Η Τουρκία της Ευρώπης: προκλήσεις και αλλαγή πλάνου

 

Η αντιδημοκρατική διολίσθηση της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια δεν είναι δα και κανένα νέο. Η ισλαμιστική στροφή του Ερντογάν -χωρίς να έχει βέβαια σοβαρή σχέση με τον ισλαμισμό στα νότια και ανατολικά σύνορα της χώρας-, συνδυασμένη με την ολοένα και πιο αυταρχική στάση του προς τους θεσμούς της Τουρκίας, τον έχει καταστήσει επικίνδυνο για τους πολιτικούς του αντιπάλους – αλλά και οποιονδήποτε αντιπολιτεύεται. Η φυλάκιση δημοσιογράφων και πολιτικών αντιπάλων, άλλωστε, αποτελεί κλασικό παράδειγμα δημοκρατικής εκτροπής. Για χρόνια η Τουρκία αποτελούσε ένα σημαντικό ανάχωμα για την Ευρώπη, ένας σύμμαχος με τον οποίο οι ευρωπαϊκές δυτικές δημοκρατίες (σε διάφορους βαθμούς) μπορούσαν να συνομιλήσουν υπό κοινούς όρους.

Τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων έχουν οδηγήσει στο ασφαλές συμπέρασμα ότι η διολίσθηση του Ερντογάν δεν μπορεί να συνέπεσε τυχαία με το κλείσιμο της Ευρωπαϊκής πόρτας. Εφόσον, δε, η Ένωση συνδιαλέχθηκε με την Τουρκία στο ζήτημα του προσφυγικού με όρους δούναι και λαβείν, δεν κατάφερε να κερδίσει οποιαδήποτε εκτίμηση στα μάτια του Σουλτάνου, ο οποίος παζαρεύεται με σταθερά καχύποπτο ύφος. Και πώς να κερδίσει άλλωστε οποιουδήποτε την εκτίμηση, όταν κάνει κι αυτή παζάρια με έναν αυταρχικό ηγέτη, βάζοντας στο τραπέζι διευκολύνσεις με αντάλλαγμα οφέλη που θα καθησυχάσουν Ευρωπαίους ηγέτες λίγο πιο δημοκρατικούς από τον ίδιο τον Ερντογάν; Για ακόμη μια φορά, σε περιόδους κρίσης φαίνεται πως, στον πυλώνα της παγκόσμιας δημοκρατικής τάξης, η δημοκρατία πάει περίπατο.

Αυτή τη φορά, όμως, το ζήτημα είναι διαφορετικής φύσης, καθώς το αποτυχημένο πραξικόπημα και η σοσιαλμιντιακή έκκληση του Ερντογάν, έδωσαν όσο έρισμα χρειαζόταν ο Πρόεδρος για να σημάνει ένα νέο σαρωτικό αντιδημοκρατικό κύμα στη χώρα. Αυτομάτως, αυτό καθιστά την Τουρκία έναν ασταθή γείτονα, σε μια διόλου σταθερή περίοδο για την περιοχή. Η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα της Τουρκίας ήταν για χρόνια το στοιχείο που καθιστούσε τις στενές σχέσεις μαζί της αναγκαίες για τη σταθερότητα της Ένωσης. Χωρίς αυτό το στοιχείο, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει τώρα να διαμορφώσει μια πολύ διαφορετική πολιτική.

Έτσι, πέρα από την διαχείριση και τον έλεγχο της ζημιάς, πρέπει τώρα η Ένωση, περισσότερο από ποτέ, να επενδύσει πολιτικά στη διασφάλιση της σταθερότητας σε Ελλάδα, Κύπρο και Βουλγαρία. Ακόμη, είναι πολύ σημαντική η συνεργασία των φορέων της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής με το ΝΑΤΟ, με στόχο να εγγυηθεί ο Οργανισμός την ομαλή ανακατεύθυνση της Τουρκίας προς πιο προβλέψιμες ημέρες.

Ο Recep Tayyip Erdoğan έχει εμφανιστεί τον τελευταίο καιρό ιδιαίτερα επικριτικός προς τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες, ιδίως με το ζήτημα των νουθεσιών που δέχτηκε το τελευταίο διάστημα σχετικά με την επαναφορά της θανατικής ποινής. Πέρα από το γεγονός ότι η είσοδος της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να είναι -εδώ και μεγάλο διάστημα- στο πολύ πίσω μέρος του μυαλού του Τούρκου προέδρου, είναι και λογικό να υποτεθεί ότι πλέον θα είναι ακόμη πιο αυστηρός ως προς την κοινή διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος. Ωστόσο, η Ένωση θα πρέπει να ανησυχεί περισσότερο για την αδυναμία της να δημιουργήσει αναλογικές δομές διαχείρισης στους κόλπους της, παρά για την επίδραση του αποτυχημένου πραξικοπήματος στην προσφυγική κρίση. Η αδυναμία αυτή είναι μέχρι σήμερα εκκωφαντική.   

Υ.Γ. 1) Η εικόνα του Erdoğan, μέσα από την οθόνη του smartphone, να καλεί τον κόσμο να βγει στο δρόμο, δεν είναι απλώς μια πρωτοφανής εικόνα για την ιστορία της Τουρκίας, αλλά περισσότερο για την ιστορία της ίδιας της πολιτικής. Το πλάνο αυτό, με όλη την εσωτερική ειρωνεία που το χαρακτηρίζει, καθώς και με τα πρωτόγνωρα αποτελέσματα που επέφερε, μπορεί να αλλάξει ακόμη περισσότερο την αντίληψη για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εγώ σίγουρα δεν θα το ξεχάσω.

Υ.Γ. 2) Καθώς η σεζόν φτάνει στο τέλος της, θα ήθελα να ευχαριστήσω πολύ το Power Politics που μου έδωσε την ευκαιρία να γράψω, καθώς και όλους τους συνεργάτες που εργάζονται καθημερινά για να διαβάζετε εσείς, οι αναγνώστες, υλικό υψηλού επιπέδου – ακόμη κι αν δεν βλέπετε πόση δουλειά χρειάζεται πίσω από αυτές τις γραμμές. Ευχαριστώ επίσης τους αναγνώστες για τη στήριξη. Ελπίζω από τη νέα σεζόν να βρω το χρόνο για να γράφω συχνά, εν μέσω της στρατιωτικής μου θητείας.

Tagged under:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest