Η πρώτη μορφή της Ελληνικής Δημοκρατίας

Τα πρώτα στάδια της Αθηναϊκής Δημοκρατίας

Η Δημοκρατία έχει αποδειχθεί ως το πλέον κατάλληλο πολίτευμα, μέσα στα πλαίσια του οποίου, ο βίος των πολιτών είναι (όσον το δυνατό), πιο ομαλός και ευτυχέστερος.
Και αυτό, γιατί η νομιμοποίηση του καθεστώτος αυτού στηρίζεται στο λαό.

Η μορφή της Δημοκρατίας έχει ανά τους αιώνες μεταβληθεί αποκτώντας διαιρετικές βάσεις, όμως βασικό θεμέλιό της παραμένει η λαϊκή κυριαρχία.

Εμπνευστής και πατέρας του πολιτεύματος αυτού δεν ήταν άλλος από τον Κλεισθένη τον Αθηναίο (570 – 507 π.Χ.), τα μέτρα  βασιζόμενα την «Ισηγορία» και την «Ισονομία» , θα αποτελέσουν το θεμέλιο λίθο της Αθηναϊκής Δημοκρατίας τα οφέλη της οποίας δεν απολάμβαναν όλοι οι κάτοικοι της Αθήνας.

«Πολίτες» και άρα έχοντες το δικαίωμα συμμετοχής στα κοινά, ήταν μόνο οι άρρενες ενήλικοι με απαραίτητη προϋπόθεση την ολοκλήρωση των στρατιωτικών τους υποχρεώσεων. Αυτονόητα λοιπόν, για τα κοινά αποφασίζει η μειοψηφία των κατοίκων της Αθήνας, αφού αποκλείονται οι δούλοι, οι μέτοικοι, οι άτιμοι, δηλαδή οι στερημένοι  των πολιτικών τους δικαιωμάτων ως ποινή , (κυρίως λόγω χρεών) και οι γυναίκες.

Σε αυτές ακριβώς τις εξαιρέσεις βασίζονται και τα επιχειρήματα πολλών επικριτών του πολιτεύματος αυτού του αρχαίου κόσμου.
Ναι, με τις σημερινές κοινωνικοπολιτικές συνθήκες, ασφαλώς και μια τέτοια νομοθεσία ο αποκλεισμός δηλαδή μεγάλου μέρους των πολιτών, να μη συνάδει με το «Ίσον» και το «Δίκαιο».
Όμως, για να ερμηνεύσει κανείς τους λόγους που οδήγησαν τους Αθηναίους νομοθέτες στη θέσπιση αυστηρών κριτηρίων στο δικαίωμα συμμετοχής στα κοινά , πρέπει να εξετάσει τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν την εποχή εκείνη.
Καταρχήν, η οικονομία της Αθήνας ήταν κυρίως αγροτική, τουλάχιστον πριν την έναρξη των Πελοποννησιακών πολέμων. Ωστόσο και ο τομέας της βιοτεχνίας εξελίσσονταν ραγδαία, με αποτέλεσμα κάποιοι μέτοικοι που είχαν ξεκινήσει ως μικροπωλητές και μικροέμποροι, να ξεπεράσουν  σε επαγγελματικό επίπεδο τους Αθηναίους.
Εύλογα, λοιπόν, από τα παραπάνω δεδομένα προκύπτει το συμπέρασμα πως, ειδικά και με τα διαθέσιμα τεχνολογικά μέσα, ήταν αδύνατο να καταργηθεί η δουλεία, πόσο μάλλον να επιτραπεί η συμμετοχή των «ξένων» αναδυόμενων βιοτεχνών και εμπόρων, στη λήψη αποφάσεων για την πορεία της οικονομίας της Πόλης.

Όσο για τις γυναίκες, σε αντιδιαστολή με την αντίπαλη Σπάρτη, βρίσκονταν ισοβίως υπό την κηδεμονία του άντρα –του πατέρα αρχικά και ύστερα του συζύγου-. Η θέση της λοιπόν, ανήκε στο σπίτι και  όχι στην εκκλησία του Δήμου.
Συνεπώς ούτε λόγος δε θα μπορούσε να γίνει για τη συμμετοχή της στα κοινά.

Άλλωστε είναι σημαντικό, να μη λησμονηθεί το γεγονός πως ακριβώς ο περιορισμένος αριθμός πολιτών που αποτελούσε το εκλογικό σώμα, ήταν η προϋπόθεση που επέτρεψε στο νέο ,τότε, πολίτευμα να πάρει τη μορφή της άμεσης Δημοκρατίας.

Συμπερασματικά, «η Δημοκρατία υπήρξε μια πολιτική λύση, που ανταποκρινόταν στις συνθήκες του αττικού άστεως». Άλλωστε, όπως επεσήμανε και ο Churchil σε ομιλία του στις 11/11/1947 «Κανείς δεν ισχυρίστηκε ότι η Δημοκρατία είναι τέλεια ή πάνσοφη. Αντίθετα, όπως έχει ήδη ειπωθεί, η δημοκρατία είναι η χειρότερη μορφή διακυβέρνησης-αν εξαιρεθούν βέβαια όλες οι άλλες μορφές που δοκιμάστηκαν στο παρελθόν.»

 

 

Πηγές: http://www.ime.gr/chronos/05/gr/society/

http://www.ekivolos.gr/i%20athinaiki%20dimokratia(eleftherotipia).htm

http://www.economist.gr/index.php/2012-02-09-11-16-57/35-istoria/12131-arxai-athinaiki-dimokratia

Tagged under:

Προπτυχιακή φοιτήτρια στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου Αθηνών. [email protected]

Website: https://powerpolitics.eu/

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

X

Pin It on Pinterest

X
Share This