Η.Π.Α-Βόρεια Κορέα: Μία άκρως συγκρουσιακή σχέση

Οι εχθρικές σχέσεις ανάμεσα στους δύο αυτούς γίγαντες του διεθνούς συστήματος, τις Η.Π.Α και τη Β. Κορέα, έχουν ξεκινήσει από πολύ παλιά. Έχουν, όμως, επανέλθει στο προσκήνιο, μετά τα τελευταία γεγονότα και τις διενέξεις ανάμεσα στους δύο ηγέτες, Donald Trump και Kim Jong-un. Ο Πρόεδρος των Η.Π.Α, μετά από σύγκλιση του Συμβουλίου Ασφαλείας, δηλώνει έτοιμος για επιβολή νέων κυρώσεων στη Β. Κορέα, εξαιτίας του status quo και των κινήσεών της σχετικά με την ανάπτυξη περαιτέρω προγραμμάτων απόκτησης πυρηνικών όπλων και βαλλιστικών πυραύλων. Σαφώς και τέτοιες ενέργειες ενέχουν μεγάλο κίνδυνο αποσταθεροποίησης όχι μόνο για την περιοχή, αλλά και για ολόκληρο το διεθνές σύστημα, γι’ αυτό και ο Donald Trump επικοινώνησε με την καγκελάριο της Γερμανίας Angela Merkel, με σκοπό να βρουν κοινές στρατηγικές αντιμετώπισης απέναντι στην παγκόσμια πρόκληση που αποτελεί η Β. Κορέα στον τομέα ασφαλείας (Lamarque, 2017). Στο παρόν άρθρο καλούμαστε να εξετάσουμε τα βαθύτερα αίτια αυτής της συγκρουσιακής σχέσης, όπως επίσης τις πιθανές εξελίξεις της στο μέλλον.

Μια ιστορική αναδρομή

Οι σχέσεις των δύο κρατών ξεκίνησαν να είναι τεταμένες στα ψυχροπολεμικά χρόνια, με το διαχωρισμό της Κορέας από τα Ηνωμένα Έθνη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και με αποκορύφωμα το ξέσπασμα του «Πολέμου της Κορέας» το 1950. Κομβικό σημείο στις σχέσεις τους αποτελεί ο βομβαρδισμός της Βόρειας Κορέας από την αμερικανική πολεμική αεροπορία, που αποδεκάτισε το 20% του πληθυσμού της (Harden, 2015). Και, όπως φαίνεται, η Βόρεια Κορέα δεν ξεχνά. Το αντίθετο, μάλιστα, καθώς τα τελευταία χρόνια έχει απειλήσει ανοιχτά τις Η.Π.Α., πραγματοποιώντας δοκιμές πυρηνικών όπλων, και αναπτύσσοντας πυραύλους μεγάλης εμβέλειας, ικανών να χτυπήσουν στόχους χιλιάδες μίλια μακριά (Nytimes, 2013). Παρόλες τις προσπάθειες για διπλωματική προσέγγιση του ζητήματος, η Β.Κορέα κατέστησε ξεκάθαρο πως θα υπερασπιστεί μέχρις εσχάτων τα συμφέροντά της, και πως δεν είναι διατεθειμένη να συμβιβαστεί με τα πρότυπα της Δύσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αποχώρησή της από τη «Συνθήκη περί μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων» το 2003, χαράσσοντας μια δική της πολιτική, ικανή να προκαλέσει μεγάλες καταστροφές σε παγκόσμιο επίπεδο (TheOnion, 2017).

Τι προσπαθεί να επιτύχει μέσα από αυτό;

Σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, η Βόρεια Κορέα αποσκοπεί στην ικανοποίηση ενός πλήθους συμφερόντων, όπως την παροχή βοήθειας, την ανοχή και την υποστήριξη από τις Μεγάλες Δυνάμεις του συστήματος, ενώ μερικοί υποστηρίζουν ότι θέλει απλώς να αναγνωριστεί ως πυρηνικό κράτος, όπως το Πακιστάν. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η Βόρεια Κορέα φοβάται μία ενδεχόμενη επίθεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τη Νότια Κορέα, και θεωρεί τις προειδοποιήσεις της αποτρεπτικό παράγοντα, στην προσπάθειά της να προλάβει το χειρότερο. Επιπλέον, προβάλλοντας τις Η.Π.Α, τη Δύση ή οποιονδήποτε άλλον εξωτερικό παράγοντα ως εχθρό, καταφέρνει να εξασφαλίσει την κοινωνική συνοχή, σε μια χώρα που έχει βιώσει τεράστια απομόνωση και πολλά άλλα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένου του καταστρεπτικού λιμού. (Nytimes, 2013).

Η μέχρι τώρα στάση των Η.Π.Α.

Η προηγούμενη κυβέρνηση του Barack Obama είχε υιοθετήσει από το 2009 μία πολιτική στρατηγικής υπομονής, με προσπάθειες για απευθείας συνομιλίες με την κυβέρνηση της Β.Κορέας, προσφέροντάς της απλόχερα την ευκαιρία για μια νέα αρχή στις σχέσεις τους, όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα. Ωστόσο, η Βόρειος Κορέα σε αυτήν την προσφορά απάντησε με μια πολυεπίπεδη εκτόξευση πυραύλων, καθώς και με πυρηνική δοκιμή, τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2009. Ως αποτέλεσμα, ο τότε Πρόεδρος των Η.Π.Α. κλήθηκε να συγκαλέσει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με σκοπό να επιβληθούν οι απαραίτητες κυρώσεις – κάτι που πραγματοποίησε, έχοντας την πεποίθηση ότι η στρατηγική της Βόρειας Κορέας θα την οδηγήσει σε ζημιογόνα αυτοαπομόνωση από τους άμεσους γείτονές της, και σε μεγάλα εσωτερικά προβλήματα, τα οποία θα την απέτρεπαν από το να εκθέσει την παγκόσμια πολιτική σκηνή σε περαιτέρω κινδύνους. Έτσι, οι Η.Π.Α. θα την κρατούσαν υπό έλεγχο, και θα περίμεναν την αποπυρηνικοποίησή της.

Επιπλέον, οι Η.Π.Α ενίσχυσαν τη συμμαχία ανάμεσα σε Ιαπωνία και Νότια Κορέα, ενώ ανέλαβαν και πρωτοβουλίες στην πολιτική της Ασίας, με μεγαλύτερη αμερικανική πολιτική, οικονομική, κοινωνική και στρατιωτική συμμετοχή, στοχεύοντας στην επαναφορά της ισορροπίας στην περιοχή, αλλά και τον έλεγχο της ανόδου του Κινεζικού Κράτους (Snyder, 2013). Ο ερχομός του Donald Trump, ωστόσο, έχει σίγουρα σημάνει μια νέα αρχή, με το νέο Πρόεδρο να φαίνεται έτοιμος να λάβει άκρως πιο δραστικά μέτρα για την επίλυση του ζητήματος.

Πως επηρεάζονται οι σχέσεις Η.Π.Α.-Κίνας;

Οι σχέσεις ανάμεσα στα δύο κράτη έχουν περάσει από πολλά στάδια, και σίγουρα οι αστάθειες που προκαλούνται στην περιοχή τις επηρεάζουν άμεσα. Οι Η.Π.Α. θέλουν την Κίνα ενεργητική και μάχιμη, ώστε να διατηρηθεί το status quo στην περιοχή, και να μην δημιουργηθούν παραπάνω προβλήματα από την έλλειψη αξιοπιστίας της κυβέρνησης της Β.Κορέας. Όμως, εάν εκείνη δεν κρατηθεί στο ύψος των προσδοκιών τους, οι Η.Π.Α. είναι έτοιμες να αναλάβουν δράση με καθοριστικές παρεμβάσεις για να εξασφαλίσουν τον περιορισμό της κινεζικής ανόδου. Κάτι τέτοιο θα έχει αντίκτυπο και στην παγκόσμια οικονομία, εφόσον τα δύο κράτη αποτελούν δύο από τις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις του πλανήτη, και μια ρήξη στη σχέση τους μπορεί να προκαλέσει αλόγιστες συνέπειες. Μέχρι στιγμής, γνωρίζουμε ότι πραγματοποιήθηκε «Σύνοδος Κορυφής» μεταξύ των Προέδρων Trump και Xi πριν από περίπου τρεις εβδομάδες – μία σύνοδος κορυφής αρκετά σύντομη, ώστε να γεννάει ερωτήματα σχετικά με το περιεχόμενο των συζητήσεων και των αποφάσεων. Σκεπτόμενοι τα γεγονότα που ακολούθησαν, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι -πιθανότατα- αφορούσε το ζήτημα της Βόρειας Κορέας, εφόσον στις διεθνείς σχέσεις σπάνια υπάρχουν συμπτώσεις (Wagner, 2017).

Φτάνοντας σε συμπέρασμα

Υπάρχουν πολλά πιθανά σενάρια για να εξηγήσουμε τη συμπεριφορά της Βόρειας Κορέας – σενάρια που έχουν ως αφετηρία προηγούμενες συμπεριφορές της, παράλληλα με τις δεκαετίες προσπαθειών από τις Η.Π.Α. για τον περιορισμό της πυρηνικής της ανάπτυξης, και την ευθυγράμμισή της με τα γειτονικά της κράτη. Το καθεστώς της Βόρειας Κορέας ευημερεί από την κρίση, και κερδίζει εσωτερική υποστήριξη από τέτοιες καταστάσεις, γι’ αυτό και η κυβέρνησή της δημιουργεί στο λαό την εντύπωση πως το κράτος βρίσκεται κάτω από μία διαρκή κρίση. Έχει γίνει αντιληπτό πως η χώρα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ύπαρξη γεωπολιτικής και διπλωματικής σταθερότητας στη βορειοανατολική Ασία, και γι’ αυτό η κυβέρνησή της είναι έτοιμη να εκβιάσει καταστάσεις μέχρι να πετύχει αυτό που θέλει – απορρίπτοντας, έτσι, τις διπλωματικές προσπάθειες τόσο των Η.Π.Α., όσο και της Νότιας Κορέας, οι οποίες διαπιστώνουν όλο και περισσότερο ότι η συμβολή της Κίνας στις προσπάθειές τους είναι πλέον απαραίτητη.

Γι’ αυτόν το λόγο, είναι πολύ δύσκολο να καταλήξουμε σε ένα σίγουρο συμπέρασμα σχετικά με το εφικτό επίπεδο συνεργασίας όλων αυτών των μερών. Το μόνο σίγουρο είναι ότι χρειάζονται πολλοί συμβιβασμοί και παραχωρήσεις από όλες τις πλευρές, ώστε να καταλήξουν σε ένα κοινό κώδικα επικοινωνίας, ο οποίος θα διαφυλάττει τα συμφέροντά τους μαζί με την παγκόσμια ειρήνη και σταθερότητα (Snyder, 2013).

Πηγές: 

  1. Harden, B. and Harden, B. (2017). The U.S. war crime North Korea won’t forget. [online] Washington Post. Available at: https://www.washingtonpost.com/opinions/the-us-war-crime-north-korea-wont-forget/2015/03/20/fb525694-ce80-11e4-8c54-ffb5ba6f2f69_story.html?utm_term=.f11b3ac5837c [Accessed 16 May 2017].
  2. Theonion. (2017). A Timeline Of U.S.–North Korean Relations. [online] Available at: http://www.theonion.com/infographic/timeline-usnorth-korean-relations-55847 [Accessed 16 May 2017].
  3. Wagner, D. (2017). Can North Korea Transform U.S.-China Relations?. [online] Available at: http://www.huffingtonpost.com/entry/can-north-korea-transform-us-china-relations_us_5901278ce4b06feec8ac9348 [Accessed 16 May 2017].
  4. Lamarque, K. (2017). Η απόφαση του Τραμπ για τη Βόρεια Κορέα – Μύδροι κατά του Συμβουλίου Ασφαλείας. [online] Available at: http://www.cnn.gr/news/kosmos/story/78024/h-apofasi-toy-tramp-gia-ti-voreia-korea-mydroi-kata-toy-symvoylioy-asfaleias?v10?v4 [Accessed 16 May 2017].
  5. Nytimes.com. (2017). In Focus: North Korea’s Nuclear Threats. [online] Available at: http://www.nytimes.com/interactive/2013/04/12/world/asia/north-korea-questions.html?_r=2& [Accessed 16 May 2017].

Tagged under:

Η Χριστίνα Σφίτσου είναι τεταρτοετής φοιτήτρια στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Είναι Δόκιμη Ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, στον τομέα των Ευρωατλαντικών Ερευνών και Δόκιμη Ερευνήτρια στο Εργαστήριο Μελέτης Κρατών BRICS, στην Ερευνητική Ομάδα της Ρωσίας, του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Συμμετέχει σε προσομοιώσεις των Ηνωμένων Εθνών και των Ευρωπαϊκών θεσμών και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ παράλληλα κάνει την πρακτική της άσκηση στο Υπουργείο Εξωτερικών. [email protected]

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest