί προλόγου

Η “ξεχασμένη διαμάχη” για την περιοχή της Δυτικής Σαχάρας αποτελεί μια πρόκληση, τόσο για την Αφρικανική Ένωση -σε περιφερειακό επίπεδο- όσο και για τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, και για σύσσωμη τη διεθνή κοινότητα. Η πολυετής διεκδίκηση της συγκεκριμένης περιοχής από τις γειτονικές της χώρες χρονολογείται από το 1975, χωρίς, ωστόσο, συγκεκριμένη επίλυση μέχρι σήμερα. Στο παρόν κείμενο πρόκειται να παρατεθούν τα ιστορικά γεγονότα της διένεξης, ο ρόλος των κρατικών και μη κρατικών δρώντων, η συμβολή των Ηνωμένων Εθνών και του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, καθώς επίσης και οι πιο πρόσφατες εξελίξεις επί του ζητήματος. Στόχος είναι, αφενός, η κατανόηση των βασικών πτυχών της διεκδίκησης της Δυτικής Σαχάρας, και, αφετέρου, η εξαγωγή ενός ρεαλιστικού συμπεράσματος για το μέλλον της περιοχής, δεδομένων των παραταθέντων στοιχείων.

Ιστορικό υπόβαθρο

Η Δυτική Σαχάρα τοποθετείται γεωγραφικά στη βορειοδυτική Αφρική, και συνορεύει με την Αλγερία, το Μαρόκο και τη Μαυριτανία, πράγμα που την καθιστά μια επί μακρόν διαφιλονικούμενη περιοχή στον παγκόσμιο χάρτη. Πρόκειται για μια τοποθεσία πλούσια σε κοιτάσματα φωσφάτου, σιδήρου, και με μεγάλες δυνατότητες αλιείας. Αποτελώντας Ισπανική αποικία από το 1884 έως το 1975 -οπότε η Ισπανία αποφάσισε να αποσυρθεί από την περιοχή-, σήμερα κατοικείται από περίπου 400.000 ιθαγενείς. Οι τελευταίοι ονομάζονται Sahrawi (ή άνθρωποι της ερήμου) και είναι ντόπιοι Μουσουλμάνοι νομάδες, με Αραβική-Βερβερική (δηλαδή βορειοαφρικανική) καταγωγή. Ένα μεγάλο μέρος αυτών των ιθαγενών κατοικεί σε γειτονικές χώρες, κυρίως σε προσφυγικούς καταυλισμούς, όπως στο Tindouf της Αλγερίας (Pinto Leite και λοιποί, 2006). Παρά την κατανομή των ιθαγενών μεταξύ των τριών παραπάνω Αφρικανικών χωρών και της περιοχής της Δυτικής Σαχάρας, οι Sahrawi έκαναν την εμφάνισή τους στο περιφερειακό επίπεδο το 1934, όταν αντιμετώπισαν τις Γαλλικές και Ισπανικές δυνάμεις, στην προσπάθειά τους να υπερασπιστούν την περιοχή τους. Παράλληλα, κατά την ίδια χρονική περίοδο, ο δικτάτορας της Ισπανίας, Francisco Franco, πέτυχε το χαρακτηρισμό της Δυτικής Σαχάρας ως Ισπανικής “επαρχίας” (New York City Bar Association, 2012).

Παρ’ όλα αυτά, το 1963, η Δυτική Σαχάρα εντάχθηκε στον κατάλογο των “μη αυτόνομων εδαφών”, στο πλαίσιο της Διακήρυξης 1514/1960 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, η οποία αφορά την παραχώρηση ανεξαρτησίας σε αποικιοκρατούμενες χώρες και λαούς (General Assembly, 1960).

Αναφορικά με την αντίσταση των Sahrawi και τις συνεχείς μάχες τους κατά της Ισπανικής αποικιοκρατίας, το 1973 αυτοί ίδρυσαν το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα “Frente Popular de Liberación de Saguía el-Hamra y Rio de Oro/ Polisario Front” -εν συντομία, Polisario. Η αποαποικιοποίηση της Δυτικής Σαχάρας ήρθε τρία χρόνια αργότερα, το 1976, συμπαρομαρτούσης της Γνωμοδότησης του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης (New York City Bar Association, 2012) (International Court of Justice, 1975).

Ο ρόλος των γειτονικών χωρών και του Ο.Η.Ε. στο ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας

Ο ενισχυμένος ρόλος των γειτονικών χωρών στο ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας φαίνεται ήδη κατά τη δεκαετία του 1970. Οι γειτονικές χώρες, ανεξαρτητοποιημένες ήδη από τη δεκαετία του 1960, ενεπλάκησαν ενεργά στο εν λόγω θέμα. Συγκεκριμένα, η Αλγερία υποστήριξε το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα, ενώ, το 1974, το Μαρόκο διακήρυξε τη μη αποδοχή δημοψηφίσματος, μέσω του οποίου θα δινόταν η επιλογή της ανεξαρτησίας στη συγκεκριμένη περιοχή. Εν προκειμένω, το Μαρόκο αξίωσε εδαφικές διεκδικήσεις, επικαλούμενο τους “στενούς δεσμούς” μεταξύ των πληθυσμών της περιοχής (New York City Bar Association, 2012). Παράλληλα, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, προκειμένου να αναβάλει τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, και να ζητήσει τη Γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης σχετικά με τους ισχυρισμούς του Μαρόκο, αλλά και της Μαυριτανίας, προχώρησε σε μια έκθεση-προϊόν αποστολής τεχνοκρατών στη Δυτική Σαχάρα, με την οποία τόνιζε την ανάγκη ανεξαρτησίας της περιοχής. Συγκεκριμένα, εισήλθε στο συμπέρασμα πως:

“η Γενική Συνέλευση πρέπει να λάβει μέτρα, ώστε να δοθεί η δυνατότητα σε αυτές τις πληθυσμιακές ομάδες να αποφασίσουν για το μέλλον τους σε συνθήκες ελευθερίας, ειρήνης και ασφάλειας, σύμφωνα με όσα προβλέπονται από τη διακήρυξη 1514(XV) και από σχετικές διακηρύξεις της Γενικής Συνέλευσης που αφορούν στο ερώτημα της Δυτικής Σαχάρας (United Nations, 1980)“.

Στη συνέχεια ακολούθησε η Γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Η αντίδραση του Μαρόκο ήταν άμεση, με την προέλαση των στρατευμάτων του στη Δυτική Σαχάρα, οδηγώντας σε ένοπλη σύγκρουση ανάμεσα στα Μαροκινά στρατεύματα και το κίνημα Polisario. Παρά το γεγονός ότι η σύγκρουση τελείωσε με τη συμφωνία ανάμεσα σε Ισπανία, Μαρόκο και Μαυριτανία για “προσωρινή κοινή διακυβέρνηση” της περιοχής -τα επονομαζόμενα Madrid Accords- (Declaration on Principles on Western Sahara by Spain, Morocco and Mauritania, 1975), το κίνημα Polisario προχώρησε στο σχηματισμό της “Λαϊκής Αραβικής Δημοκρατίας της Σαχάρας”. Το 1983, αυτή έγινε δεκτή ως μέλος της τότε Αφρικανικής Ένωσης, οδηγώντας στην αποχώρηση του Μαρόκο ως ένδειξη διαμαρτυρίας (Pinto Leite και λοιποί, 2006).

Τα επιχειρήματα του Μαρόκο και η Γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης

Στα μέσα της δεκαετίας του 1950, το Μαροκινό κόμμα Istiqlal ανέπτυξε τη θεωρία του “Greater Morocco”, η οποία προσέβλεπε στην επέκταση των συνόρων του κράτους, όπως αυτά είχαν διαμορφωθεί κατά την “προ-αποικιοκρατική” περίοδο υπό την κυριαρχία των Σουλτάνων του Μαρόκο. Η συγκεκριμένη θεωρία υιοθετήθηκε επίσημα από τη Μαροκινή κυβέρνηση το 1957. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός πως, όταν ανεξαρτητοποιήθηκε η Μαυριτανία το 1960, το Μαρόκο, στο πλαίσιο της εν λόγω θεωρίας, προσπάθησε να εμποδίσει την αναγνώριση της πρώτης ως ανεξάρτητο κράτος από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (New York City Bar Association, 2012).

Η θεωρία του “Greater Morocco”, available at: http://intrepidtee.deviantart.com/art/Kingdom-of-Morocco-285538122 (Accessed: 18 January 2017).

Μια μέρα μετά τη δημοσίευση της έκθεσης των Ηνωμένων Εθνών, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε τη Γνωμοδότησή του σχετικά με το ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας. Συγκεκριμένα, τα ερωτήματα, επί των οποίων κλήθηκε να γνωμοδοτήσει, ήταν τα εξής: Πρώτον, αν η Δυτική Σαχάρα, πριν από την Ισπανική αποικιοκρατία, ήταν μια περιοχή που δεν ανήκε σε κανέναν – με άλλα λόγια, αν χαρακτηριζόταν ως terra nullius. Δεύτερον, σε περίπτωση που δεν μπορεί να της αποδοθεί ο εν λόγω νομικός χαρακτηρισμός, ποιοι ήταν οι νομικοί δεσμοί ανάμεσα σε αυτό το έδαφος, στο Βασίλειο του Μαρόκο και στο Βασίλειο της Μαυριτανίας (Ρούκουνας, 2010).

Αρχικά, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αρνήθηκε ομόφωνα το χαρακτηρισμό της Δυτικής Σαχάρας ως terra nullius, διαπιστώνοντας ότι η Ισπανία δεν εγκαθίδρυσε την κυριαρχία της σε μια terra nullius. Συγκεκριμένα, το Βασιλικό Διάταγμα του 1884, μέσω του οποίου εγκαθιδρύθηκε η Ισπανική αποικιοκρατία, αναφέρεται σε μια συμφωνία με τους “τοπικούς αρχηγούς των ανεξάρτητων φυλών σε αυτή την περιοχή της ακτής” (United Nations, 1980). Η αναφορά αυτή καταδεικνύει την ύπαρξη της αρχής της αποτελεσματικότητας για τους τοπικούς αρχηγούς, και όχι για το Μαρόκο ή τη Μαυριτανία, βάσει των ιστορικών τίτλων τους στη διαφιλονικούμενη περιοχή.

Παράλληλα, εξετάζοντας όλους τους δεσμούς πολιτικού, στρατιωτικού, θρησκευτικού ή/και οικονομικού χαρακτήρα ανάμεσα στις δύο χώρες και τους γηγενείς, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης απεφάνθη πως δεν υπήρχε κανένας δεσμός εδαφικής κυριαρχίας μεταξύ του Μαρόκο και της Μαυριτανίας, αφενός, και της Δυτικής Σαχάρας, αφετέρου. Επομένως, έκρινε ότι έπρεπε να εφαρμοσθεί η αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών (Ρούκουνας, 2010).

Η εμφύλια διαμάχη και ο ρόλος των περιφερειακών δρώντων

Μετά από τη Γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης το 1975, το Μαρόκο εισέβαλε στη Δυτική Σαχάρα, οδηγώντας στην πρώτη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ του κινήματος Polisario και των στρατευμάτων του εν λόγω κράτους. Παράλληλα, το Μαρόκο προχώρησε στην επονομαζόμενη Green March, με την οποία 350.000 άμαχοι -που κατοικούσαν στο Μαρόκο- πέρασαν στην περιοχή της Δυτικής Σαχάρας, στην προσπάθεια ισχυροποίησης των Μαροκινών επιχειρημάτων περί “νομικών δεσμών” (Pinto Leite και λοιποί, 2006). Παρά τη συμφωνία που επετεύχθη ανάμεσα σε Ισπανία, Μαρόκο και Μαυριτανία για την “προσωρινή κοινή διοίκηση” της περιοχής (Declaration on Principles on Western Sahara by Spain, Morocco and Mauritania, 1975), μετά την αποχώρηση της Ισπανίας από το αμφισβητούμενο έδαφος το 1976, το Μαρόκο και η Μαυριτανία ενίσχυσαν τα στρατεύματά τους μέσα σε λίγες εβδομάδες, περικυκλώνοντας ολόκληρες πόλεις. Καθώς η ένταση ανάμεσα στα αντίπαλα μέρη κλιμακωνόταν, οι ροές των γηγενών που μετακινούνταν, αυξάνονταν βαθμιαία. Χαρακτηριστικά, υπολογίζεται ότι περίπου 600.000 Sahrawi έγιναν πρόσφυγες. Μεγάλο μέρος των συγκεκριμένων μετακινήθηκε στην Αλγερία, σε διάσπαρτους καταυλισμούς, κυρίως στην περιοχή του Tindouf. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, το 1978, η Αλγερία ανέφερε στην Ύπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες πως περίπου 50.000 πρόσφυγες ήταν εγκατεστημένοι στην επικράτειά της. Κατά το ίδιο έτος, η Μαυριτανία, αντιμέτωπη με τη χρεοκοπία, απέσυρε τις δυνάμεις της, καθώς και τις εδαφικές αξιώσεις της σχετικά με την περιοχή, με το εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα να έχει υπό τον έλεγχό του το ένα τρίτο των εδαφών (Pinto Leite και λοιποί, 2006). Παρά την υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και τη Γαλλία, κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας του Ψυχρού Πολέμου, το Μαρόκο δεν μπόρεσε να νικήσει το κίνημα Polisario, οδηγώντας τη διαμάχη σε αδιέξοδο έως το 1988, οπότε διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (New York City Bar Association, 2012).

Το σχέδιο επίλυσης και η αποστολή MINURSO

Τον Αύγουστο του 1988, το σχέδιο-πρόταση των Ηνωμένων Εθνών για την επίλυση της διαφοράς έγινε αποδεκτό τόσο από το Μαρόκο, όσο και από το κίνημα Polisario. Συγκεκριμένα, το σχέδιο αυτό προέβλεπε την κατάπαυση πυρός και την ύπαρξη μιας μεταβατικής περιόδου, μέχρι την προκήρυξη δημοψηφίσματος. Συγκεκριμένα, το δημοψήφισμα θα έδινε τη δυνατότητα στους Sahrawi να επιλέξουν ανάμεσα στην ανεξαρτησία και την προσχώρηση στο Μαρόκο, στο πλαίσιο της άσκησης του δικαιώματος στην αυτοδιάθεση. Η μεταβατική αυτή περίοδος θα διαρκούσε πέντε με έξι μήνες. Τον Απρίλιο του 1991, το Συμβούλιο Ασφαλείας, δείχνοντας την υποστήριξή του στο σχέδιο επίλυσης, ενέκρινε τη δημιουργία της αποστολής MINURSO, για τον πλήρη έλεγχο στις διαδικασίες διεξαγωγής του δημοψηφίσματος. Εκτός από την ευθύνη για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, η MINURSO, αποτελούμενη από αμάχους και αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις διάφορων χωρών, ήταν υπεύθυνη και για ζητήματα ανθρωπιστικού δικαίου, όπως την επίβλεψη της ανταλλαγής αιχμαλώτων πολέμου (United Nations Mission for the Referendum in Western Sahara).

Όσον αφορά στο δημοψήφισμα, η βασική προϋπόθεση για τη διεξαγωγή του ήταν η ταυτοποίηση των ψηφοφόρων, η οποία άνοιξε τον ασκό του Αιόλου μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων πλευρών, δίνοντάς τους, έτσι, την ευκαιρία για περαιτέρω διαφωνίες και καθυστερήσεις. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η διαδικασία κράτησε από το 1992 έως το 1996, με τις δύο πλευρές να αντιμάχονται των κριτηρίων του ψηφοφόρου, αναλόγως των εκάστοτε συμφερόντων. Το 1997 αποτέλεσε ημερομηνία-ορόσημο, καθότι διαμεσολαβητής στις διαπραγματεύσεις διορίστηκε ο Αμερικανός James A. Baker, οδηγώντας, το Σεπτέμβρη του ίδιου έτους, στις “Houston Agreements”,  με τις οποίες τα δύο μέρη συμφώνησαν να επαναληφθεί η ταυτοποίηση και να εφαρμοσθεί το σχέδιο επίλυσης. Στα τέλη του 1997, η εμπλοκή του Μαρόκο για μεταβολή των νόμιμων ψηφοφόρων ήταν ξεκάθαρη. Ταυτόχρονα, οι διαπραγματευτικές προσπάθειες του Baker συνεχίστηκαν, συνεπικουρούμενες από την επιμονή των Ηνωμένων Εθνών στη διαδικασία ταυτοποίησης, παρά τις κατηγορίες του Μαρόκο εναντίον τους. Εν τέλει, η ταυτοποίηση των ψηφοφόρων επετεύχθη το 1999. Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκε ότι από τους 198.469 αιτούντες, μόλις οι 86.368 είχαν δικαίωμα ψήφου. Παρά το επιτυχημένο αποτέλεσμα, δεν ορίστηκε ημερομηνία διεξαγωγής του δημοψηφίσματος, ενώ οι προσπάθειες για συνάντηση των δύο μερών, κατά τον επόμενο χρόνο, αποδείχθηκαν άκαρπες (Theofilopoulou, 2006).

Οι εξελίξεις από το 2001 έως σήμερα

Από το 2001 κιόλας, στους κόλπους των Ηνωμένων Εθνών, άρχισε να προετοιμάζεται η πολιτική επίλυση του ζητήματος της Δυτικής Σαχάρας. Αρχικά, ο Baker προετοίμασε ένα πρόχειρο πλαίσιο συμφωνίας (Framework Agreement) για το καθεστώς της περιοχής. Το εν λόγω πλαίσιο είχε πολύ μεγάλη σημασία, διότι προέβλεπε πενταετή περίοδο αυτονομίας για τη Δυτική Σαχάρα, παρέχοντας σε αυτήν αποκλειστική αρμοδιότητα στα εσωτερικά ζητήματα – όπως την οικονομία, την εκπαίδευση, την τοπική διοίκηση και τις δημόσιες παροχές, συμπεριλαμβανομένων της ύδρευσης και του ηλεκτρισμού. Το Μαρόκο θα είχε αποκλειστική αρμοδιότητα σε θέματα σχετικά με τις διεθνείς σχέσεις, την εθνική ασφάλεια, τη χρήση όπλων, το νόμισμα, αλλά και τη σημαία της περιοχής, καθώς όλα τα παραπάνω θα ήταν ίδια με αυτά του εν λόγω κράτους. Μετά το πέρας της πενταετίας, οι Sahrawi θα είχαν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε δημοψήφισμα για το τελικό καθεστώς της περιοχής. Η μη επίτευξη συμφωνίας οδήγησε το Συμβούλιο Ασφαλείας στην παρουσίαση τεσσάρων επιλογών για την επίλυση του ζητήματος. Η πρώτη προέβλεπε την εφαρμογή του σχεδίου επίλυσης χωρίς τη συγκατάθεση των μερών. Η δεύτερη αναφερόταν στην επανάληψη του πλαισίου συμφωνίας του Baker, ώστε, λαμβάνοντας υπόψη τις ανησυχίες των μερών, αυτό να τεθεί σε αδιαπραγμάτευτη βάση. Η τρίτη επιλογή αφορούσε στη διχοτόμηση της περιοχής, και η τέταρτη στον τερματισμό της αποστολής MINURSO (Theofilopoulou, 2006). Τον Ιούλιο του 2002, το Συμβούλιο Ασφαλείας, με την απόφαση 1429, προχώρησε στην εξεύρεση πολιτικής λύσης, με τη βοήθεια του Baker (Security Council, 2002). O τελευταίος κατέληξε στην κατάθεση του Peace Plan for Self-Determination for the People of Western Sahara (Baker, 2003). Το συγκεκριμένο σχέδιο ήταν πιο λεπτομερές συγκριτικά με το προηγούμενο, καλύπτοντας τεχνικά ζητήματα για το δημοψήφισμα, και δίνοντας την ευκαιρία και στα δύο μέρη να θέσουν ερωτήσεις για την ψηφοφορία. Παρά την πρώτη θετική ανταπόκριση των δύο μερών, η εφαρμογή του σχεδίου ναυάγησε, οδηγώντας στο διχασμό των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ωστόσο, η ευκαιρία είχε ήδη δημιουργηθεί.

Το 2003, το Μαρόκο παρουσίασε ένα σχέδιο ως απάντηση σε αυτό του Baker, το “Draft Autonomy Sta­tus”, με το οποίο παρείχε αυτονομία στη Δυτική Σαχάρα. Μετά την αποτυχία και του τελευταίου, το Συμβούλιο Ασφαλείας υιοθέτησε την απόφαση 1541 με την οποία επέστρεφε στο προηγούμενο σχέδιο του Baker, κατά την απόφαση 1429/2002. Ωστόσο, αυτό δεν ήταν αρκετό για να αποτρέψει την παραίτηση του τελευταίου (Security Council, 2002)(Theofilopoulou, 2006).

Παρ’ όλα αυτά, οι συσχετισμοί έχουν αλλάξει. Η Ισπανία προσπάθησε να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με το Μαρόκο. Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θέλησαν να ενισχύσουν τις σχέσεις τους με το Μαρόκο στο πλαίσιο του πολέμου κατά της τρομοκρατίας, με την υποστήριξη της Γαλλίας, σταθερής συμμάχου του Μαρόκο, στην υιοθέτηση της λύσης αυτονομίας, αντί της πρόσκτησης της Δυτικής Σαχάρας (Roussellier, 2008).

Το 2007, το Μαρόκο προχώρησε στην πρόταση αυτονομίας. Ωστόσο, μετά από τέσσερις ανεπιτυχείς γύρους διαπραγματεύσεων, δεν δόθηκε λύση. Παρά ταύτα, το θετικό αντίκρισμα της συγκεκριμένης πρότασης αφορά στο γεγονός ότι η διεθνής κοινότητα άρχισε να κατανοεί την ανάγκη εκδημοκρατισμού του Μαρόκο ως βασική προϋπόθεση για την αυτονομία της Δυτικής Σαχάρας. Στο πλαίσιο του εκδημοκρατισμού αυτού, θα ήταν αναγκαία η αναθεώρηση του Συντάγματος ώστε να περιοριστούν οι βασιλικές εξουσίες, οδηγώντας σε αποκέντρωσή τους (Sater, 2008).

Παρά τις προαναφερθείσες εξελίξεις, η παρούσα κατάσταση στη Δυτική Σαχάρα είναι ενδεικτική όχι μόνο της αδυναμίας εξεύρεσης λύσης στην εν λόγω μακροχρόνια διένεξη, αλλά και της συνακόλουθης παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του λαού. Παραδείγματα αυτής της παραβίασης αποτελούν οι αναγκαστικές εξαφανίσεις, τα βασανιστήρια και η απάνθρωπη μεταχείριση, η αυθαίρετη κράτηση/φυλάκιση, ο περιορισμός της ελευθερίας του λόγου και της ελευθεροτυπίας, η καταστρατήγηση του δικαιώματος του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι, και της θρησκευτικής ελευθερίας (United States Department of State, 2011).

Συμπερασματικά

Από το 1975, η διαφιλονικούμενη περιοχή της Δυτικής Σαχάρας αποτελεί ένα σοβαρό ζήτημα για τη διεθνή κοινότητα. Η μη επίτευξη λύσης στο συγκεκριμένο ζήτημα καταδεικνύει τα προβλήματα που δημιουργούνται σε περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει μετριασμένη -έως και μηδαμινή- επιθυμία συνεργασίας. Παρά τις επιμέρους προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών, τόσο με πολιτικά μέσα -όπως του Συμβουλίου Ασφαλείας, της Γενικής Συνέλευσης και των ειδικών διαμεσολαβητών- όσο και με δικαστικά, η πρακτική των κρατικών δρώντων δείχνει πως τα γεωπολιτικά συμφέροντα υπερέχουν της αναγνώρισης του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης των λαών. Με την εντολή της αποστολής MINURSO να έχει παραταθεί μέχρι τον Απρίλιο του 2017, οι πιθανότητες για μεταβολή της κατάστασης στη Δυτική Σαχάρα ολοένα και μειώνονται, οδηγώντας σε συμπεράσματα για μια καθεστηκυία πραγματικότητα, στην οποία οι κρατικοί δρώντες θα μπορούν να εκμεταλλεύονται τη συγκεκριμένη περιοχή ώστε να εξυπηρετούν τα συμφέροντά τους, αδιαφορώντας τόσο για το γηγενή πληθυσμό όσο και για τα δικαιώματα που του αναγνωρίζονται.

Πηγές:

  1. Ρούκουνας, Ε. (2011) Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο. Αθήνα: ΝΟΜΙΚΗ ΒΙΒΛΙΘΗΚΗ.
  2. Declaration on Principles on Western Sahara by Spain, Morocco and Mauritania (1975). Available at: http://peacemaker.un.org/sites/peacemaker.un.org/files/MA-MR-ES_751114_DeclarationPrinciplesOnWesternSahara_0.pdf (Accessed: 19 January 2017).
  3. United Nations (1996) The United Nations and Decolonization – declaration. Available at: http://www.un.org/en/decolonization/declaration.shtml (Accessed: 22 January 2017).
  4. International Court of Justice (1975) Summary of the Summary of the Advisory Opinion of 16 October 1975. Available at: http://www.icj-cij.org/docket/index.php?sum=323&p1=3&p2=4&case=61&p3=5 (Accessed: 22 January 2017).
  5. United Nations – Security Council (2002) Resolution 1429 (2002). Available at: https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N02/502/44/PDF/N0250244.pdf?OpenElement (Accessed: 22 January 2017).
  6. Baker, J. (2003) Peace plan for Sahara. Available at: http://www.mission-maroc.ch/en/pages/251.html (Accessed: 22 January 2017).
  7. United Nations (1980) Decolonization. Available at: http://www.un.org/en/decolonization/pdf/decolonization/decon_num_17-1.pdf and http://www.un.org/en/decolonization/pdf/decolonization/decon_num_17-2.pdf (Accessed: 22 January 2017).
  8. New York City Bar Association (2012) The Legal Issues Involved In The Western Sahara Dispute. Available at: http://www2.nycbar.org/pdf/report/uploads/20072264-WesternSaharaDispute–SelfDeterminationMoroccosLegalClaims.pdf (Accessed: 22 January 2017).
  9. Leite, P.P., Olsson, C., Schöldtz, M., Shelley, T., Wrange, P., Corell, H. and Scheele, K. (2006) The Western Sahara conflict: The role of natural resources in decolonization. Edited by Claes Olsson. Uppsala: Nordic Africa Institute (Nordiska Afrikainstitutet) in co-operation with Global Publications Foundation (Stiftelsen Global kunskap). Available at: http://nai.diva-portal.org/smash/get/diva2:240540/FULLTEXT02.pdf (Accessed: 15 January 2017).
  10. Roussellier, J. (2008) How Autonomous Is Autonomy? The Western Sahara Dispute in a Bind. Middle East Institute. Available at: http://www.mei.edu/sites/default/files/publications/2008.04.Western%20Sahara_0.pdf (Accessed: 22 January 2017).
  11. Sater, J. (2008) Morocco’s Autonomy Proposal. Al Akhawayn University. Available at: http://www.mei.edu/sites/default/files/publications/2008.04.Western%20Sahara_0.pdf (Accessed: 22 January 2017).
  12. Theofilopoulou, A. (2006) The United Nations and Western Sahara – A Never-ending Affair. Available at: http://www.usip.org/sites/default/files/sr166.pdf (Accessed: 22 January 2017).
  13. United States Department of State (2011) Country Reports on Human Rights Practices for 2011. Available at: https://www.state.gov/documents/organization/220593.pdf (Accessed: 22 January 2017).
  14. United Nations Mission for the Referendum in Western Sahara (no date) MINURSO Mandate. Available at: http://www.un.org/en/peacekeeping/missions/minurso/mandate.shtml (Accessed: 22 January 2017).

 

 

Πλοήγηση στις σειρέςΓιβραλτάρ: Ο βράχος της Έριδος >>

Tagged under:

Φοιτήτρια στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.Έχει εργαστεί ως δόκιμη ερευνήτρια στο Κέντρο Ρωσίας, Ευρασίας και Νοτιο-ανατολικής Ευρώπης στον τομέα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοκρατίας και είναι νυν δόκιμη ερευνήτρια στον Τομέα Αμυντικών Θεμάτων του Ι.ΔΙ.Σ.

[email protected]

Website: http://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

1 Comment

  1. Pingback: Δυτική Σαχάρα, Μαρόκο Και Αφρικανική Ένωση: Ο Δρόμος Προς Μια Διπλωματική Ειρήνη ( ; ) της ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ | ditikisahara

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest