Η.Π.Α. : Επιτυχημένη εξωτερική πολιτική, απόρροια εσωτερικής σταθερότητας.

Δεν υπάρχει κανείς να αμφισβητεί πως πλέον οι ΗΠΑ αποτελούν τον ισχυρότερο δρων στο διεθνές σύστημα με ισχύ τόσο μεγάλη, ώστε οι συνέπειες των πολιτικών της αποφάσεων να μην περιορίζονται στο εσωτερικό του ομοσπονδιακού αυτού κράτους άλλα, ουκ ολίγες φορές, να επεκτείνονται και στη λειτουργία ολόκληρου του διεθνούς συστήματος.

Ποικίλοι είναι ο λόγοι που ανέδειξαν τις ΗΠΑ σε ηγεμονία. Ξεκινούν από την Αμερικανική Επανάσταση, το Νιου Ντιλ του Ρούσβελτ και φτάνουν έως τις επιχειρήσεις της σήμερα.

Ωστόσο, δεν ήταν μόνο οι αποφάσεις των εκάστοτε ηγετών, υπουργών εξωτερικών ή διπλωματών που της επέτρεψαν να ηγεμονεύει στο διεθνές σύστημα. Ήταν, κυρίως, οι σταθερές εσωτερικές της δομές που έθεσαν τα θεμέλια που της επέτρεπαν όχι μόνο να χαράζει εξωτερική πολιτική συναφή προς τα συμφέροντά της, αλλά και να αναμειγνύεται ή να μεσολαβεί σε διεθνείς υποθέσεις, οι οποίες δεν την αφορούσαν άμεσα.

Εύλογο είναι η σταθερότητα μιας χώρας να εξαρτάται  από ποικίλους παράγοντες. Παρ’ όλα αυτά, στο παρόν κείμενο θα παραταθούν κυρίως οι θεσμικοί λόγοι που την κατέστησαν δυνατή στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Καταρχήν, ο θεσμός του Προέδρου δεν αποτελεί μόνο σύμβολο ρήξης των ΗΠΑ με τη μητρόπολη Βρετανία, αλλά και ενοποιητικό παράγοντα σε μια, μεγάλης έκτασης, πολυπολιτισμική χώρα. Γι αυτό, άλλωστε, είναι άμεσα αιρετός από το λαό, νομιμοποίηση η οποία όχι μόνο του επιτρέπει να συγκεντρώνει πολλές εξουσίες στο πρόσωπό του αλλά και να είναι ανεξάρτητος από τη νομοθετική εξουσία.
Δεν είναι λίγες οι φορές που στο Κογκρέσο η πλειοψηφία ήταν κομματικά αντίπαλη προς την κυβέρνηση. Ακόμα και στην περίπτωση που ο πρόεδρος δεν ολοκληρώσει την τετραετή του θητεία (λόγω θανάτου ή παραίτησης του ίδιου), τα ηνία του κράτους αναλαμβάνει ο αντιπρόεδρος.
Προεδρικές εκλογές πριν την καθορισμένη ημερομηνία (ανά τετραετία, τη δεύτερη Τρίτη του Νοεμβρίου) δεν διεξάγονται. Με αυτόν τον τρόπο, διασφαλίζεται η πολιτική σταθερότητα του κράτους.

Ακόμα, ο δικομματισμός που αποκρυσταλλώθηκε από την αρχή της ζωής των ΗΠΑ, συνέβαλε με τη σειρά του στη σταθερότητα της χώρας. Φυσικά οι λόγοι που παγίωσαν το δικομματισμό ποικίλουν και οφείλονται τόσο σε θεσμικές (π.χ. Primaries, που βοηθούν τόσο στην ανανέωση των παλαιών κομμάτων, όσο και στον αποκλεισμό ανάδειξης νέων κομματικών σχηματισμών αφού, εκτός των άλλων, ο κάθε υποψήφιος μπορεί να αναδείξει την πολιτική του ατζέντα χωρίς να χρειαστεί να ιδρύσει νέο κόμμα) όσο και σε κοινωνικές αιτίες (πχ. τα μείζονα θέματα που απασχολούσαν την αμερικανική κοινωνία ήταν ως επί τω πλείστον διχοτομικά).
Το αποτέλεσμα, όμως, ήταν κανένα τρίτο κομματικό σχήμα να μην έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει και να ταράξει την πολιτική ζωή της χώρας. Άλλωστε σε μια τέτοια αχανή έκταση είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν οι πόροι που θα επιτρέψουν σε ένα νεοσύστατο κόμμα να διεκδικεί αξιοπρεπώς την εξουσία ισάξια με τα δύο μεγάλα και παλαιά κόμματα.

Ασφαλώς και οι αιτίες της εσωτερικής σταθερότητας των ΗΠΑ δε σταματούν εδώ. Ακόμα και η νοοτροπία του “American Dream”, όπου ο καθένας μπορεί να φτάσει με την προσωπική του προσπάθεια, και του φιλελευθερισμού (με έννοια διαφορετική από αυτή που του προσδίδεται στα σύνορα της γηραιάς ηπείρου), αποτελεί κίνητρο των πολιτών – και ίσως τους προσδίδει και το αίσθημα της ηθικής υποχρέωσης- να εργαστούν σκληρά μέσα στα σύνορα των ΗΠΑ. Πώς να γινόταν, άλλωστε, το αντίθετο σε μια χώρα όπου η προσωπική επιτυχία επιφέρει την επιδοκιμασία και όχι το φθόνο;

Όπως και να έχει, η εσωτερική πληρότητα και ασφάλεια μιας χώρας αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για την επίτευξη μιας εξωτερικής πολιτικής που θα αναδεικνύει στο μέγιστο δυνατό τα εθνικά συμφέροντά της, πράγμα που οι Η.Π.Α. επιτυγχάνουν από την ίδρυση τους μέχρι και σήμερα, δίνοντας τους, εν πολλοίς, τη θέση του παγκόσμιου επιτηρητή.

 

Βιβλιογραφία:  Penniman, Howard Rae, «Το αμερικανικό πολιτικό σύστημα : ο τρόπος λειτουργίας του», (Αθήναι : Γκόνης , 1964), μτφ Παύλου Ναθαναήλ

Θανάσης Διαμαντόπουλος, «Το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ: Ένας ιδιόρρυθμος δικομματισμός»,( Αθήναι : Πατάκη, 2012)

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest