Η Θεσμοθέτηση του Human Trafficking από δίκτυα τρομοκρατικών οργανώσεων

Ο τρόπος λειτουργίας των τρομοκρατικών οργανώσεων είναι ένα θέμα που στις μέρες μας συζητείται ιδιαίτερα, και μάλιστα εξετάζεται μέσα από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Μία γρήγορη αναζήτηση αναδεικνύει τη διασύνδεση των τρομοκρατικών οργανώσεων με πληθώρα άλλων εγκληματικών ενεργειών, όπως το εμπόριο αρχαιοτήτων, τη διακίνηση ναρκωτικών και τις απαγωγές αμάχων. Παρ’όλα αυτά, η συστηματική βία και εμπορία αμέτρητων γυναικών και κοριτσιών μέσα από δίκτυα τρομοκρατικών οργανώσεων αποτελεί μία σκοτεινή και, πολλές φορές, ανεξερεύνητη πλευρά του σύγχρονου τρόπου λειτουργίας της τρομοκρατίας.

Υπάρχει σχέση μεταξύ τρομοκρατικών οργανώσεων και Human Trafficking;

Η διασύνδεση της τρομοκρατίας με το Ηuman Τrafficking έγινε ευρέως αισθητή το 2014, μέσα από δύο περιστατικά που ήρθαν στο φως. Αφενός, οι ενέργειες του ISIS κατά της μειονότητας των Yazidi στο Ιράκ (Human Rights Watch, 2015) και, αφετέρου, η απαγωγή κοριτσιών από σχολείο στη Νιγηρία από την Boko Haram (BBC News, 2017). Και τα δύο περιστατικά καταδεικνύουν μία μεταβολή στον τρόπο λειτουργίας των τρομοκρατικών οργανώσεων.

Τα ολοένα αυξανόμενα περιστατικά Human Trafficking από τρομοκρατικές οργανώσεις οδήγησαν, τελικά, στην αναγνώριση του φαινομένου και από τα Ηνωμένα Έθνη. Το Συμβούλιο Ασφαλείας, με την Απόφαση 2331 το 2016, καταδίκασε την πώληση και την εμπορία ανθρώπων από το ISIS στο Ιράκ και στο Λίβανο, κάνοντας ξεχωριστή μνεία στη θρησκευτική μειονότητα των Yazidi, καθώς και την εμπορία ανθρώπων για σκοπούς σεξουαλικής δουλείας και εκμετάλλευσης από την Boko Haram και την Al-Shabaab. Τόνισε, ακόμα, ότι η εμπορία ανθρώπων μπορεί να συμβάλει στην εξάπλωση και άλλων μορφών διακρατικού οργανωμένου εγκλήματος, οι οποίες οδηγούν στην επιδείνωση των συγκρούσεων και την αύξηση της ανασφάλειας και της αστάθειας (United Nations, 2016).

Γιατί οι τρομοκρατικές οργανώσεις καταφεύγουν στο Human Trafficking;

Η ενσωμάτωση της πρακτικής του Human Trafficking στις λειτουργίες των τρομοκρατικών δικτύων θεωρείται ότι εξυπηρετεί τρεις σκοπούς, καθώς λειτουργεί ως 1) πηγή χρηματοδότησης, 2) μέσο διεξαγωγής πολέμου, αλλά και 3) τρόπο στρατολόγησης.

Αρχικά, είναι εμφανές ότι το Human Trafficking είναι ιδιαίτερα προσοδοφόρο, καθώς τα κέρδη είναι αυξημένα -εκτιμάται ότι μέσω του Human Τrafficking διακινούνται μόνο στην Ευρώπη 2,5 δισεκατομμύρια € το χρόνο-, και οι υπεύθυνοι σπάνια καταλήγουν στη φυλακή (European Commission, 2013). Η εμπορία ανθρώπων αναμένεται να αυξηθεί καθώς, μόνο από τις απαγωγές, το ISIS επωφελήθηκε το 2016 με έσοδα ύψους $10-30 εκατομμυρίων, ενώ, παράλληλα, τα κέρδη του από πωλήσεις πετρελαίου και αγοραπωλησία αρχαιοτήτων συρρικνώνονται. (Dearden, 2017)

Ο δεύτερος λόγος που οι τρομοκρατικές οργανώσεις καταφεύγουν στο Human Trafficking είναι γιατί, όπως ακριβώς και άλλες μορφές σεξουαλικής βίας, αυτό έχει τη δύναμη να καταστρέφει συθέμελα μία κοινωνία. Όπως είναι φανερό από την κατάσταση σήμερα στη Νιγηρία ή στο Ιράκ, η σωματεμπορία εκφοβίζει τους πληθυσμούς και, παράλληλα, μειώνει την αντίσταση (Human Rights Watch, 2015). Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι η υποδούλωση και ο βιασμός των γυναικών έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν ως μέθοδος πολέμου – όπως στην περίπτωση της Γιουγκοσλαβίας. Η εμπορία ανθρώπων, όταν στοχεύει συστηματικά συγκεκριμένες εθνοτικές και θρησκευτικές ομάδες, αποσκοπεί στην καταστολή αλλά και τη μόνιμη εκδίωξη των συγκεκριμένων κοινοτήτων από τα εδάφη που βρίσκονται υπό τον έλεγχό τους. (United Nations, 2016)

Οι πρακτικές που περιγράφονται παραπάνω έχουν γίνει ένα καθιερωμένο εργαλείο στρατολόγησης ανδρών από βαθιά συντηρητικές μουσουλμανικές κοινωνίες, όπου το σεξ θεωρείται ταμπού, και η συναναστροφή αντρών και γυναικών εκτός γάμου απαγορεύεται. (Callimachi, 2015) Η υπόσχεση συζύγων και σεξουαλικών σκλάβων λειτουργεί ως πόλος έλξης για τη στρατολόγηση νέων μαχητών και την επιβράβευση υπαρχόντων. Πέρα από αυτό, η προσπάθεια δικαιολόγησης της σεξουαλικής βίας αποσκοπεί και στη δημιουργία μίας μελλοντικής γενιάς μαχητών. Τόσο το ISIS όσο και η Boko Haram χρησιμοποιούν τις εξαναγκαστικές εγκυμοσύνες και τους καταναγκαστικούς γάμους στην προσπάθεια αύξησης του πληθυσμού των παιδιών στην επικράτειά τους. (Dearden, 2016)

Εικόνα από βίντεο του ISIS που παρουσιάζει ένα στρατόπεδο εκπαίδευσης τρομοκρατών για μικρά παιδιά. Source: Independent

Το παράδειγμα της μειονότητας Yazidi

Χαρακτηριστική είναι η  περίπτωση της μειονότητας Yazidi, από την περιοχή Sinjar στο βορειοδυτικό Ιράκ, η οποία στοχοποιήθηκε συστηματικά από το ΙSIS, ως αποστάτες και «λάτρεις του διαβόλου», καθώς ιστορικά πιστεύουν στον Ζωροαστρισμό αλλά και σε άλλες αρχαίες Μεσοποτάμιες θρησκείες. Η εκδίωξη και οι φρικαλεότητες που βιώνει η συγκεκριμένη μειονότητα έχουν οδηγήσει πολλές ανθρωπιστικές οργανώσεις (Amnesty International, 2014) αλλά και διακρατικούς οργανισμούς (UN News Center, 2015) να κάνουν αναφορά σε εθνοκάθαρση, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Όταν το «Ισλαμικό Kράτος» εισέβαλε στην περιοχή των Yazidi το 2014, σκότωσε τον ανδρικό πληθυσμό και υποδούλωσε τις γυναίκες. Χιλιάδες γυναίκες και κορίτσια Yazidi -ήδη από την ηλικία των 9 χρονών- πωλούνται σαν εμπόρευμα ή χαρίζονται ως δώρα από τους υποστηρικτές του ISIS. (Amnesty International, 2014) Το ISIS κατέστησε, μάλιστα, σαφές ότι όχι μόνο η εκστρατεία για την υποδούλωση των Yazidi είχε οργανωθεί λεπτομερώς εκ των προτέρων (Callimachi, 2015), αλλά και ότι δεν είχαν καμία πιθανότητα επιεικέστερης αντιμετώπισης καταβάλλοντας ένα φόρο -γνωστό ως jizya-, σε αντίθεση με τους Χριστιανούς και τους Εβραίους. (Callimachi, 2015)

Οι φρικαλεότητες που υφίστανται στην αιχμαλωσία αφήνουν τις γυναίκες σοβαρά τραυματισμένες, σε σημείο που μερικές οδηγούνται να τερματίσουν τη ζωή τους (Amnesty International, 2014). Η αυτοκτονία φαντάζει ως η μόνη διέξοδος για να αποφύγουν τους συνεχείς βιασμούς, τη σωματική και ψυχολογική βία, τους αναγκαστικούς γάμους, αλλά και τον επιβαλλόμενο θρησκευτικό προσηλυτισμό. Όσες καταφέρουν να επιζήσουν και να δραπετεύσουν, έχουν να αντιμετωπίσουν επιπλέον την απώλεια δεκάδων από τους συγγενείς τους, αλλά και το κοινωνικό στίγμα που περιβάλλει το βιασμό. Γυναίκες που καταφέρνουν να δραπετεύσουν κάνουν συχνά εκκλήσεις για περαιτέρω βοήθεια, καθώς δεν έχουν πρόσβαση στην απαραίτητη ψυχολογική και φαρμακευτική υποστήριξη που χρειάζονται απεγνωσμένα (Human Rights Watch, 2015). Δυστυχώς, ούτε τα διάφορα όργανα του ΟΗΕ, αλλά ούτε περιφερειακές οργανώσεις δεν είναι σε θέση να παράσχουν την εκτεταμένη φροντίδα που έχουν ανάγκη τα επιζήσαντα θύματα.

Ηλιοβασίλεμα πάνω από το Dohuk, περιοχή στο βόρειο Ιράκ. Credit Mauricio Lima για τους New York Times

Η θεσμοθέτηση της σεξουαλικής βίας και της εμπορίας γυναικών

Το πιο τρομακτικό αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας ενσωμάτωσης της εμπορίας ανθρώπων στις συστηματικές λειτουργίες των τρομοκρατικών οργανώσεων είναι ότι το Human Trafficking αποτελεί πλέον μέρος της ιδεολογίας και του mondus operandi τους. Επανειλημμένα, η ηγεσία του ISIS έχει επιλέξει μία διαστρεβλωμένη και επιλεκτική ανάγνωση του Κορανίου και άλλων θρησκευτικών κείμενων, φτάνοντας μέχρι στο σημείο να εκδώσει εγχειρίδιο, το οποίο περιέχει κατευθυντήριες γραμμές για τη διεξαγωγή της δουλείας (The New York Times, 2015). Το εγχειρίδιο αναφέρει χαρακτηριστικά ότι οι δούλοι είναι περιουσία του ιδιοκτήτη τους και, ως εκ τούτου, μπορούν να διατεθούν ή να πωληθούν κατά προτίμηση, όπως κάθε άλλη ιδιοκτησία. Επιπλέον, ο βιασμός και η εμπορία γυναικών, αλλά και παιδιών, δικαιολογούνται μέσα από την επιλεκτική ανάγνωση πηγών ως πνευματικά ευεργετικές και ενάρετες πρακτικές, αλλά και ως τιμωρία ενάντια στους μη πιστούς. (Tharoor, 2015)

Το ISIS πρωτοπορεί σε αυτό τον τομέα, δημιουργώντας μία εκλεπτυσμένη, θεσμοθετημένη και δημόσια αγορά για την εμπορία ανθρώπων, τη λεγόμενη “Sabaya Market”. (Amnesty International, 2014) Συνεπώς, παρουσιάζεται μία νέα μορφή εμπορίας ανθρώπων που πραγματοποιείται τώρα συγκεντρωτικά και σε μεγάλη κλίμακα, εφόσον οι τρομοκρατικές ομάδες έχουν τη δυνατότητα να εισβάλουν σε πόλεις και χωριά, και να υποδουλώνουν ολόκληρους πληθυσμούς. Από τους αιχμαλώτους διαχωρίζονται οι νεαρές γυναίκες και τα κορίτσια, οι οποίες μεταφέρονται με οργανωμένο και μεθοδικό τρόπο σε διαφορές τοποθεσίες (Human Rights Watch, 2015). Υπάρχει ένα ολόκληρο δίκτυο εγκαταστάσεων όπου κρατούνται τα θύματα, το οποίο διαθέτει ειδικές αίθουσες προβολής, όπου οι γυναίκες καταγράφονται και επιθεωρούνται από τους πιθανούς αγοραστές. Για τη διαχείριση αυτών των δικτύων σεξουαλικής εμπορίας έχει αναπτυχθεί ένα λεπτομερές γραφειοκρατικό σύστημα, το οποίο περιλαμβάνει από επίσημα συμβόλαια μέχρι και αρμόδιο ισλαμικό δικαστήριο για τη διευθέτηση διαφωνιών(The New York Times, 2015). Υπάρχει συγκεκριμένο σύστημα απογραφής των γυναικών, καθώς και σχετική ορολογία. Οι γυναίκες αποκαλούνται ως «Sabaya» και στη συνέχεια το όνομά τους, εξ’ ου και η ονομασία της αγοράς ως «Sabaya Market» (The New York Times, 2015).

Mία 25χρονη γυναίκα Yazidi παρουσιάζει το «Πιστοποιητικό χειραφέτησης», το οποίο δηλώνει επίσημα ότι είναι ελεύθερη. Της το παραχώρησε ο άντρας που την κρατούσε αιχμάλωτη, όταν τελείωσε την εκπαίδευσή του ως βομβιστής αυτοκτονίας γιατί σχεδίαζε να ανατιναχτεί. Credit Mauricio Lima για τους New York Times

Υπολογίζεται πως περίπου 3.000- 5.000 γυναίκες βρίσκονται υπό τον έλεγχο του ISIS, και διακινούνται στην εγγύς περιοχή με ανησυχητικούς ρυθμούς. Ο ακριβής αριθμός τους παραμένει άγνωστος εξαιτίας των συνεχιζόμενων μαχών και αναταραχών. Το 2015, έκθεση των Ηνωμένων Εθνών υπολόγιζε ότι ο αριθμός ανέρχεται στις 3.000, ωστόσο ανθρωπιστικές οργανώσεις και τοπικοί ακτιβιστές υπολογίζουν ότι είναι πολύ μεγαλύτερος (Human Rights Watch, 2015).

Επίλογος

Η αντιμετώπιση του προβλήματος της εμπορίας ανθρώπων από τρομοκρατικές οργανώσεις αποτελεί ένα θέμα που δεν έχει αναδειχτεί αρκετά, ούτε όσον άφορα στην ερευνά του, ούτε όσον άφορα στην αντιμετώπισή του από διεθνείς οργανισμούς και ανθρωπιστικές οργανώσεις. (Malik, 2017) Είναι γνωστό ότι ο βιασμός και οι άλλες μορφές σεξουαλικής βίας, δουλειάς και κακοποίησης που διαπράττονται κατά τη διάρκεια ενόπλων συγκρούσεων, παραβιάζουν τους διεθνείς κανόνες του πολέμου. (Human Rights Watch, 2015) Διεθνή ποινικά δικαστήρια έχουν, άλλωστε, αποφανθεί στο παρελθόν ότι ο βιασμός και η σεξουαλική βία μπορεί να ισοδυναμεί σε βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, και σύμφωνα με πορίσματα έρευνας του UN Office of the High Commissioner for Human Rights, ο μαζικός βιασμός και η εκμετάλλευση που βιώνουν οι Yazidi από το ISIS μπορεί να θεωρηθούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, γενοκτονία και εγκλήματα πολέμου. (UN News Center, 2015)

Παρ’όλα αυτά, και παρά τις φρικαλεότητες που περιγράφηκαν παραπάνω, υπάρχουν ακόμα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα: πότε αλλά και πώς θα μπορέσουν αυτές οι γυναίκες να έχουν πρόσβαση στην δικαιοσύνη; Και πόσο ακόμα η διεθνής κοινότητα θα παρακολουθεί τις εξελίξεις άπραγη;

Πηγές:

  1. Amnesty International (2014). Iraq: Yezidi women and girls face harrowing sexual violence. https://www.amnesty.org/en/latest/news/2014/12/iraq-yezidi-women-and-girls-face-harrowing-sexual-violence/.
  2. BBC News (2017). Nigeria Chibok abductions: What we know. http://www.bbc.com/news/world-africa-32299943.
  3. Callimachi, R. (2015). ISIS Enshrines a Theology of Rape. The New York Times. https://www.nytimes.com/2015/08/14/world/middleeast/isis-enshrines-a-theology-of-rape.html
  4. Dearden, L. (2016). Isis training children of foreign fighters to become ‘next generation’ of terrorists. Independent. http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-training-children-of-foreign-fighters-to-become-next-generation-of-terrorists-a7162911.html.
  5. Dearden, L. (2017). Isis among terrorist groups using slaves to recruit rapists and domestic abuser. Independenthttp://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-sex-slaves-yazidi-recruit-fund-terrorism-trafficking-boko-haram-report-hjs-libya-syria-iraq-a7991366.html.
  6. European Commission (2013). Trafficking in human beings the slavery of our times. Factsheet. https://ec.europa.eu/home-affairs/sites/homeaffairs/files/e-library/docs/thb-fact-sheets/factsheet_thb_en.pdf.
  7. Human Rights Watch (2015). Iraq: ISIS Escapees Describe Systematic Rape. https://www.hrw.org/news/2015/04/14/iraq-isis-escapees-describe-systematic-rape.
  8. Malik, N. (2017). Trafficking Terror: How Modern Slavery and Sexual Violence Fund Terrorism. Henry Jackson Society. http://henryjacksonsociety.org/2017/10/08/trafficking-terror-how-modern-slavery-and-sexual-violence-fund-terrorism/.
  9. Tharoor, I. (2015). Islamic State burned a woman alive for not engaging in an ‘extreme’ sex act, U.N. official says. The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2015/05/22/islamic-state-burned-a-woman-alive-for-not-engaging-in-an-extreme-sex-act-u-n-official-says/?utm_term=.dfc75b721e0b.
  10. UN News Center (2015). ISIL may have committed genocide, war crimes in Iraq, says UN human rights report. https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=50369#.WhFttTdrzDe.
  11. United Nations (2016). Security Council Condemns Human Trafficking in Strongest Terms, Unanimously Adopting Resolution 2331. Meetings Coverage. https://www.un.org/press/en/2016/sc12647.doc.htm.

Tagged under:

Η Ιφιγένεια Πιλάτου είναι φοιτήτρια στο Μεταπτυχιακό Τμήμα του Πανεπιστημίου της Βιέννης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Ασχολείται με τις ξένες γλώσσες, τον εθελοντισμό και κατέχει εμπειρία εργασίας σε ΜΚΟ και διεθνείς οργανισμούς. Ως άτομο παρουσιάζει έντονη κοινωνική ανησυχία και θεωρεί τα ανθρώπινα δικαιώματα ως πηγή έμπνευσης και προσωπικής εξέλιξης.

Website: https://powerpolitics.eu/

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest