Η εκδίωξη των προσφύγων από το Ισραήλ ως παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου

Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, η θέση που είχε υιοθετήσει το Ισραήλ από το 2016 -αλλά δεν είχε θέσει ακόμη σε εφαρμογή- ευνοούσε την ιδέα της προώθησης των χιλιάδων προσφύγων από την Ερυθραία και το Σουδάν, που είχαν καταφύγει για προστασία στα εδάφη του κατά την περίοδο 2000-2013 σε άλλες χώρες της Υποσαχάριας Αφρικής, όπως η Ρουάντα. Ύστερα από την μετακίνηση της Αμερικανικής Πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ, η πολιτική αυτή τέθηκε σε εφαρμογή, καθώς την 9η Ιανουαρίου 2018 ανακοινώθηκε η προθεσμία τριών μηνών για την αναχώρηση των προσφύγων από τα εδάφη του, με συνέπεια, σε περίπτωση αγνόησης της προθεσμίας του Απριλίου, την αναγκαστική μετακίνησή τους. Η απόφαση του κράτους, ωστόσο, δεν προσπίπτει σε νομικό κενό, καθώς την ευθύνη των κρατών για ανάλογες πράξεις εγείρει πληθώρα κανόνων και αρχών στο διεθνές δίκαιο.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως παρά την άρνηση αναγνώρισης των ατόμων αυτών ως προσφύγων από το Ισραήλ, ο χαρακτηρισμός πληθώρας αυτών ως τέτοιων βρίσκει αντίκρυσμα στην Σύμβαση του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων. Για τον λόγο αυτό, το παρόν άρθρο θα ακολουθήσει τον όρο που συμφωνεί με τον χαρακτηρισμό της Συμβάσεως για τα εν λόγω άτομα.

H απαγόρευση της αναγκαστικής μετακίνησης και της μη επαναπροώθησης στο Διεθνές Δίκαιο

Για την προστασία των ατόμων από την προώθησή τους σε εδάφη επί των οποίων διακατέχονται από τον φόβο της δίωξης και του κινδύνου απέναντι στην ζωή και την ακεραιότητά τους, η διεθνής κοινότητα υιοθέτησε την αρχή της μη επαναπροώθησης. Το πρίσμα της εν λόγω αρχής δεν επικαλύπτει μόνο το προσφυγικό δίκαιο, καθώς αναφέρεται ρητώς στο άρθρο 33 της Σύμβασης του 1951, αλλά και το δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς η παραβίασή της οδηγεί στην παραβίαση κανόνων που απορρέουν από αυτό. Για παράδειγμα, η αναγκαστική μετακίνηση ατόμων σε περιοχές όπου θα υφίστανται βασανιστήρια, οδηγεί στην παραβίαση του δικαίου που αφορά στην απαγόρευση των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης, όπως και του άρθρου 6 (1) και 7 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, τα οποία αναφέρονται ρητά στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και στην απαγόρευση της έκθεσης των ατόμων σε ανάλογους κινδύνους από τα κράτη-μέρη αντίστοιχα. Η αναγκαστική μετακίνηση συνιστά παραβίαση επίσης του δικαιώματος στην ασφάλεια [άρθρο 9 (1)], του δικαιώματος στην επαρκή στέγαση, και του δικαιώματος στην υγεία [άρθρα 11 και 12 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα].

Αιτούντες ασύλου συμμετέχουν σε διαδήλωση μπροστά από το Γραφείο Αφρικανικής Ενότητας στο Τελ Αβίβ, αποζητώντας διεθνή στήριξη στο αίτημά τους για αναγνώριση του προσφυγικού τους καθεστώτος.
[Πηγή: Activestills.org, 2014]

Σύμφωνα με την διεθνή νομολογία, θα πρέπει να εξασφαλίζεται όχι μόνο η προστασία έναντι στην άμεση και έμμεση επαναπροώθηση, αλλά και η απόδοση διαδικαστικών εγγυήσεων για την αποτροπή της. Στον Ευρωπαϊκό χώρο, το άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει τέτοια εμβέλεια ώστε να προστατεύει τα άτομα από την επιστροφή ή την προώθηση σε κράτη όπου κινδυνεύουν να υποβληθούν σε βασανιστήρια, ή απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία. [Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, απόφαση Cruz Varas]. Η παράδοση των ατόμων σε έδαφος επί του οποίου θα ακολουθήσει βασανισμός και θανάτωση καθιστά τα κράτη μετακίνησης υπεύθυνα για την κατάληξη των εν λόγω ατόμων, ακόμα και σε «ασφαλή» τρίτα κράτη.

Η επαναπροώθηση σε «ασφαλή» τρίτα κράτη

Αν και η μεταφορά των ατόμων σε κράτη που θεωρούνται ασφαλή δεν απαγορεύεται στο διεθνές δίκαιο -ούτε είναι εξολοκλήρου συμβατή με αυτό-, είναι αμφιλεγόμενη η έννοια της ασφάλειας όσον αφορά στην ερμηνεία της από τα εκάστοτε κράτη. Πολλοί θεωρητικοί έχουν τονίσει τον τρόπο με τον οποίον η εν λόγω ερμηνεία καθίσταται πολιτικό όργανο για την διεξαγωγή άνομων μεταφορών σε «ασφαλή» κράτη, ο έλεγχος των ασφαλών συνθηκών των οποίων δεν είναι εν τέλει εγγυημένος.

Η επαναπροώθηση των ατόμων σε τέτοια κράτη τείνει να δημιουργήσει ένα φαινόμενο προώθησης των προσφύγων στα κοντινότερα -με τα κράτη διαφυγής- «ασφαλή» εδάφη, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μία αλυσίδα επαναπροώθησης κοντά σε εκείνα όπου παραβιάζονται οι κανόνες και οι αρχές του διεθνούς δικαίου. H εν λόγω προώθηση θα πρέπει να βασίζεται, εφόσον είναι αναγκαία, σε τρία κριτήρια: την συμβατότητα της προώθησης με τη Σύμβαση του 1951 και τον σεβασμό του δικαιώματος στην στέγαση του ατόμου, την εξασφάλιση του σεβασμού των υποχρεώσεων που απορρέουν από την Σύμβαση εκ μέρους του τρίτου κράτους -στην οποία αποτελεί μέρος-, και την απόδοση επαρκούς προστασίας έναντι κινδύνων για την ζωή και την ελευθερία του ατόμου [Υπόθεση Al-Rahal v. Minister for Immigration and Multicultural Affairs: 2000, 97].

Συμπεράσματα

Η απόφαση του Ισραήλ εγείρει εύλογα δικαιικές ανησυχίες στο διεθνές πεδίο, καθώς θέτει ζητήματα παραβιάσεων βασικών αρχών και κανόνων του διεθνούς δικαίου. Οι επικλήσεις του εσωτερικού δικαίου του κράτους από την πολιτική εξουσία δεν αναιρούν την ισχύ των βασικών εγγυήσεων για τις οποίες είναι διεθνώς υπεύθυνο, ενώ κάνουν την προώθηση των ατόμων σε κράτη όπου θα τους υποδεχθούν η έλλειψη αναγνωρισμένου καθεστώτος και δικαιωμάτων, η έκθεση σε απειλές, απαγωγές και λαθρεμπορία, παράνομη.

Πηγές:

  1. Beaumont, P. (2018). Netanyahu asks if African ‘infiltrators’ can be forcibly removed from Israel. https://www.theguardian.com/world/2018/jan/03/benjamin-netanyahu-asks-if-african-migrants-can-be-forcibly-removed-from-israel
  2. Schlein, L. (2018). UNHCR Urges Israel Not to Forcibly Deport African Refugees, Asylum Seekers. https://www.voanews.com/a/unhcr-urges-israel-not-to-forcibly-deport-african-refugees-or-asylum-seekers/4199694.html
  3. Batchelor, T. (2018). Israel orders African refugees to leave country within three months or face prison. http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/israel-refugees-africa-order-leave-country-prison-threat-a8138961.html
  4. Nirmal, B. C. (2001). Refugees And Human Rights. http://www.worldlii.org/int/journals/ISILYBIHRL/2001/6.html#Footnote12
  5. Moreno-Lax, V. (2015). The Legality of the “Safe Third Country” Notion Contested: Insights from the Law of Treaties. http://www.unhcr.org/59632a847.pdf
  6. Gammeltoft-Hansen, T. (2007). The Extraterritorialisation of Asylum and the Advent of “Protection Lite”. Danish Institute for International Studies.
  7. United Nations Office of the High Commissioner. (2014). Forced Evictions. http://www.ohchr.org/Documents/Publications/FS25.Rev.1.pdf
Έχει περάσει αρκετός χρόνος (9 μήνες) από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλούμε συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Tagged under:

Απόφοιτος του τμήματος Πολιτικών Επιστημών με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης από τον τομέα Διεθνών Σπουδών του τμήματος Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και διδακτορική φοιτήτρια του τμήματος δημοσίου διεθνούς δικαίου του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου της Viadrina. Το Διεθνές Δίκαιο, με επίκεντρο τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο αποτελούν σημαντικούς τομείς και κεντρική θεματολογία της έρευνάς της. Ο εθελοντισμός, η συγγραφή και η αρθρογραφία αποτελούν ουσιώδεις ασχολίες στην καθημερινότητά της.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest