Η «εκκωφαντική» παρουσία της Boko Haram και ο διεθνής αντίκτυπος

Οι πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις στην καρδιά της Ευρώπης, που άφησαν πίσω τους εκατοντάδες νεκρούς, έχουν στρέψει την προσοχή της Διεθνούς Κοινότητας στην παρουσία και δράση του Ισλαμικού Κράτους(ISIS), το οποίο και ανέλαβε την ευθύνη για την πλειονότητα των εν λόγω επιθέσεων. Στην «σκιά» του ISIS όμως, και υπό το βάρος των διεθνών εξελίξεων, δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής η δράση μιας εξίσου μεγάλης κι επικίνδυνης οργάνωσης, της επονομαζόμενης Boko Haram. Τα τελευταία χρόνια οι εξτρεμιστές της οργάνωσης έχουν επανέλθει στο προσκήνιο, με μια σειρά από επιθέσεις και στοχοποιήσεις που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, αλλά και λεπτομερούς ανάλυσης.

Τί είναι όμως η Boko Haram;
Πρόκειται για μια ακραία ισλαμιστική οργάνωση η οποία δραστηριοποιείται στην Νιγηρία, κυρίως στο βορειοανατολικό κομμάτι της. Το όνομα της οργάνωσης σημαίνει ότι «η δυτική παιδεία είναι απαγορευμένη», και έχει ως κύριο στόχο της την ανατροπή της παρούσας κυβέρνησης, και την ίδρυση ενός ιδιόμορφου χαλιφάτου όπου θα απαγορεύεται στους Μουσουλμάνους να συμμετέχουν σε οποιαδήποτε πολιτική ή κοινωνική δραστηριότητα που πηγάζει από τον Δυτικό κόσμο. Σε αυτό περιλαμβάνεται η συμμετοχή σε εκλογική διαδικασία, η ενδυμασία με μπλουζάκια, και η λήψη οποιασδήποτε άλλης εκπαίδευσης πέραν της θρησκευτικής. Το πολίτευμα της Χώρας είναι η Προεδρική Δημοκρατία. Παραδοσιακά στον δεύτερο γύρο των Προεδρικών Εκλογών προκρίνονται δύο υποψήφιοι, ένας Χριστιανός και ένας Μουσουλμάνος, που ο καθένας έχει μαζί του και έναν υποψήφιο αντιπρόεδρο του άλλου θρησκεύματος. Ο νικητής σχηματίζει κυβέρνηση που αποτελείται από ίσο αριθμό Χριστιανών και Μουσουλμάνων υπουργών, ενώ συνήθως μερικά υφυπουργεία δίνονται στους εκπροσώπους των τοπικών θρησκειών. Από τις Προεδρικές εκλογές του 2015 το αξίωμα του Προέδρου το κατέχει Χριστιανός, ενώ το αξίωμα του Αντιπροέδρου Μουσουλμάνος.

Η Boko Haram ιδρύθηκε το 2002, όμως η ολοένα και αυξανόμενη ριζοσπαστικοποίησή της οδήγησε σε μια βίαιη εξέγερση το 2009, όπου εκτελέστηκαν όλα τα υψηλόβαθμα στελέχη της – συμπεριλαμβανομένου και του ιδρυτή της Mohammed Yusuf. Μολαταύτα, μια αναπάντεχη μαζική απόδραση από τις φυλακές, τον Σεπτέμβριο του 2010, οδήγησε στον επανασχηματισμό της. Έκτοτε έλαβαν χώρα περίπλοκες επιθέσεις -κυρίως σε εύκολους στόχους-, όμως τον Αύγουστο του 2011 η οργάνωση προχώρησε στην πρώτη καταγεγραμμένη «αποστολή αυτοκτονίας» στην Νιγηρία, πλήττοντας τα γραφεία του ΟΗΕ στην πόλη Abuja. Η περιοχή κηρύχθηκε σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης το 2012, και λίγο αργότερα όλη η βορειοανατολική Νιγηρία. Οι συγκρούσεις του κυβερνητικού στρατού με την Boko Haram οδήγησαν στον θάνατο τουλάχιστον 15.000 πολιτών από το 2009 ως το 2015 (10.000 σκοτώθηκαν το 2014) και στον εκτοπισμό περίπου 1.5 εκατομμυρίου ανθρώπων εξαιτίας των γεγονότων, οι οποίοι κατέφυγαν στην πλειοψηφία τους στις γειτονικές χώρες όπως το Chad. Σήμερα η οργάνωση υπολογίζεται ότι αριθμεί περίπου 8.000 μέλη, έχει δηλώσει επίσημα την υποταγή της στο Ισλαμικό Κράτος, και το 2015 ανακηρύχθηκε ως η πιο θανατηφόρος τρομοκρατική οργάνωση στον κόσμο από το Global Terrorism Index.

Διάρθρωση και λειτουργία

Η Boko Haram παρουσιάζει δομές πραγματικής οργάνωσης μόνο στα πολύ υψηλά κλιμάκιά της. Οι εκάστοτε πυρήνες της μπορούν να πραγματοποιούν επιθέσεις χωρίς ειδικές οδηγίες ή σχεδιασμό, και να στρατολογούν άτομα ορμώμενοι μόνο από τις τυχόν εξτρεμιστικές πεποιθήσεις τους. Εξαιτίας αυτού είναι πολύ δύσκολο να υπολογιστεί ο ακριβής αριθμός μελών της, καθώς και οι χώροι τυχόν δράσης της. Η οργάνωση αντλεί τους πόρους της από μια σειρά παρανόμων ενεργειών όπως απαγωγές, ληστείες τραπεζών, παράνομη διακίνηση όπλων, ενώ έχουν γίνει αναφορές και για πολιτική διασύνδεση, χωρίς όμως ποτέ να προκύψουν στοιχεία ή αποδείξεις επ’ αυτού. Η Boko Haram έχει συνεργαστεί κατά καιρούς με την λεγόμενη Al-Qaeda in the Islamic Maghreb (AQIM), όμως σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρείται «παράρτημα» της εν λόγω οργάνωσης ή του ISIS.

Η απαγωγή στο Chibok

Τα ξημερώματα της 14ης προς 15ης Απριλίου 2014, στην πόλη Chibok της Νιγηρίας, έλαβε χώρα μια εκ των πιο ειδεχθών επιθέσεων της Boko Haram. Άνδρες της οργάνωσης εισέβαλαν στο κυβερνητικό σχολείο της πόλης και απήγαγαν 276 κορίτσια που βρίσκονταν στον χώρο. Προφασιζόμενοι τους φύλακες ανάγκασαν τις μαθήτριες να τους ακολουθήσουν, και διέφυγαν με φορτηγά προς άγνωστη τοποθεσία. Πολλά σπίτια της περιοχής κάηκαν κατά τη διάρκεια της επιδρομής, και το σχολείο έμεινε κλειστό για περίπου 4 εβδομάδες μετά την επίθεση. Στις 2 Μαΐου 2014 ο ηγέτης της Boko Haram ανέλαβε την ευθύνη για την απαγωγή των κοριτσιών, τονίζοντας ότι η θέση τους δεν είναι στα σχολεία αλλά θα έπρεπε ήδη να έχουν παντρευτεί. Χρήζει ιδιαίτερης μνείας το γεγονός ότι, η Διεθνής Αμνηστία υποστήριξε πως οι δυνάμεις του στρατού έλαβαν μια 4ωρη προειδοποίηση για το χτύπημα στην Chibok, ωστόσο δεν μπόρεσαν να κάνουν κάτι ουσιαστικό για την αποτροπή του. Πηγές του νιγηριανού στρατού αναφέρουν ότι όντως υπήρξε προειδοποίηση σχετικά, όμως η μεγάλη διασπορά των δυνάμεων οδήγησε στην αδυναμία γρήγορης απόκρισης.

Διαδηλωτές ζητούν την απελευθέρωση των κοριτσιών από την Boko Haram.

Η εν λόγω απαγωγή οδήγησε σε μια διεθνή κινητοποίηση, όπου οι στρατιωτικές δυνάμεις της Νιγηρίας, οι κάτοικοι της περιοχής και κλιμάκια των Ηνωμένων Εθνών συνεργάζονταν για την εξεύρεση των απαχθέντων. Πολλές χώρες, μεταξύ αυτών η Κίνα, η Γαλλία, η Μ. Βρετανία κ.α., προχώρησαν σε ανακοινώσεις ότι θα συμβάλλουν με όποια μέσα διαθέτουν στην προσπάθεια ανάκτησης των κοριτσιών. Λίγο καιρό αργότερα δημοσιεύτηκε βίντεο, στο οποίο η οργάνωση ζητούσε την απελευθέρωση μελών της από τις φυλακές, με αντάλλαγμα την απελευθέρωση των μαθητριών. Οι στρατιωτικές δυνάμεις της Νιγηρίας ισχυρίζονται ότι έχουν προχωρήσει στην απελευθέρωση περίπου 1000 κοριτσιών ως σήμερα από τη Boko Haram, χωρίς ωστόσο κάποιο εξ’ αυτών να είναι από την απαγωγή του Chibok.

Αξίζει να αναφερθεί ότι η πλειονότητα των μαθητριών που απήχθησαν δεν ήταν μουσουλμάνες. Ως εκ τούτου εξαναγκάστηκαν να ασπαστούν το Ισλάμ και, εν συνεχεία, να παντρευτούν μέλη της οργάνωσης, με την υποτυπώδη «τιμή νύφης» των 12 περίπου δολαρίων η κάθε μία. Τον Μάιο του 2016 στρατιώτες της Νιγηρίας, σε συνεργασία με μια ομάδα κατοίκων της περιοχής, ελευθέρωσαν ένα εκ των κοριτσιών του Chibok, μαζί με το νεογέννητο μωρό της. Ωστόσο, ακτιβιστές και οργανώσεις που ασχολούνται με την απαγωγή δηλώνουν ότι το συγκεκριμένο κορίτσι δεν ήταν στα απαχθέντα, καθώς το όνομά της δεν βρίσκεται στη λίστα του σχολείου, ενώ η νιγηριανή κυβέρνηση εμμένει στις δηλώσεις της. Μέχρι και σήμερα οι τύχες των κοριτσιών αγνοούνται, με εξαίρεση ορισμένα βίντεο που διαρρέουν κατά καιρούς, τα οποία δείχνουν στελέχη της Boko Haram να βιάζουν συστηματικά τις κοπέλες, ως απόδειξη του ότι βρίσκονται ακόμη εν ζωή.

Η δυσκολία αντιμετώπισης

Προκειμένου να κατανοηθεί καλύτερα η δράση της Boko Haram, θα πρέπει να αποσαφηνιστούν συγκεκριμένα δεδομένα. Η Νιγηρία αποτελεί την πιο πολυπληθή χώρα της Αφρικής, την πιο εξελιγμένη οικονομία και τον μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου. Ωστόσο, ο εξαιρετικά μεγάλος βαθμός διαφθοράς της χώρας εμποδίζει την περαιτέρω ανάπτυξή της. Επίσης αξίζει να αναφερθεί η διαφορά της βόρειας με τη νότια χώρα σε θρησκευτικό επίπεδο. Η βόρεια Νιγηρία (και κύριο πεδίο δράσης της Boko Haram) απαρτίζεται στην πλειοψηφία της από μουσουλμάνους, ενώ η νότια από χριστιανούς. Συχνά, η Boko Haram έχει επικαλεστεί και λόγους ανεπτυγμένης φτώχειας και εξαθλίωσης των νιγηριανών για να δικαιολογήσει τη δράση και την αντίθεσή της προς την υπάρχουσα κυβέρνηση. Το μεγάλο και μόνιμο στοίχημα τόσο των κυβερνώντων της Νιγηρίας, όσο και των διεθνών δρώντων που ασχολούνται με την προσπάθεια εξάλειψης της οργάνωσης, είναι να βρεθούν και να προσεγγιστούν τα ηγετικά στελέχη της και να επιχειρηθεί έστω μια προσπάθεια για σύναψη ειρήνης. Ωστόσο, η διάρθρωση της Boko Haram και η ασάφεια ως προς τα πρόσωπα της ηγεσίας της καθιστούν φοβερά δύσκολο το έργο τους. Από την άλλη πλευρά, η μεγάλη ανάγκη του στρατού να αντιμετωπίσει την απειλή έχει οδηγήσει στην διενέργεια ποικίλων ενεργειών που δεν συμβαδίζουν καθόλου με τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως συλλήψεις υπό αμφίβολες συνθήκες, αλόγιστη χρήση πυρομαχικών και πολλά άλλα.

Η διεθνής κινητοποίηση και συνεργασία που ακολούθησαν την απαγωγή στο Chibok έφερε στο προσκήνιο και πάλι την οργάνωση, και ανέδειξε το μείζον ζήτημα της αντιμετώπισής της. Η κυνικότητα, η ανεξέλεγκτη στοχοποίηση, ο φανατισμός και κυρίως οι περιοχές δράσεις της καθιστούν αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα την εξάλειψή της, σε μια χώρα που έχει ταλανιστεί ιδιαίτερα από εσωτερικές και μη αναταραχές.

 

Πηγές:

http://zeenews.india.com/news/world/nigerian-chibok-schoolgirl-rescued-after-two-years-as-boko-haram-captive_1886476.html

http://edition.cnn.com/2016/05/19/africa/nigeria-chibok-girl-escape/

South Africans protest in solidarity against the abduction three weeks ago of hundreds of schoolgirls in Nigeria by the Muslim extremist group Boko Haram and what protesters said was the failure of the Nigerian government and international community to rescue them, during a march to the Nigerian Consulate in Johannesburg, South Africa Thursday, May 8, 2014. The kidnapping has ignited a viral social media campaign that has brought renewed attention to Boko Haram’s campaign of violence, and protests around the world. (AP Photo/Ben Curtis)

https://www.nctc.gov/site/groups/boko_haram.html

https://africacheck.org/factsheets/factsheet-explaining-nigerias-boko-haram-and-its-violent-insurgency/

http://www.bbc.com/news/world-africa-13809501

https://en.wikipedia.org/wiki/Chibok_schoolgirls_kidnapping

http://www.reuters.com/article/us-nigeria-bombing-claim-idUSTRE77S3ZO20110829

http://ig.ft.com/sites/2015/boko-haram-timeline/

 

Tagged under:

Απόφοιτος του Παντείου Πανεπιστημίου, από το τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών, με ιδιαίτερη ροπή στα ανθρώπινα δικαιώματα και την κοινωνική προσφορά. Έχει διατελέσει μέλος διαφόρων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, που σχετίζονται με το περιβάλλον, το παιδί και τα δικαιώματα του ανθρώπου, εκτελώντας και καθήκοντα υπεύθυνου επικοινωνίας.

egyzis@powerpolitics.eu

Website: http://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest