Η περίπτωση της Ερυθραίας και η αστάθεια στο Κέρας της Αφρικής

Ιστορικό πλαίσιο – Απόσχιση από την Αιθιοπία

Το κράτος της Ερυθραίας βρίσκεται στο Κέρας της Αφρικής. Πρωτεύουσα της χώρας είναι η Ασμάρα, ενώ συνορεύει με το Σουδάν στα δυτικά, με την Αιθιοπία στο νότο και με το Τζιμπουτί στα νοτιοανατολικά. Το βορειοανατολικό και το ανατολικό τμήμα της Ερυθραίας έχουν εκτεταμένη ακτογραμμή, κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας. Ακόμα, υπολογίζεται ότι έχει συνολική έκταση περί τα 117.600 km2 (45.406 τετραγωνικά μίλια), και περιλαμβάνει το Αρχιπέλαγος Dahlak και πολλά από τα νησιά Hanish. Η ονομασία της Ερυθραίας προέκυψε από την ελληνική ονομασία για την Ερυθρά Θάλασσα, η οποία υιοθετήθηκε για πρώτη φορά όταν η χώρα βρισκόταν υπό ιταλική εποπτεία το 1890. Η Ερυθραία αποτελεί μία πολυεθνική χώρα, αφού περιλαμβάνει εννέα αναγνωρισμένες εθνοτικές ομάδες στο συνολικό πληθυσμό της, ο οποίος αγγίζει περίπου τα 6 εκατομμύρια. Οι περισσότεροι κάτοικοι μιλούν γλώσσες αφροασιατικής προέλευσης, είτε από τις αιθιοπικές σημιτικές γλώσσες, είτε από διαλέκτους οι οποίες ομιλούνται αποκλειστικά στο Κέρας της Αφρικής (cushitic languages). Μεταξύ αυτών των κοινοτήτων, η φυλή Tigre αποτελεί περίπου το 30% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Οι περισσότεροι κάτοικοι στην επικράτεια ασπάζονται το Χριστιανισμό ή το Ισλάμ.

Η συγκρότηση του σύγχρονου κράτους της Ερυθραίας είναι αποτέλεσμα της ενσωμάτωσης ανεξάρτητων, διακριτών βασιλείων και σουλτανάτων -όπως του Medri Bahri και του Σουλτανάτου του Aussa-, που τελικά κατέληξαν στο σχηματισμό της ιταλικής Ερυθραίας. Το 1947 η Ερυθραία προσαρτήθηκε από την Αιθιοπία, και δημιουργήθηκε ένα ενιαίο ομοσπονδιακό κράτος. Οι διακριτές διαφορές μεταξύ των δύο κρατών οδήγησαν στη διεξαγωγή δημοψηφίσματος τον Απρίλιο του 1993 και, στη συνέχεια, δρομολογήθηκαν οι διαδικασίες για την ανεξαρτητοποίηση της Ερυθραίας. Μετά από αυτή την εξέλιξη, οι εχθροπραξίες μεταξύ των δύο κρατών εντάθηκαν, οδηγώντας στον πόλεμο της Ερυθραίας-Αιθιοπίας το διάστημα 1998-2000. Παράλληλα, δεν έλειπαν και οι αψιμαχίες με το Τζιμπουτί, καθώς ήταν αντίθετο ως προς το νέο αυτό συμβάν. Η Ερυθραία είναι μέλος της Αφρικανικής Ένωσης, των Ηνωμένων Εθνών και της IGAD (Διακυβερνητική Αρχή Ανάπτυξης), και παρατηρητής στον Αραβικό Σύνδεσμο μαζί με τη Βραζιλία, τη Βενεζουέλα, την Ινδία και την Τουρκία.

Παρούσα κατάσταση και σχέσεις με τις γειτονικές χώρες

Η στάση της Αιθιοπίας ερμηνεύεται, ως ένα βαθμό, από το γεγονός ότι οι δύο χώρες είναι υποχρεωμένες να εφαρμόσουν πλήρως τη συμφωνία οριοθέτησης που διέταξε ο Πρόεδρος Abdul Aziz Bouteflika το 2000, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για το Αλγέρι. Νωρίτερα φέτος, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) δήλωσε -σχετικά με τη 17η επέτειο της συμφωνίας- ότι η εμμονή των εντάσεων αποτέλεσε κίνδυνο για την περιοχή του Κέρατος της Αφρικής, και κάλεσε την Addis Ababa και την Asmara να εργαστούν, προκειμένου να εξασφαλιστεί η πλήρης εφαρμογή της. Πριν από αυτή την ανακοίνωση, η Αφρικανική Ένωση -με έδρα την Αιθιοπία- εξέφρασε ανησυχίες για τις εντάσεις του 2016. Ωστόσο, ο ηγέτης της Ερυθραίας, Isaias Afwerki, επεσήμανε πρόσφατα στις Ηνωμένες Πολιτείες (χώρα-σύμμαχο της Αιθιοπίας) ότι είναι υπεύθυνη για τις εντάσεις που προκάλεσαν την εμπλοκή της χώρας του. Τα προηγούμενα χρόνια είχαν γίνει ανάλογες προσπάθειες για περιορισμό των αντιπαραθέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Χαρακτηριστικότερη ήταν αυτή της 13ης Απριλίου του 2002, όπου η Επιτροπή Συνόρων Ερυθραίας-Αιθιοπίας (EEBC) δήλωσε ότι είναι έτοιμη να επιβλέπει τη διαδικασία οριοθέτησης.

Εξαιτίας των παρατεταμένων συγκρούσεων, η Ερυθραία έχει αναπτύξει έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς στην Αφρική. Η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία ξεκίνησε το 1995, και ισχύει τόσο για τους άνδρες, όσο και για τις γυναίκες. Επίσης, το διάστημα στρατολόγησης μπορεί να παραταθεί κατά τη διάρκεια μίας εθνικής κρίσης. Μάλιστα, σε μια έρευνα που διενεργήθηκε, αποδείχτηκε ότι σχεδόν το 40% είχε υπηρετήσει 6 χρόνια, ενώ μερικοί είχαν ξεπεράσει ακόμα και τα 12.

Ωστόσο, πέρα από τις συγκρούσεις, η χώρα μαστίζεται επίσης από λιμό, εξαιτίας της ξηρασίας που άφησε πίσω του το φαινόμενο El Niño. Παρά τις άφθονες βροχές το περασμένο φθινόπωρο, οι καλλιέργειες δείχνουν να μην έχουν αποδώσει το αναμενόμενο. Αντιθέτως, η συχνή βροχόπτωση προκάλεσε την άνοδο στη στάθμη των ποταμών Νείλου και Mareb, με αποτέλεσμα να προκληθούν πλημμύρες, και να καταστραφούν μεγάλες εκτάσεις καλλιεργειών. Η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο, με χιλιάδες αγρότες να έχουν αναγκαστεί να “ξεριζωθούν” από τις εστίες τους, και να αναζητούν εύφορο έδαφος εντός της επικράτειας.

Η άγνοια της κυβέρνησης για τη ζωή των πολιτών

Η Ερυθραία είναι ένα μονοκομματικό κράτος, στο οποίο οι εθνικές βουλευτικές εκλογές έχουν επανειλημμένα αναβληθεί. Σύμφωνα με το Human Rights Watch -το αρχείο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της κυβέρνησης της Ερυθραίας-, θεωρείται μεταξύ των χειρότερων στον κόσμο. Η κυβέρνηση της Ερυθραίας απέρριψε τους ισχυρισμούς αυτούς ως πολιτικά κίνητρα για τη μεταβολή του καθεστώτος. Δεδομένου ότι όλα τα τοπικά μέσα ενημέρωσης ανήκουν στην πολιτεία, η Ερυθραία κατατάσσεται επίσης στην τελευταία θέση του παγκοσμίου δείκτη ελευθερίας του Τύπου. Παρ’ όλα αυτά, παρατηρείται σημαντική βελτίωση στον τομέα της υγείας αφού, μέσα σε λιγότερο από μισό αιώνα, το προσδόκιμο ζωής έχει φτάσει τα 60 χρόνια (ήταν 39 χρόνια το 1968). Βέβαια, τα επίπεδα της ελονοσίας παραμένουν υψηλά στη χώρα, λόγω των κακών συνθηκών διαβίωσης, και η θνησιμότητα των εγκύων γυναικών αγγίζει το 20%, εξαιτίας των συχνών μολύνσεων. Όσον αφορά το εκπαιδευτικό σύστημα, η Ερυθραία έχει υιοθετήσει υποχρεωτική εκπαίδευση (7-13 χρονών), με το 81% πληθυσμού να έχει καταφέρει να την ολοκληρώσει. Ωστόσο, για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση απαιτούνται δίδακτρα τα οποία δεν διαθέτουν οι περισσότερες οικογένειες, και για αυτό στρέφονται στη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Η λήψη ακριβών πληροφοριών από την Ερυθραία είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς η κυβέρνηση εμποδίζει τη λειτουργία των μηχανισμών παροχής βοήθειας, και πολλών ειδικών επιτροπών του ΟΗΕ. Υποστηρίζεται από εκπροσώπους των Ηνωμένων Εθνών ότι η κυβέρνηση της Ερυθραίας περιορίζει σοβαρά την πρόσβαση ανθρωπιστικών φορέων στη χώρα. Πολύ λίγα είναι γνωστά για τις ανθρωπιστικές ανάγκες, με τη Unicef να εκτιμά ότι ο συνολικός πληθυσμός που πλήττεται είναι 1,5 εκατομμύριο. Σε έρευνα της Unicef για τα παιδιά στην Ερυθραία, αποδείχτηκε πως τα δεδομένα από το σύστημα επιτήρησης της θέσης του θρεπτικού συστήματος διατροφής υποδηλώνουν αύξηση των ποσοστών υποσιτισμού τα τελευταία χρόνια σε τέσσερις από τις έξι περιφέρειες της χώρας, με 22.700 παιδιά κάτω των 5 ετών να επηρεάζονται από οξύ υποσιτισμό (SAM) το 2017. Αυτή η κρίση δεν ήταν απρόβλεπτη. Πριν από ένα χρόνο, οι οργανώσεις βοήθειας προειδοποιούσαν ήδη ότι η κατάσταση έδειχνε ζοφερή. Οι δορυφορικές εικόνες έδειξαν την κλίμακα της επικείμενης ξηρασίας. Οι σημερινοί χάρτες της περιοχής δεν δείχνουν πλέον πληροφορίες για την Ερυθραία – είναι σχεδόν σαν να έχει εξαφανιστεί η χώρα από την επιφάνεια της γης.

Διπλωματικές σχέσεις – Η στάση της διεθνούς κοινότητας

Το κράτος κατέχει έδρα στη Συμβουλευτική Επιτροπή για τα Διοικητικά και Δημοσιονομικά Θέματα των Ηνωμένων Εθνών (ACABQ). Επίσης, η Ερυθραία είναι μέλος της Διεθνούς Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, της Διεθνούς Οικονομικής Εταιρείας, της Διεθνούς Οργάνωσης Αστυνομίας (INTERPOL), και του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων. Η κυβέρνηση της Ερυθραίας απέσυρε πρόσφατα τον εκπρόσωπό της στην Αφρικανική Ένωση, για να διαμαρτυρηθεί για την υποτιθέμενη έλλειψη ηγετικής θέσης της ΑΕ, για τη διευκόλυνση της εφαρμογής δεσμευτικής απόφασης που οριοθετεί τα σύνορα μεταξύ Ερυθραίας και Αιθιοπίας. Η κυβέρνηση της Ερυθραίας έχει ορίσει από τον Ιανουάριο του 2011 έναν απεσταλμένο, τον Tesfa-Alem Tekle, στην ΑΕ. Η χώρα διατηρεί διπλωματικούς δεσμούς με διάφορες άλλες χώρες, όπως την Κίνα, τη Δανία, το Τζιμπουτί, το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Υεμένη. Βέβαια, το 2009 η ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών διέταξε την επιβολή κυρώσεων από το Συμβούλιο Ασφαλείας για όπλα στην Ερυθραία, καθώς ισχυρίστηκαν ότι υποστήριζαν την ομάδα των ανταρτών της Σομαλίας, al-Shabaab. Υπάρχουν περίπου 60.000 Αφρικανοί πρόσφυγες στο Ισραήλ, κυρίως από το Σουδάν και την Ερυθραία. Οι σχέσεις της με το Τζιμπουτί και την Υεμένη είναι τεταμένες, εξαιτίας εδαφικών διαφορών για τα Νησιά Doumeira και τα νησιά Hanish, αντίστοιχα.

Παρά την έκταση που έχει λάβει η επιδημία, η κυβέρνηση στην Ερυθραία εξακολουθεί να αρνείται την αρωγή της διεθνούς κοινότητας. Υπήρχαν αναφορές ιατρικών ομάδων που αποστέλλονταν για να παρακολουθήσουν το ξέσπασμα της χολέρας σε απομακρυσμένες περιοχές, αφήνοντας τους ασθενείς χωρίς νοσηλεία στο νοσοκομείο. Το ιατρικό προσωπικό αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, καθώς τους τελευταίους μήνες έχουν μειωθεί οι δαπάνες για την υγεία. Η μαρτυρία ενός νοσοκόμου που δρούσε στα σύνορα με το Σουδάν είναι καθοριστική. Περιγράφει οικογένειες να διασχίζουν την περιοχή, αναζητώντας βοήθεια. Σύμφωνα με τον ίδιο, όσοι έφτασαν, μίλησαν για οξεία έλλειψη τροφίμων και νερού. Οι άνθρωποι αυτοί προέρχονται από τις απομακρυσμένες περιοχές της δυτικής Ερυθραίας, όπου οι χωρικοί χρησιμοποιούνται για μερικές από τις πιο δύσκολες περιστάσεις. Υποστήριξε, μάλιστα, ότι εάν πιστεύουν ότι είναι καιρός να φύγουν από τη χώρα, τότε η κατάσταση πρέπει να είναι πολύ σοβαρή. Τα Ηνωμένα Έθνη εξακολουθούν να καταδικάζουν τις ενέργειες της κυβέρνησης, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν επιλέξει να συζητήσουν το ενδεχόμενο επανεξέτασης παροχής τροφίμων και νερού στην περιοχή.

Συμπεράσματα

Συνοπτικά, η κατάσταση στην Ερυθραία είναι τεταμένη για ποικίλους λόγους. Οι Ερυθραίοι έχουν γίνει τα σιωπηρά θύματα της απροθυμίας του Προέδρου τους να ζητήσει βοήθεια, και της αδυναμίας της διεθνούς κοινότητας για άμεση παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητο να συζητηθούν εκτενώς τα ζητήματα που απασχολούν την κυβέρνηση -μεταξύ αυτών και οι σχέσεις με την Αιθιοπία-, ώστε σταδιακά να αποκατασταθεί η καθημερινότητα των πολιτών στη χώρα, και να δημιουργηθούν εκείνες οι συνθήκες που θα ευνοήσουν τη στροφή της ηγεσίας σε ένα πιο ρεαλιστικό μοντέλο διοίκησης.

Πηγές:

  1. Kidane, S. and Plaut, M. (2017). The famine the Eritrean government doesn’t want you to know about. [online] NewStatesman. Available at: http://www.newstatesman.com/world/africa/2017/04/famine-eritrean-government-doesnt-want-you-know-about [Accessed 6 Jul. 2017].
  2. Amahazion, F. (2016). El Nino in East Africa: Update on Eritrea. [online] Ministry of Information. Available at: http://www.shabait.com/categoryblog/22411–el-nino-in-east-africa-update-on-eritrea- [Accessed 6 Jul. 2017].
  3. BBC News. (2017). What is behind tension between Eritrea and Djibouti? [online] Available at: http://www.bbc.com/news/world-africa-40340210 [Accessed 6 Jul. 2017].
  4. UN News Service Section. (2017). Conflict and drought deepen food insecurity in Africa, Middle East – UN agency. [online] Available at: http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=56943#.WVj48ojyjIV [Accessed 6 Jul. 2017].
  5. Freedom of the Press. (2015). Eritrea | Country report. [online] Available at: https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2015/eritrea [Accessed 6 Jul. 2017].

Tagged under:

Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 19 Μαΐου 1996 και μεγάλωσε στο Ναύπλιο. Είναι προπτυχιακός φοιτητής στο τμήμα Διεθνών κι Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Στα φοιτητικά του χρόνια έχει συμμετάσχει σε διπλωματικά συνέδρια (Model United Nations, Model European Union), ενώ έχει αξιοσημείωτη συνεισφορά σε ερευνητικές ομάδες του Πανεπιστημίου Πειραιώς (Εργαστήριο Μελέτης Κρατών BRICS). Η καταγραφή διεθνών γεγονότων σε συνδυασμό με την εκμάθηση ξένων γλωσσών συνθέτουν μία δυναμική προσωπικότητα με έντονο το στοιχείο της πολύπλευρης ενημέρωσης.

Website: https://powerpolitics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest