Η ζωή και το έργο του Mahatma Gandhi

Εισαγωγή
της Αγγελικής Χαραλαμποπούλου

Με αφορμή την ειδική εκδήλωση-αφιέρωμα που πραγματοποίησε στις 2 Οκτωβρίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο το Κέντρο Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστήμιου σε συνεργασία με την Ελληνο-Ινδική Εταιρεία Πολιτισμού και Ανάπτυξης και την Ινδική Πρεσβεία στην Αθήνα για τον εορτασμό των 146ων γενεθλίων του Μαχάτμα Γκάντι, η Power Politics τιμά τον σκοπό της εκδήλωσης με ένα άρθρο για τη ζωή και τη φιλοσοφία του. Αναλυτικότερα,  στην εκδήλωση χαιρετισμό απηύθυνε ο αντιπρύτανης του Παντείου Πανεπιστήμιου, καθηγητής Ευάγγελος Πρόντζας και εισαγωγική ομιλία η Πρέσβειρα της Ινδίας στην Ελλάδα, M. Manimekalai. Τις παρουσιάσεις ανέπτυξαν ο Ινδολόγος Καθηγητής και Πρόεδρος της ΕΛΙΝΕΠΑ, Δρ. Δημητρης Βασιλειάδης και ο Κοσμήτορας της Σχολής Διεθνών Σπουδών, Επικοινωνίας και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, καθηγητής Χριστόδουλος Γιαλουρίδης. Ακόμη, προβλήθηκε ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Γκάντι ενώ παράλληλα υπήρχε έκθεση φωτογραφίας από το σπίτι του τιμώμενου. Η εκδήλωση πλαισιώθηκε, επίσης, με αγαπημένα τραγούδια του Μαχάτμα Γκάντι από τον Κώστα Καλαϊτζή και ινδικά εδέσματα.

 

Τα Πρώτα Χρόνια
της Κωνσταντίνας Μίχου

eljovengandhiΟ Μοχάντας Καραμτσάντ Γκάντι γεννήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 1869 στην, υπό αγγλική κατοχή, επαρχία  Γκουτζάρατ της Ινδίας. Η οικογένεια του ασπαζόταν το τοπικό θρησκευτικό κίνημα της Γκουτζάρατ, Τζαΐν, από της διδαχές του οποίου (μη τραυματισμός οποιουδήποτε ζωντανού πλάσματος, χορτοφαγία, νηστεία)  και επηρεάστηκε βαθύτατα. Παρόλα αυτά, ως ανήσυχος και επαναστατικός νέος, υπήρξε μια περίοδος στη ζωή του κατά την οποία δήλωνε άθεος και κατανάλωνε κρέας.

Το 1876 μετακομίζει στην πόλη Rajkot, όπου εγγράφεται στο σχολείο και αρραβωνιάζεται τη συνομήλική του Καστουρμπάι. Το 1881 εισήχθη στο γυμνάσιο και παντρεύτηκε την Καστουρμπάι, με την οποία απέκτησε τέσσερα τέκνα.

Το 1887 εισήχθη στο κολλέγιο Samaldas στο οποίο φοίτησε για μονάχα ένα ακαδημαϊκό έτος. Έτσι, μετά από παρότρυνση οικογενειακού φίλου, ο Γκάντι αποφασίζει να μεταβεί στις 4 Σεπτεμβρίου 1888 στο Λονδίνο για να σπουδάσει νομικά στο University College London για τρία χρόνια. Εκεί θα αντιμετωπίσει δυσκολία προσαρμογής στο δυτικό τρόπο ζωής αλλά και
την περιφρόνηση των συμφοιτητών του λόγω των πολιτισμικών του συνηθειών.

Ward-2-1299891939217-popupΜετά την ολοκλήρωση των σπουδών του επιστρέφει στην Ινδία στις  10 Ιουνίου 1891. Στη πόλη Βομβάη άνοιξε δικηγορικό γραφείο, όμως ανέλαβε μόνο μία μικρή υπόθεση στην οποία και απέτυχε, αφού στο δικαστήριο δεν μπόρεσε να αρθρώσει ούτε μία λέξη.  Όταν, όμως του προτάθηκε από την εταιρία Dada Abdulla & Co. να αναλάβει μία νέα υπόθεση δεν έχασε την ευκαιρία να ξανασταθεί στα πόδια του και έτσι ξεκίνησε το ταξίδι του για τη Ν. Αφρική τον Απρίλιο του 1893.

Εκεί ο Γκάντι βρέθηκε αντιμέτωπος με τις φυλετικές διακρίσεις του απαρτχάιντ, που εκδηλωνόταν από τους λευκούς κατοίκους εναντίων των έγχρωμων και των Ινδών μεταναστών.  Δεν ήταν λίγες οι φορές που ο Γκάντι φυλακίστηκε υπερασπιζόμενος τα δικαιώματα των Ινδών μεταναστών. Με το πέρασμα του χρόνου, κατάφερε ώστε  η Νοτιοαφρικανική Ένωση να κάνει ιδιαίτερες παραχωρήσεις, όπως η κατάργηση του κεφαλικού φόρου. Έτσι, έχοντας καταφέρει μεγάλο μέρος των σκοπών του, επέστρεψε και πάλι στην Ινδία.

Εκεί αγωνίστηκε κυρίως για την κατάργηση της επαγγελματικής μαθητείας ενώ κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου αναδείχτηκε ηγετική μορφή στον εθνικό αγώνα των Ινδών για ανεξαρτησία, ενώ αντιστάθηκε σθεναρά στην βρετανική αποικιοκρατική αλαζονεία που εκδηλωνόταν στην πατρίδα του.

Την τελευταία του πνοή έμελλε να την αφήσει στο Νέο Δελχί όπου δολοφονήθηκε από έναν εθνικιστή Ινδό στις 30 Ιανουαρίου 1948.

Η Πολιτική του
της Μαρίας Ελένης Κώστα

 

1000509261001_2033463483001_Mahatma-Gandhi-A-Legacy-of-Peace

 

Η προσήλωση του Gandhi στις αρχές της ειλικρίνειας, της απλότητας, της ειρήνης και της μη βίας αποτέλεσε το θεμέλιο πυλώνα της πολιτικής του πορείας και στιγμάτισε τον αγώνα του ενάντια στην αποικιοκρατία και τις διακρίσεις. Υπήρξε πρωτεργάτης στην ανεξαρτητοποίηση της Ινδίας από τους Βρετανούς, μέσα από την παθητική αντίσταση, και «πατέρας» του έθνους, ενώ το έργο του ενέπνευσε κι άλλους λαούς.
Στην Ινδία, γεννάται σταδιακά ο ινδικός εθνικισμός και η ιδέα της ανεξαρτητοποίησης που μέλλει να κλονίσει το βρετανικό οικοδόμημα. Διανοούμενοι που εμφορούνται από τις αρχές της αυτοδιάθεσης και της αποαποικιοποίησης ιδρύουν το κόμμα του «Ινδικού Εθνικού Κογκρέσου» και αρχίζουν να διακηρύττουν δημοσίως τις ιδέες αυτές. Μέσα σε αυτό το κλίμα επιστρέφει στη χώρα ο Gandhi ο οποίος αν και άγνωστος αρχικά στην Ινδία, αναγνωρίζεται από τον κύκλο των διανοουμένων και ενσωματώνεται εύκολα. Ασπάζεται όλες τις ινδικές συνήθειες, ζει απλή ζωή και υιοθετεί δύο αρχές: την Αχίμσα και την Σατύα. Κατά τον Gandhi στην πολιτική, η Αχίμσα βασίζεται στην αμετάβλητη θεωρία ότι η κυβέρνηση είναι δυνατή όσο οι άνθρωποι συναινούν, συνειδητά ή όχι, να κυβερνηθούν. Γι αυτούς που βρίσκονται στην εξουσία είναι φυσιολογικό να θέλουν να διατάζουν και να χρησιμοποιούν την ισχύ τους, αλλά αυτοί που υπακούουν βρίσκονται σε πλειοψηφία και μπορούν να εκφράσουν την άποψή τους είτε με σωματική gandhi-and-crowdβία είτε με τη δύναμη της ψυχής. Εάν διαλέξουν τον πρώτο δρόμο, τη βία, οι ιθύνοντες και οι κυβερνώμενοι θα εξαγριωθούν και θα γίνουν όπως όλοι οι άλλοι. Αν όμως εφαρμόσουν τη δύναμη της ψυχής, μπορούν έντιμα να αγνοήσουν τις άδικες εντολές. Ο Gandhi γνώριζε βέβαια ότι οι άνθρωποι δεν είναι εξοικιωμένοι με την αποτελεσματική χρήση της μη βίας, αλλά επισημαίνει ότι σε όλες τις σχέσεις μας η ιδέα της «μη βίας» είναι το απαραίτητο εργαλείο για την αποφυγή της έντασης. Η αγνόηση αυτής της αρχής είναι ο σίγουρος δρόμος για την καταστροφή.[1] Πίστευε λοιπόν ότι ένα κράτος μπορεί να οργανωθεί έχοντας ως βάση αυτήν την αρχή. Επιπλέον, σε μια τέτοια μη βίαιη κοινωνία η γενική θέληση εκφράζεται στην απουσία κάθε είδους εξαναγκασμού, οπότε εκλείπει η εκμετάλλευση και το πρόβλημα της ανεργίας έχει αυτομάτως λυθεί. Η θέλησή του για μη ένοπλη διεκδίκηση των αιτημάτων του κατάφερε να διαδωθεί ανάμεσα σε εκατομμύρια Ινδούς και να γίνει πραγματικότητα. Συχνά έλεγε στο λαό του: «να θυμόμαστε τον αγώνα της ανεξαρτησίας μας ως ειρηνικό, χωρίς βία». Η βία μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με αντίσταση στη βία. Κι έτσι έκανε. Στον αγώνα του για την ανεξαρτητοποίηση της πατρίδας του διάλεξε τον οικονομικό πόλεμο, προκαλώντας κόστος στους αποικιοκράτες με σαμποτάζ στα εμπορικά προϊόντα βρετανών εμπόρων. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, οργάνωσε κίνημα παθητικής αντίστασης ως απάντηση στην αθέτηση των υποσχέσεων των Βρετανών για παραχώρηση κάποιας μορφής αυτοδιάθεσης. Κύμα απεργιών και νηστειών κατέλυσε τη χώρα, ενώ οι Ινδοί αρνούνταν να συνεργαστούν με τη βρετανική διοίκηση. Οι δράσεις αυτές ήρθαν αντιμέτωπες με βίαιη καταστολή από τις βρετανικές αρχές, αλλά ο Gandhi συνέχισε τον αγώνα του, παρά τις δυσκολίες ακόμα και μέσα από τη φυλακή. Η άλλη αρχή, η Σατύα, ήταν για τον Gandhi ιερή, η απόλυτη αξία της ηθικής, της πολιτικής και της πίστης. Αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα, την ειλικρίνεια, το καλό, την εγκυρότητα. Ο ίδιος ήταν ειλικρινής και μαχόταν για την αλήθεια, αφού αυτή εμπνέει το σεβασμό και παρακινεί τους ανθρώπους να αγωνιστούν για ένα όραμα, ένα πρόγραμμα ειλικρινές. Η Σατύα είναι η δύναμη της εξέλιξης στο σύμπαν, κι έτσι πρέπει να είναι και στην κοινωνία.
αρχείο λήψηςΩς βασικό μέσο για την ανεξαρτητοποίηση θεωρούσε την αυτονομία στην παραγωγή. Ο πρωτογενής τομέας παραγωγής αποτελούσε τη βασική πηγή εισοδήματος για την Ινδία, αλλά οι ενέργειες των αποικιοκρατών έβαζαν σημαντικά εμπόδια. Δεν θεωρούσε αναγκαίο τον εκβιομηχανισμό της χώρας, καθώς θα συνέβαλε σε άυξηση της ανεργίας και περισσότερα έσοδα για τους πλούσιους. Πίστευε πως ήταν καλύτερη η χειρονακτική εργασία με λίγα χρήματα, παρά η αντικατάσταση των εργατών με μηχανές. Όσο ο λαός παρέμενε οικονομικά δέσμιος από τους Βρετανούς, τόσο πιο δύσκολη θα ήταν η πορεία προς την ανεξαρτησία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που κινητοποίησε το λαό και προκάλεσε μεγάλο κύμα πολιτικής ανυπακοής την περίοδο του Μεσοπολέμου ήταν η «πορεία του άλατος». Οι νόμοι άλατος στην Ινδία φορολογούσαν το ινδικό αλάτι, με αποτέλεσμα να αναγκάζεται η χώρα να εισάγει αλάτι από τη Βρετανία. Ο Gandhi με την υποστήριξη των οπαδών του ξεκίνησαν έναν μεγάλο αγώνα για εγχώρια παραγωγή άλατος και μεταφορά του χωρίς καταβολή φόρων. Μπορεί το κίνημα να κατεστάλη άγρια από τους Βρετανούς, πέρασε όμως το μήνυμα ότι ο λαός έχει δύναμη στα χέρια του και μπορεί να την αξιοποιήσει για την επίτευξη των σκοπών του. Το επεισόδιο αυτό ενέπνευσε σημαντικά τη σκέψη κι άλλων ηγετών, όπως του Martin Luther King.

British_commander_and_Indian_crew_encounter_elephant_near_MeiktilaΣτη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο Gandhi οργάνωσε κίνημα πολιτικής ανυπακοής ως αντίδραση στην κήρυξη πολέμου εξ ονόματος της Ινδίας από τους Βρετανούς, ενώ το Ινδικό Εθνικό Κογκρέσο ζητούσε την αποχώρησή τους από τη χώρα. Η Μεγάλη Βρετανία, ούσα σε δύσκολη θέση, υπόσχεται δικαίωμα αποχώρησης μετά τη λήξη του πολέμου, εφόσον εξασφαλιστεί η στήριξη των Ινδών για τη νικηφόρα έκβαση του πολέμου. Η Βρετανία υλοποιεί την υπόσχεσή της, αλλά διαφορές ανάμεσα στη μουσουλμανική και την ινδική πλευρά εμποδίζουν τη σύσταση ενιαίου κράτους, κι έτσι αποφασίζεται ο διαμελισμός του, παρά την έντονη αντίθεση του Gandhi. Η απόφαση αυτή πυροδοτεί τεράστιες συγκρούσεις με αναρίθμητα θύματα. Η αποικιακή δύναμη αποχωρεί το 1947 από την Ινδία, μέρος της οποίας πλέον έχει αποσχιστεί και φέρει το όνομα Πακιστάν. Η δημιουργία δύο χωριστών κρατών προκαλεί περαιτέρω αντιδράσεις και διχασμό, οδηγώντας στις 30 Ιανουαρίου του 1948 στη δολοφονία του μεγάλου αγωνιστή της μη βίας από φανατικό Ινδουιστή στο Δελχί.

Για τον Gandhi η ειρήνη δεν σήμαινε «ησυχία». Η φτώχεια, η ανεργία, η έλλειψη ελευθερίας, το ανθυγιεινό περιβάλλον δηλώνουν απουσία ειρήνης και μόνο η διεκδίκηση αυτών θα επιφέρει ειρήνη. Η διεκδίκηση της ελευθερίας όμως χωρίς ένοπλο αγώνα είναι που διέκρινε τον Gandhi ως ειρηνιστή. Κατάφερε να πετύχει το στόχο του μέσα από την παθητική αντίσταση και ένωσε ένα ολόκληρο έθνος κάτω από το δόγμα της μη βίας. Ήταν ειλικρινής απέναντί τους και μέχρι σήμερα παραμένει αγαπητός ακριβώς γιατί αρνούνταν να πει ψέμματα και έκανε πράξη όσα έλεγε. Ο Albert Einstein είπε χαρακτηριστικά πως «οι γενιές που θα έρθουν δεν θα μπορούν να πιστέψουν ότι κάποτε ένας τέτοιος άνθρωπος περπάτησε πάνω στη Γη».

Η Κοινωνία του
της Ερμιόνης Ντράνου

Gandhi-praying

«Τι μπορεί να καταστρέψει μια κοινωνία; Ο πλούτος χωρίς μόχθο, η πολιτική χωρίς αρχές, η επιστήμη χωρίς ανθρωπιά, η η απόλαυση χωρίς συναίσθημα, η παιδεία χωρίς ήθος, το εμπόριο χωρίς εντιμότητα και η λατρεία χωρίς προσωπικές θυσίες» (Μαχάτμα Γκάντι)

Το 1924 αναδύεται ένα σημαντικό πρόβλημα. Οι αντιπαραθέσεις και οι συγκρούσεις μεταξύ των δύο ισχυρότερων θρησκευτικών ομάδων, Ινδουιστών και Μουσουλμάνων, τις οποίες χρόνια υποδαύλιζαν οι Βρετανοί, οξύνθηκαν. Η θρησκευτική αυτή διαίρεση ήταν καθοριστική για την πολυπληθή Ινδία, που σε αυτό τον τομέα ήταν ασταθής ακόμα και πριν εμπλακεί η Βρετανία. Το νέο αίτημα του Γκάντι το 1932, να μην αντιπροσωπεύονται χωριστά στη Βουλή οι Ινδουιστές και η κατώτερη τάξη των παριών, έγινε αποδεκτό μετά από απεργίες πείνας και αγώνες κατά της οικονομικής εξαθλίωσης των Ινδών εκ μέρους αυτού και των υποστηρικτών του.

IndiaPakistanPartition1Μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο καλλιεργήθηκε ξανά ο θρησκευτικός φανατισμός που οδήγησε σε εμφύλια σύγκρουση μεταξύ Ινδουιστών και Μουσουλμάνων. Οι Ινδίες έμοιαζαν να χωρίζονται στην ινδουιστική Ινδία, στα μουσουλμανικά Δυτικό κι Ανατολικό Πακιστάν και στο διεκδικούμενο απ’ όλους Κασμίρ. Ήταν το 1947, όταν ο Γκάντι απάντησε με μια πανεθνική εκστρατεία κατά της θρησκευτικής διαίρεσης: Ένας είναι ο θεός και ο καθένας μπορεί να τον λατρεύει, όπως ο ίδιος νομίζει. Οι Άγγλοι αναγκάστηκαν να δώσουν την πολυπόθητη ανεξαρτησία την ίδια χρονιά. Κατάφεραν, όμως, να χωρίσουν τις Ινδίες σε δύο κράτη: Το μουσουλμανικό Πακιστάν, που κήρυξε την ανεξαρτησία του στις 14 του Αυγούστου 1948, και την ινδουιστική Ινδία, που κηρύχτηκε ανεξάρτητη την επομένη, 15 του μήνα. Τεσσεράμισι μήνες μετά την πολυπόθητη ανεξαρτησία, ο Γκάντι δολοφονήθηκε. Στα 1965, Ινδία και Πακιστάν συγκρούστηκαν για το Κασμίρ, το οποίο τελικά μοιράστηκαν. Το Πακιστάν ήταν χωρισμένο σε δυο τμήματα (δυτικό και ανατολικό), που δεν είχαν μεταξύ τους επαφή μέχρι τις 26 Μαρτίου 1971, όταν ο σεΐχης Ραχμάν κήρυξε την ανεξαρτησία του Ανατολικού Πακιστάν, που ονομάστηκε Μπάγκλα Ντες.

Μέσα σε όλο αυτό το κλίμα εμφύλιας σύγκρουσης ο Γκάντι είχε την τόλμη να πιστεύει ότι οι κοινωνίες πρέπει να στηρίζονται μόνο σε ηθικές αρχές. Ζώντας σε έναν κόσμο γεμάτο ανησυχίες για τις στρατιωτικές απειλές, εκείνος παρέμενε νηφάλιος και επιβεβαίωνε με άρρηκτη πίστη την πεποίθησή του ότι η ασφάλεια θα επιτευχθεί μόνο όταν οι άνθρωποι μάθουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους ως ίσοι και αδελφοί. Από αυτό απορρέει και μια από τις βασικότερες απόψεις του Γκάντι  «Γίνε εσύ η αλλαγή που θέλεις να δεις στον κόσμο», με βάση την οποία διαμόρφωσε τις μεθόδους και τις επιδιώξεις του. Προέτρεπε τους συμπατριώτες του να αλλάξουν τον εαυτό τους καθώς η νέα οπτική των πραγμάτων στη ζωή, επιφέρει αλλαγή στον τρόπο σκέψης και δράσεως. Αν ο καθένας θέσει ως στόχο να μεταβάλλει τη συμπεριφορά και την προσωπικότητά του προς το καλύτερο, τότε το σύνολο του πληθυσμού θα δρα με πιο συνετό τρόπο, καταλήγοντας έτσι σε ειρηνικές σχέσεις.

Gandhi_Badshah_Khan_in_Bela_Bihar_1947Οι διδαχές του απευθύνονταν τόσο στους πολιτικούς της χώρας του όσο και στους συμπατριώτες του. Τους πολιτικούς συμβούλευε να μην είναι ποτέ ευχαριστημένοι από τη δουλειά τους και να μην επαναπαύονται μέχρι «να σκουπίσουν και το τελευταίο δάκρυ από το τελευταίο μάτι», δηλαδή να ενδιαφέρονται και να επιδιώκουν συνεχώς την ευημερία των πολιτών. Επιπλέον, υποστήριζε και προωθούσε την ειλικρίνεια εκ μέρους των πολιτικών, με το σκεπτικό πως με τον τρόπο αυτό οι πολίτες θα είχαν εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση, επομένως δε θα υπήρχαν εξάρσεις βίας ούτε μεταξύ των κατοίκων της χώρας, ούτε ανάμεσα στο κράτος και τους πολίτες του.

Στην ειρήνη ο Γκάντι απέδιδε την έννοια της μη βίας. Δε αρνούνταν τις υπάρχουσες διαφορές και ιδεολογικές συγκρούσεις, όμως υποστήριζε σθεναρά τη μη βίαιη επίλυσή τους. Θεωρούσε πολύ σημαντική τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων , την εξάλειψη της φτώχειας, του αναλφαβητισμού και της διαφθοράς και γενικότερα, εναντιωνόταν σε όλα τα φαινόμενα, τα οποία αναπτύσσονται σε συνθήκες απουσίας ειρήνης. Προσπάθησε να ενώσει όλες τις φυλές, τους πολιτισμούς και της θρησκείες της χώρας του έναντι της κοινής αποικιοκρατικής εξουσίας, οδηγώντας τους σε επανάσταση χωρίς χρήση ένοπλης βίας.

Επηρεασμένος από τις θρησκείες που ακολουθούσαν οι πιστοί στην Ινδία, ο Γκάντι στους ίδιους τους συμπατριώτες του μετέδιδε τις αξίες της χαράς και της αγάπης, όχι του πλούτου, διότι πίστευε πως ευημερεί η χώρα των οποίων οι κάτοικοι δε βασίζονται στα υλικά αγαθά αλλά επιδιώκουν την πνευματική πρόοδο.

Η Κληρονομιά του
του Κωνσταντίνου Γερονίκου

gandhi

 

Άνθρωπος σύμβολο, αναμορφωτής και μεταρρυθμιστής, ιδεαλιστής, ανθρωπιστής, ειρηνιστής αλλά και επαναστάτης, ο Mahatma Gandhi άφησε ανεξίτηλη την σφραγίδα του τόσο στην χώρα του όσο και στον κόσμο. Η φιγούρα του κυριαρχεί στην πολύχρωμη και πολύβουη Ινδία αλλά τα τεράστια σύνορά της δεν μπορούν να περιορίσουν την αθάνατη διδασκαλία του, η οποία θα συνοδεύει την ανθρωπότητα για πάντα.

Ο Gandhi λάτρεψε την Ινδία στο σύνολό της. Την ιστορία, τον πολιτισμό, το χώμα, τους ανθρώπους της. Ζήτησε την ανεξαρτησία του εδάφους για να το χαρίσει ξανά στους ανθρώπους της και την ιστορία και τον πολιτισμό για να τον μοιράσει σε κάθε άκρη του πλανήτη, με την ελπίδα να δημιουργηθεί ένας πιο ειρηνικός και ανθρώπινος, ένας καλύτερος κόσμος. Κατάφερε ένα μεγάλο μέρος από αυτά ενώ για τα υπόλοιπα πέθανε προσπαθώντας, αφήνοντας όμως παρακαταθήκη το υπεράνθρωπο έργο του, απλόχερη κληρονομιά σε κάθε άνθρωπο αυτού του πλανήτη. Σύμφωνα με τα λόγια του Albert Einstein: «Πιστεύω πως οι σκέψεις του Gandhi είναι οι πιο φωτισμένες από όλων των πολιτικών της εποχής μας».

image0101Το όραμα του Gandhi για την Ινδία δεν περιοριζόταν μόνο στην εκτίναξη του Βρετανικού ζυγού. Η ουσία του προέβλεπε την επόμενη μέρα για την χώρα και τους ανθρώπους της και τον τρόπο με τον οποίο η Ινδία θα κατάφερνε να επιβιώσει ανεξάρτητη τόσο εν μέσω των εσωτερικών όσο και των διεθνών ζητημάτων. Έχοντας διαβάσει τις ζωτικές ανάγκες της Ινδίας, ο Gandhi επικεντρώθηκε στο εσωτερικό, καθώς η σταθερότητα αυτού του τομέα θα ήταν η εγγύηση για την ευημερία.

Εμπνεύστηκε ένα σύστημα σταθμισμένο και προσαρμοσμένο στις ανάγκες της Ινδίας. Ένα σοσιαλιστικό μοντέλο που διέθετε ωστόσο εμφανείς διαφορές με το κλασσικό παράδειγμα του Σοσιαλισμού. Η κύρια αρχή ήταν η Satyagraha «Ο άνθρωπος, καθώς δεν έχει την δυνατότητα να γνωρίζει την απόλυτη αλήθεια, δεν μπορεί να έχει το θάρρος να τιμωρεί» (M. Gandhi, New India, 1/11/19).

Η μη βία διέθετε 3 βαθμίδες:

  1. Την πολιτική τακτική: Όσοι δεν μπορούσαν να την εφαρμόσουν λόγω ιδεολογίας καλούνταν να το κάνουν καθώς ήταν μια τακτική που απέφερε άριστα αποτελέσματα.
  2. Την ηθική βελτίωση: Ήταν μια μέθοδος που βασιζόταν στην ηθική, και όχι σωματική, επίτευξη ενός δίκαιου σκοπού.
  3. Στην πνευματική αρχή: Το ανώτατο επίπεδο, η ικεσία μιας ψυχής προς μια άλλη.

Η παρουσία της ηθικής και του πνεύματος είναι διάχυτη και είναι η ειδοποιός διαφορά με το κλασσικό μοντέλο του Σοσιαλισμού: «Ο Σοσιαλισμός και ο Κομμουνισμός της Δύσης βασίζονται σε διαφορετικές αρχές από το δικό τους» (Amrita Bazar Patrika, English Daily, 2/8/34). Και αυτό ήταν γεγονός. Σε κάθε έκφανση της πολιτικής και κοινωνικής ζωής, ο Γκαντικός Σοσιαλισμός προέβλεπε την απουσία της βίας από την κάθε πλευρά.

Αυτό το μοντέλο αναπτύχθηκε με την προοπτική να επιλύσει τα δαιδαλώδη εσωτερικά προβλήματα της Ινδίας, την ύπαρξη των καστών (βαθύς παραλληλισμός με τις Δυτικές κοινωνικές τάξεις) και την έντονη ύπαρξη του θρησκευτικού στοιχείου. Η πνευματική καλλιέργεια υπό την κοινή αρχή της μη βίας, θα οδηγούσε στην αρμονική συμβίωση μιας ψηφιδωτής κοινωνίας.

salt«Η Satyagraha διαφέρει από την παθητική αντίσταση όσο ο Βόρειος Πόλος από τον Νότιο. Η βάση της βρίσκεται στην κατοχή της αλήθειας: από εκεί πηγάζει και η έκφραση ¨δύναμη της αλήθειας¨. Την πρώτη φορά που εφάρμοσα την Satyagraha, ανακάλυψα ότι η αναζήτηση της αλήθειας προϋπόθετε ότι υπάρχει κάποια εκδήλωση βίας από την αντίθετη πλευρά, που έπρεπε να θεραπευθεί με συμπάθεια και υπομονή». (M. Gandhi, New India, 1/11/19).

Οι αρχές της Satyagraha εξισορροπούν την απουσία βίας στο περιβάλλον και διαχωρίζουν την συνεργασία με την εκμετάλλευση: στο πεδίο της εργασίας δεν έπαιρνε για δεδομένο πως κάθε ιδιοκτήτης είναι καπιταλιστής αλλά πως είναι στο συμφέρον τόσο αυτού όσο και του εργαζόμενου να συνεργάζονται από το να μάχονται.

Στο πλαίσιο μιας κοινωνίας που διέπεται από αυτές τις αρχές, ο Gandhi οραματίστηκε μια χώρα που θα ακολουθεί παρόμοια πολιτική, καθώς η χώρα αποτελεί αντανάκλαση του εσωτερικού της. Παρά την ομοιότητα με τον κλασσικό Ρεαλισμό, ο Ινδός πολιτικός δεν ενστερνιζόταν την άποψη περί άπληστης φύσης του ανθρώπου, το αντίθετο, πίστευε πως τα κράτη αποτελούνται από ανθρώπους που μπορούν να συνεργαστούν υπό το πρίσμα της αρμονικής συμβίωσης και της σκέπης της μη βίας για το κοινό καλό.

Αναγνώριζε ωστόσο την ύπαρξη του οικονομικού πολέμου (που δεν τον διαχώριζε από την συμβατικό) αλλά και την ανάγκη της οικονομικής πολιτικής. Η οικονομία πάντως περνούσε με την σειρά της από το φίλτρο της σκέψης του: σκοπός δεν ήταν η υλική αφθονία αλλά η πνευματική κατάκτηση. Διαφωνούσε στον πλήρη εκβιομηχανισμό και στις Δυτικές μεθόδους παραγωγής, παραμένοντας πιστός στις παραδοσιακές μεθόδους βιοτεχνίας. Διακήρυττε την ισότητα μεταξύ όλων των ανθρώπων και πίστευε ότι ένας δεν μπορεί να είναι ευτυχής ανάμεσα σε κάποιους που υποφέρουν. Πρέπει να υπάρχει γενική ευημερία για να είναι όλοι ευτυχισμένοι. Δεν πίστευε όμως στην τιμωρία και την αφαίρεση του πλούτου απ’ όσους τον κατείχαν. Αυτό που θα ωφελούσε τους πάντες θα ήταν οι πλούσιοι να είναι ευεργέτες για το λαό τους, καθώς αυτοί είναι ικανοί να παράγουν πλούτο. Αντιδρούσε στα βρετανικά μονοπώλια (Δρόμος του Αλατιού) και πρότασσε την ανάγκη οικονομικής ανεξαρτητοποίησης ως μέσο συνολικής ανεξαρτητοποίησης, αλλά δεν προσέβλεπε στην ανάπτυξη βιομηχανικών μονάδων. Η παραδοσιακή ρόκα ήταν αρκετή (σε συνάρτηση με την εξειδίκευση και το μέγεθος του πληθυσμού) για να δώσει την λύση.

ghand-statue_2905242eΚοιτάζοντας την σημερινή Ινδία, είναι εμφανής η απουσία του Gandhi και της διδασκαλίας του. Η φιγούρα του είναι διασπαρμένη σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της χώρας, ωστόσο οι διδαχές του μένουν κλεισμένες σε βιβλία και συγγράμματα που δεν διδάσκονται στα σχολεία και δεν μεταλαμπαδεύονται στις νέες γενιές. Σε όλα τα επίπεδα, η χώρα έχει αποκλίνει από τις αρχές του. Ο Γκαντικός Σοσιαλισμός και όσα απορρέουν από αυτόν, δεν υφίστανται στην σημερινή εκβιομηχανισμένη Ινδία, που κινείται στου ρυθμούς της ταχείας οικονομικής ανάπτυξης και στην καπιταλιστική προσπάθεια διατήρησης του μεριδίου στην παγκόσμια αγορά. Ωστόσο ο Γκαντικός Σοσιαλισμός δεν πρέπει να αναγνωρίζεται σαν πολιτικό σύστημα και να κατακεραυνώνεται η μη ύπαρξη Σοσιαλισμού.

Ο Σοσιαλισμός υπήρξε το κατάλληλο πολιτικό σκεύος ώστε μέσω αυτού ο Gandhi να διαδώσει τις υπόλοιπες ιδέες του, που ήταν απαραίτητες για την επιβίωση μιας κοινωνίας όπως η Ινδική. Ο σημερινός σκληρός εκβιομηχανισμός αντιβαίνει αυτές τις αρχές και δημιουργείται το ερώτημα κατά πόσο μπορεί να καταργήσει τις κάστες, να απαλείψει τα θρησκευτικά πλαίσια και να ενώσει την κοινωνία στο συνολικό στόχο της οικονομικής έναντι της πνευματικής ύπαρξης.

India-caste-system-in-modern-indiaΗ απάντηση μέχρι τώρα είναι αρνητική. Έχοντας αποδυναμωθεί μόνο στα αστικά κέντρα, το σύστημα των καστών παραμένει και διέπει τις εσωτερικές ισορροπίες συντηρώντας ένα βαθύ κλίμα ανισότητας στους κόλπους της κοινωνίας, που μπορεί να συγκριθεί ελάχιστα πλέον με την σύγχρονη Δυτική κοινωνική τάξη. Ο βιομηχανικός οργασμός, υπό τις σημερινές αρχές, οδηγεί την κοινωνία στην ολοένα και μεγαλύτερη παραγωγή αγνοώντας το κοινό συμφέρον: είναι παγκόσμιο κοινό μυστικό πως οι Ινδοί εργάτες δεν βρίσκονται σε κανένα σημείο κοντά στην εργατική πραγματικότητα που οραματίστηκε ο Gandhi. Τέλος, η οικονομική υπερπροσπάθεια οδήγησε στον υλισμό, γεγονός που συντηρείται από κάθε μέσο, και πολύ μακριά από τις αρχές της αλληλεγγύης, της αλληλοβοήθειας και της αγάπης, αρχές που ο Gandhi θεωρούσε καταλυτικής σημασίας για την ινδική κοινωνία.

Οι Ινδοί ζητούν την επιστροφή της Γκαντικής φιλοσοφίας στα σχολεία ώστε η κληρονομιά του να βρίσκεται μέσα σε κάθε νέο Ινδό και τα στοιχεία της να τον οδηγούν προς κάτι καλύτερο, κάτι πιο εξευγενισμένο. Γιατί στο τέλος της γραμμής, ο Gandhi χρησιμοποίησε εργαλεία της πολιτικής και της οικονομίας για να δείξει στον κόσμο ένα διαφορετικό τρόπο ζωής με στόχο την αγάπη και την αλληλοβοήθεια, ένα τρόπο σκέψης που θα ελαχιστοποιούσε το μίσος και που θα προσπαθούσε να πείσει τους κατέχοντες την κοσμοθεωρία της απληστίας, ότι τα πιο σημαντικά είναι αυτά που δεν βλέπουμε.

 

india_ghandi

 

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest