Η “θερμή αντιπαράθεση” μεταξύ των Η.Π.Α. και της Βόρειας Κορέας

Απρόβλεπτη τροπή παίρνει η κρίση που προκλήθηκε από τη Βόρεια Κορέα μετά τη νέα εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου από το εν λόγω κράτος στις 29 Αυγούστου, που πέρασε πάνω από τη βόρεια Ιαπωνία – και, συγκεκριμένα, τη νήσο Hokkaido. Δεν ήταν η πρώτη φορά που ένας πύραυλος της Βόρειας Κορέας πέρασε πάνω από την Ιαπωνία – ήταν, όμως, η πρώτη φορά που η Pyongyang δεν ενημέρωσε για τις προθέσεις της (McCurry, 2017). Σαφέστερα, η Βόρεια Κορέα είχε εκτοξεύσει δυο φορές πυραύλους που πέρασαν πάνω από την Ιαπωνία -το 1998 και το 2009-, σχετικά με τους οποίους το καθεστώς ισχυρίστηκε ότι αποτελούσαν δορυφόρους επικοινωνιών, και δεν ήταν οπλισμένοι (McCurry, 2017).

Ο ηγέτης της Βόρειας Κορέας, Kim Jong-Un, παρακολουθεί την εκτόξευση του πυραύλου Hwasong-12 σε μια μη ανακοινωθείσα περιοχή κοντά στην Pyongyang. Φωτογραφία: STR / AFP / Getty Images

Ο ηγέτης Kim Jong-Un χαρακτήρισε την εκτόξευση του πυραύλου ως το “πρώτο βήμα μιας επιχείρησης”. Σύμφωνα με το κεντρικό πρακτορείο της Βόρειας Κορέας, KCNA, “η πρόσφατη δοκιμαστική εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου όπως και σε αληθινό πόλεμο συνιστά το πρώτο βήμα της στρατιωτικής επιχείρησης του Λαϊκού Στρατού της Κορέας στον Ειρηνικό, και ένα βαρυσήμαντο πρελούδιο στην αναχαίτιση του Guam”, απεφάνθη ο Kim Jong-Un (Kim, 2017). Συνάμα, πρόσθεσε ότι θα ακολουθήσουν περισσότερες δοκιμές βαλλιστικών πυραύλων, και το καθεστώς θα παρακολουθεί την απάντηση της Washington, πριν αποφασίσει για τις μελλοντικές του ενέργειες (McCurry, 2017). Από την πλευρά του, ο πρεσβευτής της Βόρειας Κορέας στον Ο.Η.Ε., Han Tae-song, έκανε λόγο για δικαιολογημένα αμυντικά αντίμετρα της χώρας του απέναντι στις εχθρικές προθέσεις που επιδεικνύουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, επικαλούμενος τις εν εξελίξει κοινές στρατιωτικές ασκήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Νότιας Κορέας, οι οποίες ερμηνεύθηκαν ως προανάκρουσμα στρατιωτικής επέμβασης (Sanger, 2017).

Υπενθυμίζεται, ωστόσο, πως η Βόρεια Κορέα απείλησε να εκτοξεύσει 4 πυραύλους τύπου Hwasong-12 στη θάλασσα, στα ανοιχτά της αμερικανικής επικράτειας του Guam- όπου βρίσκεται μια στρατηγικής σημασίας στρατιωτική βάση των Η.Π.Α.-, στις αρχές Αυγούστου, αφότου ο Αμερικανός Πρόοεδρος, Donald Trump, είχε δηλώσει ότι η Βόρεια Κορέα θα αντιμετωπίσει “φωτιά και οργή” (“fire and fury”), εάν απειλήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Trump επιμένει στη σκληρή ρητορική έναντι της Βόρειας Κορέας, αποκλείοντας το ενδεχόμενο συζητήσεων με την Pyongyang. “Οι ΗΠΑ μιλούσαν στη Βόρεια Κορέα, και την πλήρωναν επειδή εκβίαζε επί 25 χρόνια. Το να μιλάμε δεν είναι απάντηση”, έγραψε ο Trump σε ανάρτησή του στο Twitter. Ενώ το ακριβές νόημα των λεγομένων του Trump ήταν ασαφές, φαινόταν να αναφέρεται στις υποσχέσεις περί πετρελαίου, ανθρωπιστικής βοήθειας και άρσης των κυρώσεων που συνόδευαν προηγούμενες διπλωματικές διαπραγματεύσεις, όπως κατά τη δεκαετία του 1990, επί Προεδρίας Clinton (Lander, 2017).

Με την εκτόξευση του πυραύλου ο Kim έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα περί της ισχύος και των δυνατοτήτων του, καθώς και μια προφανή προειδοποίηση προς τις Η.Π.Α. ότι η Βόρεια Κορέα θα μπορούσε εύκολα να στοχεύσει τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις τους στη νήσο Guam, οι οποίες αποτελούν σημείο “κλειδί” για την παρουσία τους στην περιοχή.

Έπειτα από αίτημα της Ιαπωνίας και των Η.Π.Α., το Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. καταδίκασε έντονα την εκτόξευση, με μια δήλωση που εγκρίθηκε ομόφωνα από τα 15 μέλη του, και κάλεσε όλα τα μέλη να εφαρμόσουν αυστηρά και πλήρως τις αποφάσεις του Οργανισμού, οι οποίες συμφωνήθηκαν λιγότερο από έναν μήνα πριν, και επιβάλλουν οικονομικές κυρώσεις στην εν λόγω χώρα – χωρίς, ωστόσο, να προτείνει νέα μέτρα εις βάρος του καθεστώτος. Συν τοις άλλοις, το Συμβούλιο Ασφαλείας επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του για ειρηνική, διπλωματική και πολιτική λύση στην κρίση, παρόλο που κάθε συζήτηση έχει παγώσει εδώ και χρόνια. Πρέπει να επισημανθεί ότι δεν διαφαίνεται ουδεμία προοπτική επανάληψης των συνομιλιών, μιας και η Pyongyang κατέστησε σαφές ότι το αμυντικό αποτρεπτικό οπλοστάσιο της Βόρειας Κορέας δεν θα τεθεί ποτέ στο διαπραγματευτικό τραπέζι, έως ότου οι Η.Π.Α. σταματήσουν τις προληπτικές πολιτικές και τις απειλές εναντίον της εν λόγω χώρας.

Η νέα πυρηνική δοκιμή της Βόρειας Κορέας

Το οξυμένο κλίμα συνεχίστηκε με την ανακοίνωση της Βόρειας Κορέας, στις 3 Σεπτεμβρίου, ότι πραγματοποίησε δοκιμή βόμβας υδρογόνου, η οποία θα μπορούσε μελλοντικά να τοποθετηθεί σε κεφαλή διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου (ICBM) ικανού να πλήξει τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως μετέδωσε το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο της χώρας. Πρόκειται για την 6η κατά σειρά πυρηνική δοκιμή στην ιστορία της, αψηφώντας με αυτό τον τρόπο σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας, οι οποίες έχουν απαγορεύσει στο καθεστώς να δοκιμάσει τεχνολογία πυρηνικών ή βαλλιστικών πυραύλων (McCurry, 2017). Η κίνηση αυτή αποτελεί ευθεία πρόκληση προς τον Αμερικανό Πρόεδρο Trump, και αναμένεται να ενισχύσει την κλιμακούμενη πυρηνική κρίση στην Κορεατική Χερσόνησο.

Ο Kim Jong-Un συναντά τους επιστήμονες των πυρηνικών όπλων, συμπεριλαμβανομένου του Hong Sung-mu (δεξιά) και του Ri Hong-sop (δεύτερο αριστερά). Φωτογραφία: AFP / Getty Images

Αξίζει να αναφερθεί ότι οι βόμβες υδρογόνου είναι ισχυρότερες από τα ατομικά όπλα που θεωρείται ότι έχει δοκιμάσει η χώρα μέχρι στιγμής. Η προηγούμενη πυρηνική έκρηξη στη Βόρεια Κορέα -το 2006- ήταν περίπου 10 κιλοτόνων. “Η ισχύς είναι 10 ή 20 φορές μεγαλύτερη από τις προηγούμενες πέντε δοκιμές”, δήλωσε καθηγητής πυρηνικής μηχανικής στο Πανεπιστήμιο της Seoul, συνηγορώντας ότι πρόκειται για δοκιμή βόμβας υδρογόνου. Ταυτόχρονα, η δοκιμή αντιπροσωπεύει θεμελιώδη πρόοδο στο πυρηνικό πρόγραμμα της Pyongyang, που φαίνεται να έρχεται όλο και πιο κοντά στην “πυρηνικοποίηση” της χώρας (McCurry, 2017).

Τούτων δοθέντων, το ερώτημα που απασχολεί είναι τί επιδιώκει πραγματικά ο Kim με την πυρηνική δοκιμή και τις 80 πυραυλικές δοκιμές που διέταξε από τα τέλη του 2011, οπότε και ανέλαβε την εξουσία, μέχρι και σήμερα. Κατά μία εκδοχή, η βασική επιδίωξη του Kim είναι η επιβίωση του καθεστώτος του. Η τύχη του Saddam Hussein στο Ιράκ και του Muammar Gaddafi έχει πείσει την Pyongyang ότι η εγκατάλειψη των φιλοδοξιών της για όπλα μαζικής καταστροφής κάθε άλλο παρά θα απειλήσει την επιβίωση του καθεστώτος της. Επιπρόσθετα, ο Kim επιδιώκει πρωτίστως να κερδίσει τον σεβασμό των Η.Π.Α. και, στη συνέχεια, να αποκαταστήσει τον διάλογο με την Washington, ώστε να μπορεί να γίνει επί ίσοις όροις, χωρίς ο ίδιος να εξαναγκαστεί σε ταπεινωτικές υποχωρήσεις.

Με τη σειρά του, οTrump άφησε αιχμές για στρατιωτική δράση ως τη μόνη κατανοητή λύση για τη Βόρεια Κορέα σε απάντηση στις συνεχόμενες πυρηνικές δοκιμές, ενώ συγκάλεσε εκτάκτως την ομάδα εθνικής και πυρηνικής ασφάλειας. Η Washington προειδοποίησε μάλιστα τη Βόρεια Κορέα για μαζική στρατιωτική απάντηση σε οποιαδήποτε απειλή προς τις Η.Π.Α. ή τους συμμάχους τους – δηλαδή προς τη Νότια Κορέα ή την Ιαπωνία.

Σενάριο επίθεσης στη Βόρεια Κορέα και διεθνές δίκαιο

Οι υποστηρικτές του Trump αναφέρουν ότι, αν οι Η.Π.Α. πραγματοποιήσουν το σενάριο της επίθεσης εναντίον της Βόρειας Κορέας, η πράξη αυτή θα δικαιολογείται νομικά ως πράξη αυτοάμυνας (self-defense) εναντίον ενός επικίνδυνου και παράλογου αντιπάλου (Gladstone, 2017). Άλλοι διαφωνούν, ενώ πολλοί μελετητές του διεθνούς δικαίου υπογραμμίζουν ότι εν γένει τα νομικά ζητήματα που αφορούν επιθέσεις για λόγους αυτοάμυνας είναι περίπλοκα, και υπόκεινται σε περαιτέρω ερμηνεία (Gladstone, 2017). Σε αυτό το σημείο, σκόπιμο κρίνεται να εξεταστεί το τί προβλέπει το διεθνές δίκαιο για τη νόμιμη αυτοάμυνα, και τί θα πρέπει να υποστηρίξουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, αν επικαλεστούν την αυτοάμυνα για να δικαιολογήσουν πιθανή επίθεσή τους στη Βόρεια Κορέα.

Αρχικά, πρέπει να τονιστεί ότι η απαγόρευση χρήσης βίας συνιστά θεμελιώδη κανόνα του διεθνούς δικαίου, καθώς, σύμφωνα με το Άρθρο 2(4) του Χάρτη του Ο.Η.Ε., τα κράτη καλούνται να απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας που εκδηλώνεται εναντίον της εδαφικής ακεραιότητας. Η προσφυγή σε ένοπλη βία είναι κατ’ εξαίρεση επιτρεπτή σε δυο μόνο περιπτώσεις. Η πρώτη αφορά στην ατομική ή συλλογική άμυνα που κατοχυρώνεται στο Άρθρο 51 του Χάρτη, και αναγνωρίζει το “φυσικό δικαίωμα ατομικής ή συλλογικής αυτοάμυνας, σε περίπτωση που ένα κράτος δέχεται επίθεση”, ενώ η δεύτερη αναφέρεται στην εξουσιοδότηση από το Συμβούλιο Ασφαλείας βάσει του Άρθρου 39 του Κεφαλαίου VII. Ωστόσο, το Άρθρο 51 μπορεί να ερμηνευθεί με διαφορετικούς τρόπους. Σύμφωνα με την περιοριστική ερμηνεία, η χρήση βίας περιορίζεται ρητά σε περιπτώσεις όπου έχει ήδη ξεκινήσει η ένοπλη επίθεση του αντιπάλου, και η αυτοάμυνα επιτρέπεται μόνο ως απάντηση στην επίθεση αυτή (Potcovaru, 2017). Απεναντίας, λιγότερο περιοριστικές ερμηνείες υποστηρίζουν ότι ένα κράτος μπορεί να προβεί σε αυτοάμυνα ως απάντηση σε μια “επικείμενη απειλή” (imminent threat). Ως εκ τούτου, η “προληπτική αυτοάμυνα” (preemptive self-defense) είναι επιτρεπτή ως άμεση και πρόδηλη απειλή επίθεσης, από τη στιγμή που υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι πρόκειται να εκδηλωθούν στο άμεσο και εγγύς μέλλον επιθετικές ενέργειες (Χατζηκωνσταντίνου, 2005). Εφόσον ένα κράτος προβεί σε επίθεση αυτοάμυνας, τότε αυτή θα πρέπει να είναι “αναλογική”, υπό την έννοια ότι θα είναι με τέτοιον τρόπο σχεδιασμένη, ώστε να είναι κατάλληλη να σταματήσει την επερχόμενη απειλή (Lander, 2017).

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, θα πρέπει να επισημανθεί και το δόγμα που δημιουργήθηκε με την περίφημη υπόθεση Caroline 1837, το οποίο γενικά θεωρείται σημείο αναφοράς για οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με την αυτοάμυνα. Ο τότε Υπουργός Εξωτερικών των Η.Π.Α., Daniel Webster, διατύπωσε έναν ορισμό της “αποτρεπτικής αυτοάμυνας” (anticipatory self-defense), ο οποίος εξελίχθηκε σε εθιμικό διεθνές δίκαιο, και έχει μείνει γνωστός ως “το περιστατικό της Caroline”. Ειδικότερα, οι Βρετανοί στρατιώτες διέσχισαν τον ποταμό Niagara στον Καναδά με σκοπό να επιτεθούν και να στείλουν πάνω από τους καταρράκτες του ποταμού το αμερικανικό ατμόπλοιο Caroline, που βοηθούσε τους Καναδούς αντάρτες. Οι Βρετανοί επιτέθηκαν επικαλούμενοι την αυτοάμυνα, αλλά στη συνέχεια ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Daniel Webster, σε αλληλογραφία που αντάλλαξε με τη βρετανική Κυβέρνηση, υποστήριξε ότι η χρήση βίας, προτού εκδηλωθεί μια επίθεση, χαρακτηρίζεται ως νόμιμη αυτοάμυνα μόνο όταν η ανάγκη για ενέργεια είναι “στιγμιαία, συντριπτική, και δεν αφήνει καμία επιλογή μέσων, και δεν υπάρχει στιγμή για συζήτηση” (Gladstone, 2017).

Πάρα ταύτα, ο καθηγητής δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, Kevin Jon Heller, υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει δικαίωμα αυτοάμυνας σε μια άγνωστη απειλή, διότι δεν έχουν εκπληρωθεί πλήρως οι προϋποθέσεις της αυτοάμυνας, και δεν υπάρχει επαρκής νομική βάση που να δικαιολογεί τη χρήση βίας (Gladstone, 2017). Δεν πρέπει να λησμονείται ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν εξαντληθεί οι προσπάθειες εύρεσης διπλωματικής λύσης. Ακόμη και αν επιτεθούν οι Η.Π.Α. στη Βόρεια Κορέα, τότε η επίθεση αυτοάμυνας στην προκειμένη περίπτωση θα πρέπει να είναι “αναλογική”, υπό την έννοια ότι θα πρέπει να έχει σχεδιαστεί μόνο για να αποτρέψει την επερχόμενη απειλή (Gladstone, 2017). Η κατάσταση γίνεται πιο σύνθετη από το γεγονός ότι η Βόρεια Κορέα θα προβεί σε αντίποινα, αν οι Η.Π.Α. επιλέξουν να λύσουν την κρίση δια της στρατιωτικής οδού.

Συμπερασματικά

Προσώρας, η αντιπαράθεση των δυο χωρών βρίσκεται στο ζενίθ της, και μια “συνάντηση κορυφής” μεταξύ Trump και Kim παραμένει μακρινή και ουτοπική ιδέα. Κατ’ αυτό τον τρόπο, καθίσταται αδήριτη η ανάγκη να υπάρξει μια ουσιαστική αποκλιμάκωση της κρίσης, ειδάλλως τα πράγματα θα συνεχίσουν να κινούνται στην κόψη του ξυραφιού, καθώς μια στρατιωτική επίλυση της διένεξης θα μπορούσε να προκαλέσει ανυπολόγιστες ανθρώπινες απώλειες, οδυνηρές συνέπειες, ή και κάποιο αναπάντεχο γεγονός ικανό να οδηγήσει στο σημείο που όλοι απεύχονται – ήτοι, σ’ έναν πυρηνικό όλεθρο.

Πηγές:

  1. Kim, J. and Kim, S. (2017). North Korea says launched Hwasong-12 rocket to counter South Korea-U.S. drills: KCNA. [online] U.S. Available at: https://www.reuters.com/article/us-northkorea-missiles-kcna/north-korea-says-launched-hwasong-12-rocket-to-counter-south-korea-u-s-drills-kcna-idUSKCN1B92RC [Accessed 7 Sep. 2017].
  2. McCurry, J. (2017). Donald Trump says ‘talking not the answer’ to North Korea crisis. [online] the Guardian. Available at: https://www.theguardian.com/world/2017/aug/30/north-koreas-kim-jong-un-says-missile-launch-a-prelude-to-containing-guam [Accessed 7 Sep. 2017].
  3. Gladstone, R. (2017). If U.S. Attacks North Korea First, Is That Self-Defense?. [online] Nytimes.com. Available at: https://www.nytimes.com/2017/08/10/world/asia/us-north-korea-preemptive-attack-questions-answers.html?mcubz=0 [Accessed 7 Sep. 2017].
  4. Potcovaru, A. (2017). The International Law of Anticipatory Self-Defense and U.S. Options in North Korea. [online] Lawfare. Available at: https://www.lawfareblog.com/international-law-anticipatory-self-defense-and-us-options-north-korea [Accessed 7 Sep. 2017].
  5. Schmitt, M. (2017). Even the Most Precise Strike on North Korea Could Prompt Retaliation. [online] Nytimes.com. Available at: https://www.nytimes.com/2017/08/10/world/asia/north-korea-military-options-trump.html?mcubz=3 [Accessed 7 Sep. 2017].
  6. Φίλης, Κ. (2017). Γεωπολιτικό παιχνίδι στην κορεατική χερσόνησο [online] Kathimerini.gr. Available at: http://www.kathimerini.gr/925053/article/epikairothta/kosmos/gewpolitiko-paixnidi-sthn-koreatikh-xersonhso [Accessed 7 Sep. 2017]
  7. Lawteacher. (2017). Overview of the doctrine of self defence. [online] Available at: https://www.lawteacher.net/free-law-essays/international-law/overview-of-the-doctrine-of-self-defence-international-law-essay.php#ftn26 [Accessed 7 Sep. 2017].
  8. The Straits Times. (2017). North Korea flew missile over Japan: What does Kim Jong Un really want?. [online] Available at: http://www.straitstimes.com/asia/east-asia/north-korea-flew-missile-over-japan-what-does-kim-jong-un-really-want [Accessed 7 Sep. 2017].
  9. Landler, M. (2017). Trump Says He Will Not Talk to North Korea. Experts Fear He Will. [online] Nytimes.com. Available at: https://www.nytimes.com/2017/08/30/us/politics/trump-north-korea-extortion-money.html?mcubz=3 [Accessed 7 Sep. 2017].
  10. Lendon, B. (2017). Before a North Korea war, we’d see this. [online] CNN. Available at: http://edition.cnn.com/2017/08/09/politics/us-north-korea-war-signals/index.html [Accessed 7 Sep. 2017].
  11. Χατζηκωνσταντίνου, Κ. (2005). Ο προληπτικός πόλεμος ή η παραχάραξη της λογικής. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση, pp.33-34.

 

 

Tagged under:

Απόφοιτη του τμήματος Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Ενδιαφέρεται για τον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και για τη διεθνή ασφάλεια και άμυνα. Έχει παρακολουθήσει πληθώρα σεμιναρίων διεθνούς πολιτικής και στρατηγικής και έχει συμμετάσχει σε προσομοίωση των θεσμικών οργάνων της Ε.Ε. Μιλάει αγγλικά, γαλλικά και σε χαμηλότερο επίπεδο ιταλικά.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest