Η Ευρωπαϊκή Χριστιανοδημοκρατία σε κίνδυνο;

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

stock-illustration-70315775-prophet-isaiah-representing-night-and-aurora-christian-symbolism-engravingΟ όρος «Χριστιανοδημοκρατία» είναι αρκετά ιδιόμορφος για τη μελέτη των πολιτικών και κοινωνικών επιστημών, καθότι διαχωρίζεται συχνά το κράτος από την εκκλησία. Η πολιτική αυτή τάση δημιουργήθηκε στον απόηχο της Γαλλικής Επανάστασης, προσπαθώντας να αντιταχθεί σε δύο μέτωπα: τους σκληροπυρηνικούς συντηρητικούς, οι οποίοι εναντιώνονταν απέναντι στις κοινωνικές και πολιτικές επιτάσεις που γεννά η Γαλλική Επανάσταση, και την εκκλησία, η οποία είναι αντίθετη στην ιδέα συγκρότησης πολιτικών κομμάτων και συναφών σχηματισμών. Λόγου χάρη, ο Γρηγόριος ο 16ος καταδικάζει το 1832 οποιαδήποτε προσπάθεια υποκίνησης των ιδεών της ανανέωσης και της επανάστασης. Επίσης, η έκδοση της εγκυκλίου με τίτλο «Non expedit» από τον Πάπα Πίο τον 9ο, όπου ως βασικό πρόταγμα είχε την απαγόρευση των Ιταλών καθολικών να συμμετάσχουν στις εκλογές, επιβεβαιώνει τα παραπάνω. Με τη παρουσία του Γερμανικού κέντρου, οι συντηρητικοί της εκκλησίας αναγκάζονται να υποχωρήσουν, σε κάποιο βαθμό, για να μη χάσουν την απήχησή τους.

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΔΕΕΣ

1d50b430-31fa-11df-a8d1-00144feabdc0Οι καθολικοί που τάσσονται στο πλευρό της Χριστιανοδημοκρατίας, συμφωνούν με τον θεωρητικό Tocqueville, ο οποίος συζητά για αναπόφευκτη μετάβαση στη δημοκρατία – ως προϊόν της νεωτερικότητας και της ανάπτυξης του καπιταλισμού. Παράλληλα, επιθυμούν να συμμετάσχουν πιο ενεργά στην εξουσία, ακολουθώντας τακτικές εκχριστιανισμού των πολιτών. Δεν είναι τυχαία η απόκτηση του όρου δημοκρατία, επισυναπτόμενη στον όρο χριστιανισμό. Χωρίς να απαρνιούνται ανοιχτά την αντιπροσωπευτική μορφή δημοκρατίας, δηλώνουν την επιθυμία τους να παράγουν έργο μαζί με τους υπόλοιπους πολίτες. Στη διάρκεια των χρόνων εισήχθησαν και προτεστάντες, όπως για παράδειγμα στα σκανδιναβικά χριστιανοδημοκρατικά κόμματα.

Οι συνθήκες εμφάνισης της Χριστιανοδημοκρατίας στην Ευρώπη καθορίζουν – εν μέρει – και το πολιτικό της υπόβαθρο. Αρχικά, η απόρριψη του καπιταλιστικού μοντέλου και της μαρξιστικής θεώρησης υποδηλώνει την εναντίωση της θρησκείας έναντι στην εκκοσμίκευση και το ριζοσπαστισμό που φέρνει η νεωτερική εποχή, και την ανάγκη της να διεκδικήσει μερίδιο εξουσίας. Παράλληλα, οι δύο αυτές θεωρήσεις αντιπροσωπεύουν έναν άκρατο υλισμό, ο οποίος αντίκειται στα ηθικά προτάγματα της εκκλησίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο τίτλος προγράμματος της Χριστιανοδημοκρατίας το ΄74 :» Η C.D.U. υπερβαίνει τον καπιταλισμό και τον μαρξισμό«. Επίσης, το γαλλικό Ρεπουμπλικανικό κίνημα το 1945-1946 διαπνέεται από την ίδια ιδέα, ενώ στην ίδια γραμμή ακολουθεί και η ιταλική χριστιανοδημοκρατία. Σε αυτό το σημείο παρατηρείται μία σταδιακή εν μέρει σύγκλιση της Χριστιανοδημοκρατίας με τον συντηρητισμό. Ιδέες όπως η απαισιοδοξία για τον άνθρωπο, η προσήλωση στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας, και η εξουσία των ατόμων που νόμιμα κατέχουν αρμόδιες θέσεις, υποδηλώνουν ότι η συμμαχία θρόνου και εκκλησίας δεν αποτυπώνεται μόνο ως ρητορικό σχήμα.

Όμως, σημαντική πολιτική διαφορά αποτελεί η ιεράρχηση των αξιών όσον αφορά την οικονομία και την κοινωνία. Η Χριστιανοδημοκρατία υποστηρίζει ότι η κοινωνία προηγείται έναντι της οικονομίας, στοιχείο που – άσχετα με τη πολιτική σκοπιμότητά του – ενισχύει τις δημοκρατικές αξίες. Παραδείγματος χάρη, πολλά χριστιανοδημοκρατικά κόμματα υποστήριξαν τη στήριξη των μικρομεσαίων επαγγελμάτων, την ανθρωπιστική και οικονομική αρωγή σε άπορες οικογένειες, τη συνδιαχείριση στην μεταλλουργία και τη σιδηρουργία στη Γερμανία.

Η κατάρρευση του παραδοσιακού δεξιού πόλου μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου, με την πτώση των αυταρχικών και φασιστικών καθεστώτων σε Ιταλία και Γερμανία, οδήγησε στην ενίσχυση της Χριστιανοδημοκρατίας, η οποία κατέλαβε τη θέση της μετριοπαθούς δεξιάς στην Ευρώπη, οικοδομώντας το Ευρωπαϊκό όνειρο. Βαρύνουσα σημασία αποδίδεται στην εκκλησιαστική ηθική και εκπαίδευση. Λόγου χάρη, το χριστιανοδημοκρατικό κόμμα της Γερμανίας και της Ιταλίας παραμένει πιστό στην χριστιανική εκπαίδευση, ενώ η εκκλησία είναι ο βασικός χρηματοδότης της.

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Failure-Success-Roadsign Η Χριστιανοδημοκρατία μέχρι και το 1960 ήταν πιστή στο ιδεολογικό της πρόγραμμα. Σταδιακά όμως άρχισε να χάνει την εκλογική της απήχηση, γεγονός που συνέβη για πολλούς λόγους. Αρχικά, η εναντίωσή της στην οικονομική εφαρμογή του καπιταλισμού αποδείχθηκε φενάκη, καθώς όλοι οι πολιτικοί σχηματισμοί του κεντρώου φάσματος – τόσο η σοσιαλδημοκρατία όσο και η κεντροδεξιά – σταδιακά αποδέχτηκαν τον καπιταλισμό, με τη διαμόρφωση του παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος. Παράλληλα, η πλήρης εκκοσμίκευση που επήλθε στην μετανεωτερική κοινωνία μετέβαλε την πολιτική θέαση των πραγμάτων, μειώνοντας την νομιμοποίησή της χριστιανοδημοκρατίας. Σε συνάρτηση με τα παραπάνω, η πολυπολιτισμικότητα και η επικράτηση του μεταμοντερνισμού μείωσε τη θρησκευτική απήχηση.  Λόγου χάρη, παρά το γεγονός ότι περίπου το 90% των Ιταλών και των Γερμανών ανήκει σε μία καθολική ή προτεσταντική εκκλησία, ο αριθμός των τακτικά θρησκευόμενων αποτελεί μία μικρή μειοψηφία της τάξης του 10% με 15%. Ακόμη, η νομοθετική ρύθμιση της αντισύλληψης και της έκτρωσης που πραγματοποιήθηκαν στη Γαλλία, από κυβερνήσεις στις οποίες συμμετείχαν κεντρώοι και χριστιανοδημοκράτες, κατέρριψαν τα επιχειρήματα της χριστιανοδημοκρατίας περί ηθικολογίας και θρησκείας, ως ένα βαθμό.

Με τη πάροδο των χρόνων παρατηρήθηκε ότι άλλαξε και το εκλογικό κοινό. Τυπικά, ενώ η χριστιανοδημοκρατία ανήκει στον μετριοπαθή δεξιό χώρο, βρίσκεται στο δίλημμα πού να ενταχθεί ιδεολογικά, καθότι αρκετές από τις ιδέες της είναι – θεωρητικά – πιο συντηρητικές, ενώ υποστηρίζει τη σχέση εκκλησίας-κράτους. Βέβαια, η εμφάνιση του ορντολιμπεραλισμού στη Γερμανία, ως ο τρίτος δρόμος ανάμεσα στην νεοφιλελεύθερη δεξιά και τη σοσιαλδημοκρατία, περιέπλεξε τα πράγματα περισσότερο. Υποστηρίζοντας το δυνατό κράτος πρόνοιας σε ένα καθεστώς ελεύθερης αγοράς, κατάφερε να απονομιμοποιήσει εν μέρει τη δύναμη της χριστιανοδημοκρατίας. Πολλοί μετριοπαθείς δεξιοί ψηφοφόροι ακολούθησαν τη φιλελευθεροποίηση, και άλλοι τη λαϊκή δεξιά.

Η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης επιδείνωσε περισσότερο τα πράγματα, καθώς το επιχείρημα της χριστιανοδημοκρατίας περί εναντίωσης στην αριστερά εξανεμίστηκε πλήρως. Επίσης, η καρτελοποίηση των κομμάτων, με την επικράτηση των πελατειακών σχέσεων και την έντεχνη απο-ιδεολογικοποίηση των κομμάτων της περιόδου, σε αντιδιαστολή με την επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού, οδήγησε τη χριστιανοδημοκρατία σε ιδεολογικό τέλμα. Τα παραπάνω εξηγούν εν μέρει την άνοδο των ακραίων εθνικιστικών κομμάτων στην Ευρώπη. Λόγου χάρη, το χριστιανοδημοκρατικό κόμμα της Γερμανίας υιοθέτησε μια – τυπικά – πιο ανοιχτή στάση απέναντι στο μεταναστευτικό, οδηγώντας σε δυσαρέσκεια μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων του, ενώ υπέστη πιέσεις από την εθνικιστική δεξιά. Συνάμα η οικονομική κρίση, η οποία επέφερε και κρίση αξιών με την έξαρση ξενοφοβίας, ενίσχυσε τον εθνικισμό, οδηγώντας τους πιο συντηρητικούς προς μια πιο καθαρή λύση.

Εν τέλει, γίνεται φανερό ότι η απο-ιδεολογικοποίηση ενός κόμματος, και η αδυναμία του να συντονιστεί με τις σύγχρονες πολιτικές επιταγές, οδηγεί σε κίνδυνο σταδιακής έκλειψής του. Ωστόσο, η χριστιανοδημοκρατία έχει δομήσει τόσο το Ευρωπαϊκό όραμα, ενώ είναι αναγκαία η ύπαρξή της για την έκφραση του κεντροδεξιού ακροατηρίου. Για αυτό το λόγο είναι σημαντική η ανασύσταση του ιδεολογικού της άξονα, οικονομικά και πολιτικά. Μόνο έτσι θα μιλάμε για μια υγιή Ευρώπη, η οποία θα εκφράζει όλους τους πολίτες της, από την ριζοσπαστική αριστερά μέχρι και την κεντροδεξιά, εν αντιθέσει με τη σημερινή ένωση, η οποία έχει αποστραγγιστεί ηθικά και ιδεολογικά.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :

  1. R.E.M, The Christian Democratic Parties of Western Europe, London,George Allen and Unwin, 1979,
  2. G.Pridham, Christian Democracy in Western Germany, London, Groom Helm, 1977
  3. A.S Zuckerman, The Politics of Faction : Christian Democratic Rule in Italy, New Haven, Yale University Press ,1979
  4. https://www.foreignaffairs.com/articles/western-europe/2014-07-15/end-christian-democracy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tagged under:

-Φοιτήτρια στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης Αθηνών. -Κατεύθυνση σπουδών: Πολιτική ανάλυση -Ενδιαφέροντα: Ξένες γλώσσες και συγγραφή κειμένων πολιτικής επικαιρότητας -Στόχοι: Ενασχόληση με Development Economics -Συμμετοχή σε : σχολικά και φοιτητικά MUN, blog με θέματα πολιτικής επικαιρότητας

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest