Η δολοφονία του Γεωργίου Α’: Ένα ανεξιχνίαστο έγκλημα

Σήμερα συμπληρώνονται 114 χρόνια από τη δολοφονία του Βασιλέως Γεωργίου Α’ στη Θεσσαλονίκη – μια πολιτική δολοφονία, της οποίας τα αίτια και οι πραγματικοί δράστες δεν έχουν διαλευκανθεί μέχρι σήμερα.

Η πορεία προς τη Θεσσαλονίκη

Στις 5 Οκτωβρίου 1912 η Ελλάδα κηρύττει τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος ξεσπά, και ο ελληνικός στρατός, υπό τον Διάδοχο Κωνσταντίνο, επελαύνει προς τη Μακεδονία. Στις 11:00 της 26ης Οκτωβρίου, ανήμερα του Αγίου Δημητρίου, ο διοικητής Θεσσαλονίκης, Ταξίμ πασάς, υπογράφει το πρωτόκολλο παράδοσης της πόλης στους Βίκτωρα Δούσμανη και Ιωάννη Μεταξά. Ο ελληνικός στρατός θα εισέλθει στην πόλη την επομένη. Δύο ημέρες αργότερα, στις 28, θα εισέλθει και ένα βουλγαρικό σύνταγμα, παρά την αντίθετη ελληνο-βουλγαρική συμφωνία.

Ο Γεώργιος στην πόλη και η δολοφονία του

Βασιλεύς Γεώργιος Α’, o μακροβιότερος Έλληνας μονάρχης. Τα αίτια της δολοφονίας του δεν έχουν διαλευκανθεί μέχρι σήμερα.

Στις 29 Οκτωβρίου, και δεδομένης της εύθραυστης κατάστασης που επικρατούσε στη Θεσσαλονίκη, θα εγκατασταθεί σε αυτήν ο Βασιλεύς Γεώργιος Α’, προς επισημοποίηση και εδραίωση της ελληνικής παρουσίας. Καθ’ όλη τη διάρκεια της παραμονής του συνήθιζε να πραγματοποιεί περιπάτους με ελάχιστη προστασία. Στις 5 Μαρτίου 1913 εξήλθε της οικίας του, συνοδευόμενος από τον υπασπιστή του, ταγματάρχη Φραγκούδη, για εθιμοτυπική επίσκεψη στο Γερμανό ναύαρχο Γκόπφεν, επί του πολεμικού »Γκέμπεν» που ναυλοχούσε στο λιμάνι της πόλης. Στη διαδρομή του θα τον πλησιάσει ο Αλέξανδρος Σχινάς, ο οποίος και θα τον πυροβολήσει μία φορά. Ο Βασιλεύς θα νοσηλευτεί στο ιατρείο του Παπάφειου ιδρύματος όπου θα διαπιστωθεί ο θάνατός του, ενώ ο Σχινάς θα συλληφθεί και θα οδηγηθεί στο Α/Τ Φαλήρου Θεσσαλονίκης.

Le roi est mort! Vive le roi!

Στις 8 Μαρτίου, σε έκτακτη συνεδρίαση της Βουλής, ο Διάδοχος Κωνσταντίνος θα ορκιστεί ως ο νέος Βασιλεύς των Ελλήνων, και στη συνέχεια θα αναχωρήσει αμέσως για Θεσσαλονίκη. Η σωρός του Γεωργίου θα μεταφερθεί στην Αθήνα όπου, στις 20 Μαρτίου, θα τελεστεί η νεκρώσιμη ακολουθία, και θα ταφεί στα ανάκτορα του Τατοΐου.

Η κηδεία του Βασιλέως Γεωργίου Α΄και η πλήρης απόδοση των καθιερωμένων τιμών.

Αλέξανδρος Σχινάς

Ο Αλέξανδρος Σχινάς, πλαισιωμένος από άνδρες της Χωροφυλακής. Μέχρι σήμερα, τα κίνητρά του παραμένουν αδιευκρίνιστα.

Ποιος ήταν όμως ο δολοφόνος; Ήταν Σερραίος, κάτοικος Ασβεστοχωρίου Θεσσαλονίκης. Ευρισκόμενος σε δεινή οικονομική κατάσταση, και υποσιτιζόμενος, (λέγεται πως εξ αυτού προσβλήθηκε από φυματίωση) μετέβη στην Αθήνα. Μια μέρα, κατέφυγε στα ανάκτορα ζητώντας οικονομική αρωγή, ωστόσο απομακρύνθηκε από τον υπασπιστή του Βασιλέως. Αποχώρησε ταπεινωμένος και γεμάτος μίσος για τον Άνακτα. Στις 5 Μαρτίου 1913 θα τον πυροβολήσει και θα τον φονεύσει. Στη συνέχεια θα συλληφθεί και θα οδηγηθεί στο Α/Τ Φαλήρου Θεσσαλονίκης από όπου, στις 6 Απριλίου, »διελαθών της φρουρήσεως των χωροφυλάκων, ηυκτοκτόνησε πεσών εκ του παραθύρου », σύμφωνα με το επίσημο αστυνομικό ανακοινωθέν.

Θεωρίες γύρω από τη δολοφονία

Αμέσως μετά το θάνατο του Βασιλέως, διάφορες »θεωρίες» άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους, σχετικά με το ποιος και γιατί όπλισε το χέρι του Σχινά. Μέχρι σήμερα, τίποτα δεν έχει αποδειχθεί.

Κατά μία άποψη, υπέρ της οποίας συνηγορεί και η αυτοκτονία του, ο Σχινάς ήταν »φρενοβλαβής». Σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς, αλλά και τις Aρχές της εποχής, η απομάκρυνσή του από τα ανάκτορα (όταν ζητούσε βοήθεια) τον γέμισε φθόνο προς τον Βασιλέα. Ως εκ τούτου, η δολοφονία του Άνακτος θεωρήθηκε πράξη εκδίκησης, και όχι πολιτική εκδήλωση. Ωστόσο, υπάρχει ένα λογικό κενό. Αφού είχε πάρει τη σχετική απόφαση, γιατί δεν επιχείρησε να δολοφονήσει αμέσως τον Βασιλέα, στο αποκορύφωμα της αγανάκτησης και της απόγνωσής του; Δυσκολία δεν υπήρχε, καθώς ο Γεώργιος συνήθιζε να κάνει περιπάτους στην πρωτεύουσα, σε τακτική ώρα, χωρίς σωματοφυλακή. Γιατί περίμενε τόσα χρόνια;

Μία άλλη άποψη εκφράστηκε από τον πρωτοσύγκελο της μητρόπολης Θεσσαλονίκης, Γεννάδιο, όστις κλήθηκε από τη Βασίλισσα Όλγα να εξομολογήσει τον Σχινά. Ο κληρικός, στη διάρκεια των δύο επισκέψεών του, μετατράπηκε από ιερέας σε ανακριτή, και προσπάθησε να αποσπάσει κάποια πληροφορία από τον δολοφόνο. Το συμπέρασμά του ήταν πως »ο απαίσιος κακούργος ήτο αναρχικός και, ως τοιούτος, ίσως να εχρησίμευσεν ως όργανον ξένης Δυνάμεως». Πράγματι, η βασιλοκτονία είχε λάβει ενδημικές διαστάσεις εκείνη την περίοδο, και κατά τα προηγούμενα έτη είχαν σημειωθεί άλλες δύο απόπειρες κατά της ζωής του Βασιλέως. Ωστόσο, ο Σχινάς δεν ανήκε σε κάποια οργάνωση, ούτε προέκυψε κάτι τέτοιο από την ανάκριση ή την εξομολόγησή του.

Σύμφωνα με τον Γ. Ρούσσο και την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους »ο Σχινάς ήταν όργανο των γερμανικών μυστικών υπηρεσιών, και σκοπός της δολοφονίας ήταν η άμεση ανάρρηση στον θρόνο του Κωνσταντίνου, που τον θεωρούσαν ως φιλικότερα προσκείμενο προς την Γερμανία». Η άποψη αυτή είναι, σήμερα, η πλέον διαδεδομένη. Πράγματι, ο Γεώργιος διακατεχόταν από φιλοαγγλικά, θα λέγαμε, αισθήματα. Ένας άλλος λόγος είναι οι υπαινιγμοί του ίδιου του Σχινά περί ανάμειξης του Γερμανού πρέσβη, καθώς και ότι ο Βασιλεύς δολοφονήθηκε ενώ πήγαινε να συναντήσει τον Γερμανό ναύαρχο. Επίσης, η άνοδος του Κωνσταντίνου στο θρόνο έγινε αστραπιαία, και λίγο καιρό πριν την έκρηξη του Α’ Π.Π. Το γεγονός ότι είχε νυμφευθεί την αδελφή του Κάιζερ, Σοφία, ότι μετά τους Βαλκανικούς ο ίδιος ο Κάιζερ του έδωσε τη γερμανική στραταρχική ράβδο, ονομάζοντάς τον επίτιμο διοικητή συντάγματος του γερμανικού στρατού, αλλά και η ουδέτερη στάση του τα πρώτα χρόνια του Μεγάλου Πολέμου, οδήγησαν στην »προώθησή» της από το βενιζελικό στρατόπεδο, κατά τη διάρκεια του Εθνικού Διχασμού.

Κωνσταντίνος και Βενιζέλος. Δυστυχώς, η ισχυρογνωμοσύνη και αδιαλλαξία του πρώτου και οι μηχανορραφίες του δεύτερου αποτέλεσαν την αιτία πολλών δεινών για τον ελληνισμό.

Όσο γοητευτική κι αν φαίνεται αυτή η άποψη, παρουσιάζει αρκετά κενά. Όπως επισημαίνει και ο Σπ. Μαρκεζίνης, ο Γεώργιος είχε εκφράσει ανοιχτά την πρόθεσή του να παραιτηθεί υπέρ του Κωνσταντίνου, μετά τη λήξη του πολέμου. Αυτό αποτελούσε κοινό μυστικό, γνωστό σε όλους. Συνεπώς, δεν υπήρχε λόγος να δολοφονηθεί. Επίσης, η άμεση ανάρρηση του Κωνσταντίνου δικαιολογείται από το ότι ο πόλεμος συνεχιζόταν, και δεν μπορούσε να υπάρχει κενό ηγεσίας. Ως προς τη στραταρχική ράβδο και την επίτιμη αρχηγία, αρκεί να αναφερθεί πως επρόκειτο για τιμητική απονομή και μόνο. Ο βασιλιάς της Αγγλίας, Γεώργιος, ήταν επίσης επίτιμος στρατάρχης και αρχηγός του συντάγματος του Αννοβέρου, ομοίως και ο βασιλιάς του Βελγίου, Λεοπόλδος. Τέλος, δύο γεγονότα γνωστά σε λίγους είναι πως, στις αρχές του Α’ Π.Π., ο Κωνσταντίνος είχε κάνει δύο διαβήματα για έξοδο της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ, τα οποία, όμως, απορρίφθηκαν ενώ, μεσούντος του πολέμου, δέχτηκε τηλεγράφημα του Κάιζερ, που του ζητούσε την είσοδο της Ελλάδος στον πόλεμο, υπέρ της Γερμανίας. Σύμφωνα με το ημερολόγιο του Ιωάννη Μεταξά, που ήταν παρών τη στιγμή εκείνη, ο Κωνσταντίνος, απευθυνόμενος στο επιτελείο του, είπε: »Αυτός νομίζει πως επειδή μου έδωσε μια στραταρχική ράβδο είμαι Γερμανός. Ξεχνά πως είμαι Έλληνας Βασιλέας και υπηρετώ τα συμφέροντα του έθνους μου.» Αν, επιπροσθέτως, λάβουμε υπόψιν την περίοδο και την πηγή, αλλά και την περίοδο διάδοσης αυτής της θεωρίας, μπορούμε να είμαστε ολίγον τι δύσπιστοι.

Μία τελευταία, αλλά όχι και τόσο διαδεδομένη άποψη, θέλει τον Σχινά να δρα υπό την παρακίνηση Βουλγάρων κομιτατζήδων, οι οποίοι εκτελούσαν εντολές των μυστικών υπηρεσιών της Σόφιας που, με τη σειρά τους, καθοδηγούνταν από τις μυστικές υπηρεσίες της Ρωσίας. Την οπτική αυτή υποστηρίζει ο Γ. Φιλάρετος. Πράγματι, μαζί με το βουλγαρικό σύνταγμα, στη Θεσσαλονίκη εισήλθαν κρυφά τις επόμενες ημέρες και ομάδες κομιτατζήδων υπό τον ταγματάρχη Τσιλιγκερώφ και τον Σαντάσκη, καθώς και η διαβόητη βουλγαρική οργάνωση »Βέ – Μέ – Ρό ( BMR )», γνωστή για τις δολοφονίες που είχε διαπράξει κατά το παρελθόν. Σύμφωνα, μάλιστα, με τον εισαγγελέα Κανταρέ (σ.σ. ο διενεργήσας την ανάκριση του Σχινά), ο Σχινάς »παρ’ όλο το ξύλο που έφαγε δεν έβγαλε τσιμουδιά…έκανε λόγο για σπουδαία και υψηλά πρόσωπα πίσω από την ενέργειά του τα οποία…ζήτησε να αποκαλύψει στη Βασίλισσα Όλγα».

Βασίλισσα Όλγα. Ήταν το τελευταίο πρόσωπο που είδε και μίλησε στον Σχινά, και στο οποίο ο ίδιος δέχτηκε να αποκαλύψει την ταυτότητα των υπευθύνων. Λίγες ώρες μετά, ο Σχινάς » αυτοκτόνησε ».

Κανείς δεν έμαθε ποτέ τί ειπώθηκε μεταξύ τους. Ο Κανταρές συνεχίζει, υποστηρίζοντας πως »Ο Σχινάς δεν αυτοκτόνησε. Τον έριξε από το παράθυρο ανώτατος αξιωματικός της Χωροφυλακής». Η Βουλγαρία είχε κάθε λόγο να είναι δυσαρεστημένη από την εξέλιξη των γεγονότων, ομοίως και η Ρωσία, η οποία προωθούσε την ιδέα της Μεγάλης Βουλγαρίας (βλ. Συνθήκη Αγίου Στεφάνου 1878). Οι Βούλγαροι ήδη ετοιμάζονταν για το ξεκαθάρισμα λογαριασμών με Έλληνες και Σέρβους. Σε αυτό το πλαίσιο, το σχέδιο δολοφονίας του Γεωργίου, με σκοπό την πρόκληση αστάθειας, δεν πρέπει να απορρίπτεται. Τέλος, ας μην ξεχνάμε πως η Βασίλισσα Όλγα ήταν Ρωσίδα, της δυναστείας των Ρομανόφ. Αν, λοιπόν, η Πετρούπολη βρισκόταν πίσω από τη δολοφονία του συζύγου της, δεν είναι διόλου απίθανο να το απέκρυψε. Το μόνο κενό της θεωρίας αυτής είναι η πλήρης απουσία στοιχείων ως προς το τί αποκάλυψε ο Σχινάς στη Βασίλισσα, καθώς η ίδια δεν το είπε ποτέ και σε κανέναν.

Επιμύθιο

Η δολοφονία του Βασιλέως Γεωργίου είχε άμεσες συνέπειες στην πορεία του ελληνικού κράτους. Ως γνωστόν, η ιστορία δεν γράφεται με »αν». Ωστόσο, διακινδυνεύοντας μια θέση, θα μπορούσε να ειπωθεί πως τα πράγματα, ενδεχομένως, να είχαν λάβει διαφορετική τροπή αν ο Γεώργιος δεν είχε δολοφονηθεί. Ήταν ένας πράος και συνετός μονάρχης, αρκετά δημοφιλής στο λαό και στο στρατό. Εκτός αυτού, ήταν ο μόνος που μπορούσε να συμβιβάσει τις δύο μεγάλες εσωτερικές δυνάμεις: τον Πρωθυπουργό Βενιζέλο και τον Διάδοχο Κωνσταντίνο. Αν ζούσε, είναι πολύ πιθανό να μην είχαμε οδηγηθεί στον Εθνικό Διχασμό, να είχαμε συμμετάσχει ή αποφύγει τον Α’ Π.Π. υπό διαφορετικές συνθήκες κ.ο.κ. Το μόνο βέβαιο; Η απώλειά του έγινε αισθητή!

Πηγές:

  1. Η Ελληνική Βασιλική Οικογένεια (2012) Δολοφονία Βασιλέως Γεωργίου Α’. Available at: http://www.greekroyalfamily.gr/timeline/assasination-of-king-george-i.html (Accessed: 3 March 2017).
  2. Μηχανή του Χρόνου (2016) Αλέξανδρος Σχινάς, ο δολοφόνος του βασιλιά Γεωργίου Α’. Πληρωμένος δολοφόνος ξένων συμφερόντων ή ψυχοπαθής; Που φυλάσσεται μέχρι σήμερα το κομμένο χέρι του; Available at: http://www.mixanitouxronou.gr/alexandros-schinas-o-fonias-tou-vasilia-georgiou-a-pliromenos-dolofonos-xenon-simferonton-i-psichopathis-pou-filassete-mechri-simera-to-kommeno-cheri-tou/ (Accessed: 3 March 2017).
  3. Συλλογικο (2011) Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. ΙΔ edn. Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών
  4. Σ. Ι. Καργάκος (2012) Η Ελλάς κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών
  5. Συλλογή (1992) Το χρονικό του 20ου αιώνα. Δομική.
  6. Σταματόπουλος, Κ.Μ. (2015) Περί της βασιλείας στη νεώτερη Ελλάδα. Καπόν.

Tagged under:

Προπτυχιακός φοιτητής στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έντονο ενδιαφέρον για ιστορία, γεωπολιτική και θέματα στρατιωτικής φύσεως. Κατά κάποιους '' ένας σύγχρονος Πρώσσος ''. [email protected]

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest