Ιρλανδία + Brexit = Ειρήνη ( ; )

H περίπτωση της ιρλανδικής νήσου βρίσκεται σε μία περίοπτη θέση, όταν πρόκειται να εξεταστούν σύνορα της Δυτικής Ευρώπης. Έπειτα από μακραίωνες εναλλαγές μεταξύ αυτοχθόνων Κελτών, ρωμαϊκών κατακτήσεων, εκχριστιανισμού -στη συνέχεια, αυστηρού Καθολικισμού- και νορμανδικών επιδρομών, ήρθε η ολοκληρωτική κατάκτηση από τις αγγλικές δυνάμεις το 1653, καθώς και η μετατροπή της Ιρλανδίας σε “αποικία του Στέμματος”. Στο νησί κατέφτασαν κατά τους επόμενους αιώνες Άγγλοι έποικοι, λόγω των οποίων επήλθε το δημογραφικό καθεστώς που επικρατεί μέχρι και σήμερα: στις βόρειες και ανατολικές κομητείες συναντάται πλειονότητα Αγγλικανών προτεσταντών, με συμπαγή, όμως, Καθολική μειονότητα, ενώ στην υπόλοιπη νήσο υπάρχει συντριπτική πλειονότητα Καθολικών. Μετά την επανάσταση του 1916, τον επακόλουθο εμφύλιο πόλεμο και την ειρηνευτική συμφωνία του 1922, οι παραπάνω δύο διακριτές δημογραφικά συνιστώσες βρέθηκαν υπό διαφορετική κρατική κυριαρχία. Για τη μεν, το μέλλον επιφύλασσε την παραμονή στο Ηνωμένο Βασίλειο με αυτόνομο καθεστώς υπό το Στέμμα, και την ονομασία “Βόρειος Ιρλανδία”. Για τη δε, προβλεπόταν η ανακήρυξή της σε ανεξάρτητη και αβασίλευτη “Δημοκρατία της Ιρλανδίας”.

H περιοδολόγηση του εν λόγω συνόρου διαθέτει τη μοναδικότητα να αποτελεί κοινό τόπο των ίδιων των κατοίκων εκατέρωθεν των πλευρών του: αρχικά, ως πρώτη περίοδος λογίζεται αυτή που ξεκινά από το νέο καθεστώς της νήσου μετά το 1922, και φθάνει μέχρι την εκκίνηση της εκστρατείας του “Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού”, το 1950. Η δεύτερη περίοδος, αυτή των “troubles” (ταραχών) -της διακοινοτικής, δηλαδή, μάχης στη Βόρειο Ιρλανδία μεταξύ της προτεσταντικής πλειονότητας και της καθολικής συμπαγούς μειονότητας-, εκκινεί από τα τέλη της δεκαετίας του 1960, και φθάνει ως τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η τρίτη και τελευταία περίοδος, η καλούμενη “Ευρωπαϊκή”, ξεκινά με τις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες των ετών 1995-1998, και δεν δείχνει να ανατρέπεται ως σήμερα.

Κατά την πρώτη περίοδο αυτού του εξαιρετικά περίπλοκου, δαιδαλώδους και επίπονου συνόρου μήκους 499 χιλιομέτρων, η νήσος αντιμετωπίζει το πιο σκληρό διαχωριστικό που γνώρισε ποτέ. Ο “οικονομικός πόλεμος” του 1930 με τη Βρετανία, σε συνδυασμό με τις κακουχίες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ως προς την προμήθεια σιταριού, έδωσαν αφορμή για μερικές πολύ χρήσιμες παρατηρήσεις από τη σημερινή σκοπιά: αφενός τους αυστηρούς ελέγχους -στη νότια πλευρά από την Ιρλανδική αστυνομία, στη βόρεια πλευρά από τις Βρετανικές δυνάμεις ασφαλείας-, και αφετέρου το καθημερινό παράνομο εμπόριο σε δύσβατα σημεία, του οποίου η συνηθισμένη ανταλλαγή ήταν γαλακτοκομικά από τον “Νότο” για αρτοσκευάσματα από τον “Βορρά”. Η πρώτη περίοδος διακρίνεται ως αυτή του απόλυτου εθνικού συνόρου με νεοτερικούς όρους, καθώς σε αυτήν εντοπίζονται όλα τα σχετικά γνωρίσματα: φόβος για το τί υπάρχει στην “άλλη” πλευρά, διαρκείς και συχνά εξοντωτικοί έλεγχοι, οχύρωση πίσω από το “εμείς” και το “αυτοί” εκατέρωθεν.

Η δεύτερη περίοδος του συνόρου εξακολουθεί “επισήμως” να αποτελεί κλειστή και στεγανή συνθήκη – υπό ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη αυστηρότερη της προηγούμενης σε επίπεδο κρατικών πολιτικών. Στη φάση αυτή, λόγω των “ταραχών” που προκλήθηκαν κυρίως από τη μαρξιστική πτέρυγα του I.R.A., οι διελεύσεις στα σύνορα ήταν συχνά υπό στρατιωτική και όχι πολιτική επίβλεψη. Αμφότερα τα κράτη της ιρλανδικής νήσου ήθελαν να αποφύγουν τη συνέχιση των ταραχών αυτών. Άλλωστε, οι σχέσεις μεταξύ Βρετανίας και Δημοκρατίας της Ιρλανδίας βρίσκονταν στο καλύτερο σημείο τους ως τότε και, ταυτόχρονα, η ένταξη των δύο χωρών στην Ε.Ε. δημιουργούσε ένα λειτουργικό πλαίσιο -ένα “Παραγωγικό Τρίγωνο”- το οποίο ενθάρρυνε, κυρίως από πλευράς Ευρώπης, την επίτευξη μίας μορφής συναίνεσης και συνεργασίας. Στη διάρκεια αυτής, μεγεθύνεται αξιοσημείωτα το λαθρεμπόριο, ειδικά μετά τη διακοπή σύνδεσης του ιρλανδικού εθνικού νομίσματος με το βρετανικό, γεγονός που απέφερε σημαντικά κέρδη στους λαθραίους διακινητές και των δύο πλευρών. Αυτή η περίοδος της συνοριακής “σκιώδους” οικονομίας είναι που ενδεχομένως θέτει τα θεμέλια για την επόμενη -και πλέον σημαντική για την παρούσα έρευνα- περίοδο: αυτή της “Ευρωπαϊκής” ειρήνευσης και αποσάθρωσης της έννοιας του στεγανού διακρατικού συνόρου.

Η τελευταία αυτή περίοδος, που διαρκεί ως σήμερα, χαρακτηρίζεται από δύο ισχυρούς πυλώνες. Αφενός, υπάρχει η ολοκληρωτική μεταστροφή των σχέσεων μεταξύ Βρετανίας και Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, που κατέστησαν προοδευτικά το σύνορο-εμπόδιο σε αμοιβαία επιθυμητή ανάπτυξη, αντί για χρήσιμη οχύρωση πίσω από την ταυτότητα, όπως ήταν ο ρόλος του ως τότε. Σε αυτή την περίπτωση, καταλυτικό ρόλο διαδραμάτισαν η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής (1998), που συνεισέφεραν ουσιαστικά στην επίτευξη των παρακάτω: η Δημοκρατία της Ιρλανδίας να απορρίψει κάθε αλυτρωτική βλέψη προς τα βόρεια, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο να αποδεχτεί το δικαίωμα αυτοδιάθεσης της Βορείου Ιρλανδίας. Σε κάθε περίπτωση, οποιαδήποτε αλλαγή στο εδαφικό καθεστώς θα έπρεπε πρωτίστως να εγκριθεί δημοψηφιστικά από τους πολίτες των κρατών, όπως και η ίδια η συμφωνία, που συγκέντρωσε πάνω από το 94% των θετικών ψήφων στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας και πάνω από 80% στις έξι κομητείες του Βορρά. Με αυτή τη συνολική συμφωνία εξανεμίστηκε το έλλειμμα εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών, που ως τότε έβλεπαν φοβικά την αλληλεξάρτησή τους εμπρός στο ενδεχόμενο αυτή να είναι ετεροβαρής ή ζημιογόνος για τις εθνικές βλέψεις της κάθε μίας.

Ο δεύτερος πυλώνας που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη περίοδο προκύπτει ως αποτέλεσμα του πρώτου, και είναι η αλληλεξάρτηση μεταξύ των δύο πλευρών του νησιού, ιδίως στο επίπεδο του εμπορίου. Επί παραδείγματι, μεταξύ του 1997 -της τελευταίας χρονιάς συνοριακής αυστηρότητας- και του 2007 -του 9ου χρόνου συνοριακής χαλαρότητας και ψηλότερου Α.Ε.Π. για αμφότερες οικονομίες, πριν το ξέσπασμα της κρίσης του 2008-, οι εμπορικές συναλλαγές εκτοξεύτηκαν από τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ και το 1,5 δισεκατομμύριο στερλίνες, στα 3,8 δισεκατομμύρια ευρώ και στα 2,7 δισεκατομμύρια στερλίνες, σημειώνοντας αύξηση περίπου 80%. Η κρίση χρέους που χτύπησε κυρίως τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, λόγω της έκθεσής της στο αμερικανικό τραπεζικό σύστημα, ανέκοψε τη δυναμική, και μείωσε τον τζίρο. Ωστόσο, από το 2014 και έπειτα, η ανάκαμψη του “Ιρλανδικού Φοίνικα” αντικατοπτρίζεται στην εκ νέου αυξητική τάση κίνησης του εμπορίου μεταξύ των -χαλαρών πλέον- συνόρων στο νησί.

Είναι, λοιπόν, παραπάνω από έκδηλο πως η αποσάθρωση του Ιρλανδικού συνόρου δημιούργησε μεταξύ των κατοίκων εκατέρωθέν του την προαναφερόμενη πεποίθηση ότι όχι μόνο η “εποχή άλλαξε” με την ευρωπαϊκή ειρήνη, αλλά και ότι η οικονομία των δύο πλευρών θεωρεί πλέον ως αναπόσπαστο κομμάτι της διεργασίας της το αδύναμο σύνορο. Μία ενδεχόμενη αλλαγή στο καθεστώς του προς το αυστηρότερο θα είχε σοβαρές συνέπειες για την πολιτική και οικονομική ζωή της νήσου. Γι’ αυτό τον λόγο, κύριο μέλημα της ιρλανδικής πλευράς είναι η όσο το δυνατόν αμεσότερη έναρξη των διαπραγματεύσεων για το Brexit, ούτως ώστε να υπάρξει χρόνος για την εξεύρεση μίας λύσης που θα διατηρεί την ειρηνευτική διαδικασία -δεν φαίνεται, ωστόσο, να υπάρχει εμφανής προβληματισμός για την υπό σχηματισμό Κυβέρνηση του Λονδίνου μεταξύ των συντηρητικών της Theresa May και του βορειοϊρλανδικού υπερσυντηρητικού Democratic Unionist Party. Ίσως αυτό να σημαίνει την παραδοχή πως όλες οι πλευρές θέλουν την ειρήνη και, απλώς, υπάρχει διάχυτος φόβος για το “ατύχημα” – τη διολίσθηση, δηλαδή, των γεγονότων εκτός των διαχειριστικών δυνατοτήτων των πολιτικά εμπλεκομένων.

Πηγές:

  1. Irishhistorylinks. (n.d.). Irish History Timeline. [online] Available at: http://www.irishhistorylinks.net/Irish_History_Timeline.html [Accessed 13 Jul. 2017].
  2. Todd, J. (2006). A puzzle concerning borders and identities: towards a typology of attitudes to the Irish border. [online] Available at: http://www.ucd.ie/ibis/filestore/wp2006/58/58_jt.pdf [Accessed 13 Jul. 2017].
  3. Todd, J., Muldoon, O., Trew, K., McLaughlin, K., Rougier, N. and Cañás Bottos, L. (2005). Borders, states and nations. Contested boundaries and national identities in the Irish border area. [online] Available at: https://www.researchgate.net/publication/237590234_Borders_States_and_Nations_Contested_Boundaries_and_National_Identities_in_the_Irish_Border_Area [Accessed 13 Jul. 2017].
  4. Buttazzoni, M., Komarova, M. and Hayward, K. (2016). Brexit and the Border: Managing the UK/Ireland Impact. [online] Available at: http://pure.qub.ac.uk/portal/files/123024606/Brexit_and_the_UK_Ireland_Border_Discussion_Paper.pdf [Accessed 13 Jul. 2017].
  5. Shirbon, E. (2017). Ireland wants Brexit talks to start, to safeguard peace process. [online] Reuters. Available at: http://www.reuters.com/article/us-britain-election-ireland-idUSKBN1920G5?il=0 [Accessed 13 Jul. 2017].
  6. Dfa. (2016). A productive triangle: Ireland, the UK and the EU – Department of Foreign Affairs and Trade. [online] Available at: https://www.dfa.ie/irish-embassy/great-britain/news-and-events/2016/a-productive-triangle-ireland-uk-eu/ [Accessed 13 Jul. 2017].
  7. Devaney, C. and Christie, A. (2014). The European Union and Northern Ireland. [online] Available at: http://www.europarl.europa.eu/EPRS/EPRS-AaG-542144-EU-and-Northern-Ireland-FINAL.pdf [Accessed 13 Jul. 2017].

 

Tagged under:

Η Πολιτική Επιστήμη, το ισχυρότερο όπλο της παιδιόθεν μάχης μου ενάντια σε κάθε αυθεντία, κάθε βεβαιότητα, κάθε επανάπαυση, κάθε Αρχή. Η τέχνη, τα πυρομαχικά μου. Τα αιγαιακά καλοκαίρια, απαραβίαστο καταφύγιό μου. Τις ακανόνιστες ώρες που ο νους μου ημερεύει, απολαμβάνω παρέες ανθρώπων, ήλιου και εκκωφαντικής ησυχίας. Αγιάτρευτα Καζαντζακικός – ίσως και ρομαντικός.

Website: https://powerpoltics.eu

   Ροή άρθρων Συντάκτη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Περισσότερα από την Power Politics:

Log in or Sign Up

Pin It on Pinterest