Η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των προσφύγων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κατά τα τελευταία χρόνια, χιλιάδες άνθρωποι έρχονται στην Ελλάδα και στις γειτονικές χώρες προκειμένου να σωθούν από καταστάσεις για τις οποίες οι ίδιοι δεν ευθύνονται, να επιζήσουν, και να εξασφαλίσουν στα παιδιά τους ένα καλύτερο μέλλον. Παρακολουθώντας τις εξελίξεις σε ένα ζήτημα τόσο σημαντικό, είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς πως κάθε χώρα καλείται να αντιμετωπίσει προβλήματα πολλαπλών διαστάσεων, τα οποία έχουν αντίκτυπο όχι μόνο στη ζωή των πολιτών της, αλλά και στη ζωή των ίδιων των προσφύγων. Το προσφυγικό, όμως, δεν είναι ένα ζήτημα που δημιουργήθηκε ξαφνικά. Αντιθέτως, ανέκαθεν ταλάνιζε όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά και όλες τις υπόλοιπες μεσογειακές χώρες – οι οποίες αποτελούν έναν εύκολο προορισμό λόγω της γεωγραφικής τους θέσης.
Τί συμβαίνει, όμως, όταν οι χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν τις ίδιες οικονομικές, αλλά και υλικές δυνάμεις για να εξασφαλίσουν στους πρόσφυγες τις αναγνωρισμένες από τις Διεθνείς Συμβάσεις παροχές; Με ποιον τρόπο οι χώρες που κλονίστηκαν, και συνεχίζουν να επηρεάζονται από την οικονομική κρίση, μπορούν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες που προκύπτουν; Είναι δυνατή η πλήρης ιατροφαρμακευτική κάλυψη και περίθαλψη των προσφύγων, όταν πολλές χώρες αδυνατούν να προστατέψουν τους ίδιους τούς τους πολίτες; Πολλά και καίρια τα ερωτήματα, αλλά καθόλου εύκολες οι απαντήσεις τους.
Κάθε κράτος αναπτύσσει μια πολιτική, προσπαθώντας να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των πολιτών και τις ανάγκες της εκάστοτε εποχής, και να αποφύγει ή να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά πιθανούς μελλοντικούς κινδύνους. Έτσι, πολλές χώρες της Ευρώπης ήταν προετοιμασμένες -ή έτσι θα πίστευε κανείς- για φυσικές καταστροφές, όπως πλημμύρες και σεισμούς (World Health Organization, 2015). Καμία, όμως, δεν ήταν έτοιμη να υποδεχθεί και να φροντίσει μαζικά και αλλεπάλληλα “προσφυγικά κύματα”. Χιλιάδες άνθρωποι, ταξιδεύοντας υπό άθλιες συνθήκες με κίνδυνο της ζωής τους, εμφανίστηκαν στις ακτές των παραθαλάσσιων κρατών. Ορισμένοι από αυτούς -ανάμεσά τους και παιδιά- δεν κατάφεραν να φτάσουν ζωντανοί στον προορισμό τους. Οι χώρες, όμως, δεν μπορούσαν να παραμείνουν αμέτοχοι θεατές στις μαζικές αυτές ροές. Συνεπώς, κλήθηκαν να καλύψουν άμεσες ανάγκες των προσφύγων, παρέχοντάς τους όχι μόνο στέγη και τροφή, αλλά και ιατροφαρμακευτική κάλυψη – η οποία είναι κρίσιμη όχι μόνο για τους πρόσφυγες, αλλά και για τον πληθυσμό της ίδια της χώρας. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, το δικαίωμα στην υγεία ήταν αρκετά περιορισμένο, καθώς οι πρόσφυγες είχαν/έχουν πρόσβαση μόνο σε επείγουσα υγειονομική περίθαλψη – η οποία, μάλιστα, δεν χορηγείται πάντοτε δωρεάν. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι αν κατάφεραν και αν εξακολουθούν να καταφέρνουν τα κράτη να εκπληρώσουν αυτόν τον στόχο τους.

Παραδείγματα αντιμετώπισης

Κάθε χώρα υποδοχής, προσπαθώντας να ικανοποιήσει τις διεθνείς της υποχρεώσεις, και σεβόμενη τις δεσμεύσεις της από τις υπογεγραμμένες Συμβάσεις, ακολούθησε μια δική της πορεία στο ζήτημα της ιατροφαρμακευτικής κάλυψης των προσφύγων.

Ελλάδα

Το ελληνικό κράτος, αποτελώντας μια από τις κύριες εισόδους των προσφύγων στην Ευρώπη, αναγκάστηκε να αναπτύξει άμεσα μηχανισμούς. Εθελοντές γιατροί, νοσοκόμοι, νοσηλευτές, επαγγελματίες υγείας, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, Μη Κερδοσκοπικοί Οργανισμοί, σύλλογοι, αλλά και απλοί καθημερινοί άνθρωποι προσέφεραν απλόχερα τη βοήθειά τους σε όσους είχαν ανάγκη. Παράλληλα, όμως, και το ίδιο το κράτος προσπάθησε να αντιμετωπίσει την κατάσταση, θεσπίζοντας νόμους (Ν. 4251/2014, Ν.4368/2016) οι οποίοι εξασφαλίζουν στους ανασφάλιστους και στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες την ελεύθερη πρόσβαση στις Δημόσιες Δομές Υγείας. Ακόμη, το Ινστιτούτο Προληπτικής, Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, συμμετέχοντας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Mig-HealthCare, συνδράμει στη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, βελτιώνοντας τις υπηρεσίες σωματικής και ψυχικής υγείας προσφύγων και μεταναστών (Prolepsis.gr, 2017).

Σουηδία

Η Σουηδία δέχεται τόσο τους πρόσφυγες βάσει των ποσοστώσεων του συστήματος μετεγκατάστασης του Ύπατου Αρμοστή του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, όσο και τους αιτούντες άσυλο οι οποίοι φθάνουν στα σύνορά της. Μάλιστα, το 2015 η χώρα έλαβε περίπου 160.000 αιτήσεις ασύλου – συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 35.000 αιτήσεων από ασυνόδευτους ανηλίκους. Προκειμένου, λοιπόν, να ανταπεξέλθει στις ανάγκες που είχαν προκύψει, δημιούργησε μια Κλινική Υγείας Προσφύγων με εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ παράλληλα εντός της χώρας δραστηριοποιούνται κινητές ομάδες που εργάζονται σε διάφορα κέντρα υγείας (Simonnot et al., 2016). Έτσι, οι πρόσφυγες δικαιούνται επί πληρωμή επείγουσα ιατρική και οδοντιατρική περίθαλψη, γυναικολογική και προγεννητική φροντίδα, καθώς και κάλυψη για τις μεταδοτικές -σύμφωνα με τον νόμο- νόσους της Σουηδίας. Επιπλέον, οι ανήλικοι (κάτω των 18 ετών) δικαιούνται την ίδια υγειονομική περίθαλψη με όλους όσους διαμένουν στη Σουηδία (Asylumineurope.org, n.d.).

Μεγάλη Βρετανία

Στη Μεγάλη Βρετανία οι πρόσφυγες και οι αιτούντες άσυλο δικαιούνται δωρεάν ιατρική περίθαλψη. Μάλιστα, η χώρα έχει χρηματοδοτήσει πολλά προγράμματα, και έχει χορηγήσει σημαντικά ποσά για την καλύτερη ιατροφαρμακευτική αντιμετώπιση των προσφύγων (Williams, 2016). Επιπλέον, έχει ήδη αποδεχθεί περίπου 1.000 πρόσφυγες από τη Συρία στο πλαίσιο του Προγράμματος Επανεγκατάστασης των Ευπαθών Ατόμων. Μάλιστα, η Κυβέρνηση -και, πιο συγκεκριμένα, ο David Cameron- αποφάσισε ότι το πρόγραμμα αυτό θα διευρυνθεί, ώστε η χώρα να δεχτεί 20.000 πρόσφυγες μέχρι το 2020 (BBC News, 2016).

Γερμανία

Αρχικά, η Γερμανία εφάρμοσε μια πιο παθητική αντιμετώπιση του προβλήματος. Χορήγησε φυλλάδια, και παρείχε γενικότερες πληροφορίες μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας zanzu.de, σχετικά με τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση και την αντιμετώπιση ασθενειών. Ωστόσο, μεταβάλλοντας την πολιτική της, από την 1η Μαρτίου 2015 οι αιτούντες άσυλο και οι πρόσφυγες δικαιούνται παροχές κοινωνικής πρόνοιας υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν για τους Γερμανούς πολίτες (EuroHealthNet Policy Precis, 2016).

Όπως είναι φανερό από τα παραπάνω, κάθε χώρα ρυθμίζει διαφορετικά το ζήτημα των προσφύγων και της ιατροφαρμακευτικής τους κάλυψης, τηρώντας το γενικό πλαίσιο των Κοινοτικών Οδηγιών. Μήπως υπάρχουν, όμως, συγκεκριμένες σταθερές μεταβλητές που εμφανίζονται σε όλες τις χώρες; Μια από αυτές θα μπορούσε αναμφίβολα να είναι η οικονομική κρίση. Όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης -άλλες λιγότερο και άλλες περισσότερο- επηρεάστηκαν από την κρίση, με αποτέλεσμα οι υποδομές να μην επαρκούν ούτε για τους ίδιους τους πολίτες, πόσο μάλλον για τους πρόσφυγες. Εκτός, όμως, του οικονομικού προβλήματος που μπορεί να έχει η ίδια η χώρα, σε ορισμένες περιπτώσεις που η περίθαλψη δεν είναι δωρεάν, οι ίδιοι οι πρόσφυγες δεν μπορούν να καλύψουν τα σχετικά έξοδα – με αποτέλεσμα να μένουν χωρίς φάρμακα και χωρίς εμβόλια. Σε συνδυασμό, δε, με την αυστηρή πολιτική ορισμένων κρατών και τη γραφειοκρατία, γίνεται κατανοητό το γιατί ορισμένοι πρόσφυγες μένουν χωρίς ιατρική κάλυψη (Simonnot et al., 2016).

Ενιαία Αντιμετώπιση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με πλήθος Οδηγιών, προγραμμάτων και οικονομικών κονδυλίων, προσπάθησε να συνδράμει στην επίλυση του παραπάνω προβλήματος. Πιο συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διπλασιάσει το ποσό της σχετικής χρηματοδότησης της Ε.Ε. το 2015 και το 2016 -τόσο εντός όσο και εκτός της Ένωσης-, αυξάνοντας τον προϋπολογισμό του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ολοκλήρωσης και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας κατά 3,7 δισεκατομμύρια ευρώ – συμπεριλαμβανομένης της επείγουσας βοήθειας για δράσεις υγειονομικής περίθαλψης (Scholz, 2016).
Επίσης, έχει διαθέσει 14,7 εκατομμύρια ευρώ από το πρόγραμμα υγείας (2014-2020), με σκοπό τη στήριξη ενεργειών που αποσκοπούν στη βελτίωση της κατάστασης της υγείας των προσφύγων και των μεταναστών, συμπεριλαμβανομένης της προσωπικής καταγραφής της υγείας τους, της ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τη συλλογή δεδομένων, αλλά και της ανάλυσης αυτών. Οι ενέργειες αυτές αποτελούν μέρος της δράσης “RE-HEALTH”, της οποίας στόχος είναι η υποστήριξη των κρατών-μελών της Ε.Ε κατά τη βελτίωση της παροχής υγειονομικής περίθαλψης στους μετανάστες, καθώς και κατά την ενσωμάτωση αυτών στα εθνικά συστήματα υγειονομικής περίθαλψης.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει εξίσου συνδράμει αποτελεσματικά στην ιατροφαρμακευτική κάλυψη και περίθαλψη των προσφύγων. Το πρόγραμμα PHAME, το οποίο στηρίζεται σε μια συμφωνία της ιταλικής Κυβέρνησης με τον Π.Ο.Υ., παρέχει τεχνική βοήθεια στα κράτη-μέλη με σκοπό την υλική ενίσχυση της δημόσιας υγείας, αλλά και την αποτελεσματική αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που οφείλονται στην άφιξη μεγάλου αριθμού προσφύγων. Ο οδηγός αυτός του Π.Ο.Υ. έχει δοκιμαστεί επιτυχώς σε πολλές χώρες στο νότιο άκρο της Ευρώπης – μεταξύ άλλων στην Αλβανία, τη Βουλγαρία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ουγγαρία, την Ιταλία, τη Μάλτα, την Πορτογαλία, τη Σερβία και την Ισπανία (Severoni, 2014).
Ζώντας, όμως, στην εποχή που η τεχνολογία διευκολύνει τη ζωή του ανθρώπου, δεν γίνεται να μην αναφερθεί και η προσπάθεια που γίνεται μέσω των διαφόρων εφαρμογών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δωρεάν εφαρμογή MedShr, η οποία επιτρέπει στους γιατρούς να ανεβάζουν, να μοιράζονται, και να συζητούν ιατρικές εικόνες σε κλειστό επαγγελματικό δίκτυο, προσφέροντας έτσι υποστήριξη, εμπεριστατωμένη/διασταυρωμένη διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία (Munford, 2015).

Οι χώρες, συνεπώς, της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλούνται να αντιμετωπίσουν το ζήτημα των προσφύγων και της ιατροφαρμακευτικής τους κάλυψης τόσο ομαδικά, μέσω της συνεργασίας τους στο πλαίσιο ευρωπαϊκών προγραμμάτων, όσο και ατομικά, καθώς κάθε χώρα δημιουργεί τις δικές της κατάλληλες προϋποθέσεις και υποδομές. Ωστόσο, τα μέτρα που λαμβάνονται δεν θα πρέπει να έχουν παροδικό χαρακτήρα. Αντιθέτως, θα πρέπει να αποσκοπούν σε μια πιο μακροπρόθεσμη επίλυση των προβλημάτων που ήδη έχουν διαπιστωθεί, δεδομένου ότι οι μαζικές αφίξεις μεταναστών δεν φαίνεται να σταματούν στο εγγύς μέλλον. Όπως, άλλωστε, έχει ειπωθεί, το προσφυγικό είναι ένα από τα πιο καθοριστικά ζητήματα του 21ου αιώνα (World Health Organization, 2017).

Πηγές:

  1. Asylumineurope.org. (n.d.). Health care – Sweden | Asylum Information Database.  http://www.asylumineurope.org/reports/country/sweden/health-care
  2. BBC News. (2016). What is the UK doing to help refugees?
    http://www.bbc.co.uk/news/uk-34139960
  3. EuroHealthNet Policy Precis. (2016). Making the link: migration, refugees and health needs
    http://eurohealthnet.eu/sites/eurohealthnet.eu/files/publications/PP_Migration_and_Health%20-%20Final.pdf
  4. Munford, M. (2015). This medical app is being used in Europe’s refugee camps to help doctors.
    http://www.telegraph.co.uk/technology/news/12058772/This-medical-app-is-being-used-in-Europes-refugee-camps-to-help-doctors.html
  5. Prolepsis.gr. (2017). Mig-HealthCare: Strengthen Community Based Care to minimize health inequalities and improve the integration of vulnerable migrants and refugees into local communities.
    http://www.prolepsis.gr/new/gr/Projects/50/Mig-HealthCare:-Strengthen-Community-Based-Care-to-minimize-health-inequalities.html
  6. Scholz, N. (2016). The publichealth dimension of the European migrant crisis. http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2016/573908/EPRS_BRI(2016)573908_EN.pdf
  7. Severoni, S. (2014). WHO Public Health Aspects of Migration in Europe (PHAME) project. World Health Organization, University of Pécs (UoP), p.4.
    http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0018/248112/PHAME-Newsletter-Overview-PHAME-Issue-1-April-2014.pdf?ua=1
  8. Simonnot, N., Rodriguez, A., Nuernberg, M., Fille, F., Aranda-Fernández, P. and Chauvin, P. (2016). Access to healthcare for people facing multiple vulnerabilities in health in 31 cities in 12 countries- Observatory reports. https://mdmeuroblog.wordpress.com/resources/publications/
  9. Williams, R. (2016). This is the one thing Britain got right about the refugee crisis.
    http://www.independent.co.uk/voices/syrian-refugees-will-cost-ten-times-more-to-care-for-in-europe-than-in-neighboring-countries-a6928676.html
  10. World Health Organization. (2015). Europe gears up to attend to refugees’ health.
    http://www.who.int/bulletin/volumes/93/12/15-021215/en/

 

Tagged under:

Απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα κοινωνικά προβλήματα και την ανεύρεση μεθόδων επίλυσης τους. Ανήκω στη Συντακτική Επιτροπή του ανεξάρτητου φοιτητικού περιοδικού «Νομικός Παλμός», έχω διατελέσει μέλος στην Επιτροπή Επιστημονικών Εκδηλώσεων του Ερευνητικού Ομίλου Φοιτητών Νομικής (Ε.Ο.Φ.Ν.) για το ακαδημαϊκό έτος 2015-2016, ενώ παράλληλα έχω συμμετάσχει σε σεμινάρια και συνέδρια προσομοίωσης, αποσπώντας διακρίσεις . Πρόσφατα ολοκλήρωσα το Πρόγραμμα Επαγγελματικής Επιμόρφωσης με τίτλο «Ιατρική Δεοντολογία και Βιοηθική» του Κέντρου Επαγγελματικής Κατάρτισης του Ε.Κ.Π.Α.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest