Η νέα μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το βιοαέριο

Αρκετός χρόνος έχει περάσει από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου. Παρακαλώ συνεχίστε στην ανάγνωσή του έχοντας υπόψη την ημερομηνία δημοσίευσης.

Το Μάρτιο του 2017 εκδόθηκε η πιο πρόσφατη μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (European Commission) σχετικά με τη χρήση του βιοαερίου στην Ε.Ε., υπογραμμίζοντας τη σπουδαιότητα του τελευταίου στη διαμόρφωση της ενεργειακής της πολιτικής, μετά το 2020. Στόχος της μελέτης είναι να επισημάνει σε κάθε κράτος-μέλος της Ε.Ε. τα εμπόδια που πρέπει να υπερκεραστούν, προκειμένου να γίνει το βιοαέριο μια ευέλικτη και αειφόρος πηγή ενέργειας, τόσο για τα ίδια τα κράτη, όσο και για την Ευρώπη ως σύνολο.

Τι είναι το βιοαέριο;

Το βιοαέριο είναι ένα μείγμα διαφορετικών αερίων, κυρίως μεθανίου (CH4) και διοξειδίου του άνθρακα (CO2), τα οποία παράγονται από την αποσύνθεση της οργανικής ύλης απουσία οξυγόνου. Τα ανωτέρω αέρια μπορούν να καούν ή να οξειδωθούν με οξυγόνο, απελευθερώνοντας ενέργεια. Για την παραγωγή του χρησιμοποιούνται διάφορες πρώτες ύλες άνευ επεξεργασίας, μεταξύ των οποίων τα απόβλητα -αγροτικά ή αστικά- και η κοπριά. Θεωρείται, επίσης, η πιο ευέλικτη Α.Π.Ε., επειδή δύναται να μεταφερθεί από το ένα μέρος σε άλλο ευκολότερα. Αξίζει να σημειωθεί ότι το βιοαέριο μπορεί να συμπιεστεί με τον ίδιο τρόπο που συμπιέζεται το φυσικό αέριο και, επομένως, να χρησιμοποιηθεί ακόμα και σε μηχανές οχημάτων.

1.1 Παραγωγή βιοαερίου ανά κράτος-μέλος της ΕΕ.

Ποια τα οφέλη από τη χρήση του βιοαερίου;

Αυτό είναι το βασικό ερώτημα που κλήθηκε, σε πρώτο επίπεδο, να απαντήσει η μελέτη. Πώς, δηλαδή, μπορούν τα κράτη να επωφεληθούν από τη χρήση του βιοαερίου. Τα κυριότερα, λοιπόν, πλεονεκτήματα του τελευταίου είναι τα εξής:

  • Το βιοαέριο μπορεί να παράγει ηλεκτρισμό και θερμότητα.
  • Η μεγάλη παραγωγή βιοαερίου από ένα κράτος μπορεί να το οδηγήσει σε μεγαλύτερη ενεργειακή αυτάρκεια, αφού θα δύναται να καλύψει μόνο του μεγάλο ποσοστό των ενεργειακών αναγκών του.
  • Το βιοαέριο μπορεί να μεταφέρεται, επομένως, ένα κράτος παραγωγής του τελευταίου θα μπορούσε να το εξάγει, ενισχύοντας την οικονομία του.
  • Επιπλέον, μπορεί να αποθηκευτεί για ημέρες, ακόμη και για εβδομάδες.
  • Τα τελευταία χρόνια επισημαίνεται όλο και πιο συχνά ότι, με τα κατάλληλα μέσα, το βιοαέριο μπορεί να αναβαθμιστεί σε προϊόν αντίστοιχης ποιότητας με το φυσικό αέριο και, επομένως, θα ήταν δυνατόν να διοχετευτεί στο σύστημα διανομής φυσικού αερίου.

Πώς σκοπεύει να εκμεταλλευτεί το βιοαέριο η Ε.Ε. τα επόμενα χρόνια;

Η μελέτη προτείνει τέσσερα πιθανά σενάρια για την εκμετάλλευση του βιοαερίου από την Ε.Ε. έως το 2030. Για να υλοποιηθούν αυτά τα σενάρια, θα πρέπει να δημιουργηθούν πολιτικές σχετικά με το βιοαέριο (biogas policies) σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης (κοινοτικό, εθνικό, περιφερειακό, τοπικό). Τα τέσσερα σενάρια της Commission είναι τα εξής:

Σενάριο 1ο: Ανάπτυξη της τοπικής χρήσης και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας

Κατά το σενάριο αυτό, το βιοαέριο θα χρησιμοποιείται για να παράγει συνδυασμένα θερμική και ηλεκτρική ενέργεια, η οποία θα χρησιμοποιείται τοπικά, ενώ η πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια θα διοχετεύεται στο ηλεκτρικό δίκτυο. Με αυτόν τον τρόπο, το κάθε κράτος θα αποκομίζει τα μέγιστα οφέλη της εν λόγω Α.Π.Ε., αφού θα χρησιμοποιεί τα ήδη υπάρχοντα αποθέματα βιοαερίου, χωρίς να χρειάζεται να προβούν σε περαιτέρω επενδυτικά βήματα. Αναμένεται, λοιπόν, να υπάρχει αυξημένη παραγωγή βιοαερίου, ως επακόλουθο της αύξησης των αναγκαίων για την παραγωγή πρώτων υλών, χωρίς να χρειάζονται ιδιαίτερες καινοτομίες όσον αφορά τον τρόπο παραγωγής (European Commission, 2016).

Σενάριο 2ο: Ταχεία ανάπτυξη της τοπικής χρήσης και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας

Το δεύτερο σενάριο είναι ακριβώς το ίδιο, όσον αφορά στη χρήση και τον τρόπο παραγωγής του βιοαερίου. Ωστόσο, το σενάριο αυτό στοχεύει σε μεγαλύτερη και ταχύτερη χρονικά αύξηση της παραγωγής βιοαερίου, μέσω πολιτικών που προωθούν το βιοαέριο περισσότερο από άλλες Α.Π.Ε., καθώς και την αύξηση των προγραμμάτων έρευνας και καινοτομίας στον εν λόγω τομέα. Τα Κράτη-Μέλη θα πρέπει να  στοχεύσουν επίσης στην αποτελεσματικότερη χρήση των απορριμμάτων ως πρώτες ύλες παραγωγής (European Commission, 2016).

Σενάριο 3ο: Αύξηση της χρήσης του βιομεθανίου μέσω του δικτύου φυσικού αερίου

Κεντρικός σκοπός του σεναρίου αυτού είναι να χρησιμοποιηθεί το βιοαέριο προκειμένου να αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα, ιδίως εκεί που τα αποθέματα ενέργειας από άλλες Α.Π.Ε. δεν επαρκούν. Έτσι, η Commission θέτει ως στόχο τη χρήση του βιοαερίου για θέρμανση σε μεγάλες κτιριακές εγκαταστάσεις και τη βιομηχανία (μέσω του δικτύου φυσικού αερίου), και ως υποκατάστατο καύσιμο του πετρελαίου στις μεταφορές. Με αυτόν τον τρόπο, τα κράτη-μέλη θα μειώσουν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα, ενισχύοντας παράλληλα την οικονομία τους, καθώς το σενάριο αυτό θα οδηγήσει στην αύξηση του κοινοτικού διασυνοριακού εμπορίου βιομεθανίου. Φυσικά, αυτό προϋποθέτει την ανάπτυξη των υποδομών τροφοδοσίας βιομεθανίου ή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) (European Commission, 2016).

Σενάριο 4ο: Ταχεία αύξηση της χρήσης του βιομεθανίου μέσω του δικτύου φυσικού αερίου

Το σενάριο αυτό θέτει ακριβώς τους ίδιους στόχους με το σενάριο 3, απλά προϋποθέτει μεγαλύτερη και ταχύτερη αύξηση της παραγωγής βιομεθανίου. Παράλληλα, τα κράτη-μέλη θα πρέπει όχι μόνο να υιοθετήσουν πολιτικές που δίνουν κίνητρα στους πολίτες να αντικαταστήσουν όσο το δυνατόν ταχύτερα τα ορυκτά καύσιμα ή το φυσικό αέριο με βιομεθάνιο, αλλά και να προβούν σε επενδύσεις σε στρατηγικά προγράμματα έρευνας και καινοτομίας στον ανωτέρω κλάδο. (European Commission, 2016)

Εκμεταλλεύεται η Ελλάδα επαρκώς το βιοαέριο;

Το δεύτερο κομμάτι της μελέτης της Commission αφορά τα εμπόδια που κάθε κράτος-μέλος της Ε.Ε., ξεχωριστά, θέτει ως τώρα στην ανάπτυξη της παραγωγής και χρήσης του βιοαερίου. Όσον αφορά στη χώρα μας, η μελέτη υπογραμμίζει ότι το 2015 λειτουργούσαν 18 μονάδες παραγωγής βιοαερίου. Τρεις εξ αυτών λειτουργούσαν σε Χ.Υ.Τ.Α., και εννέα σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων. Οι υπόλοιπες είτε παρήγαγαν βιοαέριο από γεωργικά απόβλητα, είτε παρήγαγαν μόνο θερμότητα στη βιομηχανία τροφίμων. Το 2015 η παραγωγή βιοαερίου στην Ελλάδα έφτασε τα 168 εκατ. κ.μ., ενώ η παραγωγή βιομεθανίου στη χώρα μας είναι -όπως έντονα υπογραμμίζεται- μηδενική. Νέες άδειες για σταθμούς παραγωγής έχουν εκδοθεί από τη Ρ.Α.Ε. και τη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε., καίτοι η χώρα μας μετά την οικονομική κρίση αναγκάστηκε να περιορίσει το 2014 τις οικονομικές ενισχύσεις που προσέφερε τόσο στον τομέα του βιοαερίου, όσο και στον ευρύτερο κλάδο των Α.Π.Ε. .

1.2 Η αγορά βιοαερίου στα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Η Commission δεν παραλείπει να τονίσει ότι η Ελλάδα είναι μια νέα αγορά στο βιοαέριο. Αναφέρει χαρακτηριστικά ότι “την περίοδο της έκρηξης των Α.Π.Ε., 2010-13, το βιοαέριο αναμενόταν να ξεπεράσει τα φωτοβολταϊκά”. Η ίδια προσέφερε ουσιαστική οικονομική και ρυθμιστική στήριξη, τουλάχιστον ως το 2014. Ειδικά στον τομέα της θέρμανσης, η στήριξη προσφέρεται μέσω του επενδυτικού νόμου με τη μορφή των φοροελαφρύνσεων, του leasing και των επιδοτούμενων δαπανών.

Ποια εμπόδια αντιμετωπίζει η ανάπτυξη του βιοαερίου στη χώρα μας;

Το σημαντικότερο εμπόδιο στην ανάπτυξη της παραγωγής και χρήσης του βιοαερίου στη χώρα μας είναι -όπως τονίζεται στη μελέτη- η απουσία ενός πλαισίου στήριξης για την παραγωγή θερμότητας, εν αντιθέσει με τον ηλεκτρισμό. Η Commission παρατηρεί μεν ότι ο νέος επενδυτικός νόμος προβλέπει τη στήριξη μονάδων βιοαερίου για θερμότητα και ηλεκτρισμό, ωστόσο υπογραμμίζει ότι δεν μπορεί ακόμα να αξιολογηθεί στην παρούσα μελέτη, καίτοι εκπονήθηκε στα τέλη του 2016 (Αποσπόρης, 2017).

Ένα άλλο εξίσου σημαντικό εμπόδιο είναι οι περιορισμένες δυνατότητες της χώρας να εφοδιάσουν με πρώτες ύλες τις μονάδες παραγωγής βιοαερίου. Η Commission παρατηρεί ότι: “Η πρώτη ύλη για την παραγωγή βιοαερίου υπάρχει σε αρκετές τοποθεσίες, αλλά είναι διεσπαρμένες και, σε πολλές περιπτώσεις, άγνωστες. Η μορφολογία της χώρας καθιστά τον εντοπισμό των πηγών πρώτης ύλης σχεδόν αδύνατο. Οι πιθανές πηγές εντοπίζονται πάντα τοπικά, μονάχα μετά το ενδιαφέρον κάποιου επενδυτή” (European Comμission, 2016). Παράλληλα, παρατηρείται έλλειψη επαρκούς πληροφόρησης για το βιοαέριο στη χώρα μας.

Καταδεικνύεται, επίσης, το γεγονός ότι “Τα υπουργεία και οι αρμόδιοι φορείς, στην πλειοψηφία τους, δεν έχουν το απαραίτητο ακαδημαϊκό υπόβαθρο για να αξιολογήσουν την ποιότητα των πληροφοριών που παρέχονται, και να επεξεργαστούν τις πληροφορίες σχετικά με το βιοαέριο. Το ίδιο ισχύει και για το προσωπικό στις περιφέρειες, που είναι υπεύθυνο για την αδειοδότηση των μονάδων” (European Commission, 2016).

Προκειμένου, επομένως, και η χώρα μας να ακολουθήσει κάποιο από τα τέσσερα σενάρια που προτείνει η Commission, θα πρέπει να γίνουν αλλαγές κυρίως στο ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς και κάποια προγράμματα επιμόρφωσης των αρμόδιων φορέων, και ενημέρωσης πιθανών μελλοντικών επενδυτών στον εν λόγω κλάδο. Όσον αφορά την οικονομική στήριξη, αυτό θα κριθεί από την πορεία της εθνικής οικονομίας στο μέλλον.

Πηγές:

  1. European Commission. (2016). Optimal use of biogas from waste streams. [online] Available at: https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/ce_delft_3g84_biogas_beyond_2020_final_report.pdf [Accessed 15 May 2017]. p. 46-48, 125-126.
  2. Αποσπόρης, Χ. (2017). Κομισιόν: Τα βασικά εμπόδια για την ανάπτυξη του βιοαερίου στην Ελλάδα. [online] energypress.gr. Available at: https://energypress.gr/news/komision-ta-vasika-empodia-gia-tin-anaptyxi-toy-vioaerioy-stin-ellada [Accessed 15 May 2017].

Tagged under:

Η Λαμπρινή Πλιάτσικα σπούδασε Νομικά στο ΕΚΠΑ και είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ναυτικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών. Στα πλαίσια των σπουδών ασχολήθηκε με το αεροπορικό και το διαστημικό δίκαιο. Μιλάει 6 ξένες γλώσσες μεταξύ των οποίων και τα Αραβικά.

[email protected]

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest